ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΟΟΣΑ: Θύμα χρηματοοικονομικής απάτης ένας στους επτά καταναλωτές

news room 8 λεπτά ανάγνωση
ΑΠΑΤΗ
✦ Σύνοψη ⌄
  • Η χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική απάτη έχει ανα­δει­χθεί ως ο μεγα­λύ­τε­ρος κίν­δυ­νος για τους κατα­να­λω­τές χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών υπη­ρε­σιών παγκο­σμίως, σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ.
  • Το 69% των συμ­με­τε­χου­σών δικαιο­δο­σιών δήλωσε αύξηση της συχνό­τη­τας των απατών το 2025 σε σύγκριση με το 2024, με το 74% να ανα­φέ­ρει αύξηση των χρη­μα­τι­κών απω­λειών.
  • Οι συνο­λι­κές απώ­λειες που κατα­γρά­φη­καν το 2024 ανήλθαν σε 10 δισ. δολάρια, ενώ οι παγκό­σμιες εκτι­μή­σεις ανέρ­χο­νται σε 442 δισ. δολάρια για το 2025, με έναν στους επτά κατα­να­λω­τές να δηλώνει ότι έπεσε θύμα απάτης.
  • Οι κύριοι τύποι απάτης περι­λαμ­βά­νουν phishing, πλαστά σχήματα πλη­ρω­μών και απάτες με χρε­ω­στι­κές κάρτες, ενώ οι εξε­λιγ­μέ­νες τεχνι­κές των απα­τε­ώ­νων και η διάδοση μέσω κοι­νω­νι­κών δικτύων επι­δει­νώ­νουν την κατά­σταση.

Η χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική απάτη έπαψε να είναι περι­θω­ριακό φαι­νό­μενο και κατα­τάσ­σε­ται πλέον ως ο υπ’ αριθμόν ένα κίν­δυ­νος για τους κατα­να­λω­τές χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών υπη­ρε­σιών παγκο­σμίως. Αυτό κατα­γρά­φει η έκθεση «Protecting Consumers from Financial Scams and Frauds» που δημο­σί­ευσε ο ΟΟΣΑ, βασι­σμένη σε πρω­το­γενή δεδο­μένα από 69 χώρες, εκ των οποίων οι 26 είναι μέλη του Οργα­νι­σμού, και στις απα­ντή­σεις 102 δημό­σιων αρχών. Η συλλογή στοι­χείων έγινε μεταξύ Απρι­λίου και Ιουνίου 2025.

Το 69% των δικαιο­δο­σιών που συμ­με­τεί­χαν στο Consumer Finance Risk Monitor 2026 δήλωσε ότι η κατα­γε­γραμ­μένη συχνό­τητα των απατών αυξή­θηκε το 2025 σε σύγκριση με το 2024. Το δείγμα για τη σύγκριση των ετών 2024 με 2025 ήταν 32 χώρες, ενώ για τη σύγκριση μεταξύ 2021 και 2022 ήταν 29. Το 70% των αρχών που διέ­θε­ταν στοι­χεία σημεί­ωσε αύξηση συχνό­τη­τας στις απάτες από το 2023 στο 2024 και το 74% αύξηση των χρη­μα­τι­κών απω­λειών στην ίδια περίοδο.

Στις 36 χώρες με δια­θέ­σιμα στοι­χεία για το σύνολο των απω­λειών του 2024, οι ζημιές ανά χώρα κυμάν­θη­καν από περίπου 90.000 δολάρια έως πάνω από 2 δισ. δολάρια. Ο μέσος όρος ανά δικαιο­δο­σία ήταν περίπου 270 εκατ. δολάρια και η διά­με­σος 55 εκατ. δολάρια. Το άθροι­σμα των απω­λειών που ανα­φέρ­θη­καν στις αρχές αυτών των 36 χωρών φθάνει τα 10 δισ. δολάρια. Το μέγεθος αυτό αφορά μόνο όσα καταγ­γέλ­λο­νται επι­σή­μως, καθώς η Global Anti-Scam Alliance υπο­λο­γί­ζει τις απώ­λειες των κατα­να­λω­τών παγκο­σμίως σε 442 δισ. δολάρια για το 2025. Ένας στους επτά κατα­να­λω­τές δήλωσε ότι έπεσε θύμα απάτης.

