Περιφερειακό Συμβούλιο: Υπονομεύεται η δυνατότητα κατασκευής έργων στα μικρά νησιά

Τη  λήψη ειδικής μέρι­μνας στα μικρά νησιά, για τα έργα δημό­σιων υπο­δο­μών, με παρέμ­βαση στο σχετικό νομο­θε­τικό πλαίσιο, που να μειώνει δρα­μα­τικά τον χρόνο που απαι­τεί­ται για την λήψη της Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης και ταυ­τό­χρονα να απο­φεύ­γει τους υπερ­βο­λι­κούς και εκτός πραγ­μα­τι­κό­τη­τας όρους που θέτουν σε αμφι­σβή­τηση την δυνα­τό­τητα υλο­ποί­η­σης έργων δημο­σίων υπο­δο­μών στα νησιά αυτά, απο­φά­σισε κατά πλειο­ψη­φία το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου, μετά από εκτενή συζή­τηση του θέματος, με  αφορμή την Απόφαση Έγκρι­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Όρων (ΑΕΠΟ) για την επέ­κταση του προ­βλήτα Αγα­θο­νη­σίου.

Η απόφαση ελήφθη κατά πλειο­ψη­φία, με τις θετικές ψήφους της παρά­τα­ξης της πλειο­ψη­φίας της Περι­φε­ρεια­κής Αρχής, της παρά­τα­ξης της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φίας του Νικη­φό­ρου Παπα­νι­κόλα και του ανε­ξάρ­τη­του περι­φε­ρεια­κού συμ­βού­λου Δημήτρη Καρα­γιάννη.  Αρνη­τικά ψήφισε η παρά­ταξη της Χρύσας Καρα­γιάννη, ενώ «παρών» ψήφισε η παρά­ταξη του Γιάννη Αγγέλου.

Σημειω­τέον ότι στη συνε­δρί­αση, η οποία διε­ξή­χθη με τηλε­διά­σκεψη, συμ­με­τείχε ο Δήμαρ­χος Αγα­θο­νη­σίου Ευάγ­γε­λος Κότ­το­ρος και ο μελε­τη­τής Γιώργος Δια­κο­γε­ωρ­γίου, οι οποίοι παρου­σί­α­σαν διε­ξο­δικά τα σημεία της ΑΕΠΟ που καθι­στούν απο­τρε­πτική την υλο­ποί­ηση ενός έργου μικρού μεν, αλλά απο­λύ­τως ζωτικής σημα­σίας για τους 150 κατοί­κους του Αγα­θο­νη­σίου.

Όπως τονί­στηκε με έμφαση από τον Περι­φε­ρειάρχη Γιώργο Χατζη­μάρκο, το συγκε­κρι­μένο θέμα εισήχθη στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο όχι για να αμφι­σβη­τη­θεί η ανάγκη προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος, αλλά για να ανα­δει­χθεί ένα βαθύ­τερο πρό­βλημα:  η Δημόσια Διοί­κηση, μέσα από αλλε­πάλ­λη­λες γνω­μο­δο­τή­σεις, τυπο­ποι­η­μέ­νους όρους, επα­να­λή­ψεις, ανοι­χτές υπο­χρε­ώ­σεις,  δυσα­νά­λο­γες απαι­τή­σεις και υπερ­ρύθ­μιση, μπορεί συχνά να θέτει υπό αμφι­σβή­τηση την δυνα­τό­τητα κατα­σκευής απο­λύ­τως ανα­γκαίων έργων υπο­δο­μής σε νησιά στα οποία η ζωή ή η παρα­μονή σε αυτά των λιγο­στών κατοί­κων τους είναι πρω­τί­στως εθνικός στόχος. Η περί­πτωση του Αγα­θο­νη­σίου είναι χαρα­κτη­ρι­στική. Η ίδια η ΑΕΠΟ ανα­γνω­ρί­ζει ότι το έργο απο­σκο­πεί στη βελ­τί­ωση των υφι­στά­με­νων λιμε­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων και στην καλύ­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση των λει­τουρ­γι­κών αναγκών του νησιού, ωστόσο οι όροι που θέτει, χαρα­κτη­ρί­ζο­νται εξω­πραγ­μα­τι­κοί, όχι μόνο από άποψης κόστους αλλά και δια­δι­κα­σιών και απα­γο­ρευ­τι­κοί ,όχι μόνο για το Αγα­θο­νήσι, που στην ουσία ακυ­ρώ­νουν την εκτέ­λεση του έργου, αλλά και για πολύ μεγα­λύ­τερα λιμάνια της χώρας. Παρά το περιο­ρι­σμένο μέγεθος και τον σαφή δημόσιο χαρα­κτήρα του εν λόγω έργου, η ΑΕΠΟ κατα­λή­γει σε ένα πλαίσιο υπο­χρε­ώ­σεων αντί­στοιχο ή και μεγα­λύ­τερο πολύ μεγα­λύ­τε­ρων και σύν­θε­των λιμε­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων. Ενδει­κτικά είναι τα σημεία στα οποία:

