Στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα η υπόθεση των drones στη Μεσαιωνική Πόλη

• Οι κ.κ. Τηλέμαχος Καμπούρης και Χριστόδουλος Μαλιαράκης ζητούν από την ανεξάρτητη Αρχή να ελέγξει εάν ο σχεδιασμός, η δημοπράτηση και η ανάθεση του έργου επιτήρησης έγιναν σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων • Στο επίκεντρο της αναφοράς βρίσκεται ο χρόνος εκπόνησης της Εκτίμησης Αντικτύπου, η οποία, όπως υποστηρίζουν, παρέμενε σχέδιο ακόμη και όταν αναδεικνυόταν ο οριστικός ανάδοχος

Στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα οδηγείται πλέον η υπόθεση του έργου φύλαξης και εποπτείας της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επίγειων δυνάμεων. Με αναφορά και αίτημα διερεύνησης που υπέβαλαν ο κ. Τηλέμαχος Καμπούρης, δικηγόρος Ρόδου και δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Ρόδου, και ο κ. Χριστόδουλος Μαλιαράκης, δικηγόρος Ρόδου, ζητείται από την ανεξάρτητη Αρχή να εξετάσει εάν η διαδικασία σχεδιασμού, δημοπράτησης και ανάθεσης του έργου, συνολικού προϋπολογισμού 1.153.737,28 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, υπήρξε συμβατή με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, τον ν. 4624/2019 και το ισχύον εθνικό κανονιστικό πλαίσιο.
Όπως τονίζεται ρητά στο κείμενο της αναφοράς, αυτή δεν αποσκοπεί στην αμφισβήτηση της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών από τη Δημόσια Διοίκηση ούτε της δυνατότητας χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών όταν αυτή προβλέπεται από τον νόμο και πληροί τις εγγυήσεις του ενωσιακού και εθνικού δικαίου.
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται στην Αρχή
Η ουσία της αναφοράς, όπως τη διατυπώνουν οι κ.κ. Καμπούρης και Μαλιαράκης, δεν έγκειται στο εάν τελικώς θα καταρτισθεί Εκτίμηση Αντικτύπου σχετικά με την Προστασία Δεδομένων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι διαφορετικό και αφορά τον χρόνο. Ζητείται δηλαδή να διερευνηθεί εάν οι εγγυήσεις που επιβάλλει ο Κανονισμός τηρήθηκαν κατά τον χρόνο που μπορούσαν πράγματι να επηρεάσουν τον σχεδιασμό, τις τεχνικές επιλογές, τις προδιαγραφές του διαγωνισμού και το αντικείμενο της δημόσιας σύμβασης ή εάν, αντιθέτως, επιχειρήθηκε να συμπληρωθούν εκ των υστέρων, όταν η αναθέτουσα αρχή είχε ήδη δεσμευθεί σε συγκεκριμένη τεχνική λύση και είχε ήδη προχωρήσει μέχρι την ανάδειξη οριστικού αναδόχου.
Σύμφωνα με την αναφορά, από τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη των αναφερόντων προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ότι κατά την εξέλιξη της διαδικασίας δεν υπήρχε ολοκληρωμένη Εκτίμηση Αντικτύπου αλλά μόνο σχέδιό της, ότι οι παρατηρήσεις του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων παρέμεναν εκκρεμείς, ότι σημαντικός αριθμός τεχνικών και οργανωτικών μέτρων εξακολουθούσε να χαρακτηρίζεται ως υπό σχεδιασμό και ότι, παρά ταύτα, η διαδικασία είχε ήδη οδηγηθεί μέχρι την ανάδειξη οριστικού αναδόχου.

Το χρονικό της διαγωνιστικής διαδικασίας
Το έργο προκηρύχθηκε ως διεθνής ανοικτός ηλεκτρονικός διαγωνισμός κατόπιν της υπ’ αριθμ. 355/13.05.2026 αποφάσεως της Δημοτικής Επιτροπής του Δήμου Ρόδου, με την οποία εγκρίθηκαν η σχετική μελέτη, οι τεχνικές προδιαγραφές και οι όροι της διακήρυξης. Κατά τα αναφερόμενα στην αναφορά, το έργο δεν περιορίζεται στη χρήση εναέριων μέσων επιτήρησης αλλά περιλαμβάνει ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης με μη επανδρωμένα αεροσκάφη με δυνατότητες οπτικής και θερμικής απεικόνισης, αυτοματοποιημένες λειτουργίες, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, ζωντανή μετάδοση εικόνας και υποστήριξη των ελεγκτικών μηχανισμών του Δήμου, σε έναν εκτεταμένο, πυκνοκατοικημένο και διαρκώς προσβάσιμο δημόσιο χώρο στον οποίο καθημερινά διαμένουν, εργάζονται ή κινούνται χιλιάδες φυσικά πρόσωπα.
