Ενα διασκεδαστικό καφενείο βιβλίων 

Ηλίας Καραβόλιας 

«Σοφός είναι εκείνος που ξέρει χρήσιμα, όχι πολλά» έλεγε ο Αισχύλος. Και επειδή η (φιλο) σοφία είναι παρεξηγημένη, κάποιοι άνθρωποι επιμένουν – αν και είμαστε στην εποχή του διαδικτυακού εθισμού και της ψηφιακής ταχύτητας – να «σκρολάρουμε» την αρχαιοελληνική έστω φιλοσοφία σε ….σελίδες, όχι μόνο στις οθόνες.
Και αυτοί οι άνθρωποι είναι κάτι σαν συνταξιδιώτες του αναγνώστη, συνδαιτημόνες σε τραπέζι όπου η συζήτηση αφορά την καθημερινότητα, τα προβλήματα και τα γήινα.
Ο σπουδαίος Θανάσης Λάλας, ένας λάτρης της Γλώσσας, του Λόγου, της «συνέντευξης» και του «χαμένου διαλόγου» επιμένει φανατικά να απλώνει νοήματα σε σελίδες και σε βιβλία( το κάνει φυσικά και σε μιας άλλης αισθητικής,  έργα ζωγραφικής, με χρώματα και αναπαραστάσεις)
Έστησε λοιπόν εδώ και δύο χρόνια, αν μετράω καλά, ένα «έντυπο καφενείο» χωρίς να σνομπάρει τα social media ή τα podcasts ( όπου οι συνεντεύξεις του με διάφορους καλεσμένους είναι τώρα τελευταία απολαυστικές)
Στις εκδόσεις Αρμός λοιπόν εξέδωσε βιβλία με τους : Σταμάτη Κωνσταντινίδη (κυρίως), Βασίλη Μπετσάκο και εσχάτως με τον Ιωάννη Πλεξίδα.
Τι γράφουν ; Πίνουν καφέ και κάνουν διάλογο με κάθε έναν από τους σταρ της ελληνικής φιλοσοφίας, αλλά προσοχή : prive !( τον Πλάτωνα, τον Σωκράτη, τον Αριστοτέλη,τον Θουκιδίδη, τον Επίκουρο, τον Περικλή, τον Αριστοφάνη και τον Επίκτητο).
Η επιτυχία των βιβλίων( σημ :τον Ιούλιο βούτηξα σε όλα, και σας πληροφορώ κυλάνε τόσο ευχάριστα και γρήγορα που δεν το καταλαβαίνεις) δεν είναι βασισμένη σε κάποια «χαλαρή» ανάλυση ή σε μια ανάλαφρη αποτύπωση φιλοσοφικού λόγου μέσω θεατρικών διαλόγων υπεραπλούστευσης.
Και ούτε βασίζεται σε κάποια γρήγορη εκλαΐκευση των αιώνιων νοημάτων, σχετικά με την σκέψη, τις θέσεις και την σοφία των προγόνων μας.