-ένα λιμε­νικό έργο επί υφι­στά­με­νης λιμε­νι­κής εγκα­τά­στα­σης αντι­με­τω­πί­ζε­ται παράλ­ληλα ως επέμ­βαση επί  δασικής έκτασης (ο υφι­στά­με­νος προ­βλή­τας) !

-επιβάλλεται υπο­χρέ­ωση καθο­ρι­σμού χρήσεων γης και όρων και περιο­ρι­σμών δόμησης με έκδοση Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος,

-επιβάλλονται τρείς μετρή­σεις ετησίως σε σταθερά σημεία του λιμένα, εξα­μη­νιαίες δειγ­μα­το­λη­ψίες σε δύο σημεία, εβδο­μα­διαίες μετρή­σεις σε τρία σημεία κατά την φάση κατα­σκευής και τριετές πρό­γραμμα παρα­κο­λού­θη­σης με χρήση εξει­δι­κευ­μέ­νων δεικτών και φωτο­γραμ­με­τρίας,

-επιβάλλεται ένα εξαι­ρε­τικά σύνθετο πλέγμα μέτρων για τα λιβάδια Ποσει­δω­νίας που περι­λαμ­βά­νει χαρ­το­γρά­φηση αμμωδών ανοιγ­μά­των, χρήση ειδικών πλωτών φραγ­μά­των και siltation curtains, πιθανή μετα­φορά ριζω­μά­των Ποσει­δω­νίας, διε­ρεύ­νηση φυσικής ανα­γέν­νη­σης, δράσεις μετα­φύ­τευ­σης και πολυ­ε­τές πρό­γραμμα παρα­κο­λού­θη­σης κλπ.

Ο δήμαρ­χος Αγα­θο­νη­σίου Ευάγ­γε­λος Κότ­το­ρος, ανα­φε­ρό­με­νος στο πρό­βλημα που έχει ανα­κύ­ψει, δήλωσε:

«Θέλω καταρ­χάς να ευχα­ρι­στήσω τον Περι­φε­ρειάρχη για τη διαρκή στήριξη, την πρό­σκληση και την πρω­το­βου­λία να ακου­στεί η φωνή του Αγα­θο­νη­σίου. Χωρίς τη συν­δρομή της Περι­φέ­ρειας, ο αγώνας που δίνουμε καθη­με­ρινά θα ήταν πολύ πιο δύσκο­λος. Η συγκε­κρι­μένη ΑΕΠΟ έχει προ­κα­λέ­σει έντονη απο­γο­ή­τευση και αγα­νά­κτηση τόσο το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο όσο και στους κατοί­κους. Σεβό­μα­στε απο­λύ­τως το περι­βάλ­λον και τηρούμε με ευλά­βεια όλους τους περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους, όμως οι απαι­τή­σεις που τίθε­νται για ένα μικρό λιμάνι που εξυ­πη­ρε­τεί μικρά πλοία είναι δυσα­νά­λο­γες και κιν­δυ­νεύ­ουν να κατα­στή­σουν το έργο πρα­κτικά ανε­φάρ­μο­στο. Η επέ­κταση της προ­βλή­τας είναι απο­λύ­τως ανα­γκαία. Από το 2008 προ­σπα­θούμε να προ­χω­ρή­σουμε ένα έργο κρίσιμο για τη συγκοι­νω­νιακή εξυ­πη­ρέ­τηση του νησιού, καθώς σήμερα για να προ­σεγ­γί­σει ένα πλοίο πρέπει να απο­χω­ρή­σει το άλλο. Έχουν ήδη εξα­σφα­λι­στεί όλες οι απα­ραί­τη­τες αδειο­δο­τή­σεις και δεν μπορεί αυτή η δια­δι­κα­σία να συνε­χί­ζει να καθυ­στε­ρεί.

