Παγκόσμια συζήτηση για τη λειψυδρία στα νησιά μας με επίκεντρο την Αστυπάλαια

• Η αναφορά γίνεται από κορυ­φαία διεθνή μέσα ενη­μέ­ρω­σης, όπως το Arab News και το Asharq Al-Awsat στη Μέση Ανατολή, την Cyprus Mail στην Κύπρο, καθώς και από σειρά περι­φε­ρεια­κών ραδιο­φω­νι­κών σταθμών στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, στις πολι­τείες της Νότιας Ντα­κό­τας, του Μίσι­γκαν και του Ουι­σκόν­σιν

Τον γύρο του κόσμου κάνει από χθες το ρεπορτάζ-αφιέρωμα του ειδη­σε­ο­γρα­φι­κού πρα­κτο­ρείου Reuters στην Αστυ­πά­λαια που χρη­σι­μο­ποιεί ως case study, το οποίο έφτασε να μετα­δί­δε­ται από τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες μέχρι τη Μέση Ανατολή.

Η απόφαση του διε­θνούς ειδη­σε­ο­γρα­φι­κού ομίλου να απο­στεί­λει δημο­σιο­γρα­φική ομάδα στο νησί για την κατα­γραφή των ελλεί­ψεων σε υδά­τι­νους πόρους προ­σέ­δωσε στο ζήτημα πρω­το­φανή παγκό­σμια διά­σταση, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας την Αστυ­πά­λαια ως το κεντρικό παρά­δειγμα μιας ευρύ­τε­ρης περι­βαλ­λο­ντι­κής κρίσης που αγκα­λιά­ζει ολό­κληρο το Αιγαίο.

Το εκτενές ρεπορ­τάζ, το οποίο υπο­γρά­φουν οι δημο­σιο­γρά­φοι Louisa Gouliamaki και Stamos Prousalis, υπό την επι­μέ­λεια της Philippa Fletcher, ανα­πα­ρή­χθη άμεσα από κορυ­φαία διεθνή μέσα ενη­μέ­ρω­σης, όπως το Arab News και το Asharq Al-Awsat στη Μέση Ανατολή, την Cyprus Mail στην Κύπρο, καθώς και από σειρά περι­φε­ρεια­κών ραδιο­φω­νι­κών σταθμών στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, στις πολι­τείες της Νότιας Ντα­κό­τας, του Μίσι­γκαν και του Ουι­σκόν­σιν. Η εξέλιξη αυτή μετα­το­πί­ζει το ενδια­φέ­ρον από το τοπικό επίπεδο, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι η δια­χεί­ριση των υδάτων στα νησιά μας παρα­κο­λου­θεί­ται πλέον στενά από τη διεθνή κοινή γνώμη ως αντι­προ­σω­πευ­τικό δείγμα των περι­βαλ­λο­ντι­κών προ­κλή­σεων στη λεκάνη της Μεσο­γείου.

Το δημο­σί­ευμα ξεκινά με ένα δεδο­μένο που εξηγεί τη διεθνή απήχηση του θέματος, καθώς συνο­λικά επτά νησιά του Αιγαίου έχουν κηρυ­χθεί φέτος σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης λόγω έλλει­ψης νερού. Η κλι­μα­τική αλλαγή δια­μορ­φώ­νει θερ­μό­τερα καλο­καί­ρια και καθιστά τις βρο­χο­πτώ­σεις εξαι­ρε­τικά απρό­βλε­πτες, με την Αστυ­πά­λαια, η οποία πλέον βασί­ζε­ται στο εμφια­λω­μένο νερό για την κάλυψη των αναγκών πόσης, να διανύει τη δεύτερη πιο άνυδρη περίοδο από το 2020. Είναι ενδει­κτικό ότι ήδη από τον Ιούνιο, ο χάρτης του Ευρω­παϊ­κού Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Ξηρα­σίας Copernicus είχε κατα­τά­ξει την Αστυ­πά­λαια σε καθε­στώς προει­δο­ποί­η­σης, απο­τυ­πώ­νο­ντας με πορ­το­καλί χρώμα τις πρώτες σοβαρές ενδεί­ξεις της επερ­χό­με­νης λει­ψυ­δρίας.

