Κύμα φυγής από τα δημοτικά – μεταναστεύουν τα Ελληνόπουλα

Αυξη­τι­κές τάσεις παρου­σιά­ζει την τελευ­ταία τετρα­ε­τία η μαθη­τική διαρροή από τα σχολεία, ενώ σημα­ντι­κός είναι και ο αριθμός των μαθητών που μετα­να­στεύει σε σχολεία του εξω­τε­ρι­κού και κυρίως προς Γερ­μα­νία, Αγγλία, Αυστρα­λία και ΗΠΑ.

Τα στα­τι­στικά στοι­χεία που προ­έρ­χο­νται από τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες του υπουρ­γείου Παι­δείας δεί­χνουν ότι μεγάλος αριθμός μαθητών, που ξεπέ­ρασε τις 16.000, εγκα­τέ­λει­ψαν την τελευ­ταία τετρα­ε­τία το δημο­τικό σχολείο, ενώ πέρυσι 1.130 παιδιά έφυγαν από τα ελλη­νικά σχολεία και «σκόρ­πι­σαν» σε όλα τα σημεία του πλανήτη, ακο­λου­θώ­ντας προ­φα­νώς τους γονείς τους οι οποίοι εγκα­τα­στά­θη­καν για δουλειά σε κάποια άλλη χώρα. Ετσι βλέ­πουμε μαθητές να… κινού­νται κυρίως προς τη Γερ­μα­νία (527 παιδιά), την Αγγλία (61 παιδιά), την Αυστρα­λία (56 παιδιά), την Αλβανία (πρό­κει­ται κυρίως για οικο­γέ­νειες μετα­να­στών από τη συγκε­κρι­μένη χώρα που επέ­στρε­ψαν στην πατρίδα τους), την Τουρκία (48 παιδιά) και λιγό­τερο προς άλλες χώρες, όπως οι Ιταλία, Ελβετία, Ντου­μπάι, Παναμάς, Νορ­βη­γία, Ν. Αφρική κ.ά.

Το εντυ­πω­σιακό από τα στα­τι­στικά στοι­χεία είναι ότι οι περισ­σό­τε­ροι μαθητές που μετα­να­στεύ­ουν προ­έρ­χο­νται κατά κύριο λόγο από την Κεντρική Μακε­δο­νία και μετά ακο­λου­θούν περιο­χές όπως η Αττική, η Ηπειρος και η Ανα­το­λική Μακε­δο­νία. Ελά­χι­στοι είναι οι μαθητές που έφυγαν από τα νησιά και την Πελο­πόν­νησο.

Οπως εκτι­μούν οι υπη­ρε­σίες του υπουρ­γείου Παι­δείας, οι περι­πτώ­σεις αυτών των μαθητών που φεύγουν από τα ελλη­νικά σχολεία για άλλη χώρα δεν είναι «ανη­συ­χη­τι­κές», καθώς τα παιδιά αυτά είναι βέβαιο ότι θα συνε­χί­σουν τη φοίτησή τους σε κάποια άλλη περιοχή του κόσμου στην οποία οι γονείς τους απο­φά­σι­σαν να εργα­στούν και να ζήσουν μαζί με τα παιδιά τους.

Προ­βλη­μα­τι­σμός

Με προ­βλη­μα­τι­σμό όμως αντι­με­τω­πί­ζο­νται οι περι­πτώ­σεις των μαθητών που εγκα­τα­λεί­πουν τη φοίτηση στα δημο­τικά σχολεία, καθώς φαί­νε­ται ότι αυτό οφεί­λε­ται κατά κύριο λόγο στις δυσκο­λίες (οικο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές) που αντι­με­τω­πί­ζουν οι οικο­γέ­νειες.

Ο κυριό­τε­ρος όγκος μάλιστα προ­έρ­χε­ται από περιο­χές της Δυτικής Αττικής, της Αχαΐας, της Α Αθήνας, της Δυτ. Θεσ­σα­λο­νί­κης, του Ηρα­κλείου Κρήτης, της Ξάνθης, της Μαγνη­σίας και της Ροδόπης.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι το σχολικό έτος 2010-11 εγκα­τέ­λει­ψαν το σχολείο συνο­λικά 3.417 παιδιά, το 2011-12 έφυγαν 3.646 παιδιά, το 2012-13 εγκα­τέ­λει­ψαν 4.860 παιδιά και πέρυσι η σχολική διαρροή αφο­ρούσε σε 4.502 παιδιά. Συνο­λικά δηλαδή μέσα σε τέσσερα χρόνια εγκα­τέ­λει­ψαν το σχολείο 16.425 παιδιά.

