Δέσποινα Μουτάφη: «Καμία φοιτήτρια δεν πρέπει να στερηθεί τις σπουδές της επειδή δεν μπορεί να πληρώσει ενοίκιο»

Κυρία Μουτάφη, παρου­σιά­σατε πρό­σφατα στη Ρόδο το πρό­γραμμα «Αθηνά». Μιλήστε μας γι’ αυτό.

Το πρό­γραμμα «Αθηνά» είναι μια εμβλη­μα­τική πρω­το­βου­λία κοι­νω­νι­κής αλλη­λεγ­γύης που υλο­ποιεί η ΧΕΝ Ελλάδος εδώ και δώδεκα συνε­χό­μενα έτη. Ο βασικός του σκοπός είναι να προ­σφέ­ρει εντελώς δωρεάν, ασφαλή και αξιο­πρεπή στέγαση σε νέες γυναί­κες που έχουν εισα­χθεί σε ακα­δη­μαϊκά ιδρύ­ματα της Αττικής, αλλά η μόνιμη κατοι­κία τους βρί­σκε­ται εκτός του νομού.

Απευ­θύ­νε­ται σε φοι­τή­τριες που έρχο­νται αντι­μέ­τω­πες με έντονες οικο­νο­μι­κές ή κοι­νω­νι­κές πιέσεις. Θέλουμε να δια­σφα­λί­σουμε στην πράξη ότι καμία νέα κοπέλα δεν θα ανα­γκα­στεί να εγκα­τα­λεί­ψει τις σπουδές της, ούτε θα στε­ρη­θεί το δικαί­ωμα στην προ­σω­πική και επαγ­γελ­μα­τική της εξέλιξη, απλώς και μόνο επειδή η οικο­γέ­νειά της αδυ­να­τεί να καλύψει το δυσβά­στα­χτο κόστος ενός ενοι­κίου στην Αθήνα. Είναι μια γέφυρα ίσων ευκαι­ριών για τις γυναί­κες του αύριο.

Ξέρετε, βρι­σκό­μα­στε σε ένα οριακό σημείο. Η ακρί­βεια και η στε­γα­στική κρίση έχουν χτυ­πή­σει την ελλη­νική κοι­νω­νία με πρω­το­φανή σφο­δρό­τητα. Κάθε καλο­καίρι, μετά την ανα­κοί­νωση των βάσεων, γινό­μα­στε μάρ­τυ­ρες της ίδιας αγωνίας: γονείς που ψάχνουν απελ­πι­σμένα για ένα αξιο­πρε­πές σπίτι στην Αθήνα και έρχο­νται αντι­μέ­τω­ποι με παρά­λο­γες απαι­τή­σεις.

Για εμάς, είναι κρίσιμο να φτάσει η πλη­ρο­φο­ρία σε κάθε γωνιά των νησιών μας. Μπορεί αυτή τη στιγμή μια κοπέλα στη Ρόδο, στη Σύμη ή στην Κάρπαθο να έχει περάσει στη σχολή των ονείρων της, αλλά να σκέ­φτε­ται να μην πάει να γραφτεί επειδή οι γονείς της δεν μπορούν να αντε­πε­ξέλ­θουν οικο­νο­μικά. Αν αυτή η πλη­ρο­φο­ρία φτάσει σε αυτή την οικο­γέ­νεια, μπορεί να αλλάξει ολό­κληρο το μέλλον αυτού του παιδιού. Δεν έχουμε το δικαί­ωμα να σιω­πούμε όταν υπάρ­χουν λύσεις.

Ποιες είναι οι συγκε­κρι­μέ­νες παροχές που απο­λαμ­βά­νει μια φοι­τή­τρια που εντάσ­σε­ται στο πρό­γραμμα «Αθηνά»; Πώς είναι η καθη­με­ρι­νό­τητά της εκεί;

Η φιλο­ξε­νία παρέ­χε­ται στο υπερ­σύγ­χρονο Πολυ­κέ­ντρο Υπη­ρε­σιών «Αθηνά» της ΧΕΝ Ελλάδος, το οποίο βρί­σκε­ται στην Ηλιού­πολη, σε μια εξαι­ρε­τική και εύκολα προ­σβά­σιμη περιοχή της Αττικής. Οι κοπέλες δια­μέ­νουν σε πλήρως εξο­πλι­σμένα, μοντέρνα μονό­κλινα στού­ντιο. Κάθε δωμάτιο δια­θέ­τει τη δική του βασική επί­πλωση και ατομικό μπάνιο, εξα­σφα­λί­ζο­ντας την απα­ραί­τητη ιδιω­τι­κό­τητα.

