Το Νότιο Αιγαίο στη Μασσαλία: Η εμπειρία μιας νησιωτικής Περιφέρειας στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, στην 7η Συνάντηση Εταίρων του Ευρωπαϊκού Έργου CARDIMED

Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου συμ­με­τείχε στην 7η Συνά­ντηση Εταίρων (Consortium Meeting) του ευρω­παϊ­κού έργου CARDIMED, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από τις 14 έως τις 16 Οκτω­βρίου 2026 στη Μασ­σα­λία, στο Hôtel de Région της Περι­φέ­ρειας Provence-Alpes-Côte d’Azur.

Κατά τη διάρ­κεια της τρι­ή­με­ρης συνά­ντη­σης, οι εταίροι του έργου από όλη τη Μεσό­γειο αξιο­λό­γη­σαν την πρόοδο των πιλο­τι­κών εφαρ­μο­γών (DEMOs), των ψηφια­κών εργα­λείων και των μοντέ­λων δια­σύν­δε­σης νερού–ενέρ­γειας–τροφής–οικο­συ­στη­μά­των, συζή­τη­σαν τη μετα­φορά και ανα­πα­ρα­γωγή των λύσεων σε νέες περιο­χές, ενώ πραγ­μα­το­ποί­η­σαν επι­σκέ­ψεις πεδίου στις πιλο­τι­κές εφαρ­μο­γές που υλο­ποιού­νται στη Μασ­σα­λία.

Την τρίτη ημέρα, Παρα­σκευή 16 Οκτω­βρίου, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου συμ­με­τείχε στο στρογ­γυλό τραπέζι με θέμα «Η συμ­με­τοχή των Δημό­σιων Αρχών στις Λύσεις Βασι­σμέ­νες στη Φύση (Nbs)», μαζί με τις Μητρο­πο­λι­τι­κές Αρχές Nice Côte d’Azur, Aix-Marseille και Κατάνης (Γαλλία), την Περι­φέ­ρεια του Alghero (Ιταλία) και την Περι­φέ­ρεια Alentejo (Πορ­το­γα­λία). Εκ μέρους της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, η συντο­νί­στρια του έργου CARDIMED, κα Βασι­λική Μανω­λάκη, παρου­σί­ασε το θέμα «Περι­φε­ρειακή προ­σαρ­μογή στην κλι­μα­τική αλλαγή σε μια νησιω­τική Περι­φέ­ρεια».

Τα βασικά σημεία της παρου­σί­α­σης

Η νησιω­τι­κό­τητα πολ­λα­πλα­σιά­ζει κάθε κλι­μα­τική πίεση. Τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου αντι­με­τω­πί­ζουν λει­ψυ­δρία εδώ και τρεις δεκα­ε­τίες, με περιο­ρι­σμένα υδατικά απο­θέ­ματα, υφαλ­μύ­ρωση υδρο­φο­ρέων λόγω υπε­ρά­ντλη­σης και αιχμή ζήτησης νερού ακριβώς τους καλο­και­ρι­νούς μήνες της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Τα κλι­μα­τικά σενάρια προ­βλέ­πουν αύξηση της μέσης θερ­μο­κρα­σίας έως και 3,6 °C και μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων άνω του 20% έως το 2100, με τους υδα­τι­κούς πόρους, τη γεωργία και τη βιο­ποι­κι­λό­τητα να εμφα­νί­ζουν τον υψη­λό­τερο κίνδυνο.

Το Περι­φε­ρειακό Σχέδιο Προ­σαρ­μο­γής (ΠεΣΠΚΑ) έχει ολο­κλη­ρω­θεί περνάει στην φάση υλο­ποί­η­σης. Το ΠεΣΠΚΑ του Νοτίου Αιγαίου περι­λαμ­βά­νει 34 κοστο­λο­γη­μένα μέτρα με συγκε­κρι­μέ­νους φορείς υλο­ποί­η­σης και χρο­νο­δια­γράμ­ματα, οργα­νω­μένα σε τρεις άξονες (Δια­κυ­βέρ­νηση, Γνώση, Ανθε­κτι­κό­τητα), καθώς και τη σύσταση Περι­φε­ρεια­κού Παρα­τη­ρη­τη­ρίου για την Κλι­μα­τική Αλλαγή. Όπως υπο­γράμ­μισε η κα Μανω­λάκη, η ανάλυση έχει ολο­κλη­ρω­θεί· η κρίσιμη πρό­κληση πλέον είναι η ικα­νό­τητα υλο­ποί­η­σης σε 34 δήμους με μικρές τεχνι­κές υπη­ρε­σίες.

Το CARDIMED γεφυ­ρώ­νει το σχέδιο με την πράξη. Οι δύο πιλο­τι­κές εφαρ­μο­γές του έργου στην Περι­φέ­ρεια — η συλλογή και επε­ξερ­γα­σία όμβριων υδάτων για άρδευση και εμπλου­τι­σμό του υδρο­φο­ρέα στη Μύκονο, και η ανα­κα­τα­σκευή 120 λίθινων ανα­βαθ­μών (ξερο­λι­θιών) στα ρέματα της λεκάνης των Καμαρών στη Σίφνο — αντι­με­τω­πί­ζουν ακριβώς τους κιν­δύ­νους που το ΠεΣΠΚΑ κατα­τάσ­σει ως υψη­λό­τε­ρης προ­τε­ραιό­τη­τας: τη λει­ψυ­δρία, την προ­στα­σία των υπό­γειων υδάτων και τις πιέσεις στον πρω­το­γενή τομέα. Παράλ­ληλα, τα ψηφιακά εργα­λεία και το δίκτυο συνερ­γα­σίας του έργου μπορούν να απο­τε­λέ­σουν τη βάση για το Παρα­τη­ρη­τή­ριο της Περι­φέ­ρειας.

Κλεί­νο­ντας, η κα Μανω­λάκη έθεσε ως βασικό αίτημα του Νοτίου Αιγαίου τη συνέ­χεια αντί­στοι­χων δράσεων και μετά τη λήξη του έργου CARDIMED και τη δημιουρ­γία ειδικής δια­δρο­μής ανα­πα­ρα­γω­γής των λύσεων, σχε­δια­σμέ­νης για τα μικρά νησιά. Οι λύσεις βασι­σμέ­νες στην φύση μέσω των δύο έργων σε Σίφνο και Μύκονο και των απο­τε­λε­σμά­των που έχουμε απο­κο­μί­σει θα μπο­ρού­σαν να απο­τε­λέ­σουν παρά­δειγμα καλών πρα­κτι­κών για την προ­στα­σία του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα των νησιών μας και κατ’ επέ­κταση στην περιοχή της Μεσο­γείου λόγω και του χαμηλού τους κόστους.