Αυτό που ζητούμε είναι να προ­χω­ρή­σει άμεσα το έργο, με πλήρη σεβασμό στο περι­βάλ­λον, αλλά με όρους λογι­κούς, εφαρ­μό­σι­μους και δια­χει­ρί­σι­μους. Οι πρό­σθε­τες υπο­χρε­ώ­σεις που προ­βλέ­πο­νται σήμερα απαι­τούν χρόνο, υψηλό κόστος και δημιουρ­γούν λει­τουρ­γι­κές απαι­τή­σεις που ένας μικρός νησιω­τι­κός δήμος, με ελά­χι­στο προ­σω­πικό, αδυ­να­τεί αντι­κει­με­νικά να υπο­στη­ρί­ξει.»

 

 

Στην τοπο­θέ­τησή του ο Περι­φε­ρειάρ­χης τόνισε σε όλους τους τόνους την ανα­γκαιό­τητα να υπάρξει ειδική μέριμνα για τα μικρά νησιά, ενώ χρη­σι­μο­ποί­ησε σκληρή γλώσσα για τον παρα­λο­γι­σμό της δημό­σιας διοί­κη­σης:

«Αυτή δεν είναι δημόσια διοί­κηση, είναι υπο­κρι­σία. Μιλάμε για ένα έργο τεχνικά και προ­ϋ­πο­λο­γι­στικά μικρό αλλά πολύ μεγάλης σημα­σίας για τους 150 κατοί­κους του Αγα­θο­νη­σίου. Ως δημόσια διοί­κηση, οφεί­λουμε να κάνουμε την ζωή αυτών των ανθρώ­πων που επέ­λε­ξαν να μένουν εκεί ευκο­λό­τερη αλλά αυτό που κάνουμε είναι να τους κάνουμε τη ζωή τους πιο δύσκολη. Εμείς έχουμε να κερ­δί­σουμε πολύ περισ­σό­τερα από τους ίδιους, αν οι άνθρω­ποι αυτοί παρα­μεί­νουν στα νησιά αυτά. Πρέπει να υπάρξει ειδική νομο­θε­τική μέριμνα για τις περι­βαλ­λο­ντι­κές αδειο­δο­τή­σεις ειδικά σε αυτούς τους τόπους όπου η παρα­μονή του πλη­θυ­σμού είναι εθνικός στόχος».

Από την πλευρά του ο Νικη­φό­ρος Παπα­νι­κό­λας υπερ­θε­μα­τί­ζο­ντας, πρό­τεινε η νομο­θε­τική ρύθμιση να μην είναι απο­σπα­σμα­τική, αλλά να συμπε­ρι­λη­φθεί και στον υπό δια­μόρ­φωση νέο Κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, ώστε – σε εφαρ­μογή της συνταγ­μα­τι­κής πρό­βλε­ψης – να λαμ­βά­νε­ται υπόψιν κάθε φορά που η Πολι­τεία καλεί­ται να νομο­θε­τή­σει για τα μικρά νησιά, πρόταση που έγινε δεκτή απο την Περι­φε­ρειακή αρχή.

