Παγκόσμια συζήτηση για τη λειψυδρία στα νησιά μας με επίκεντρο την Αστυπάλαια

• Η αναφορά γίνεται από κορυφαία διεθνή μέσα ενημέρωσης, όπως το Arab News και το Asharq Al-Awsat στη Μέση Ανατολή, την Cyprus Mail στην Κύπρο, καθώς και από σειρά περιφερειακών ραδιοφωνικών σταθμών στις Ηνωμένες Πολιτείες, στις πολιτείες της Νότιας Ντακότας, του Μίσιγκαν και του Ουισκόνσιν

Τον γύρο του κόσμου κάνει από χθες το ρεπορτάζ-αφιέρωμα του ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters στην Αστυπάλαια που χρησιμοποιεί ως case study, το οποίο έφτασε να μεταδίδεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι τη Μέση Ανατολή.
Η απόφαση του διεθνούς ειδησεογραφικού ομίλου να αποστείλει δημοσιογραφική ομάδα στο νησί για την καταγραφή των ελλείψεων σε υδάτινους πόρους προσέδωσε στο ζήτημα πρωτοφανή παγκόσμια διάσταση, χρησιμοποιώντας την Αστυπάλαια ως το κεντρικό παράδειγμα μιας ευρύτερης περιβαλλοντικής κρίσης που αγκαλιάζει ολόκληρο το Αιγαίο.
Το εκτενές ρεπορτάζ, το οποίο υπογράφουν οι δημοσιογράφοι Louisa Gouliamaki και Stamos Prousalis, υπό την επιμέλεια της Philippa Fletcher, αναπαρήχθη άμεσα από κορυφαία διεθνή μέσα ενημέρωσης, όπως το Arab News και το Asharq Al-Awsat στη Μέση Ανατολή, την Cyprus Mail στην Κύπρο, καθώς και από σειρά περιφερειακών ραδιοφωνικών σταθμών στις Ηνωμένες Πολιτείες, στις πολιτείες της Νότιας Ντακότας, του Μίσιγκαν και του Ουισκόνσιν. Η εξέλιξη αυτή μετατοπίζει το ενδιαφέρον από το τοπικό επίπεδο, αποδεικνύοντας ότι η διαχείριση των υδάτων στα νησιά μας παρακολουθείται πλέον στενά από τη διεθνή κοινή γνώμη ως αντιπροσωπευτικό δείγμα των περιβαλλοντικών προκλήσεων στη λεκάνη της Μεσογείου.
Το δημοσίευμα ξεκινά με ένα δεδομένο που εξηγεί τη διεθνή απήχηση του θέματος, καθώς συνολικά επτά νησιά του Αιγαίου έχουν κηρυχθεί φέτος σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω έλλειψης νερού. Η κλιματική αλλαγή διαμορφώνει θερμότερα καλοκαίρια και καθιστά τις βροχοπτώσεις εξαιρετικά απρόβλεπτες, με την Αστυπάλαια, η οποία πλέον βασίζεται στο εμφιαλωμένο νερό για την κάλυψη των αναγκών πόσης, να διανύει τη δεύτερη πιο άνυδρη περίοδο από το 2020. Είναι ενδεικτικό ότι ήδη από τον Ιούνιο, ο χάρτης του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ξηρασίας Copernicus είχε κατατάξει την Αστυπάλαια σε καθεστώς προειδοποίησης, αποτυπώνοντας με πορτοκαλί χρώμα τις πρώτες σοβαρές ενδείξεις της επερχόμενης λειψυδρίας.
Αποτυπώνοντας την κατάσταση, ο δήμαρχος του νησιού, Νίκος Κομηνέας, ανέφερε χαρακτηριστικά στο Reuters πως, εάν συγκεντρωνόταν το σύνολο των ετήσιων βροχοπτώσεων σε μία επιφάνεια, το βάθος του νερού δεν θα ξεπερνούσε τα 2,5 εκατοστά. Παράλληλα, όπως επισημαίνεται στο ρεπορτάζ του πρακτορείου, η μοναδική τεχνητή λίμνη της Αστυπάλαιας, η οποία κατασκευάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και αποτελεί τον μοναδικό ταμιευτήρα του νησιού, διαθέτει σήμερα περίπου 150.000 κυβικά μέτρα νερού, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο ένα έκτο της συνολικής της χωρητικότητας και επαρκεί για περίπου πεντέμισι μήνες, με βάση τις αυξημένες ανάγκες της θερινής περιόδου όπου η ημερήσια κατανάλωση αγγίζει τα 900 κυβικά μέτρα.

Όπως λέει το Reuters η έλλειψη υδάτινων πόρων υποχρέωσε τις αρχές να κηρύξουν το νησί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης τον περασμένο Μάιο, προκειμένου να επισπευσθούν οι διαδικασίες για την εγκατάσταση προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης, η οποία θα εξασφαλίσει 600 κυβικά μέτρα ημερησίως για τη Χώρα.
Παράλληλα, το Reuters καταγράφει την περίπτωση αγρότισσας, η οποία είδε τα οπωροφόρα δέντρα της να ξεραίνονται, καθώς υποχρεώθηκε να βασιστεί αποκλειστικά σε υφάλμυρο νερό από ιδιωτική γεώτρηση μετά τη διακοπή της άρδευσης στο Λιβάδι. Η πίεση στις υποδομές εντείνεται κατά τους θερινούς μήνες, καθώς ο πληθυσμός της Αστυπάλαιας εξαπλασιάζεται, μεταβαίνοντας από τους 1.400 μόνιμους κατοίκους στους 7.000 τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, με αποτέλεσμα η ζήτηση να κορυφώνεται τη στιγμή που τα αποθέματα βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους.
Η περίπτωση της Αστυπάλαιας δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αφού ο κατάλογος των περιοχών που έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας περιλαμβάνει κι άλλες περιοχές.
Η παράμετρος αυτή αποτυπώνεται καθαρά και στο ρεπορτάζ του Reuters μέσω δύο διαφορετικών προσεγγίσεων. Από τη μία πλευρά προβάλλεται η ιδιωτική πρωτοβουλία προσαρμογής επιχειρήσεων και από την άλλη πλευρά καταγράφεται η κρατική παρέμβαση, με την έγκριση κονδυλίου ύψους 15 εκατομμυρίων ευρώ για έργα αφαλάτωση, αναβάθμιση δικτύων και κατασκευή δεξαμενών σε εννέα κατοικημένα νησιά της χώρας, εκ των οποίων το 1,5 εκατομμύριο ευρώ προορίζεται αποκλειστικά για τις ανάγκες της Αστυπάλαιας.
Σε θεσμικό επίπεδο, το Reuters υπενθυμίζει τη σχετική τοποθέτηση της ελληνικής κυβέρνησης κατά τη σύνοδο των Ευρωπαίων υπουργών στο Λουξεμβούργο, όπου επισημάνθηκε ότι για την Ελλάδα το ζήτημα του νερού δεν είναι θεωρητικό, αλλά συνδέεται άμεσα με την εθνική ασφάλεια, την οικονομική ανάπτυξη και την προστασία των τοπικών κοινοτήτων. Παράλληλα, οι επιστημονικές εκτιμήσεις του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» προειδοποιούν για περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών ξηρασίας στα νησιά έως το έτος 2049, καθώς οι παγκόσμιες θερμοκρασίες συνεχίζουν να σημειώνουν άνοδο.