Το φόντο είναι η εκρη­κτική άνοδος των ψηφια­κών πλη­ρω­μών. Η συνο­λική αξία συναλ­λα­γών σε ψηφια­κές πλη­ρω­μές προ­βλέ­πε­ται να ξεπε­ρά­σει τα 26 τρισ. δολάρια το 2026, με ετήσιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης 7,6% την επόμενη πεντα­ε­τία, σύμφωνα με στοι­χεία της Statista που παρα­θέ­τει ο ΟΟΣΑ.

Ποιες είναι οι κύριες απάτες

Οι σημα­ντι­κό­τε­ροι τύποι απάτης κατα­γρά­φο­νται με δύο κρι­τή­ρια, τον αριθμό των θιγό­με­νων και το ύψος των απω­λειών. Στην πρώτη κατά­ταξη απά­ντη­σαν 54 δικαιο­δο­σίες, στη δεύτερη 47.

Κατά αριθμό θιγό­με­νων

Phishing, vishing ή smishing για προ­σω­πικά δεδο­μένα

Απα­τε­ώ­νες που παρι­στά­νουν τους παρό­χους χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών υπη­ρε­σιών

Πλαστά σχήματα πλη­ρω­μών και ψευδείς ασφα­λί­σεις

Απάτη με χρε­ω­στι­κές και πιστω­τι­κές κάρτες

Απα­τε­ώ­νες που παρι­στά­νουν κρα­τι­κούς λει­τουρ­γούς

Κλοπή ταυ­τό­τη­τας

Απάτη σε mobile banking και ψηφιακά πορ­το­φό­λια

Καθ’ ύψος απω­λειών

Phishing, vishing ή smishing

Απα­τε­ώ­νες που παρι­στά­νουν τους παρό­χους

Πλαστά σχήματα πλη­ρω­μών και ψευδείς ασφα­λί­σεις

Απάτη με χρε­ω­στι­κές και πιστω­τι­κές κάρτες

Απάτη σε mobile banking και ψηφιακά πορ­το­φό­λια

Απα­τε­ώ­νες που παρι­στά­νουν κρα­τι­κούς λει­τουρ­γούς

Κλοπή ταυ­τό­τη­τας

Οι τρεις αιτίες και τα πολλά παρα­κλά­δια τους

Ως προς το περι­βάλ­λον στο οποίο «ευδο­κι­μούν» οι απάτες, οι αρχές κατέ­τα­ξαν πρώτη την εξε­λιγ­μένη τεχνική των απα­τε­ώ­νων με 63 ανα­φο­ρές, δεύτερη τη διάδοση και την επιρροή των πλατ­φορ­μών κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης με 58 ανα­φο­ρές και τρίτη την παροχή χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών υπη­ρε­σιών μέσω ψηφια­κών πλατ­φορ­μών με 40 ανα­φο­ρές. Ακο­λου­θούν η χρήση τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης με 38 ανα­φο­ρές, η πρό­σβαση σε κινητές συσκευές με 36, τα νέα επι­χει­ρη­μα­τικά μοντέλα όπως οι άμεσες πλη­ρω­μές με 32, η πρό­σβαση σε κρυ­πτο­στοι­χεία με 30, η δια­συ­νο­ριακή συν­δε­σι­μό­τητα με 21, οι μη πιστο­ποι­η­μέ­νες επεν­δυ­τι­κές συμ­βου­λές τύπου «finfluencers» με 19 και η χρήση ηλε­κτρο­νι­κών μεθόδων πλη­ρω­μής από τους εμπό­ρους με 13.

Από την πλευρά της ζήτησης, ο ανε­παρ­κής ψηφια­κός χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κός αλφα­βη­τι­σμός συγκέ­ντρωσε 63 ανα­φο­ρές, η αυξη­μένη χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης 60 και η έλλειψη στοι­χειώ­δους ελέγχου από τους κατα­να­λω­τές 38. Ακο­λου­θούν η αύξηση των ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών με 37, οι συμπε­ρι­φο­ρι­κές προ­κα­τα­λή­ψεις με 34, η υιο­θέ­τηση ψηφια­κών πλατ­φορ­μών με 31, η ευα­λω­τό­τητα των κατα­να­λω­τών και η υπερ­βο­λική εξάρ­τηση από άτυπες πηγές πλη­ρο­φό­ρη­σης με 26 η καθεμιά, ενώ η διάθεση ανά­λη­ψης κιν­δύ­νου των ιδιωτών επεν­δυ­τών, η χρήση πλατ­φορ­μών ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρίου και οι δημο­γρα­φι­κές μετα­βο­λές συγκέ­ντρω­σαν από 17 ανα­φο­ρές.