Κατόπιν διε­ξο­δι­κής συζή­τη­σης, όπου ανα­δεί­χθηκε η ανάγκη να απλο­ποι­η­θούν οι δια­δι­κα­σίες υλο­ποί­η­σης δημο­σίων έργων στα μικρά νησιά, στο πλαίσιο και της συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νης νησιω­τι­κό­τη­τας, το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο έλαβε κατά πλειο­ψη­φία την εξής απόφαση:

«Το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου ανα­δει­κνύει την υπερ­ρύθ­μιση με την οποία η δημόσια διοί­κηση αντι­με­τω­πί­ζει το θέμα της Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης στα μικρά νησιά, δημιουρ­γώ­ντας ουσια­στικά περι­βάλ­λον απα­γό­ρευ­σης στα νησιά αυτά να απο­κτή­σουν απο­λύ­τως ανα­γκαίες δημό­σιες υπο­δο­μές και για τον λόγο αυτό αιτεί­ται της λήψης ειδικής μέρι­μνας στα μικρά νησιά, για τα έργα δημό­σιων υπο­δο­μών, με παρέμ­βαση στο σχετικό νομο­θε­τικό πλαίσιο που να μειώνει καταρ­χήν δρα­μα­τικά τον χρόνο που απαι­τεί­ται για την λήψη της Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης και ταυ­τό­χρονα να απο­φεύ­γει τους υπερβολικούς-εκτός πραγματικότητας-όρους που θέτουν σε αμφι­σβή­τηση την δυνα­τό­τητα υλο­ποί­η­σης έργων δημο­σίων υπο­δο­μών στα νησιά αυτά».

Ανα­λυ­τι­κό­τερα

 

ΑΕΠΟ ΑΓΑΘΟΝΗΣΙΟΥ

Με την από 02-10-2025 Απόφαση Έγκρι­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Όρων εγκρί­θηκε η ανα­νέ­ωση και τρο­πο­ποί­ηση της περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης για τον υφι­στά­μενο Λιμένα Αγα­θο­νη­σίου με υδα­το­δρό­μιο και την επέ­κταση της προ­βλή­τας του. Πρό­κει­ται για έργο τοπικής σημα­σίας, σε ένα μικρό ακρι­τικό νησί, με φορέα υλο­ποί­η­σης τη Διεύ­θυνση Τεχνι­κών Έργων της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και φορέα λει­τουρ­γίας το Δημο­τικό Λιμε­νικό Ταμείο Λέρου. Η ίδια η ΑΕΠΟ ανα­γνω­ρί­ζει ότι το έργο απο­σκο­πεί στη βελ­τί­ωση των υφι­στά­με­νων λιμε­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων και στην καλύ­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση των λει­τουρ­γι­κών αναγκών του νησιού.

Το θέμα εισά­γε­ται στο Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο όχι για να αμφι­σβη­τη­θεί η ανάγκη προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος, αλλά για να ανα­δει­χθεί ένα βαθύ­τερο πρό­βλημα:

η Δημόσια Διοί­κηση, μέσα από αλλε­πάλ­λη­λες γνω­μο­δο­τή­σεις, τυπο­ποι­η­μέ­νους όρους, επα­να­λή­ψεις, ανοι­χτές υπο­χρε­ώ­σεις και δυσα­νά­λο­γες απαι­τή­σεις, μπορεί να θέσει υπό αμφι­σβή­τηση την δυνα­τό­τητα κατα­σκευής απο­λύ­τως ανα­γκαίων έργων υπο­δο­μής σε νησιά στα οποία η ζωή ή η παρα­μονή σε αυτά των λιγο­στών κατοί­κων τους είναι πρω­τί­στως εθνικός στόχος.

Η περί­πτωση του Αγα­θο­νη­σίου είναι χαρα­κτη­ρι­στική.

Η περι­βαλ­λο­ντική δια­δι­κα­σία ξεκί­νησε με ανάρ­τηση του φακέλου στο ΗΠΜ στις 15-05-2024, η πλη­ρό­τητα του φακέλου δια­πι­στώ­θηκε στις 16-07-2024, ενώ η τελευ­ταία ουσιώ­δης γνω­μο­δό­τηση, αυτή της ΕΣΑΛ, εισήλθε στις 04-09-2025. Δηλαδή, για ένα έργο ανα­βάθ­μι­σης υφι­στά­με­νου λιμένα μικρού νησιού, η διοι­κη­τική δια­δρομή διήρ­κεσε στην πράξη περίπου δεκαέξι μήνες μέχρι να ολο­κλη­ρω­θεί ο κύκλος των ουσιω­δών γνω­μο­δο­τή­σεων.

