Η Τουρκία περνά τη «Γαλάζια Πατρίδα» στο εσωτερικό της δίκαιο και ανοίγει νέο μέτωπο στο Αιγαίο

• Το κυβερ­νών κόμμα της γει­το­νι­κής χώρας ολο­κλη­ρώ­νει νομο­σχέ­διο που ορίζει τα τουρ­κικά χωρικά ύδατα στα 6 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, εξαρτά από άδεια της Άγκυρας κάθε δρα­στη­ριό­τητα στη θαλάσ­σια ζώνη που διεκ­δι­κεί και περι­λαμ­βά­νει νομι­κούς ορι­σμούς για νησίδες των λεγό­με­νων «γκρίζων ζωνών». Στόχος είναι να κατα­τε­θεί στην Τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση πριν από το τέλος του έτους

Η Τουρκία επι­χει­ρεί να δώσει στη «Γαλάζια Πατρίδα» μορφή νόμου. Το δόγμα που συμπυ­κνώ­νει τις θαλάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις της Άγκυρας περνά, σύμφωνα με δημο­σιεύ­ματα του τουρ­κι­κού Τύπου, από το επίπεδο της ρητο­ρι­κής στο επίπεδο του εσω­τε­ρι­κού δικαίου, με ένα νομο­σχέ­διο που βρί­σκε­ται ήδη στο τελικό στάδιο προ­ε­τοι­μα­σίας και προχωρά με ταχείς ρυθμούς.

Δεν πρό­κει­ται για μια απλή δια­δι­κα­στική κίνηση. Το σχέδιο αγγίζει τα πιο ευαί­σθητα σημεία των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων, από το εύρος των χωρικών υδάτων στο Αιγαίο μέχρι το καθε­στώς νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων, ενώ έρχεται σε μια περίοδο που το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο έχει επα­νέλ­θει δυνα­μικά στην επι­και­ρό­τητα.

Ποιοι συντάσ­σουν το νομο­σχέ­διο και πότε θα κατα­τε­θεί

Το θέμα έφεραν στη δημο­σιό­τητα τουρ­κικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, με πρώτο το Habertürk. Σύμφωνα με δημο­σί­ευμά του από τις 24 Οκτω­βρίου 2026, το κυβερ­νών Κόμμα Δικαιο­σύ­νης και Ανά­πτυ­ξης (AKP) βρί­σκε­ται στο τελικό στάδιο της προ­ε­τοι­μα­σίας του νομο­σχε­δίου.

Στην επε­ξερ­γα­σία του κει­μέ­νου συμ­με­τέ­χουν, κατά τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρίες, το τουρ­κικό υπουρ­γείο Άμυνας και το διπλω­μα­τικό επι­τε­λείο της Άγκυρας. Η εμπλοκή των δύο αυτών μηχα­νι­σμών υπο­γραμ­μί­ζει το βάρος που απο­δί­δει η τουρ­κική πλευρά στην πρω­το­βου­λία, η οποία ξεφεύ­γει από τα όρια μιας κομ­μα­τι­κής πρό­τα­σης.

Το χρο­νο­διά­γραμμα έχει ήδη σχε­δια­στεί. Η σύνταξη του τελικού κει­μέ­νου ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί μέσα στον Νοέμ­βριο, με την κυβερ­νη­τική πλευρά να επι­διώ­κει την κατά­θεσή του προς ψήφιση στην Τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση πριν εκπνεύ­σει το 2026. Τα ακριβή άρθρα και οι τελικές δια­τυ­πώ­σεις δεν έχουν δοθεί ακόμη στη δημο­σιό­τητα. Οι βασικοί άξονες που έχουν γίνει γνωστοί, πάντως, αρκούν για να εξη­γή­σουν γιατί το σχέδιο θεω­ρεί­ται ιδιαί­τερα φορ­τι­σμένο.

Ενιαίο πλαίσιο με δια­φο­ρε­τικό μέτρο  για το Αιγαίο

Ο σκοπός του νομο­σχε­δίου, όπως περι­γρά­φε­ται, είναι ο καθο­ρι­σμός κανόνων για τις θαλάσ­σιες ζώνες δικαιο­δο­σίας της Τουρ­κίας και για την άσκηση δρα­στη­ριο­τή­των μέσα σε αυτές. Η Άγκυρα επι­χει­ρεί έτσι να επι­βά­λει μονο­με­ρώς ένα ενιαίο πλαίσιο για όλες τις θάλασ­σες όπου δια­θέ­τει ακτές, εντάσ­σο­ντας τις θέσεις της για τη «Γαλάζια Πατρίδα» σε ένα οργα­νω­μένο νομικό σύνολο.

Το ενιαίο πλαίσιο, ωστόσο, δεν σημαί­νει και ενιαίο μέτρο.