Είναι κάτι άλλο : ο Θανάσης Λάλας, και οι υπόλοιποι στα βιβλία του, δεν αναμοχλεύουν απλώς την φιλοσοφία – την «γειώνουν» στο σήμερα με έναν απλό αλλά όχι απλουστευτικό τρόπο.
Και με μια μηχανική προσαρμογής χωρίς εκπτώσεις : ρωτάνε εσκεμμένα τα σημαίνοντα, στον κάθε αρχαίο σοφό, με προέκταση των ερωτήσεων για τα σημαινόμενα τους.
Κάθε διάλογος δεν αναδεικνύει απλά τον φιλόσοφο ως συνεντευξιαζόμενο στο εδώ και τώρα (ότι πιο απλό θα μπορούσε ένας …Θανάσης Λάλας).
Οι διάλογοι και οι ερωτήσεις δεν έχουν την κλασική στυλιζαρισμένη εκδοχή του φιλοσοφικού κειμένου με ερωταπαντήσεις.
Ο Επίκτητος πχ είναι « ο δούλος που έγινε δάσκαλος της ελευθερίας» και που μας δείχνει μας δείχνει πώς να ξεχωρίζουμε όσα εξαρτώνται από εμάς, από εκείνα που δεν εξαρτώνται .
Ο δε Επίκουρος αναλύει το «τετραφάρμακο», δηλαδή το τετραπλό γιατρικό :
– Μη φοβάσαι τους θεούς.
– Μη φοβάσαι τον θάνατο.
– Το καλό είναι εύκολο να το αποκτήσεις.
– Το κακό είναι εύκολο να το αντέξεις
Στο βιβλίο για τον Πλάτωνα ο Θανάσης Λαλας με τον Σταμάτη Κωνσταντινίδη αναρωτιούνται αν  διαβάζοντας σήμερα τον μεγάλο φιλόσοφο της «ιδανικής πολιτείας» μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι και πιο δίκαιοι  – είτε σε ατομικό είτε και σε συλλογικό επίπεδο.
Και ρωτούν τον Πλάτωνα τι ρόλο παίζουν οι νόμοι, η εκπαίδευση, η ηθική, στην συγκρότηση και της πολιτείας και του πολίτη.
Αυτά ρωτούν πάνω-κάτω και στον Σωκράτη προσπαθώντας όμως να γίνουν αυτοί οι αλογόμυγες και να μάθουν από την «Απολογία» του, τις εσωτερικές μας σκιές, την μαιευτική, το πώς «κατέβασε» την σκέψη ο Σωκράτης από τον ουρανό στη γη και στην πόλη.
Τον δε Αριστοτέλη, εκτός από οντολογικά ερωτήματα, τον προκαλούν αρκετά για τον Μέγα Αλέξανδρο, και σχεδόν…. προβοκατόρικα.
Και ρωτούν ευθέως τον Αριστοτέλη αν πέρασε τελικά από δίκη ( ! ) και ποιοι είναι άραγε εκείνοι που είχαν κινηθεί εναντίον του.
Αφήνω για το τέλος τα βιβλία- διαλόγους που εμένα προσωπικά που άρεσαν περισσότερο :
– για τον Περικλή, όπου τα γραφόμενα μέσα στο βιβλίο είναι έξοχη ερμηνεία και χρήσιμη  εκδοχή περί ηγεσίας, δημοκρατίας, διακυβέρνησης, διαχείρισης της πόλης.
– για τον Θουκυδίδη, και την φοβερή ανάλυση για το πώς το μεγάλο ιστορικό του νυστέρι επικρατεί σχεδόν σε κάθε δωμάτιο αποφάσεων σύγχρονης γεωπολιτικής εξουσίας.
– και τέλος για τον Αριστοφάνη : το πώς έβγαζε τα άπλυτα της πόλης στην δημόσια θέα, πως το χιούμορ του και η σάτιρα μπορούσε και μπορεί να μας εισχωρήσει στα βαθιά νοήματα των καιρών.
Και πως το γέλιο και η ειρωνεία είναι «πολιτικές» πράξεις (αν και σκοτώνουν τον μιντιακό ναρκισσισμό πολλών νευρωτικών celebrities  της εξουσίας)
Το βιβλίο για τον Αριστοφάνη έχει διαλόγους που πραγματικά κάνουν τον αναγνώστη να συμμετέχει σε μια διαχρονική σάτιρα, μια διασκεδαστική επιθεώρηση, τόσο επίκαιρη, τόσο αληθινή.
Ο Θανάσης Λαλας και οι συνεργάτες του, στα βιβλία αυτά μας θυμίζουν ότι η ελληνική σκέψη είναι πηγή της αλήθειας.
Και οι θεατρικοί διάλογοι είναι αποκωδικοποιητές του νοήματος.
Πιείτε λοιπόν απολαυστικά τον καφέ σας μαζί με τους σοφούς της Αρχαίας Ελλάδας, και με τον Θανάση Λάλα να τους «ακτινογραφεί». Και πιστέψτε με αξίζει το καφενείο, πολύ …