Η εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα θεωρεί ότι ο αριθμός αυτός είναι πολύ μεγάλος και μάλιστα με δεδο­μένο ότι η φοίτηση στο δημο­τικό όσο και στο γυμνά­σιο είναι υπο­χρε­ω­τική, εφόσον ο μαθητής δεν έχει υπερβεί το 16ο έτος της ηλικίας του.

Μάλιστα, όποιος έχει την επι­μέ­λεια του μαθητή και παρα­λεί­πει την εγγραφή ή την επο­πτεία του ως προς τη φοίτηση τιμω­ρεί­ται με χρη­μα­τικό πρό­στιμο.

Σύμφωνα με τον νόμο, η φοίτηση των μαθητών παρα­κο­λου­θεί­ται από τον δάσκαλο της τάξης και καθη­με­ρινά κατα­γρά­φο­νται οι απου­σίες και ενη­με­ρώ­νε­ται σχετικά η οικο­γέ­νεια.

Ο δάσκα­λος της τάξης φρο­ντί­ζει να κατα­τί­θε­νται από τους γονείς στο σχολείο τα στοι­χεία που ζητού­νται από τον διευ­θυ­ντή για τη δικαιο­λό­γηση των απου­σιών.

Οταν ο μαθητής απου­σιά­ζει αδι­καιο­λό­γητα και οι γονείς ή οι κηδε­μό­νες δεν επι­κοι­νω­νούν με το σχολείο παρά τις ειδο­ποι­ή­σεις, ανα­ζη­τεί­ται η οικο­γέ­νεια μέσω των αστυ­νο­μι­κών αρχών.

Σε περί­πτωση που η ανα­ζή­τηση δεν φέρει απο­τε­λέ­σματα, ανα­φέ­ρε­ται η διακοπή της φοί­τη­σης στον αρμόδιο προϊ­στά­μενο, ο οποίος είναι υπο­χρε­ω­μέ­νος να ανα­ζη­τή­σει τον μαθητή σε όλα τα σχολεία του νομού και μετά η αρμόδια υπη­ρε­σία του υπουρ­γείου Παι­δείας πρέπει να κάνει την ανάλογη ανα­ζή­τηση σε όλα τα σχολεία της χώρας.

Τι συμ­βαί­νει στις μεγάλες χώρες

Η σχολική διαρροή απο­τε­λεί φαι­νό­μενο παγκό­σμιο, με μικρό­τε­ρες ή μεγα­λύ­τε­ρες δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις, ανάλογα με τη χώρα. Αμεσα συν­δε­δε­μένο με συγκε­κρι­μένα κοι­νω­νικά και οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα, το φαι­νό­μενο απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο έρευνας σε σχεδόν όλες τις ευρω­παϊ­κές χώρες όπου εκπο­νού­νται προ­γράμ­ματα πρό­λη­ψης και παρέμ­βα­σης για την αντι­με­τώ­πισή του.

Η επίλυση του προ­βλή­μα­τος της σχο­λι­κής διαρ­ροής είναι άμεσα συνυ­φα­σμένη με την επίλυση των κοι­νω­νι­κών και οικο­νο­μι­κών αιτίων που το προ­κα­λούν. Εχει υπο­στη­ρι­χτεί ακόμα ότι αυτή καθαυτή η λει­τουρ­γία του σχο­λείου ευθύ­νε­ται για τη μαθη­τική διαρροή. Η διεθνής εμπει­ρία έχει κατα­δεί­ξει ότι το τοπικό περι­βάλ­λον και η τοπική κοι­νω­νία είναι παρά­γο­ντες στενά συνυ­φα­σμέ­νοι με το πρό­βλημα τόσο ως προς τη γένεσή του όσο και ως προς την αντι­με­τώ­πισή του.

Γαλλία. Ενώ στα περισ­σό­τερα κράτη-μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης η σχολική διαρροή τιμω­ρεί­ται κυρίως με χρη­μα­τικά πρό­στιμα, η Γαλλία, όπως άλλωστε και η Μεγάλη Βρε­τα­νία, προ­βλέ­πει ποι­νι­κές κυρώ­σεις για τους γονείς που δεν μερι­μνούν για την τακτική φοίτηση των παιδιών τους.

