Κώστας Μουτζούρης: «Τα νησιά δεν είναι η περιφέρεια της Ελλάδας – Είναι η δύναμή της»

Σε μια περίοδο κατά την οποία η συζήτηση για την περιφερειακή ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και τη δημογραφική ανθεκτικότητα των ακριτικών περιοχών βρίσκεται ψηλά στην πολιτική ατζέντα, οι νησιωτικές περιφέρειες επιχειρούν να διαμορφώσουν μια κοινή στρατηγική διεκδίκησης.
Ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, κ. Κώστας Μουτζούρης, με αφορμή τη συνάντηση των περιφερειαρχών των αμιγώς νησιωτικών περιφερειών της χώρας στη Ρόδο, κ.κ. Γιώργου Χατζημάρκου (Νοτίου Αιγαίου, προέδρου της ΕΝΠΕ) και Γιάννη Τρεπεκλή (Ιονίων Νήσων) αλλά και της παρουσίας του υπουργού, κ. Κυριάκου Πιερραράκη με αυτό το αντικείμενο, στέλνει μήνυμα ότι η νησιωτικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κόστος ή ως διοικητική δυσκολία, αλλά ως συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας.
Ο κ. Μουτζούρης, μιλά για την νέα συμμαχία των νησιωτικών περιφερειών, τη μάχη για τη μικρονησιωτικότητα και το ευρωπαϊκό στοίχημα της Ελλάδας.
Στη συνέντευξή του αναλύει τη σημασία της «νησιωτικής συμμαχίας», επιμένει στην ανάγκη ειδικής πολιτικής για τα μικρά νησιά και υπογραμμίζει ότι η χώρα πρέπει να διεκδικήσει ισχυρότερο ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη στήριξη των νησιωτικών περιοχών.
• Κύριε περιφερειάρχη, στη Ρόδο πραγματοποιήθηκε η τρίτη συνάντηση των περιφερειαρχών των νησιωτικών περιφερειών της Ελλάδας. Ποιο είναι το πολιτικό μήνυμα αυτής της πρωτοβουλίας;
Αυτή ήταν η τρίτη συνάντηση που έγινε στο πλαίσιο της «Διακήρυξης της Κέρκυρας». Είχαν προηγηθεί ακόμη δύο. Βεβαίως, στη Ρόδο απουσίαζε ο περιφερειάρχης Κρήτης, κ. Σταύρος Αρναουτάκης λόγω των πυρκαγιών και της τραγικής απώλειας των πυροσβεστών.
Ωστόσο, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η πολυνησία της Ελλάδας δεν είναι μειονέκτημα. Είναι ένα μεγάλο εθνικό πλεονέκτημα. Η «Διακήρυξη της Κέρκυρας» δεν αποτελεί μια συμβολική πρωτοβουλία, αλλά την απαρχή μιας οργανωμένης νησιωτικής συμμαχίας με στόχο την παρέμβαση τόσο στην εθνική όσο και στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Η Ελλάδα είναι μια χώρα που έχει χιλιάδες νησιά, μια μοναδική γεωγραφική πραγματικότητα μέσα στην Ευρώπη. Τα νησιά μας δεν αποτελούν βάρος, αλλά πηγή πλούτου, πολιτισμού, παραγωγής και στρατηγικής σημασίας.
Στη συνάντηση αυτή συμφωνήσαμε ότι πρέπει να αναδείξουμε αυτή την ιδιαιτερότητα και να δημιουργήσουμε μια πιο ισχυρή φωνή. Δεν ζητάμε ειδική μεταχείριση χωρίς λόγο. Ζητάμε πολιτικές που να λαμβάνουν υπόψη την πραγματικότητα των νησιών.
Η Ελλάδα είναι η χώρα της Ευρώπης με το μεγαλύτερο νησιωτικό χαρακτήρα και αυτό πρέπει να το αξιοποιήσουμε περισσότερο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Διότι η γενική ευρωπαϊκή «νησιωτική πολιτική» είναι φτιαγμένη για νησιά εκατομμυρίων κατοίκων όπως η Σικελία ή η Κορσική.

