Η λειψυδρία στα νησιά στο μικροσκόπιο του Reuters – Η Αστυπάλαια αντιμέτωπη με τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης

Η κλι­μα­τική κρίση και οι ολοένα εντο­νό­τε­ρες επι­πτώ­σεις της στα ελλη­νικά νησιά βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο διε­θνούς δημο­σιό­τη­τας μέσα από εκτενές δημο­σί­ευμα του ειδη­σε­ο­γρα­φι­κού πρα­κτο­ρείου Reuters, το οποίο εστιά­ζει στα επτά νησιά του Αιγαίου που έχουν κηρυ­χθεί σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης λόγω λει­ψυ­δρίας. Ανάμεσά τους βρί­σκε­ται και η Αστυ­πά­λαια, η οποία απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα των προ­κλή­σεων που δημιουρ­γεί η παρα­τε­τα­μένη ανομ­βρία και της ανάγκης άμεσης προ­σαρ­μο­γής στα νέα κλι­μα­τικά δεδο­μένα.

Το διεθνές πρα­κτο­ρείο κατα­γρά­φει τις προ­σπά­θειες των τοπικών αρχών να αντι­με­τω­πί­σουν το οξύ πρό­βλημα της έλλει­ψης νερού, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι οι δήμοι επι­σπεύ­δουν έργα αφα­λά­τω­σης, περιο­ρί­ζουν την άρδευση και ανα­ζη­τούν μόνιμες λύσεις, καθώς τα καλο­καί­ρια γίνο­νται ολοένα θερ­μό­τερα και οι βρο­χο­πτώ­σεις παρου­σιά­ζουν μεγάλη αστά­θεια εξαι­τίας της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Η ανη­συ­χία για τον επόμενο χειμώνα

Την ίδια ώρα, έντονος είναι ο προ­βλη­μα­τι­σμός των τοπικών αρχών για το εάν οι βρο­χο­πτώ­σεις του ερχό­με­νου χειμώνα θα επαρ­κέ­σουν ώστε να ανα­πλη­ρώ­σουν τα απο­θέ­ματα νερού. Η ανη­συ­χία αυτή αποκτά ακόμη μεγα­λύ­τερη σημασία στα νησιά που υπο­δέ­χο­νται χιλιά­δες επι­σκέ­πτες κατά τη θερινή περίοδο, όταν η ζήτηση για νερό αυξά­νε­ται κατα­κό­ρυφα, την ίδια στιγμή που οι δια­θέ­σι­μοι υδά­τι­νοι πόροι βρί­σκο­νται στο χαμη­λό­τερο επίπεδο.

Η ισορ­ρο­πία ανάμεσα στις ανάγκες των μόνιμων κατοί­κων, της τοπικής οικο­νο­μίας και του του­ρι­σμού απο­τε­λεί πλέον μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες προ­κλή­σεις για τις νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες του Αιγαίου.

Η Αστυ­πά­λαια στο επί­κε­ντρο του διε­θνούς ενδια­φέ­ρο­ντος

Ιδιαί­τερη αναφορά γίνεται στην Αστυ­πά­λαια, όπου βρέθηκε συνερ­γείο του Reuters προ­κει­μέ­νου να κατα­γρά­ψει από κοντά τις συνέ­πειες της παρα­τε­τα­μέ­νης ξηρα­σίας αλλά και τις πρω­το­βου­λίες που έχουν ανα­λη­φθεί.

Όπως δήλωσε ο δήμαρ­χος Αστυ­πά­λαιας, Νίκος Κομη­νέας, το ενδια­φέ­ρον του διε­θνούς πρα­κτο­ρείου δεν ήταν τυχαίο: «Είχαμε το πρα­κτο­ρείο Reuters εδώ που ήρθε να κάνει ένα ρεπορ­τάζ για την Αστυ­πά­λαια γιατί εμείς είμαστε, αν όχι πλήρως, αλλά σε αρκετά μεγάλο βαθμό, ένα βιώσιμο νησί. Για το Reuters υπήρξε το ενδια­φέ­ρον για το τι γίνεται με τα θέματα της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και πώς επη­ρε­ά­ζουν τους διά­φο­ρους τόπους», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ο δήμαρ­χος υπο­γράμ­μισε ότι η κλι­μα­τική κρίση δεν απο­τε­λεί πλέον θεω­ρη­τική συζή­τηση αλλά μια καθη­με­ρινή πραγ­μα­τι­κό­τητα που επη­ρε­ά­ζει ολό­κληρο τον πλανήτη: «Η κλι­μα­τική αλλαγή, η κλι­μα­τική κρίση είναι ένα δεδο­μένο. Είναι μια υπαρκτή κατά­σταση. Αυτή την υπαρκτή κατά­σταση τη βλέ­πουμε όλοι, τη βιώ­νουμε όλοι», σημεί­ωσε.