Ιδιαί­τερη σημασία έχει ότι οι γνω­μο­δο­τή­σεις των συναρ­μό­διων φορέων ήταν θετικές.

Θετικά γνω­μο­δό­τη­σαν, μεταξύ άλλων, η Επι­τροπή Περι­βάλ­λο­ντος, ο Δήμος Αγα­θο­νη­σίου, οι υπη­ρε­σίες της Περι­φέ­ρειας, οι υπη­ρε­σίες του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, το ΓΕΕΘΑ, η Υπη­ρε­σία Φάρων, η ΕΣΑΛ και ο ΟΦΥΠΕΚΑ, έστω με πρό­σθε­τους όρους και προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Συνεπώς, δεν πρό­κει­ται για έργο που απορ­ρί­φθηκε ή κρίθηκε περι­βαλ­λο­ντικά ακα­τάλ­ληλο. Αντί­θετα, πρό­κει­ται για έργο που κρίθηκε ανα­γκαίο και απο­δε­κτό, αλλά τελικά φορ­τώ­θηκε με έναν τερά­στιο όγκο όρων που υπερ­βαί­νουν συχνά το μέγεθος, τη φύση και τη λει­τουρ­γία του.

Το έργο αφορά επέ­κταση υφι­στά­με­νης απο­βά­θρας, κατα­σκευή κρη­πι­δω­μά­των για αλιευ­τικά και μικρά του­ρι­στικά σκάφη, καθώς και συμπλη­ρω­μα­τι­κές ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κές εγκα­τα­στά­σεις και φωτο­σή­μανση. Τα έργα επέ­κτα­σης ανα­πτύσ­σο­νται σε συνο­λική έκταση περίπου 2.702,67 τ.μ., εντός καθο­ρι­σμέ­νου αιγια­λού και χερ­σαίας ζώνης λιμένα.

Παρά το περιο­ρι­σμένο μέγεθος και τον σαφή δημόσιο χαρα­κτήρα του έργου, η ΑΕΠΟ κατα­λή­γει σε ένα πλαίσιο υπο­χρε­ώ­σεων αντί­στοιχο πολύ μεγα­λύ­τε­ρων και σύν­θε­των εγκα­τα­στά­σεων.

Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα υπερ­βο­λής είναι η επιβολή υπο­χρέ­ω­σης για ενέρ­γειες καθο­ρι­σμού χρήσεων γης και όρων και περιο­ρι­σμών δόμησης με έκδοση Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος. Η απαί­τηση αυτή, όπως δια­τυ­πώ­νε­ται στην ΑΕΠΟ, εμφα­νί­ζε­ται ως γενικός όρος για το έργο, παρότι πρό­κει­ται για υφι­στά­μενο λιμένα και επέ­κταση εντός καθο­ρι­σμέ­νης Χερ­σαίας Ζώνης Λιμένα. Για ένα μικρό νησί, μια τέτοια απαί­τηση μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως δυσα­νά­λογο διοι­κη­τικό βάρος και να δημιουρ­γή­σει νέα καθυ­στέ­ρηση, ανε­ξάρ­τητη από την ουσία της περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας.