Την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, μάλιστα, οι κατα­δί­κες γονέων για πλημ­μελή τήρηση των υπο­χρε­ώ­σεών τους απέ­να­ντι στα παιδιά τους έχουν αυξηθεί σημα­ντικά, ενώ πλη­θαί­νουν και οι προ­τά­σεις και παρεμ­βά­σεις για την προ­λη­πτική αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου (π.χ. σεμι­νά­ρια γονέων για την ανά­πτυξη του αισθή­μα­τος ευθύνης απέ­να­ντι στα παιδιά, τοπο­θέ­τηση αστυ­νο­μι­κών σε σχο­λι­κές μονάδες, αντι­κα­τά­σταση ποι­νι­κών ποινών με χρη­μα­τικά πρό­στιμα κ.λπ.).

ΗΠΑ. Σε αντί­θεση με το παρελ­θόν, όπου οι ΗΠΑ κατεί­χαν την πρώτη θέση παγκο­σμίως όσον αφορά το ποσοστό απο­φοί­των της ανώ­τε­ρης Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης επί του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού, τα τελευ­ταία χρόνια χάνει διαρκώς έδαφος έναντι πολλών άλλων χωρών του δυτικού κόσμου. Μολο­νότι οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες της Αμε­ρι­κής δεν κατα­γρά­φουν το φαι­νό­μενο της σχο­λι­κής διαρ­ροής με την ίδια μεθο­δο­λο­γία που χρη­σι­μο­ποιεί η Ευρω­παϊκή Στα­τι­στική Υπη­ρε­σία, είναι γεγονός ότι τα τελευ­ταία χρόνια το ποσοστό σχο­λι­κής διαρ­ροής κυμαί­νε­ται στη χώρα σε σχετικά υψηλά επίπεδα (17-20%).

Τα ποσοστά αυτά είναι ακόμα υψη­λό­τερα για τις πολυ­πλη­θείς μειο­νό­τη­τες των πολιτών αφρι­κα­νι­κής (25-31%) και λατι­νο­α­με­ρι­κα­νι­κής (26-39%) κατα­γω­γής.

ΚΑΝΑΔΑΣ. Ως αρχική παρα­τή­ρηση οφεί­λουμε να επι­ση­μά­νουμε ότι ο Καναδάς παρα­κο­λου­θεί το φαι­νό­μενο της σχο­λι­κής διαρ­ροής στη βάση μίας ελαφρά δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νης εκδοχής του δείκτη πρόωρης εγκα­τά­λει­ψης του σχο­λείου από αυτή που υιο­θε­τεί η Eurostat.

Ο δείκτης βάσει του οποίου υπο­λο­γί­ζε­ται η σχολική διαρροή στη χώρα ορί­ζε­ται ως ο αριθμός των νέων της ηλι­κια­κής ομάδας 20-24 ετών που δεν έχουν ολο­κλη­ρώ­σει την ανώτερη βαθμίδα της Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης και βρί­σκο­νται εκτός εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος. Πάντως, χάρη σε ένα ευρύ φάσμα μέτρων που εφαρ­μό­στη­καν στη διάρ­κεια των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών από την εκά­στοτε πολι­τική ηγεσία, ο Καναδάς κατά­φερε να μειώσει σημα­ντικά το ποσοστό σχο­λι­κής διαρ­ροής. Ετσι από το 16,75% που κατα­γρα­φό­ταν σε επίπεδο συνόλου χώρας το 1991, το ποσοστό μειώ­θηκε στο 9,5% το 2006 για να πέσει πλέον στο 6%. Σε κάθε περί­πτωση, ο Καναδάς έχει να επι­δεί­ξει μακρο­χρό­νια και επι­τυ­χη­μένη δράση στη μάχη κατά του φαι­νο­μέ­νου της σχο­λι­κής διαρ­ροής.

Τα γιατί

Προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν

φτώχεια

ανεργία

υψηλά ποσοστά φαι­νο­μέ­νων νεα­νι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας, βίας και κακο­ποί­η­σης στο εσω­τε­ρικό της σχο­λι­κής κοι­νό­τη­τας.

παρου­σία φαι­νο­μέ­νων ρατσι­σμού και ξενο­φο­βίας και μη ομαλής συνύ­παρ­ξης των ομάδων δια­φο­ρε­τι­κής πολι­τι­σμι­κής ταυ­τό­τη­τας

φαι­νό­μενα κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού και περι­θω­ριο­ποί­η­σης

Προ­βλη­μα­τι­κές συν­θή­κες δια­βί­ω­σης και υγιει­νής σε σχολείο, αλλά και οικο­γέ­νεια

Ελλειψη σχο­λι­κών μονάδων στο εσω­τε­ρικό της κοι­νό­τη­τας ή σε κοντινή από­σταση από αυτή

‘ Εθνος