Παράλ­ληλα, οι εγκα­τα­στά­σεις δια­θέ­τουν κοι­νό­χρη­στους χώρους υψηλών προ­δια­γρα­φών: μεγάλες, πλήρως εξο­πλι­σμέ­νες κου­ζί­νες όπου οι φοι­τή­τριες μπορούν να προ­ε­τοι­μά­ζουν το φαγητό τους, σύγ­χρονα πλυ­ντή­ρια, αίθου­σες μελέτης και χώρους ανα­ψυ­χής για κοι­νω­νι­κο­ποί­ηση. Φυσικά, παρέ­χε­ται δωρεάν γρήγορη πρό­σβαση στο δια­δί­κτυο, ενώ όλες οι βασικές δαπάνες δια­βί­ω­σης —όπως το ηλε­κτρικό ρεύμα, το νερό και η θέρ­μανση— καλύ­πτο­νται πλήρως από το πρό­γραμμα. Οι φοι­τή­τριες δεν επι­βα­ρύ­νο­νται με κανένα απο­λύ­τως έξοδο δια­μο­νής.

«Η φιλο­ξε­νία στο “Αθηνά” δεν είναι απλώς μια στέγη. Είναι ένα περι­βάλ­λον που αγκα­λιά­ζει τη φοι­τή­τρια ολι­στικά, προ­σφέ­ρο­ντας ασφά­λεια, ψυχο­λο­γική στήριξη και συμ­βου­λευ­τική για να κάνει τα πρώτα της αυτό­νομα βήματα στη ζωή».

Το θέμα της ασφά­λειας των νέων φοι­τη­τριών είναι πάντα η πρώτη προ­τε­ραιό­τητα και η ανη­συ­χία για τους γονείς. Πώς το αντι­με­τω­πί­ζετε αυτό;

Αυτή η ανη­συ­χία είναι απόλυτα φυσιο­λο­γική και τη σεβό­μα­στε βαθύ­τατα. Για τον λόγο αυτό, η ασφά­λεια στο Πολυ­κέ­ντρο «Αθηνά» είναι υπο­δειγ­μα­τική. Το κτήριο φυλάσ­σε­ται σε εικο­σι­τε­τρά­ωρη βάση, 365 ημέρες τον χρόνο, από εξει­δι­κευ­μένη ιδιω­τική εται­ρεία φύλαξης, ενώ υπάρ­χουν αυστηρά συστή­ματα ελεγ­χό­με­νης πρό­σβα­σης.

Θέλω όμως να ξεκα­θα­ρίσω κάτι πολύ σημα­ντικό, που συχνά παρε­ξη­γεί­ται: η φύλαξη αυτή δεν έχει σε καμία περί­πτωση ελεγ­κτικό ή περιο­ρι­στικό χαρα­κτήρα. Δεν επι­βάλ­λουμε ωράρια, «σιω­πη­τή­ρια» ή ξεπε­ρα­σμέ­νους κανόνες που θα περιό­ρι­ζαν την ελευ­θε­ρία των φοι­τη­τριών. Οι κοπέλες είναι ενή­λι­κες, αυτό­νο­μες γυναί­κες. Η παρου­σία της ασφά­λειας απο­σκο­πεί απο­κλει­στικά στο να νιώθουν οι ίδιες και οι οικο­γέ­νειές τους απόλυτα προ­στα­τευ­μέ­νες και ήσυχες μέσα στο νέο τους περι­βάλ­λον.

Πολλοί πιστεύ­ουν ότι η δωρεάν στέγαση αφορά απο­κλει­στικά το πρώτο έτος σπουδών. Ισχύει αυτό;

Όχι, και χαί­ρο­μαι ιδιαί­τερα που μου κάνετε αυτή την ερώτηση, γιατί είναι ένας από τους μεγα­λύ­τε­ρους μύθους γύρω από το πρό­γραμμα. Η στήριξή μας δεν είναι απο­σπα­σμα­τική. Δεν αφορά μόνο στις πρω­το­ε­τείς. Μια φοι­τή­τρια μπορεί να υπο­βά­λει αίτηση ακόμα κι αν βρί­σκε­ται στο δεύτερο, στο τρίτο ή στο τέταρτο έτος των σπουδών της, σε περί­πτωση που οι οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες της οικο­γέ­νειάς της άλλαξαν στην πορεία.