Η τρίτη κατη­γο­ρία αφορά τα κενά στα συστή­ματα των ίδιων των παρόχων. Πρώτη αιτία, με 36 ανα­φο­ρές, τα ανε­παρκή συστή­ματα εντο­πι­σμού ή απο­τρο­πής μη εξου­σιο­δο­τη­μέ­νων συναλ­λα­γών. Δεύτερη, με 33, η αδυ­να­μία εντο­πι­σμού εξου­σιο­δο­τη­μέ­νων συναλ­λα­γών που ξεκί­νη­σαν με δόλια μέσα. Τρίτη, με 27, η έλλειψη εκστρα­τειών ενη­μέ­ρω­σης προς τους κατα­να­λω­τές. Ακο­λου­θούν η απουσία πλαι­σίων συνερ­γα­σίας μεταξύ των παρόχων και τα ανε­παρκή συστή­ματα κατά της πλα­στο­προ­σω­πίας στε­λε­χών με 25 ανα­φο­ρές, οι επι­θε­τι­κές δια­φη­μι­στι­κές καμπά­νιες σε πλατ­φόρ­μες κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης με 24, η ανε­παρ­κής κυβερ­νο­α­σφά­λεια με 19, η συμπε­ρι­φορά των δια­δι­κτυα­κών αγορών και η μη ασφαλής απο­θή­κευση δεδο­μέ­νων με 15 και η συμπε­ρι­φορά των παρόχων τηλε­πι­κοι­νω­νιών με 14 ανα­φο­ρές.

Ο ΟΟΣΑ δια­πι­στώ­νει ότι 47 αρχές δια­θέ­τουν σύστημα ταξι­νό­μη­σης, ενώ σε πέντε βρί­σκε­ται υπό ανά­πτυξη. Ποσοστό 52% των αρχών χρη­σι­μο­ποιεί τυπο­λο­γία και 48% δεν χρη­σι­μο­ποιεί. Τα τρία συχνό­τερα κρι­τή­ρια είναι το χρη­μα­το­πι­στω­τικό προϊόν ή υπη­ρε­σία που επλήγη με 35 ανα­φο­ρές, η μέθοδος του απα­τε­ώνα με 28 και ο τρόπος επι­κοι­νω­νίας με το θύμα με 25. Ακο­λου­θούν με 21 ανα­φο­ρές η μέθοδος πλη­ρω­μής και το αν η συναλ­λαγή ήταν εξου­σιο­δο­τη­μένη ή όχι, ενώ 10 αρχές κατα­γρά­φουν αν η οντό­τητα ήταν αδειο­δο­τη­μένη.

Η προ­τει­νό­μενη τυπο­λο­γία στη­ρί­ζε­ται σε δέκα δια­στά­σεις. Έξι περι­γρά­φουν τη φύση της απάτης, τον στόχο, το μέσο επι­κοι­νω­νίας, τον τρόπο δράσης, το προϊόν ή την υπη­ρε­σία, τη μέθοδο πλη­ρω­μής ή επέν­δυ­σης και τον δράστη. Τέσ­σε­ρις περι­γρά­φουν την αντι­με­τώ­πιση, τη μέθοδο εντο­πι­σμού, το καθε­στώς ανά­κτη­σης των κεφα­λαίων, τη φύση της εξου­σιο­δό­τη­σης και το καθε­στώς αδειο­δό­τη­σης της οντό­τη­τας.