Μετά την ολοκλήρωση του πρώτου σταδίου του διαγωνισμού, κατά τη συζήτηση για την έγκριση του πρώτου πρακτικού και την ανάδειξη προσωρινού αναδόχου, ο κ. Καμπούρης έθεσε, συγκεκριμένα ερωτήματα ως προς τη συμβατότητα της διαδικασίας με το δίκαιο προστασίας προσωπικών δεδομένων. Μεταξύ άλλων ζητήθηκε να διευκρινισθεί εάν είχε ληφθεί η γνώμη του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων πριν από την έγκριση της μελέτης, εάν είχε ολοκληρωθεί Εκτίμηση Αντικτύπου, ποια ήταν η ειδική νομική βάση της επεξεργασίας, ποια δεδομένα επρόκειτο να συλλέγονται, εάν θα καθίστατο δυνατή η αναγνώριση φυσικών προσώπων ή πινακίδων κυκλοφορίας, ποιοι θα αποκτούσαν πρόσβαση στο υλικό, ποιος θα ήταν ο χρόνος διατήρησης των δεδομένων και ποιες λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης επρόκειτο να ενεργοποιηθούν.
Παράλληλα, με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 21ης Ιουνίου 2026, ζητήθηκε η αναβολή λήψης της σχετικής απόφασης μέχρι να παρασχεθούν οι αναγκαίες διευκρινίσεις. Παρά ταύτα, με την υπ’ αριθμ. 523/22.06.2026 απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής εγκρίθηκε το πρώτο πρακτικό και αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με την υπ’ αριθμ. 579/14.07.2026 απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής, με την οποία εγκρίθηκαν τα δικαιολογητικά κατακύρωσης και αναδείχθηκε οριστικός ανάδοχος του έργου.
Η απάντηση της Διοίκησης και οι δηλώσεις του κ. Βαγιανού
Σε απάντηση των ερωτημάτων, ο αρμόδιος εντεταλμένος σύμβουλος Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων κ. Σωτήρης Βαγιανός απέστειλε έγγραφη επιστολή, η οποία ενσωματώθηκε και σε δημοσίευμα της 22ας Ιουνίου 2026. Κατά την εκτίμηση των αναφερόντων, η σημασία της απάντησης αυτής δεν έγκειται τόσο στις διαβεβαιώσεις που περιέχει όσο στο ό,τι επιβεβαιώνει πως σειρά κρίσιμων ζητημάτων παρέμεναν ακόμη ανοικτά. Από το περιεχόμενό της προέκυπτε, όπως αναφέρεται, ότι η Εκτίμηση Αντικτύπου επρόκειτο να ολοκληρωθεί σε μεταγενέστερο στάδιο και πριν από την υπογραφή της σύμβασης, ότι οι απαιτήσεις του άρθρου 28 του Κανονισμού θα ενσωματώνονταν μεταγενέστερα στη σύμβαση, ότι οι τεχνικοί περιορισμοί και οι διαδρομές πτήσης δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί και ότι η ενημέρωση των υποκειμένων των δεδομένων θα σχεδιαζόταν σε επόμενο στάδιο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις δημόσιες δηλώσεις που διατυπώθηκαν κατά τη συνεδρίαση της 14ης Ιουλίου 2026, κατά την οποία αναδείχθηκε ο οριστικός ανάδοχος. Σύμφωνα με την αναφορά, δηλώθηκε τότε ότι είχε αποσταλεί στον Υπεύθυνο Προστασίας Δεδομένων το σχέδιο της μελέτης αντικτύπου, ότι αναμένονταν οι τελικές παρατηρήσεις του και ότι μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής θα καταρτιζόταν η πλήρης μελέτη, η οποία θα συνόδευε τη σύμβαση. Οι αναφέροντες υποστηρίζουν ότι από τις ίδιες τις δηλώσεις της Διοίκησης προκύπτει πως κατά την ημέρα της οριστικής κατακύρωσης δεν υπήρχε ακόμη ολοκληρωμένη Εκτίμηση Αντικτύπου και δεν είχε ολοκληρωθεί η συμβουλευτική διαδικασία του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων.
