Κώστας Μουτζούρης: «Τα νησιά δεν είναι η περιφέρεια της Ελλάδας – Είναι η δύναμή της»

Κύριε περι­φε­ρειάρχη, στη Ρόδο πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε η τρίτη συνά­ντηση των περι­φε­ρειαρ­χών των νησιω­τι­κών περι­φε­ρειών της Ελλάδας. Ποιο είναι το πολι­τικό μήνυμα αυτής της πρω­το­βου­λίας;

Αυτή ήταν η τρίτη συνά­ντηση που έγινε στο πλαίσιο της «Δια­κή­ρυ­ξης της Κέρ­κυ­ρας». Είχαν προη­γη­θεί ακόμη δύο. Βεβαίως, στη Ρόδο απου­σί­αζε ο περι­φε­ρειάρ­χης Κρήτης, κ. Σταύρος Αρνα­ου­τά­κης λόγω των πυρ­κα­γιών και της τρα­γι­κής απώ­λειας των πυρο­σβε­στών.

Ωστόσο, το μήνυμα είναι ξεκά­θαρο: η πολυ­νη­σία της Ελλάδας δεν είναι μειο­νέ­κτημα. Είναι ένα μεγάλο εθνικό πλε­ο­νέ­κτημα. Η «Δια­κή­ρυξη της Κέρ­κυ­ρας» δεν απο­τε­λεί μια συμ­βο­λική πρω­το­βου­λία, αλλά την απαρχή μιας οργα­νω­μέ­νης νησιω­τι­κής συμ­μα­χίας με στόχο την παρέμ­βαση τόσο στην εθνική όσο και στην ευρω­παϊκή πολι­τική.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα που έχει χιλιά­δες νησιά, μια μονα­δική γεω­γρα­φική πραγ­μα­τι­κό­τητα μέσα στην Ευρώπη. Τα νησιά μας δεν απο­τε­λούν βάρος, αλλά πηγή πλούτου, πολι­τι­σμού, παρα­γω­γής και στρα­τη­γι­κής σημα­σίας.

Στη συνά­ντηση αυτή συμ­φω­νή­σαμε ότι πρέπει να ανα­δεί­ξουμε αυτή την ιδιαι­τε­ρό­τητα και να δημιουρ­γή­σουμε μια πιο ισχυρή φωνή. Δεν ζητάμε ειδική μετα­χεί­ριση χωρίς λόγο. Ζητάμε πολι­τι­κές που να λαμ­βά­νουν υπόψη την πραγ­μα­τι­κό­τητα των νησιών.

Η Ελλάδα είναι η χώρα της Ευρώπης με το μεγα­λύ­τερο νησιω­τικό χαρα­κτήρα και αυτό πρέπει να το αξιο­ποι­ή­σουμε περισ­σό­τερο σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Διότι η γενική ευρω­παϊκή «νησιω­τική πολι­τική» είναι φτιαγ­μένη για νησιά εκα­τομ­μυ­ρίων κατοί­κων όπως η Σικελία ή η Κορσική.

Η δημιουρ­γία μιας κοινής γραμμής μεταξύ των περι­φε­ρειών μπορεί να απο­τε­λέ­σει ένα νέο εργα­λείο πίεσης προς το κεντρικό κράτος και, κατ’ επέ­κταση, στην Ευρώπη;

Αυτός είναι ακριβώς ο στόχος. Οι νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες πρέπει να μιλούν με κοινή φωνή.

Βεβαίως, κάθε περιοχή έχει τις δικές της ιδιαι­τε­ρό­τη­τες. Το Βόρειο Αιγαίο, για παρά­δειγμα, έχει έντονη πρω­το­γενή παρα­γωγή, σημα­ντική αγρο­τική και κτη­νο­τρο­φική δρα­στη­ριό­τητα και ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά λόγω της γεω­γρα­φι­κής του θέσης.

Άλλες νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες έχουν δια­φο­ρε­τική οικο­νο­μική βάση, όπως ο του­ρι­σμός ή η ναυ­τι­λία. Όμως υπάρ­χουν κοινά προ­βλή­ματα: οι μετα­φο­ρές, οι υπο­δο­μές, η πρό­σβαση στις υπη­ρε­σίες υγείας, η δημο­γρα­φική πίεση και η ανάγκη να παρα­μεί­νουν οι άνθρω­ποι στα νησιά τους.

Αυτά τα ζητή­ματα μας ενώνουν και γι’ αυτό χρειά­ζε­ται συντο­νι­σμένη προ­σπά­θεια.

Έχετε επι­ση­μά­νει τη διαφορά ανάμεσα στη νησιω­τι­κό­τητα και τη μικρο­νη­σιω­τι­κό­τητα. Γιατί θεω­ρείτε ότι χρειά­ζε­ται αυτή η διά­κριση;

Γιατί δεν είναι όλα τα νησιά ίδια. Αυτό είναι ένα βασικό σημείο που πρέπει να γίνει κατα­νοητό.

Άλλο είναι η Λέσβος, η Χίος ή η Ρόδος και άλλο ο Άγιος Ευστρά­τιος, οι Οινούσ­σες, τα Ψαρά ή η Τήλος. Τα μεγάλα νησιά έχουν περισ­σό­τε­ρες δυνα­τό­τη­τες. Δια­θέ­τουν μεγα­λύ­τε­ρους πλη­θυ­σμούς, νοσο­κο­μεία, δημό­σιες υπη­ρε­σίες, καλύ­τε­ρες συγκοι­νω­νίες και περισ­σό­τε­ρες οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Τα μικρά νησιά όμως αντι­με­τω­πί­ζουν εντελώς δια­φο­ρε­τι­κές προ­κλή­σεις. Εκεί η καθη­με­ρι­νό­τητα είναι πιο δύσκολη. Η πρό­σβαση σε υπη­ρε­σίες, η στε­λέ­χωση, οι μετα­κι­νή­σεις και η δια­τή­ρηση του πλη­θυ­σμού απο­τε­λούν πραγ­μα­τι­κές μάχες.