Πώς λει­τουρ­γούν οι επο­πτι­κές αρχές

Επίσημο κανάλι ανα­φο­ράς για τους κατα­να­λω­τές δια­θέ­τει το 86% των αρχών, δηλαδή 77 δημό­σιες αρχές που απά­ντη­σαν. Απαι­τή­σεις ισχυρής ταυ­το­ποί­η­σης πελάτη έχει το 82%, καθώς 70 αρχές δήλωσαν σχετικά πρότυπα. Υπο­χρέ­ωση ανα­φο­ράς περι­στα­τι­κών από τους παρό­χους ισχύει στο 78%, απαι­τή­σεις εντο­πι­σμού μη εξου­σιο­δο­τη­μέ­νων πλη­ρω­μών στο 67% και σε 60 αρχές, ενώ κανόνες ευθύνης υιο­θε­τεί το 64%, δηλαδή 58 αρχές. Πρότυπα απο­ζη­μί­ω­σης δήλωσαν 45 αρχές, υπο­χρέ­ωση εκπαί­δευ­σης προ­σω­πι­κού 50, υπο­χρέ­ωση δια­κο­πής της απάτης 59 και δυνα­τό­τητα εξα­το­μί­κευ­σης των ρυθ­μί­σεων λογα­ρια­σμού 44. Εργα­λεία τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης για τον εντο­πι­σμό απατών έχουν υιο­θε­τή­σει μόλις 7 αρχές, ωστόσο 51 γνω­ρί­ζουν ότι τα χρη­σι­μο­ποιούν οι επο­πτευό­με­νες οντό­τη­τες και 19 δηλώ­νουν ότι τέτοια εργα­λεία ανα­πτύσ­σο­νται.

Στην Ευρω­παϊκή Ένωση, η ισχυρή ταυ­το­ποί­ηση πελάτη της PSD2 απαιτεί δύο από τρία στοι­χεία: κάτι που γνω­ρί­ζει ο χρήστης, κάτι που κατέχει και κάτι βιο­με­τρικό. Οι εξαι­ρέ­σεις επι­τρέ­πο­νταν μόνο για συναλ­λα­γές χαμηλής αξίας, κάτω των 50 ευρώ για κάρτες. Ο Κανο­νι­σμός PSR, που ανα­μέ­νε­ται να τεθεί σε ισχύ το 2026, δια­τη­ρεί την υπο­χρέ­ωση και προ­σθέ­τει την επα­λή­θευση του δικαιού­χου για όλες τις μετα­φο­ρές πίστω­σης, υπη­ρε­σία που θα είναι δωρεάν για τους κατα­να­λω­τές. Ο Κανο­νι­σμός 2024/886 έχει ήδη επι­βά­λει τον έλεγχο αντι­στοί­χι­σης ονό­μα­τος και IBAN στο σχήμα SEPA.

Τα στοι­χεία από την Ιταλία δεί­χνουν την έκταση της μετα­τό­πι­σης προς τις εξου­σιο­δο­τη­μέ­νες συναλ­λα­γές. Η Banca d’Italia εξέδωσε 1.577 προει­δο­ποι­ή­σεις απάτης, οι οποίες αφο­ρού­σαν περίπου 7.700 δόλιους IBAN, δηλαδή αύξηση 230% το 2024 έναντι του 2023, και πάνω από 400 ειδο­ποι­ή­σεις για εμπό­ρους. Το 90% των περι­στα­τι­κών αφο­ρούσε πλη­ρω­μές εξου­σιο­δο­τη­μέ­νες από τον χρήστη μέσω ισχυρής ταυ­το­ποί­η­σης.

Στη Βρε­τα­νία, το 72% από τις απάτες με εξου­σιο­δο­τη­μένη εντολή πλη­ρω­μής στο πρώτο εξάμηνο του 2024 ξεκί­νησε δια­δι­κτυακά, μέσω κοι­νω­νι­κών δικτύων και μηχανών ανα­ζή­τη­σης. Από τις 7 Οκτω­βρίου 2024 ισχύει υπο­χρε­ω­τική απο­ζη­μί­ωση για τις περισ­σό­τε­ρες τέτοιες υπο­θέ­σεις στο σύστημα Fast Payments, το πρώτο υπο­χρε­ω­τικό καθε­στώς παγκο­σμίως, ενώ το κόστος επι­με­ρί­ζε­ται μεταξύ απο­στέλ­λου­σας και λήπτριας τρά­πε­ζας.

Ο αλφα­βη­τι­σμός είναι η λύση

Σύμφωνα με τη Διεθνή Έρευνα Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κού Αλφα­βη­τι­σμού Ενη­λί­κων OECD/INFE του 2023, το 15% των ενη­λί­κων και το 14% στις συμ­με­τέ­χου­σες χώρες του ΟΟΣΑ δήλωσε ότι έπεσε θύμα phishing, επεν­δυ­τι­κής απάτης, απάτης με παροχή προ­σω­πι­κών στοι­χείων ή μη εξου­σιο­δο­τη­μέ­νης συναλ­λα­γής. Στις 39 δικαιο­δο­σίες της έρευνας, μόλις το 29% των ενη­λί­κων συγκέ­ντρωσε την ελά­χι­στη στο­χευ­μένη βαθ­μο­λο­γία ψηφια­κού χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κού αλφα­βη­τι­σμού, δηλαδή 70 στους 100 βαθμούς.