Επι­πλέον, η διαμονή δεν δια­κό­πτε­ται στους δώδεκα μήνες. Η φιλο­ξε­νία μπορεί να ανα­νε­ώ­νε­ται κάθε χρόνο, για συνο­λικό διά­στημα έως και πέντε ετών, εφόσον η φοι­τή­τρια συνε­χί­ζει κανο­νικά τη φοίτησή της και εξα­κο­λου­θεί να πληροί τα προ­βλε­πό­μενα κοι­νω­νικά και οικο­νο­μικά κρι­τή­ρια. Στόχος μας είναι να προ­σφέ­ρουμε στα­θε­ρό­τητα, ώστε να ολο­κλη­ρώ­σει τον κύκλο των σπουδών της χωρίς το άγχος της έξωσης ή της ανα­ζή­τη­σης νέας στέγης.

Με ποιον τρόπο γίνεται η επιλογή των ωφε­λού­με­νων; Ποια είναι τα κρι­τή­ρια που εξε­τά­ζο­νται;

Η επιλογή γίνεται με απόλυτη δια­φά­νεια, αντι­κει­με­νι­κό­τητα και σεβασμό στην προ­σω­πι­κό­τητα των υπο­ψη­φίων. Υπάρχει ένας σαφής πίνακας μοριο­δό­τη­σης που βασί­ζε­ται σε οικο­νο­μικά και κοι­νω­νικά κρι­τή­ρια. Προ­φα­νώς, το ετήσιο οικο­γε­νειακό εισό­δημα παίζει καθο­ρι­στικό ρόλο, όμως συνε­κτι­μώ­νται πολύ σοβαρά και άλλες κοι­νω­νι­κές παρά­με­τροι.

Για παρά­δειγμα, μοριο­δο­τού­νται επι­πλέον οι πολύ­τε­κνες ή τρί­τε­κνες οικο­γέ­νειες, οι μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες, η ύπαρξη άλλου αδελφού ή αδελφής που σπου­δά­ζει ταυ­τό­χρονα σε δια­φο­ρε­τική πόλη, η ανεργία των γονέων, η απώλεια γονέα, καθώς και θέματα υγείας ή ανα­πη­ρίας μέσα στην οικο­γέ­νεια. Θέλουμε οι θέσεις να πηγαί­νουν σε εκείνες τις κοπέλες που έχουν την πραγ­μα­τική, τη ζωτική ανάγκη αυτής της στή­ρι­ξης.

Η δια­δι­κα­σία έχει απλου­στευ­τεί σημα­ντικά. Οι αιτή­σεις υπο­βάλ­λο­νται ηλε­κτρο­νικά, μέσω της επί­ση­μης ιστο­σε­λί­δας της ΧΕΝ Ελλάδος, όπου υπάρχει ανα­λυ­τι­κός οδηγός με όλα τα απα­ραί­τητα δικαιο­λο­γη­τικά που πρέπει να επι­συ­να­φθούν.

Επειδή όμως κατα­νο­ούμε ότι η γρα­φειο­κρα­τία μερικές φορές τρο­μά­ζει ή μπερ­δεύει, εμείς εδώ στη ΧΕΝ Ρόδου είμαστε έτοιμοι να προ­σφέ­ρουμε κάθε δυνατή βοήθεια. Οποια­δή­ποτε κοπέλα ή οικο­γέ­νεια δυσκο­λεύ­ε­ται με την πλατ­φόρμα, μπορεί να έρθει σε επι­κοι­νω­νία μαζί μας. Θα τις καθο­δη­γή­σουμε βήμα-βήμα, θα ελέγ­ξουμε μαζί τα έγγραφα και θα δια­σφα­λί­σουμε ότι η αίτησή τους θα υπο­βλη­θεί σωστά και έγκαιρα.

Μιλήστε μας για την φιλο­σο­φία της ΧΕΝ.

Η φιλο­σο­φία της ΧΕΝ, διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα, εστιά­ζει στην ολι­στική ενδυ­νά­μωση της γυναί­κας. Το «Αθηνά» δεν είναι μια απλή φοι­τη­τική εστία. Είναι μια ζωντανή κοι­νό­τητα υπο­στή­ρι­ξης. Στις φοι­τή­τριες που φιλο­ξε­νού­νται παρέ­χο­νται, εντελώς δωρεάν, εξει­δι­κευ­μέ­νες υπη­ρε­σίες που τις βοηθούν να σταθούν στα πόδια τους.