Τι σχέση έχει η Ρόδος με την Τήλο; Τι σχέση έχει η Λέσβος με τον Άγιο Ευστρά­τιο; Στην Τήλο δεν μπορεί να πάει εύκολα ο ασθενής. Στον Άγιο Ευστρά­τιο δεν υπάρχει νοσο­κο­μείο.

Οι κάτοι­κοι βολο­δέρ­νουν ανάμεσα στα κύματα και στους ισχυ­ρούς ανέμους για να βρουν μέσο να πάνε στη Λήμνο. Ενώ­νουμε τις δυνά­μεις, ενώ­νουμε τις απαι­τή­σεις και την επί­τευξη στόχων. Η δια­φο­ρε­τι­κό­τητα είναι και πλούτος

Γι’ αυτό λέμε ότι η μικρο­νη­σιω­τι­κό­τητα χρειά­ζε­ται ειδική πολι­τική. Δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με τα ίδια εργα­λεία που εφαρ­μό­ζο­νται στα μεγα­λύ­τερα νησιά.

Πρα­κτικά, τι σημαί­νει αυτό; Ποια θα πρέπει να είναι η δια­φο­ρε­τική πολι­τική για τα μικρά νησιά;

Σημαί­νει ότι πρέπει να σχε­διά­σουμε πολι­τι­κές με βάση τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες κάθε τόπου.

Δεν μπορεί ένα μικρό νησί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με τα ίδια κρι­τή­ρια που εφαρ­μό­ζο­νται σε μια μεγάλη αστική περιοχή ή σε ένα μεγάλο νησί.

Χρειά­ζο­νται κίνητρα για να παρα­μεί­νουν οι κάτοι­κοι, να ενι­σχυ­θούν οι υπη­ρε­σίες, να υπάρ­χουν καλύ­τε­ρες συν­δέ­σεις και να δημιουρ­γού­νται προ­ϋ­πο­θέ­σεις ανά­πτυ­ξης.

Η παρα­μονή του πλη­θυ­σμού στα μικρά νησιά είναι εθνική υπόθεση. Δεν αφορά μόνο στην τοπική κοι­νω­νία. Αφορά στη συνο­λική παρου­σία της Ελλάδας στο Αιγαίο.

Υπάρχει όμως η δυνα­τό­τητα να περάσει αυτή η αντί­ληψη και σε ευρω­παϊκό επίπεδο;

Υπάρχει θεσμικό περι­θώ­ριο και πρέπει να το αξιο­ποι­ή­σουμε.

Η Ευρω­παϊκή Ένωση δια­θέ­τει μηχα­νι­σμούς και πολι­τι­κές που μπορούν να στη­ρί­ξουν τις νησιω­τι­κές περιο­χές. Το ζητού­μενο είναι να εξει­δι­κευ­τούν καλύ­τερα στις ανάγκες της ελλη­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Πρέπει να εξη­γή­σουμε ότι η νησιω­τι­κό­τητα δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και σε όλες τις περιο­χές. Η Ελλάδα έχει μια μονα­δική περί­πτωση, με δεκάδες κατοι­κη­μένα νησιά και με περιο­χές που αντι­με­τω­πί­ζουν ιδιαί­τε­ρες γεω­γρα­φι­κές και κοι­νω­νι­κές συν­θή­κες.

Είναι μια διεκ­δί­κηση που μπορεί να πετύχει, γιατί έχουμε επι­χει­ρή­ματα και έχουμε ανθρώ­πους που μπορούν να τα υπο­στη­ρί­ξουν.

• Ο πρό­ε­δρος της ΕΝΠΕ και περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου, κ. Γιώργος Χατζη­μάρ­κος παρα­μέ­νει επι­κε­φα­λής αυτής της προ­σπά­θειας και πρω­το­βου­λίας. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Ο κ. Χατζη­μάρ­κος επι­λέ­χθηκε ομο­φώ­νως από όλους μας και θεωρώ ότι είναι μια πολύ θετική εξέλιξη.

Έχει μεγάλη εμπει­ρία στην αυτο­διοί­κηση, γνω­ρί­ζει τα ζητή­ματα των νησιω­τι­κών περιο­χών και μπορεί να συντο­νί­σει απο­τε­λε­σμα­τικά αυτή την προ­σπά­θεια.

Το σημα­ντικό είναι ότι δεν μιλάμε για μια συνερ­γα­σία μεταξύ προ­σώ­πων, αλλά για μια συνερ­γα­σία μεταξύ περι­φε­ρειών. Η δύναμή μας βρί­σκε­ται στην ενότητα.

• Είστε αισιό­δο­ξος ότι αυτή η συμ­μα­χία μπορεί να φέρει απο­τε­λέ­σματα;

Είμαι πολύ αισιό­δο­ξος. Υπάρχει απο­φα­σι­στι­κό­τητα, υπάρχει γνώση των προ­βλη­μά­των και υπάρ­χουν άνθρω­ποι που μπορούν να διεκ­δι­κή­σουν απο­τε­λε­σμα­τικά.

Με κοινή προ­σπά­θεια μπο­ρούμε να πετύ­χουμε σημα­ντικά πράγ­ματα.

Το βασικό είναι να αλλάξει η αντί­ληψη: τα νησιά δεν είναι η άκρη της Ελλάδας. Είναι η δύναμή της. Είναι ο πολι­τι­σμός της, η οικο­νο­μία της, η ιστορία της και ένα μεγάλο πλε­ο­νέ­κτημα για το μέλλον της χώρας.