Η γνωμοδότηση του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων και το σχέδιο DPIA
Κομβικό στοιχείο της αναφοράς αποτελεί η επισήμανση ότι ο ίδιος ο Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων του Δήμου είχε ήδη υπογραμμίσει, με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 32604/26.05.2026 γνωμοδότησή του, την ανάγκη η Εκτίμηση Αντικτύπου να προηγηθεί της οριστικοποίησης των τεχνικών επιλογών. Επιπλέον, το έγγραφο που διανεμήθηκε στα μέλη της Δημοτικής Επιτροπής ως Εκτίμηση Αντικτύπου σε προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας δεν εμφάνιζε, κατά τους αναφέροντες, τα χαρακτηριστικά ολοκληρωμένης μελέτης. Όπως υποστηρίζεται, πολυάριθμα πεδία παρέμεναν κενά, ουσιώδη τεχνικά στοιχεία παρέμεναν προς συμπλήρωση, σημαντικός αριθμός μέτρων χαρακτηριζόταν ως σχεδιασμένος αλλά μη εφαρμοσμένος, η προβλεπόμενη σύμβαση επεξεργασίας εμφανιζόταν ως απλό υπόδειγμα χωρίς συμπληρωμένα στοιχεία του εκτελούντος την επεξεργασία, ενώ το ίδιο το έγγραφο κατέληγε σε αξιολόγηση αποδοχής υπό προϋποθέσεις οι οποίες έπρεπε προηγουμένως να εκπληρωθούν.
Νομική βάση, αρμοδιότητα και αναλογικότητα
Πέραν του χρόνου εκπόνησης της Εκτίμησης Αντικτύπου, η αναφορά θέτει και ευρύτερα ζητήματα. Υποστηρίζεται ότι από τη μελέτη και τα λοιπά στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει με σαφήνεια ποια ακριβώς νόμιμη βάση του άρθρου 6 του Κανονισμού επικαλείται ο Δήμος Ρόδου, παρότι το σχετικό ερώτημα τέθηκε ρητώς κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Ανακύπτει επίσης, κατά τους αναφέροντες, ειδικό ζήτημα ως προς την εφαρμογή του π.δ. 75/2020 και του άρθρου 14 του ν. 3917/2011, δηλαδή των διατάξεων που ρυθμίζουν τη λειτουργία συστημάτων επιτήρησης δημοσίως προσβάσιμων χώρων και καθορίζουν τους φορείς στους οποίους ανατίθεται η σχετική αρμοδιότητα.
Τέλος, τίθεται το ζήτημα της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Οι αναφέροντες σημειώνουν ότι ο σχετικός προβληματισμός ενισχύεται από δημόσιες δηλώσεις της ίδιας της Δημοτικής Αρχής, σύμφωνα με τις οποίες το πρόβλημα παραβατικότητας εμφανίζεται να αφορά περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, καθώς και από μεταγενέστερες ανακοινώσεις περί αποτελεσματικής λειτουργίας επίγειων περιπολιών για την αντιμετώπιση των ίδιων ακριβώς φαινομένων. Χωρίς να προδικάζεται οποιοδήποτε συμπέρασμα, όπως ρητά αναφέρεται, δημιουργείται εύλογο ερώτημα κατά πόσον η επιλογή ενός συστήματος διαρκούς εναέριας επιτήρησης μεγάλης κλίμακας ήταν πράγματι το ηπιότερο μέσο που μπορούσε να επιλεγεί.
Τα αιτήματα προς την Αρχή
Με την αναφορά τους οι κ.κ. Καμπούρης και Μαλιαράκης ζητούν να κινηθεί η προβλεπόμενη από τον νόμο διαδικασία ελέγχου και να ζητηθεί από τον Δήμο Ρόδου ο πλήρης διοικητικός, τεχνικός και συμβατικός φάκελος της υπόθεσης, με όλες τις εκδόσεις της Εκτίμησης Αντικτύπου, όλες τις γνωμοδοτήσεις του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων, τις τεχνικές προδιαγραφές και την προσφορά του αναδόχου, καθώς και τη σύμβαση του άρθρου 28 του Κανονισμού. Εφόσον μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου διαπιστωθεί ότι δεν τηρήθηκαν οι απαιτήσεις του Κανονισμού, ζητείται να ασκηθούν οι διορθωτικές εξουσίες του άρθρου 58, συμπεριλαμβανομένης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, της λήψης προσωρινών μέτρων πριν από την έναρξη της σχεδιαζόμενης επεξεργασίας.
Οι αναφέροντες επικαλούνται, τέλος, την υπ’ αριθμ. 13/2024 απόφαση της Αρχής, η οποία εξέτασε υπόθεση συστημάτων τεχνικής επιτήρησης με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επισήμανε τη σημασία της ύπαρξης ολοκληρωμένης Εκτίμησης Αντικτύπου ήδη κατά το στάδιο του σχεδιασμού. Όπως καταλήγει η αναφορά, η υπόθεση χρήζει της θεσμικής αξιολόγησης της Αρχής, η οποία είναι η μόνη αρμόδια να εκτιμήσει, κατόπιν εξέτασης του πλήρους φακέλου, αν η επίμαχη διαδικασία ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του ενωσιακού και εθνικού δικαίου προστασίας προσωπικών δεδομένων.