Λειψυδρία: Μεγαλώνει η λίστα των περιοχών σε έκτακτη ανάγκη – Fast track έργα για να μη στερέψουν οι βρύσες

Η λει­ψυ­δρία διευ­ρύ­νει σταθερά τον χάρτη των περιο­χών της χώρας που τίθε­νται σε καθε­στώς έκτα­κτης ανάγκης. Η χθεσινή κήρυξη του Πόρου προ­σθέ­τει έναν ακόμη «σταθμό» σε μια δια­δρομή που αποκτά μόνιμα χαρα­κτη­ρι­στικά, καθώς υδατική κρίση εξε­λίσ­σε­ται σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα, η οποία δοκι­μά­ζει υπο­δο­μές ύδρευ­σης και ανα­γκά­ζει την κυβέρ­νηση να ανα­ζη­τή­σει πιο ευέ­λι­κτους μηχα­νι­σμούς παρέμ­βα­σης.

Με τον Πόρο, οι περιο­χές που έχουν κηρυ­χθεί σε καθε­στώς έκτα­κτης ανάγκης, λόγω λει­ψυ­δρίας, φθάνουν πλέον τις δέκα. Στη λίστα περι­λαμ­βά­νο­νται η Τήνος, η Αλόν­νη­σος, η Αστυ­πά­λαια, το Μεγα­νήσι, η Κάρ­πα­θος, η Πάτμος, η Λέρος, η Σύμη, ο Δήμος Κεντρι­κής Κέρ­κυ­ρας και Δια­πο­ντίων Νήσων.

Η εποχική κατα­νά­λωση νερού στα ελλη­νικά νησιά, λόγω του­ρι­στι­κής κίνησης, απο­κα­λύ­πτει ένα από τα πιο ακραία παρα­δείγ­ματα υδα­τι­κής πίεσης λόγω υπερ­του­ρι­σμού στη Μεσό­γειο. Στη Μύκονο, με μόλις 10.700 μόνι­μους κατοί­κους, η ημε­ρή­σια κατα­νά­λωση εκτο­ξεύ­ε­ται από 1.600–2.000 m³ τον χειμώνα σε 10.000–18.000 m³ το καλο­καίρι, δηλαδή έως και 9 φορές αύξηση.

Η γεω­γρα­φική δια­σπορά τους, από το Ιόνιο έως το Αιγαίο, απο­τυ­πώ­νει την έκταση του προ­βλή­μα­τος σε όλη τη νησιω­τική χώρα, με κοινό παρο­νο­μα­στή τις μειω­μέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις των τελευ­ταίων ετών, τη συρ­ρί­κνωση των δια­θέ­σι­μων απο­θε­μά­των και την εκρη­κτική αύξηση της κατα­νά­λω­σης, κυρίως κατά τη θερινή περίοδο.

Από την έκτακτη ανάγκη στα έργα-εξπρές

Η διεύ­ρυνση του κατα­λό­γου των περιο­χών που κηρύσ­σο­νται σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης συμπί­πτει με την πρω­το­βου­λία του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ) να ανα­μορ­φώ­σει το πλαίσιο υλο­ποί­η­σης των έργων αντι­με­τώ­πι­σης της λει­ψυ­δρίας. Το νομο­σχέ­διο για τα ύδατα, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια δια­βού­λευση, επι­χει­ρεί να περιο­ρί­σει τις καθυ­στε­ρή­σεις δια­μορ­φώ­νο­ντας ένα πιο ευέ­λι­κτο πλαίσιο για την αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας.

Η φιλο­σο­φία του σχεδίου είναι να μειώσει τον χρόνο που απαι­τεί­ται για την υλο­ποί­ηση κρί­σι­μων παρεμ­βά­σεων, ώστε έργα ύδρευ­σης και ενί­σχυ­σης των υδα­τι­κών πόρων να μην καθυ­στε­ρούν όταν μια περιοχή βρί­σκε­ται ήδη αντι­μέ­τωπη με σοβαρές ελλεί­ψεις. Η κήρυξη, δηλαδή, θα ενερ­γο­ποιεί ένα ειδικό πλαίσιο που θα επι­τρέ­πει την επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών για έργα ύδρευ­σης, αφα­λά­τω­σης και άλλες παρεμ­βά­σεις που κρί­νο­νται ανα­γκαίες για την ενί­σχυση της υδρο­δο­τι­κής επάρ­κειας.