Εξίσου ενδει­κτική είναι η αντι­με­τώ­πιση τμη­μά­των της υφι­στά­με­νης και της προ­τει­νό­με­νης απο­βά­θρας ως εκτά­σεων υπα­γό­με­νων στη δασική νομο­θε­σία. Η ΑΕΠΟ ανα­φέ­ρει ότι τμήμα της υφι­στά­με­νης απο­βά­θρας, εμβαδού 645,63 τ.μ., και τμήμα της προ­τει­νό­με­νης επέ­κτα­σης, εμβαδού 457,41 τ.μ., εμπί­πτουν σε χαρα­κτη­ρι­σμούς ΧΑ και ΧΧ και υπά­γο­νται στις προ­στα­τευ­τι­κές δια­τά­ξεις της δασικής νομο­θε­σίας. Έτσι, ένα λιμε­νικό έργο επί υφι­στά­με­νης λιμε­νι­κής εγκα­τά­στα­σης αντι­με­τω­πί­ζε­ται παράλ­ληλα ως επέμ­βαση σε χορ­το­λι­βα­δική ή δασική έκταση, με υπο­χρε­ώ­σεις ανα­δά­σω­σης ή δάσωσης ίσης έκτασης, κατα­βο­λής σχε­τι­κής δαπάνης και υπο­βο­λής φυτο­τε­χνι­κής μελέτης απο­κα­τά­στα­σης.

Η προ­στα­σία των περιο­χών Natura 2000 είναι αυτο­νό­ητη και αδια­πραγ­μά­τευτη. Όμως στην παρούσα περί­πτωση η ΑΕΠΟ επι­βάλ­λει ένα εξαι­ρε­τικά σύνθετο πλέγμα μέτρων για τα λιβάδια Ποσει­δω­νίας και τα θαλάσ­σια είδη, που περι­λαμ­βά­νει χαρ­το­γρά­φηση αμμωδών ανοιγ­μά­των για αγκυ­ρο­βό­ληση, χρήση ειδικών πλωτών φραγ­μά­των και siltation curtains, περιο­ρι­σμό ύφαλων σκυ­ρο­δε­τή­σεων, πιθανή μετα­φορά ριζω­μά­των Ποσει­δω­νίας, διε­ρεύ­νηση φυσικής ανα­γέν­νη­σης, δράσεις μετα­φύ­τευ­σης, διε­ρεύ­νηση οικο­λο­γι­κών αγκυ­ρο­βο­λίων και πολυ­ε­τές πρό­γραμμα παρα­κο­λού­θη­σης. Αυτά τα μέτρα, ως σύνολο, δημιουρ­γούν τεχνική και οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση που δύσκολα μπορεί να υπο­στη­ρι­χθεί από μικρούς νησιω­τι­κούς φορείς χωρίς ειδική χρη­μα­το­δό­τηση και χωρίς σαφή στάθ­μιση κόστους-οφέλους.

Ιδιαί­τερα προ­βλη­μα­τική είναι και η σωρευ­τική υπο­χρέ­ωση παρα­κο­λού­θη­σης. Η ΑΕΠΟ προ­βλέ­πει, αφενός, του­λά­χι­στον τρεις μετρή­σεις ετησίως σε δύο σταθερά σημεία του λιμένα, αφε­τέ­ρου, εξα­μη­νιαίες δειγ­μα­το­λη­ψίες σε δύο σημεία, ενώ κατά τη φάση κατα­σκευής προ­βλέ­πο­νται εβδο­μα­διαίες μετρή­σεις σε απο­στά­σεις 50 μ., 100 μ. και 150 μ. από τη νέα λιμε­νική εγκα­τά­σταση, με απο­στολή δειγ­μά­των σε ανα­γνω­ρι­σμένο εργα­στή­ριο. Προ­βλέ­πε­ται επίσης τριετές ετήσιο πρό­γραμμα παρα­κο­λού­θη­σης για την Ποσει­δω­νία και συγκε­κρι­μένα θαλάσ­σια είδη, με χρήση εξει­δι­κευ­μέ­νων δεικτών και φωτο­γραμ­με­τρίας. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ένα πλαίσιο παρα­κο­λού­θη­σης ιδιαί­τερα βαρύ, με επα­να­λή­ψεις και ασαφή ιεράρ­χηση, που δεν φαί­νε­ται να έχει προ­σαρ­μο­στεί στην κλίμακα ενός μικρού λιμένα τοπικής σημα­σίας.