Η δεύτερη πιο ξηρή χρονιά από το 2020

Η εικόνα που παρου­σιά­ζει σήμερα η Αστυ­πά­λαια είναι ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τική. Το νησί, που χρη­σι­μο­ποιεί εμφια­λω­μένο νερό για πόση, δεν ευνο­ή­θηκε από τις έντονες βρο­χο­πτώ­σεις που κατα­γρά­φη­καν τον περα­σμένο χειμώνα σε άλλες περιο­χές της Ελλάδας.

Σύμφωνα με στοι­χεία του Δήμου, η φετινή περί­ο­δος απο­τε­λεί τη δεύτερη πιο ξηρή από το 2020, ενώ τα δια­θέ­σιμα απο­θέ­ματα νερού βρί­σκο­νται υπό έντονη πίεση.

Ο κ. Κομη­νέας εξήγησε ότι η υδρο­δό­τηση του Λιβα­διού βασί­ζε­ται από το 1994 στον ταμιευ­τήρα που δημιουρ­γή­θηκε με την κατα­σκευή φράγ­μα­τος στην περιοχή: «Η Αστυ­πά­λαια υδρεύ­ε­ται από το 1994 από έναν ταμιευ­τήρα, ένα φράγμα στην κορυφή του οικι­σμού του Λιβα­διού, το οποίο απο­τε­λεί και αντι­πλημ­μυ­ρικό έργο. Από εκεί παίρ­νουμε το νερό που χρη­σι­μο­ποιούμε για την ύδρευση αλλά και για την άρδευση της περιο­χής», ανέφερε.

Ωστόσο, η παρα­τε­τα­μένη ανομ­βρία έχει μειώσει δρα­μα­τικά τα απο­θέ­ματα: «Όταν στη Ρόδο έχουν πέσει περίπου 650 χιλιο­στά βροχής, στην Αστυ­πά­λαια έπεσαν μόλις 25 χιλιο­στά. Μιλάμε για ένα ποσοστό περίπου 4%. Όπως κατα­λα­βαί­νετε, αυτό το νερό δεν επαρκεί για να συμπλη­ρώ­σει τα απο­θέ­ματα του ταμιευ­τήρα», επι­σή­μανε.

Άμεσες παρεμ­βά­σεις για την εξα­σφά­λιση νερού

Μπροστά στον κίνδυνο εξά­ντλη­σης των απο­θε­μά­των, ο Δήμος κινή­θηκε άμεσα, ζητώ­ντας την κήρυξη του νησιού σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης, προ­κει­μέ­νου να επι­σπευ­σθούν οι απα­ραί­τη­τες δια­δι­κα­σίες.

Όπως εξήγησε ο δήμαρ­χος, εγκα­τα­στά­θηκε μισθω­μένη μονάδα αφα­λά­τω­σης, η οποία λει­τουρ­γεί ήδη από τις αρχές Ιουλίου και παράγει περίπου 600 κυβικά μέτρα νερού ημε­ρη­σίως: «Ζητή­σαμε να κηρυ­χθεί το νησί σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης, όπως και έγινε, ώστε να μπο­ρέ­σουμε να τοπο­θε­τή­σουμε πολύ γρήγορα μία μισθω­μένη αφα­λά­τωση. Η μονάδα λει­τουρ­γεί ήδη από τις 2 Ιουλίου και τρο­φο­δο­τεί τον οικισμό της Χώρας με περίπου 600 κυβικά νερού την ημέρα», δήλωσε.

Με τον τρόπο αυτό, το νερό του φράγ­μα­τος δια­τη­ρεί­ται ως στρα­τη­γικό απόθεμα για τον οικισμό του Λιβα­διού, ενώ έχει ήδη δια­κο­πεί η άρδευση των καλ­λιερ­γειών προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στεί η επάρ­κεια για τις βασικές ανάγκες ύδρευ­σης.