Δια­γω­νι­σμοί σε fast track και πρό­σκληση σε τρεις εται­ρείες

Στο επί­κε­ντρο της νέας δια­δι­κα­σίας βρί­σκε­ται η δυνα­τό­τητα ανά­θε­σης κατε­πει­γό­ντων έργων μέσω πρό­σκλη­σης σε του­λά­χι­στον τρεις εργο­λη­πτι­κές επι­χει­ρή­σεις με απο­δε­δειγ­μένη εμπει­ρία σε αντί­στοι­χες υπο­δο­μές. Οι ενδια­φε­ρό­με­νοι θα καλού­νται να υπο­βά­λουν οικο­νο­μική προ­σφορά μέσα σε μόλις δέκα εργά­σι­μες ημέρες, ενώ η επιλογή του ανα­δό­χου θα γίνεται με κρι­τή­ριο τη χαμη­λό­τερη οικο­νο­μική προ­σφορά.

Με το νέο μοντέλο επι­διώ­κε­ται ο περιο­ρι­σμός του χρόνου που απαι­τεί­ται για την ανάθεση ενός δημό­σιου έργου, δια­τη­ρώ­ντας τον αντα­γω­νι­σμό μεταξύ συγκε­κρι­μέ­νων προ­σκε­κλη­μέ­νων υπο­ψη­φίων εται­ρειών.

Παράλ­ληλα, το ΥΠΕΝ θα απο­κτή­σει τη δυνα­τό­τητα να ανα­λαμ­βά­νει τον σχε­δια­σμό και την υλο­ποί­ηση έργων ακόμη και όταν αυτά εμπί­πτουν στις αρμο­διό­τη­τες άλλων φορέων, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι θα έχει προη­γη­θεί η κήρυξη της περιο­χής σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης και σχετική απόφαση της κυβέρ­νη­σης. Πρό­κει­ται ουσια­στικά για έναν μηχα­νι­σμό συγκέ­ντρω­σης αρμο­διο­τή­των, ώστε να απο­φεύ­γο­νται οι καθυ­στε­ρή­σεις που προ­κα­λεί η εμπλοκή πολλών δια­φο­ρε­τι­κών υπη­ρε­σιών.

Αφα­λα­τώ­σεις με λιγό­τερη γρα­φειο­κρα­τία

Επι­χει­ρεί­ται επίσης να επι­τα­χυν­θούν οι δια­δι­κα­σίες για τις μονάδες αφα­λά­τω­σης, οι οποίες θεω­ρού­νται πλέον βασικό «εργα­λείο» για την ενί­σχυση της υδρο­δό­τη­σης των νησιών. Το νέο πλαίσιο προ­βλέ­πει συγκε­κρι­μένα χρο­νο­δια­γράμ­ματα για τις γνω­μο­δο­τή­σεις των αρμό­διων υπη­ρε­σιών σχετικά με τη δια­χεί­ριση του αλμο­λοί­που (σ.σ. συμπυ­κνω­μένο θαλασ­σινό νερό που απο­μέ­νει μετά τη δια­δι­κα­σία αφα­λά­τω­σης) και τις περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις των εγκα­τα­στά­σεων.

Εφόσον οι προ­βλε­πό­με­νες προ­θε­σμίες παρέλ­θουν χωρίς απόφαση, η δια­δι­κα­σία μετα­φέ­ρε­ται υπο­χρε­ω­τικά στο αρμόδιο περι­φε­ρειακό συμ­βού­λιο περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, ώστε να απο­φεύ­γο­νται πολύ­μη­νες εκκρε­μό­τη­τες.

Το νομο­σχέ­διο δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στα νησιά. Περι­λαμ­βά­νει και ειδική πρό­βλεψη για την υδρο­δο­τική ασφά­λεια της Αττικής, ανοί­γο­ντας τον δρόμο για τη μετα­φορά νερού από τους παρα­πο­τά­μους του Αχελώου, τον Κρι­κελ­λο­πό­ταμο και τον Καρ­πε­νη­σιώτη, προς το υδρο­δο­τικό σύστημα της πρω­τεύ­ου­σας. Πρό­κει­ται για το έργο «Εύρυτος», μια παρέμ­βαση που έχει ήδη παρου­σιά­σει η κυβέρ­νηση και η διοί­κηση της ΕΥΔΑΠ, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό που προ­σεγ­γί­ζει τα 535 εκατ. ευρώ.