• Η δημιουργία μιας κοινής γραμμής μεταξύ των περιφερειών μπορεί να αποτελέσει ένα νέο εργαλείο πίεσης προς το κεντρικό κράτος και, κατ’ επέκταση, στην Ευρώπη;
Αυτός είναι ακριβώς ο στόχος. Οι νησιωτικές περιφέρειες πρέπει να μιλούν με κοινή φωνή.
Βεβαίως, κάθε περιοχή έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Το Βόρειο Αιγαίο, για παράδειγμα, έχει έντονη πρωτογενή παραγωγή, σημαντική αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά λόγω της γεωγραφικής του θέσης.
Άλλες νησιωτικές περιφέρειες έχουν διαφορετική οικονομική βάση, όπως ο τουρισμός ή η ναυτιλία. Όμως υπάρχουν κοινά προβλήματα: οι μεταφορές, οι υποδομές, η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, η δημογραφική πίεση και η ανάγκη να παραμείνουν οι άνθρωποι στα νησιά τους.
Αυτά τα ζητήματα μας ενώνουν και γι’ αυτό χρειάζεται συντονισμένη προσπάθεια.
• Έχετε επισημάνει τη διαφορά ανάμεσα στη νησιωτικότητα και τη μικρονησιωτικότητα. Γιατί θεωρείτε ότι χρειάζεται αυτή η διάκριση;
Γιατί δεν είναι όλα τα νησιά ίδια. Αυτό είναι ένα βασικό σημείο που πρέπει να γίνει κατανοητό.
Άλλο είναι η Λέσβος, η Χίος ή η Ρόδος και άλλο ο Άγιος Ευστράτιος, οι Οινούσσες, τα Ψαρά ή η Τήλος. Τα μεγάλα νησιά έχουν περισσότερες δυνατότητες. Διαθέτουν μεγαλύτερους πληθυσμούς, νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες, καλύτερες συγκοινωνίες και περισσότερες οικονομικές δραστηριότητες.
Τα μικρά νησιά όμως αντιμετωπίζουν εντελώς διαφορετικές προκλήσεις. Εκεί η καθημερινότητα είναι πιο δύσκολη. Η πρόσβαση σε υπηρεσίες, η στελέχωση, οι μετακινήσεις και η διατήρηση του πληθυσμού αποτελούν πραγματικές μάχες.
Τι σχέση έχει η Ρόδος με την Τήλο; Τι σχέση έχει η Λέσβος με τον Άγιο Ευστράτιο; Στην Τήλο δεν μπορεί να πάει εύκολα ο ασθενής. Στον Άγιο Ευστράτιο δεν υπάρχει νοσοκομείο.
Οι κάτοικοι βολοδέρνουν ανάμεσα στα κύματα και στους ισχυρούς ανέμους για να βρουν μέσο να πάνε στη Λήμνο. Ενώνουμε τις δυνάμεις, ενώνουμε τις απαιτήσεις και την επίτευξη στόχων. Η διαφορετικότητα είναι και πλούτος
Γι’ αυτό λέμε ότι η μικρονησιωτικότητα χρειάζεται ειδική πολιτική. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τα ίδια εργαλεία που εφαρμόζονται στα μεγαλύτερα νησιά.

• Πρακτικά, τι σημαίνει αυτό; Ποια θα πρέπει να είναι η διαφορετική πολιτική για τα μικρά νησιά;
Σημαίνει ότι πρέπει να σχεδιάσουμε πολιτικές με βάση τις πραγματικές ανάγκες κάθε τόπου.
Δεν μπορεί ένα μικρό νησί να αντιμετωπίζεται με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται σε μια μεγάλη αστική περιοχή ή σε ένα μεγάλο νησί.
Χρειάζονται κίνητρα για να παραμείνουν οι κάτοικοι, να ενισχυθούν οι υπηρεσίες, να υπάρχουν καλύτερες συνδέσεις και να δημιουργούνται προϋποθέσεις ανάπτυξης.
Η παραμονή του πληθυσμού στα μικρά νησιά είναι εθνική υπόθεση. Δεν αφορά μόνο στην τοπική κοινωνία. Αφορά στη συνολική παρουσία της Ελλάδας στο Αιγαίο.
• Υπάρχει όμως η δυνατότητα να περάσει αυτή η αντίληψη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο;
Υπάρχει θεσμικό περιθώριο και πρέπει να το αξιοποιήσουμε.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μηχανισμούς και πολιτικές που μπορούν να στηρίξουν τις νησιωτικές περιοχές. Το ζητούμενο είναι να εξειδικευτούν καλύτερα στις ανάγκες της ελληνικής πραγματικότητας.
Πρέπει να εξηγήσουμε ότι η νησιωτικότητα δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και σε όλες τις περιοχές. Η Ελλάδα έχει μια μοναδική περίπτωση, με δεκάδες κατοικημένα νησιά και με περιοχές που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες γεωγραφικές και κοινωνικές συνθήκες.
Είναι μια διεκδίκηση που μπορεί να πετύχει, γιατί έχουμε επιχειρήματα και έχουμε ανθρώπους που μπορούν να τα υποστηρίξουν.
• Ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ και περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, κ. Γιώργος Χατζημάρκος παραμένει επικεφαλής αυτής της προσπάθειας και πρωτοβουλίας. Θα ήθελα το σχόλιό σας.
Ο κ. Χατζημάρκος επιλέχθηκε ομοφώνως από όλους μας και θεωρώ ότι είναι μια πολύ θετική εξέλιξη.
Έχει μεγάλη εμπειρία στην αυτοδιοίκηση, γνωρίζει τα ζητήματα των νησιωτικών περιοχών και μπορεί να συντονίσει αποτελεσματικά αυτή την προσπάθεια.
Το σημαντικό είναι ότι δεν μιλάμε για μια συνεργασία μεταξύ προσώπων, αλλά για μια συνεργασία μεταξύ περιφερειών. Η δύναμή μας βρίσκεται στην ενότητα.
• Είστε αισιόδοξος ότι αυτή η συμμαχία μπορεί να φέρει αποτελέσματα;
Είμαι πολύ αισιόδοξος. Υπάρχει αποφασιστικότητα, υπάρχει γνώση των προβλημάτων και υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να διεκδικήσουν αποτελεσματικά.
Με κοινή προσπάθεια μπορούμε να πετύχουμε σημαντικά πράγματα.
Το βασικό είναι να αλλάξει η αντίληψη: τα νησιά δεν είναι η άκρη της Ελλάδας. Είναι η δύναμή της. Είναι ο πολιτισμός της, η οικονομία της, η ιστορία της και ένα μεγάλο πλεονέκτημα για το μέλλον της χώρας.