Η ΑΕΠΟ περι­λαμ­βά­νει επίσης όρους που μοιά­ζουν τυπο­ποι­η­μέ­νοι και όχι πλήρως προ­σαρ­μο­σμέ­νοι στη συγκε­κρι­μένη λιμε­νική υποδομή. Γίνεται αναφορά σε «μονάδα», «οικό­πεδο», «κατα­φύ­γιο», «σταθμό», «δεξα­μενή», «του­ρι­στι­κούς λιμένες», σε υπο­χρε­ώ­σεις δεν­δρο­φύ­τευ­σης και συντή­ρη­σης φυτευ­τι­κών ειδών με λιπάν­σεις, ποτί­σματα και σκα­λί­σματα, καθώς και σε ξενό­γλωσσα φυλ­λά­δια κανο­νι­σμού λει­τουρ­γίας. Τέτοιες δια­τυ­πώ­σεις δημιουρ­γούν την εικόνα διοι­κη­τι­κού κει­μέ­νου που έχει συγκρο­τη­θεί με συσ­σώ­ρευση γενικών προ­τύ­πων, αντί για στο­χευ­μένη αξιο­λό­γηση των πραγ­μα­τι­κών επι­πτώ­σεων του συγκε­κρι­μέ­νου έργου.

Ακόμη πιο σοβαρό είναι το ζήτημα της νομικής ασφά­λειας. Η ΑΕΠΟ προ­βλέ­πει ότι οποια­δή­ποτε γνω­μο­δό­τηση εκδοθεί ή εισέλ­θει στην υπη­ρε­σία μετά την έκδοσή της ισχύει αυτο­δί­καια και ενσω­μα­τώ­νε­ται στην ΑΕΠΟ. Προ­βλέ­πει επίσης ότι όροι και περιο­ρι­σμοί που τυχόν τεθούν μετα­γε­νέ­στερα από οποια­δή­ποτε κατά νόμο προ­βλε­πό­μενη αρχή ισχύουν αυτο­δί­καια, χωρίς τρο­πο­ποί­ηση της από­φα­σης. Έτσι, ο φορέας υλο­ποί­η­σης και λει­τουρ­γίας δεν γνω­ρί­ζει με πλη­ρό­τητα, κατά την έναρξη του έργου, το τελικό και σταθερό σύνολο των υπο­χρε­ώ­σεών του.

Παράλ­ληλα, η μη τήρηση των όρων συνε­πά­γε­ται άμεση άρση της ισχύος της από­φα­σης, ενώ οποια­δή­ποτε παρά­βαση όρου ή όρων απο­τε­λεί αυτο­δί­καια αιτία ανα­στο­λής ή ανά­κλη­σης. Όταν όμως οι όροι είναι πολυά­ριθ­μοι, επα­να­λαμ­βα­νό­με­νοι, ενίοτε ασαφείς και εν μέρει τυπο­ποι­η­μέ­νοι, η απειλή ανα­στο­λής ή ανά­κλη­σης καθί­στα­ται δυσα­νά­λογη και δημιουρ­γεί περι­βάλ­λον ανα­σφά­λειας για την υλο­ποί­ηση του έργου.

Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι και η αρχαιο­λο­γική διά­σταση. Η ίδια η ΑΕΠΟ ανα­φέ­ρει ότι η περιοχή του έργου δεν βρί­σκε­ται εντός θεσμο­θε­τη­μέ­νης αρχαιο­λο­γι­κής ζώνης ή κηρυγ­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου, αλλά σε μικρή από­σταση από τον κηρυγ­μένο αρχαιο­λο­γικό χώρο Καστράκι. Παρ’ όλα αυτά, σε περί­πτωση που απαι­τη­θεί υπο­βρύ­χια έρευνα ή ανα­σκαφή, η πλήρης δαπάνη για την πραγ­μα­το­ποί­ησή τους, καθώς και για τη συντή­ρηση και δημο­σί­ευση τυχόν ευρη­μά­των, θα βαρύνει τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του έργου. Πρό­κει­ται για όρο που δημιουρ­γεί ανοικτό και απρό­βλε­πτο δημο­σιο­νο­μικό κίνδυνο για ένα έργο υπο­δο­μής μικρού νησιού.