Έως 500% αύξηση στη… δίψα των νησιών το καλο­καίρι

Η συνεχής αύξηση των περιο­χών που εντάσ­σο­νται στο καθε­στώς έκτα­κτης ανάγκης κατα­δει­κνύει ότι η λει­ψυ­δρία αποκτά πλέον χαρα­κτη­ρι­στικά μόνιμης πρό­κλη­σης. Μάλιστα, η εποχική κατα­νά­λωση νερού στα ελλη­νικά νησιά, λόγω του­ρι­στι­κής κίνησης, απο­κα­λύ­πτει ένα από τα πιο ακραία παρα­δείγ­ματα υδα­τι­κής πίεσης λόγω υπερ­του­ρι­σμού στη Μεσό­γειο. Στη Μύκονο, με μόλις 10.700 μόνι­μους κατοί­κους, η ημε­ρή­σια κατα­νά­λωση εκτο­ξεύ­ε­ται από 1.600–2.000 m³ τον χειμώνα σε 10.000–18.000 m³ το καλο­καίρι, δηλαδή έως και 9 φορές αύξηση.

Αντί­στοιχα, η Σαντο­ρίνη εμφα­νί­ζει αύξηση πάνω από 500%, η Πάρος και η Κάρ­πα­θος 344% και η Νάξος 238%, κατα­δει­κνύ­ο­ντας έντονη εποχική υπερ­φόρ­τωση. Επι­πρό­σθετα, όπως ανα­φέ­ρει ο καθη­γη­τής Διευ­θέ­τη­σης Ορεινών Υδάτων και επι­κε­φα­λής του Εργα­στη­ρίου ASSIST (Ανάλυση και Δια­χεί­ριση Ανθρω­πο­γε­νών και Φυσικών Κατα­στρο­φών) και της έδρας UNESCO ,για τα Παρό­χθια, Παρά­κτια και Δελ­ταϊκά Οικο­συ­στή­ματα,  στο Δημο­κρί­τειο Πανε­πι­στή­μιο Θράκης κ. Δημή­τρης Εμμα­νου­λού­δης, τα ξενο­δο­χεία υψηλής κατη­γο­ρίας απο­τε­λούν εξαι­ρε­τικά μεγά­λους κατα­να­λω­τές νερού στις ήδη επι­βα­ρυ­μέ­νες νησιω­τι­κές περιο­χές υψηλής του­ρι­στι­κής ζήτησης.

Σύμφωνα με τον Καθη­γητή, ενώ η κατα­νά­λωση για ένα του­ρί­στα σε ένα απλό κατά­λυμα, ανέρ­χε­ται σε 450 λίτρα ανά άτομο, ανά ημέρα, η κατα­νά­λωση εκτο­ξεύ­ε­ται στα 1.000 λίτρα ανά άτομο, ανά ημέρα, όταν πρό­κει­ται για ξενο­δο­χεία υψηλής κατη­γο­ρίας, ή ξενο­δο­χεία πολυ­τε­λείας. Εάν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι τα περισ­σό­τερα από αυτά περι­λαμ­βά­νουν εκα­το­ντά­δες κλίνες, γίνεται αντι­λη­πτό το μέγεθος της πίεσης που ασκούν οι κατα­να­λω­τές αυτοί στο σύστημα.

Στελέχη της αγοράς επι­ση­μαί­νουν ότι η εμπει­ρία των τελευ­ταίων ετών έχει δείξει ότι ακόμη και όταν υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μοι πόροι χρη­μα­το­δό­τη­σης, οι αδειο­δο­τή­σεις και οι δια­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες συχνά απαι­τούν πολύ μεγα­λύ­τερο χρόνο από εκείνον που επι­τρέ­πει η ίδια η υδατική κρίση.

Γι’ αυτό και αρκετοί νησιω­τι­κοί δήμοι αντι­με­τω­πί­ζουν την κήρυξη σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης ως εργα­λείο που επι­τρέ­πει να κινη­θούν γρη­γο­ρό­τερα για έργα όπως νέες αφα­λα­τώ­σεις, ενί­σχυση δικτύων, δεξα­με­νές απο­θή­κευ­σης και προ­σω­ρι­νές λύσεις μετα­φο­ράς νερού.

Πηγή: ot.gr