Απο­τυ­πώ­νο­ντας την κατά­σταση, ο δήμαρ­χος του νησιού, Νίκος Κομη­νέας, ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά στο Reuters πως, εάν συγκε­ντρω­νό­ταν το σύνολο των ετήσιων βρο­χο­πτώ­σεων σε μία επι­φά­νεια, το βάθος του νερού δεν θα ξεπερ­νούσε τα 2,5 εκα­το­στά. Παράλ­ληλα, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στο ρεπορ­τάζ του πρα­κτο­ρείου, η μονα­δική τεχνητή λίμνη της Αστυ­πά­λαιας, η οποία κατα­σκευά­στηκε στα μέσα της δεκα­ε­τίας του 1990 και απο­τε­λεί τον μονα­δικό ταμιευ­τήρα του νησιού, δια­θέ­τει σήμερα περίπου 150.000 κυβικά μέτρα νερού, ποσό­τητα που αντι­στοι­χεί μόλις στο ένα έκτο της συνο­λι­κής της χωρη­τι­κό­τη­τας και επαρκεί για περίπου πεντέ­μισι μήνες, με βάση τις αυξη­μέ­νες ανάγκες της θερινής περιό­δου όπου η ημε­ρή­σια κατα­νά­λωση αγγίζει τα 900 κυβικά μέτρα.

Όπως λέει το Reuters η έλλειψη υδά­τι­νων πόρων υπο­χρέ­ωσε τις αρχές να κηρύ­ξουν το νησί σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης τον περα­σμένο Μάιο, προ­κει­μέ­νου να επι­σπευ­σθούν οι δια­δι­κα­σίες για την εγκα­τά­σταση προ­σω­ρι­νής μονάδας αφα­λά­τω­σης, η οποία θα εξα­σφα­λί­σει 600 κυβικά μέτρα ημε­ρη­σίως για τη Χώρα.

Παράλ­ληλα, το Reuters κατα­γρά­φει την περί­πτωση αγρό­τισ­σας, η οποία είδε τα οπω­ρο­φόρα δέντρα της να ξεραί­νο­νται, καθώς υπο­χρε­ώ­θηκε να βασι­στεί απο­κλει­στικά σε υφάλ­μυρο νερό από ιδιω­τική γεώ­τρηση μετά τη διακοπή της άρδευ­σης στο Λιβάδι. Η πίεση στις υπο­δο­μές εντεί­νε­ται κατά τους θερι­νούς μήνες, καθώς ο πλη­θυ­σμός της Αστυ­πά­λαιας εξα­πλα­σιά­ζε­ται, μετα­βαί­νο­ντας από τους 1.400 μόνι­μους κατοί­κους στους 7.000 τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο, με απο­τέ­λε­σμα η ζήτηση να κορυ­φώ­νε­ται τη στιγμή που τα απο­θέ­ματα βρί­σκο­νται στο χαμη­λό­τερο σημείο τους.

Η περί­πτωση της Αστυ­πά­λαιας δεν απο­τε­λεί μεμο­νω­μένο φαι­νό­μενο, αφού ο κατά­λο­γος των περιο­χών που έχουν κηρυ­χθεί σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης λόγω λει­ψυ­δρίας περι­λαμ­βά­νει κι άλλες περιο­χές.

Η παρά­με­τρος αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται καθαρά και στο ρεπορ­τάζ του Reuters μέσω δύο δια­φο­ρε­τι­κών προ­σεγ­γί­σεων. Από τη μία πλευρά προ­βάλ­λε­ται η ιδιω­τική πρω­το­βου­λία προ­σαρ­μο­γής επι­χει­ρή­σεων και από την άλλη πλευρά κατα­γρά­φε­ται η κρατική παρέμ­βαση, με την έγκριση κον­δυ­λίου ύψους 15 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ για έργα αφα­λά­τωση, ανα­βάθ­μιση δικτύων και κατα­σκευή δεξα­με­νών σε εννέα κατοι­κη­μένα νησιά της χώρας, εκ των οποίων το 1,5 εκα­τομ­μύ­ριο ευρώ προ­ο­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά για τις ανάγκες της Αστυ­πά­λαιας.

Σε θεσμικό επίπεδο, το Reuters υπεν­θυ­μί­ζει τη σχετική τοπο­θέ­τηση της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης κατά τη σύνοδο των Ευρω­παίων υπουρ­γών στο Λου­ξεμ­βούργο, όπου επι­ση­μάν­θηκε ότι για την Ελλάδα το ζήτημα του νερού δεν είναι θεω­ρη­τικό, αλλά συν­δέ­ε­ται άμεσα με την εθνική ασφά­λεια, την οικο­νο­μική ανά­πτυξη και την προ­στα­σία των τοπικών κοι­νο­τή­των. Παράλ­ληλα, οι επι­στη­μο­νι­κές εκτι­μή­σεις του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επι­στη­μών «Δημό­κρι­τος» προει­δο­ποιούν για περαι­τέρω επι­δεί­νωση των συν­θη­κών ξηρα­σίας στα νησιά έως το έτος 2049, καθώς οι παγκό­σμιες θερ­μο­κρα­σίες συνε­χί­ζουν να σημειώ­νουν άνοδο.