Για το Αιγαίο Πέλαγος, το σχέδιο ορίζει ρητά τα τουρ­κικά χωρικά ύδατα στα 6 ναυτικά μίλια. Στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, το όριο τοπο­θε­τεί­ται στα 12 ναυτικά μίλια. Η δια­φο­ρο­ποί­ηση αυτή παύει να απο­τε­λεί απλή πολι­τική τοπο­θέ­τηση και απο­τυ­πώ­νε­ται πλέον σε σχέδιο νόμου, με όλες τις δεσμεύ­σεις που αυτό συνε­πά­γε­ται για τον τουρ­κικό κρατικό μηχα­νι­σμό.

Χωρίς άδεια της Άγκυρας καμία δρα­στη­ριό­τητα στη θάλασσα

Κεντρική θέση στο νομο­σχέ­διο κατέχει η πρό­βλεψη για υπο­χρε­ω­τική έγκριση. Οικο­νο­μι­κές, ερευ­νη­τι­κές, περι­βαλ­λο­ντι­κές και επι­στη­μο­νι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες σε θαλάσ­σιες περιο­χές που η Τουρκία θεωρεί δική της Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη θα υπό­κει­νται, σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, σε προη­γού­μενη άδεια της Άγκυρας. Αντί­στοι­χες ρυθ­μί­σεις ανα­μέ­νο­νται για εργα­σίες στον βυθό και στο υπέ­δα­φος, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των ερευνών.

Η δια­τύ­πωση έχει σημασία. Το κρι­τή­ριο που φέρεται να υιο­θε­τεί­ται δεν είναι μια οριο­θε­τη­μένη ΑΟΖ, αλλά η θαλάσ­σια ζώνη που η ίδια η τουρ­κική πλευρά θεωρεί ότι της ανήκει. Με αυτόν τον τρόπο, περιο­χές όπου η Ελλάδα ασκεί κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα θα μπο­ρού­σαν, από τη σκοπιά της τουρ­κι­κής νομο­θε­σίας, να εμφα­νί­ζο­νται ως πεδία που απαι­τούν αδειο­δό­τηση από την Άγκυρα.

Οι νησίδες και οι «γκρίζες ζώνες» σε κείμενο νόμου

Το πιο ευαί­σθητο σκέλος του σχεδίου αφορά τα νησιά και τις βρα­χο­νη­σί­δες που η Τουρκία εντάσ­σει στις λεγό­με­νες «γκρίζες ζώνες». Το νομο­σχέ­διο φέρεται να περι­λαμ­βά­νει νομι­κούς ορι­σμούς για τις περιο­χές αυτές, αμφι­σβη­τώ­ντας ευθέως την ελλη­νική κυριαρ­χία.

Η πρόθεση να απο­κτή­σουν οι «γκρίζες ζώνες» θέση σε τουρ­κικό νόμο επα­να­φέ­ρει μία από τις βασικές εστίες έντασης στο Αιγαίο. Η Ελλάδα απορ­ρί­πτει κατη­γο­ρη­μα­τικά τις τουρ­κι­κές αμφι­σβη­τή­σεις της κυριαρ­χίας της επί ελλη­νι­κών νησιών και νησίδων, και η μετα­φορά τους στο επίπεδο της εσω­τε­ρι­κής νομο­θε­σίας εκτι­μά­ται ότι θα επι­βα­ρύ­νει περαι­τέρω το κλίμα. Ποιες ακριβώς νησίδες θα ανα­φέ­ρο­νται ή πώς θα δια­τυ­πώ­νο­νται οι σχε­τι­κοί ορισμοί δεν έχει διευ­κρι­νι­στεί μέχρι στιγμής.

Εσω­τε­ρι­κός νόμος με εξω­τε­ρι­κές συνέ­πειες

Ένας εσω­τε­ρι­κός νόμος δεν παράγει διεθνές δίκαιο. Ούτε μπορεί να ακυ­ρώ­σει διε­θνείς συν­θή­κες, όπως η Συνθήκη της Λωζάνης ή η Σύμβαση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Αυτό δεν σημαί­νει, όμως, ότι η τουρ­κική πρω­το­βου­λία στε­ρεί­ται πρα­κτι­κού αντι­κτύ­που.

Η βασική ανη­συ­χία που δια­τυ­πώ­νε­ται είναι ότι η νομο­θέ­τηση θα προ­σφέ­ρει στα τουρ­κικά πολε­μικά πλοία και στην Ακτο­φυ­λακή «νομική κάλυψη» για να επεμ­βαί­νουν, να παρε­μπο­δί­ζουν ή να απει­λούν ελλη­νικά ή διεθνή σκάφη που κινού­νται σε περιο­χές της ελλη­νι­κής ΑΟΖ και υφα­λο­κρη­πί­δας. Με άλλα λόγια, ο νόμος θα μπο­ρούσε να αξιο­ποι­η­θεί ως βάση για τη δημιουρ­γία τετε­λε­σμέ­νων στο πεδίο.