Πρό­σθετη επι­βά­ρυνση προ­κα­λούν και οι χρο­νι­κοί περιο­ρι­σμοί. Η ΑΕΠΟ προ­βλέ­πει ότι οι εργα­σίες κατα­σκευής, επι­σκευής και συντή­ρη­σης δεν πρέπει να γίνο­νται κατά την του­ρι­στική περίοδο, ενώ αλλού γίνεται λόγος για αποφυγή εκτε­τα­μέ­νων κατα­σκευα­στι­κών εργα­σιών κατά τη θερινή του­ρι­στική περίοδο και κατά την περίοδο ανα­πα­ρα­γω­γής της ιχθυο­πα­νί­δας και άλλων ειδών. Σε μικρά νησιά, όπου οι και­ρι­κές συν­θή­κες, οι ακτο­πλοϊ­κές συν­δέ­σεις, η δια­θε­σι­μό­τητα εργο­λη­πτών και η μετα­φορά υλικών είναι ήδη δύσκο­λες, τέτοιοι αθροι­στι­κοί περιο­ρι­σμοί μπορούν να περιο­ρί­σουν δρα­μα­τικά το πραγ­μα­τικό παρά­θυρο εκτέ­λε­σης του έργου.

Συμπε­ρα­σμα­τικά, η συγκε­κρι­μένη ΑΕΠΟ ανα­δει­κνύει ένα ευρύ­τερο θεσμικό πρό­βλημα. Η περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση, από εργα­λείο πρό­λη­ψης και ουσια­στι­κής προ­στα­σίας, κιν­δυ­νεύει να μετα­τρα­πεί σε μηχα­νι­σμό υπερ­ρύθ­μι­σης, όπου κάθε υπη­ρε­σία προ­σθέ­τει όρους, χωρίς ενιαία στάθ­μιση ανα­λο­γι­κό­τη­τας, κόστους, εφαρ­μο­σι­μό­τη­τας και πραγ­μα­τι­κής περι­βαλ­λο­ντι­κής απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας. Το απο­τέ­λε­σμα δεν είναι κατ’ ανάγκη καλύ­τερη προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος. Συχνά είναι καθυ­στέ­ρηση, αύξηση κόστους, διοι­κη­τική ανα­σφά­λεια και τελικά αδυ­να­μία των νησιών να απο­κτή­σουν εγκαί­ρως τις ανα­γκαίες υπο­δο­μές τους.

Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου οφείλει να υπε­ρα­σπί­ζε­ται την προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος. Οφείλει όμως εξίσου να υπε­ρα­σπί­ζε­ται τη νησιω­τι­κό­τητα, την ασφά­λεια των μετα­φο­ρών, την πρό­σβαση των κατοί­κων σε βασικές υπο­δο­μές και την ανάγκη η Διοί­κηση να λει­τουρ­γεί με μέτρο, λογική και πραγ­μα­τική επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση.

Απόφαση

Το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο Νοτίου Αιγαίου ανα­δει­κνύει την υπερ­ρύθ­μιση με την οποία η δημόσια διοί­κηση αντι­με­τω­πί­ζει το θέμα της Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης στα μικρά νησιά, δημιουρ­γώ­ντας ουσια­στικά περι­βάλ­λον απα­γό­ρευ­σης στα νησιά αυτά να απο­κτή­σουν απο­λύ­τως ανα­γκαίες δημό­σιες υπο­δο­μές και για τον λόγο αυτό αιτεί­ται της λήψης ειδικής μέρι­μνας στα μικρά νησιά, για τα έργα δημό­σιων υπο­δο­μών, με παρέμ­βαση στο σχετικό νομο­θε­τικό πλαίσιο που να μειώνει καταρ­χήν δρα­μα­τικά τον χρόνο που απαι­τεί­ται για την λήψη της Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης και ταυ­τό­χρονα να απο­φεύ­γει τους υπερβολικούς-εκτός πραγματικότητας-όρους που θέτουν σε αμφι­σβή­τηση την δυνα­τό­τητα υλο­ποί­η­σης έργων δημο­σίων υπο­δο­μών στα νησιά αυτά.