Αυτό περι­λαμ­βά­νει υπη­ρε­σίες ψυχο­λο­γι­κής υπο­στή­ρι­ξης και συμ­βου­λευ­τι­κής από ειδι­κούς επι­στή­μο­νες, νομική πλη­ρο­φό­ρηση για ζητή­ματα που τις απα­σχο­λούν, καθώς και προ­γράμ­ματα επαγ­γελ­μα­τι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού και σύντα­ξης βιο­γρα­φι­κού. Διορ­γα­νώ­νουμε σεμι­νά­ρια, εργα­στή­ρια και πολι­τι­στι­κές δράσεις. Θέλουμε αυτές οι κοπέλες, φεύ­γο­ντας από το Πολυ­κέ­ντρο με το πτυχίο τους, να είναι προ­σω­πι­κό­τη­τες ισχυρές, ανε­ξάρ­τη­τες, έτοιμες να διεκ­δι­κή­σουν τη θέση τους στην κοι­νω­νία με αυτο­πε­ποί­θηση.

Το πρό­γραμμα μετρά 12 χρόνια λει­τουρ­γίας, έχει φιλο­ξε­νή­σει πάνω από 180 κοπέλες, αλλά από τη Ρόδο η συμ­με­τοχή είναι σχεδόν μηδε­νική. Πώς το εξη­γείτε αυτό;

Πρό­κει­ται για ένα παρά­δοξο που μας στε­νο­χω­ρεί και μας προ­βλη­μα­τί­ζει έντονα. Η Ρόδος και τα γύρω νησιά έχουν δεκάδες παιδιά που εισά­γο­νται κάθε χρόνο σε σχολές της Αθήνας. Γνω­ρί­ζουμε καλά ότι υπάρ­χουν οικο­γέ­νειες στον τόπο μας που πιέ­ζο­νται οικο­νο­μικά. Το γεγονός ότι δεν έχουμε αιτή­σεις από την περιοχή μας οφεί­λε­ται, κατά την εκτί­μησή μας, απο­κλει­στικά στην έλλειψη ενη­μέ­ρω­σης.

Ίσως πολλοί να μην γνω­ρί­ζουν καν την ύπαρξη της ΧΕΝ στη Ρόδο ή να θεωρούν ότι τέτοια προ­γράμ­ματα αφορούν μόνο την Αθήνα. Ήταν χρέος μας να βγούμε μπροστά, να μιλή­σουμε δημόσια μέσω των ΜΜΕ και να σπά­σουμε αυτό το έλλειμμα πλη­ρο­φό­ρη­σης. Δεν θέλουμε να χαθεί ούτε μία θέση που θα μπο­ρούσε να ανα­κου­φί­σει μια οικο­γέ­νεια της Δωδε­κα­νή­σου.

Εμείς, σαν ΧΕΝ Ρόδου, κινού­μα­στε σε πολλά επίπεδα. Κάθε χρόνο απο­στέλ­λουμε πλήρες ενη­με­ρω­τικό υλικό στη Διεύ­θυνση Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης Δωδε­κα­νή­σου, ζητώ­ντας να προ­ω­θη­θεί σε όλα τα λύκεια, ώστε να ενη­με­ρω­θούν οι μαθητές της Γ’ Λυκείου και οι γονείς τους πριν καν συμπλη­ρώ­σουν το μηχα­νο­γρα­φικό τους. Επίσης, συνερ­γα­ζό­μα­στε με την Ιερά Μητρό­πολη Ρόδου, με δήμους, κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες και τοπι­κούς φορείς.

Ωστόσο, η προ­σω­πική επαφή και η διάδοση από στόμα σε στόμα παρα­μέ­νει το πιο ισχυρό εργα­λείο. Γι’ αυτό ζητάμε και τη βοήθεια των ίδιων των πολιτών. Αν κάποιος γνω­ρί­ζει μια οικο­γέ­νεια που δυσκο­λεύ­ε­ται, ας της μιλήσει για το πρό­γραμμα «Αθηνά». Μια απλή κου­βέ­ντα μπορεί να γίνει η αφορμή για να ανοίξει μια πόρτα ζωής για ένα νέο κορίτσι.