Παράλ­ληλα, ο Δήμος έχει εξα­σφα­λί­σει χρη­μα­το­δό­τηση για την εγκα­τά­σταση νέων μόνιμων μονάδων αφα­λά­τω­σης τόσο στην Αστυ­πά­λαια όσο και στη Μαλ­τε­ζάνα, ενώ σχε­διά­ζε­ται μικρό­τερη μονάδα για τον οικισμό Μέσα Βαθύ, όπου σήμερα το νερό μετα­φέ­ρε­ται με υδρο­φόρα του Δήμου.

Η κλι­μα­τική κρίση επη­ρε­ά­ζει ολό­κληρη την τοπική οικο­νο­μία

Ο κ. Κομη­νέας τονίζει ότι οι επι­πτώ­σεις της λει­ψυ­δρίας δεν περιο­ρί­ζο­νται μόνο στην ύδρευση, αλλά επη­ρε­ά­ζουν συνο­λικά την οικο­νο­μική και κοι­νω­νική ζωή του νησιού.

Η έλλειψη βρο­χο­πτώ­σεων οδηγεί σε μειω­μένη ανά­πτυξη της φυσικής βλά­στη­σης, αυξάνει σημα­ντικά το κόστος για τους κτη­νο­τρό­φους που ανα­γκά­ζο­νται να προ­μη­θεύ­ο­νται ζωο­τρο­φές για μεγα­λύ­τερο χρονικό διά­στημα, ενώ επη­ρε­ά­ζει και τη μελισ­σο­κο­μία, την αγρο­τική παρα­γωγή και συνο­λικά το φυσικό περι­βάλ­λον: «Αυτό σημαί­νει ότι δεν υπάρχει χλωρίδα στο νησί, δεν ανα­νε­ώ­νο­νται τα φυτά και αυτό έχει άμεσες επι­πτώ­σεις στην κτη­νο­τρο­φία, στη μελισ­σο­κο­μία και συνο­λικά στην παρα­γω­γική δια­δι­κα­σία. Ουσια­στικά συμπα­ρα­σύ­ρε­ται όλη η οικο­νο­μία ενός τόπου», υπο­γράμ­μισε.

«Τα ψέματα έχουν τελειώ­σει – Η κλι­μα­τική αλλαγή είναι πραγ­μα­τι­κό­τητα»

Κλεί­νο­ντας, ο δήμαρ­χος Αστυ­πά­λαιας απηύ­θυνε σαφές μήνυμα για την ανάγκη αντι­με­τώ­πι­σης της κλι­μα­τι­κής κρίσης σε διεθνές, εθνικό αλλά και τοπικό επίπεδο.

«Η κλι­μα­τική αλλαγή είναι πραγ­μα­τι­κό­τητα. Θα πρέπει να απα­σχο­λή­σει όχι μόνο τους δημάρ­χους, τους δήμους ή τα κράτη, αλλά και τον κάθε πολίτη», σημεί­ωσε, προ­σθέ­το­ντας ότι απαι­τού­νται άμεσα μέτρα για τη μείωση των εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος.

Ιδιαί­τερα αιχ­μη­ρός εμφα­νί­στηκε ανα­φε­ρό­με­νος σε όσους εξα­κο­λου­θούν να αμφι­σβη­τούν το φαι­νό­μενο, δηλώ­νο­ντας χαρα­κτη­ρι­στικά: «Τα ψέματα έχουν τελειώ­σει. Πρέπει να ληφθούν μέτρα από τα κράτη και τους διε­θνείς οργα­νι­σμούς. Οι συνέ­πειες θα είναι κατα­στρο­φι­κές αν δεν δρά­σουμε έγκαιρα».

Η περί­πτωση της Αστυ­πά­λαιας ανα­δει­κνύει με τον πιο χαρα­κτη­ρι­στικό τρόπο ότι η λει­ψυ­δρία δεν απο­τε­λεί πλέον μια περι­στα­σιακή δυσκο­λία, αλλά μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις που καλού­νται να αντι­με­τω­πί­σουν οι νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες.

Η προ­σαρ­μογή στις νέες κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες, η ενί­σχυση των υπο­δο­μών ύδρευ­σης και η ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση των υδά­τι­νων πόρων ανα­δει­κνύ­ο­νται πλέον σε βασικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη βιω­σι­μό­τητα των νησιών και την προ­στα­σία της τοπικής ανά­πτυ­ξης τα επόμενα χρόνια.