Εκστρα­τείες ενη­μέ­ρω­σης έχουν ανα­λά­βει 82 αρχές, ποσοστό 91%. Απ’ αυτές, οι 71 συμ­με­τεί­χαν σε γενικές εκστρα­τείες, οι 29 σε στο­χευ­μέ­νες και οι 22 και στα δύο είδη. Ενη­μέ­ρωση για το πού ανα­φέ­ρε­ται ένα περι­στα­τικό παρέ­χουν 80 αρχές, πρω­το­βου­λίες ψηφια­κού αλφα­βη­τι­σμού υιο­θε­τούν 76 και ένταξη της απάτης στην εθνική στρα­τη­γική χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κής εκπαί­δευ­σης προ­ω­θούν 73.

Με άλλους φορείς εντός της δικαιο­δο­σίας τους συνερ­γά­ζο­νται 78 αρχές και δια­συ­νο­ριακά 53, ενώ σε 51 περι­πτώ­σεις η συνερ­γα­σία στη­ρί­ζε­ται σε μνη­μό­νιο συνεν­νό­η­σης. Η συνερ­γα­σία αφορά κυρίως άλλες ρυθ­μι­στι­κές αρχές με 66 ανα­φο­ρές, τις διω­κτι­κές αρχές με 61 και τον ιδιω­τικό τομέα με 57, ενώ οι εκπρό­σω­ποι κατα­να­λω­τών συγκε­ντρώ­νουν μόλις 32. Τα στοι­χεία απάτης ανα­φέ­ρο­νται κατά κύριο λόγο σε αρχές επο­πτείας συμπε­ρι­φο­ράς με 38 ανα­φο­ρές και σε αρχές κατά του ξεπλύ­μα­τος χρή­μα­τος με 30, ενώ 22 αρχές, δηλαδή το 30% όσων έχουν τέτοιες υπο­χρε­ώ­σεις, ανα­φέ­ρουν και στην αστυ­νο­μία.

Τι συμ­βαί­νει στην Ελλάδα, οι έξι συστά­σεις ΟΟΣΑ

Η Ελλάδα εκπρο­σω­πεί­ται στο ερω­τη­μα­το­λό­γιο με τρεις φορείς, την Τράπεζα της Ελλάδος, την Επι­τροπή Κεφα­λαια­γο­ράς και το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών, όπως κατα­γρά­φε­ται στον κατά­λογο των απα­ντη­σά­ντων του Παραρ­τή­μα­τος Α. Η έκθεση δεν παρα­θέ­τει επι­μέ­ρους ποσο­τικά στοι­χεία ή παρα­δείγ­ματα πρα­κτι­κών για την Ελλάδα, σε αντί­θεση με ό,τι συμ­βαί­νει για την Ιταλία, την Ιρλαν­δία, την Ισπανία, την Πορ­το­γα­λία ή την Ουγ­γα­ρία. Οι ελλη­νι­κές απα­ντή­σεις ενσω­μα­τώ­νο­νται στα συγκε­ντρω­τικά ποσοστά και στις κατα­τά­ξεις των αιτιών και των μέτρων.

Ο ΟΟΣΑ κατα­λή­γει σε έξι συστά­σεις πολι­τι­κής: τη θέσπιση και εφαρ­μογή ισχυρών πλαι­σίων προ­στα­σίας του κατα­να­λωτή, την ανά­πτυξη δίκαιων και προ­σβά­σι­μων μηχα­νι­σμών ευθύνης και απο­ζη­μί­ω­σης, τη δημιουρ­γία και προβολή ειδικού κανα­λιού ανα­φο­ράς, τη χρήση τυπο­λο­γίας για τη συλλογή και ταξι­νό­μηση δεδο­μέ­νων, την ενί­σχυση του ψηφια­κού χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κού αλφα­βη­τι­σμού και τη συνερ­γα­σία με όλους τους φορείς του οικο­συ­στή­μα­τος κατά της απάτης. Η κατα­πο­λέ­μηση των απατών απο­τε­λεί προ­τε­ραιό­τητα και της αμε­ρι­κα­νι­κής προ­ε­δρίας της G20 για το 2026.

Πηγή: powergame.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.