Υπάρχει και μια ακόμη διά­σταση, που σχε­τί­ζε­ται με τον τρόπο λει­τουρ­γίας της τουρ­κι­κής διοί­κη­σης. Όταν οι διοι­κη­τι­κές δια­δι­κα­σίες και οι «γκρίζες ζώνες» ορί­ζο­νται με νόμο, τα στρα­τιω­τικά στελέχη υπο­χρε­ού­νται να ενερ­γούν σύμφωνα με αυτόν. Κάθε νόμιμη ελλη­νική δρα­στη­ριό­τητα σε ελλη­νικά χωρικά ύδατα ή στην ελλη­νική ΑΟΖ θα μπορεί, από την πλευρά της Άγκυρας, να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται «παρα­βί­αση της τουρ­κι­κής νομο­θε­σίας». Το ενδε­χό­μενο αυτό, κατά τις εκτι­μή­σεις, αυξάνει σημα­ντικά τις πιθα­νό­τη­τες θερμού επει­σο­δίου.

Τα ενερ­γειακά έργα στο «κάδρο»

Ιδιαί­τερο βάρος απο­κτούν οι πιθανές επι­πτώ­σεις στα ενερ­γειακά σχέδια της περιο­χής. Η απαί­τηση τουρ­κι­κής άδειας για εργα­σίες στον βυθό αφορά άμεσα έργα που προ­ϋ­πο­θέ­τουν υπο­θα­λάσ­σιες εργα­σίες ή έρευνες.

Ανάμεσά τους βρί­σκε­ται η ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, γνωστή ως Great Sea Interconnector. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσ­σο­νται οι σει­σμι­κές έρευνες για υδρο­γο­νάν­θρα­κες νότια της Κρήτης και στο Καρ­πά­θιο Πέλαγος. Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις που κατα­γρά­φο­νται, η Άγκυρα επι­χει­ρεί μέσω του νέου πλαι­σίου να θέσει προ­σκόμ­ματα στα συγκε­κρι­μένα έργα, εξαρ­τώ­ντας την υλο­ποί­ησή τους από μια έγκριση που, κατά την τουρ­κική λογική, θα πρέπει να χορηγεί η ίδια.

Το τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο ως φόντο

Το χρονικό σημείο της πρω­το­βου­λίας έχει τη δική του σημασία. Η νομο­θε­τική κίνηση της Άγκυρας έρχεται αμέσως μετά την πρό­σφατη επι­κύ­ρωση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου από τη λιβυκή Βουλή της Βεγ­γά­ζης.

Τα δύο βήματα εμφα­νί­ζο­νται να κινού­νται προς την ίδια κατεύ­θυνση. Τόσο το μνη­μό­νιο όσο και το νέο νομο­σχέ­διο εντάσ­σο­νται στις προ­σπά­θειες της Τουρ­κίας να περιο­ρί­σει, μέχρι πλήρους εξά­λει­ψης, την επήρεια των ελλη­νι­κών νησιών στις θαλάσ­σιες ζώνες, με την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και το Καστελ­λό­ριζο να απο­τε­λούν τα βασικά σημεία ανα­φο­ράς. Η επι­κύ­ρωση στη Βεγγάζη και η επι­κεί­μενη νομο­θέ­τηση στην Άγκυρα συν­θέ­τουν, κατά τις εκτι­μή­σεις, ένα σύνολο κινή­σεων που αλλη­λο­συ­μπλη­ρώ­νο­νται.

Η Αθήνα παρα­κο­λου­θεί τις εξε­λί­ξεις

Στην Αθήνα, οι εξε­λί­ξεις παρα­κο­λου­θού­νται με ιδιαί­τερη προσοχή. Η κίνηση της Άγκυρας ανα­μέ­νε­ται να προ­κα­λέ­σει νέο προ­βλη­μα­τι­σμό, καθώς η Τουρκία επι­χει­ρεί να μετα­τρέ­ψει σε επίσημο κρατικό πλαίσιο θέσεις που η ελλη­νική πλευρά απορ­ρί­πτει.

Το τελικό κείμενο θα κριθεί, σε μεγάλο βαθμό, από τις δια­τυ­πώ­σεις του. Μέχρι τον Νοέμ­βριο, οπότε ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί η σύνταξή του, και πολύ περισ­σό­τερο μέχρι την κατά­θεσή του στην Εθνο­συ­νέ­λευση, οι βασικοί του άξονες, δηλαδή τα 6 μίλια στο Αιγαίο, η υπο­χρε­ω­τική άδεια για κάθε δρα­στη­ριό­τητα στη θάλασσα και οι ορισμοί για τις «γκρίζες ζώνες», θα παρα­μέ­νουν στο προ­σκή­νιο των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων.