Γιώργος Νικητιάδης: «Η πολιτική χρειάζεται ξανά νόημα, σχέδιο και εμπιστοσύνη»

Σε μια πε­ρί­ο­δο όπου η αβε­βαιό­τη­τα, η ακρί­βεια και η κρίση εμπι­στο­σύ­νης προς τους θε­σμούς δια­μορ­φώ­νουν ένα ασφυ­κτι­κό πε­ρι­βάλ­λον για την κοι­νω­νία, ο Γιώρ­γος Νι­κη­τιά­δης επι­χει­ρεί να επα­να­το­πο­θε­τή­σει τη συ­ζή­τη­ση στο πεδίο των αξιών και της πο­λι­τι­κής ου­σί­ας. Με αφε­τη­ρία τις σύγ­χρο­νες κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες και τη διε­θνή γε­ω­πο­λι­τι­κή ρευ­στό­τη­τα, ο βου­λευ­τής Δω­δε­κα­νή­σου του ΠΑΣΟΚ ανα­δει­κνύ­ει την ανά­γκη επι­στρο­φής σε αρχές που, όπως υπο­στη­ρί­ζει, πα­ρα­μέ­νουν απο­λύ­τως επί­και­ρες.

Στη ση­με­ρι­νή του συ­νέ­ντευ­ξη στη «δ» δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται σε μια δια­πί­στω­ση της κρί­σης, αλλά επι­χει­ρεί να χαρ­το­γρα­φή­σει το πο­λι­τι­κό και κοι­νω­νι­κό τοπίο, ασκώ­ντας κρι­τι­κή τόσο στη ση­με­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση όσο και στις πα­θο­γέ­νειες του πα­ρελ­θό­ντος. Πα­ράλ­λη­λα, θέτει το πλαί­σιο για την επό­με­νη ημέρα της δη­μο­κρα­τι­κής πα­ρά­τα­ξης, εστιά­ζο­ντας στο στοί­χη­μα της αξιο­πι­στί­ας, της πο­λι­τι­κής αυ­το­νο­μί­ας και της δια­μόρ­φω­σης μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης εναλ­λα­κτι­κής πρό­τα­σης δια­κυ­βέρ­νη­σης. Με ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά στη Δω­δε­κά­νη­σο και τα δια­χρο­νι­κά προ­βλή­μα­τα της νη­σιω­τι­κό­τη­τας, ο κ. Νι­κη­τιά­δης ανα­δει­κνύ­ει τις ανι­σό­τη­τες της πε­ρι­φέ­ρειας, επι­μέ­νο­ντας ότι η πο­λι­τι­κή πειθώ κρί­νε­ται τε­λι­κά στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα του πο­λί­τη. Από την υγεία και την ακρί­βεια έως τη δια­φά­νεια και τη λει­τουρ­γία του κρά­τους, η συ­νέ­ντευ­ξη επι­χει­ρεί να συν­δέ­σει τη με­γά­λη ει­κό­να με τις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες της κοι­νω­νί­ας.

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Κύριε Νι­κη­τιά­δη, στο συ­νέ­δριο πε­ρι­γρά­ψα­τε την εποχή ως πε­ρί­ο­δο αστά­θειας και αβε­βαιό­τη­τας. Ποια είναι τα συ­γκε­κρι­μέ­να χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά αυτής της συ­γκυ­ρί­ας που κα­θι­στούν ανα­γκαία την επι­στρο­φή στις σο­σια­λι­στι­κές αρχές;

Ζούμε σε μια εποχή όπου η αβε­βαιό­τη­τα απο­τε­λεί κα­θη­με­ρι­νή εμπει­ρία του πο­λί­τη. Είναι η ακρί­βεια που εξα­ντλεί το ει­σό­δη­μα πριν τε­λειώ­σει ο μήνας κα Πα­μπρή. Είναι η ανα­σφά­λεια των νέων αν­θρώ­πων, που βλέ­πουν ότι ερ­γά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο και αμεί­βο­νται λι­γό­τε­ρο. Είναι η πίεση στη με­σαία τάξη, που κα­λεί­ται να ση­κώ­σει δυ­σα­νά­λο­γα βάρη. Είναι η κρίση εμπι­στο­σύ­νης προς τους θε­σμούς, όταν με­γά­λα ζη­τή­μα­τα, όπως η δια­φά­νεια, το κρά­τος δι­καί­ου και η ισο­νο­μία, τί­θε­νται διαρ­κώς εν αμ­φι­βό­λω. Και είναι, βε­βαί­ως, ένα διε­θνές πε­ρι­βάλ­λον γε­ω­πο­λι­τι­κής αστά­θειας, που επι­βα­ρύ­νει ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο τις οι­κο­νο­μί­ες και τις κοι­νω­νί­ες. Κα­θη­με­ρι­νώς γι­νό­μα­στε μάρ­τυ­ρες της επι­κρά­τη­σης του δί­καιου του ισχυ­ρού. Γι’ αυτό, όταν μιλώ για επι­στρο­φή στις σο­σια­λι­στι­κές αρχές, δεν εννοώ επι­στρο­φή σε συν­θή­μα­τα του πα­ρελ­θό­ντος. Εννοώ επι­στρο­φή σε αξίες που απο­δει­κνύ­ο­νται σή­με­ρα απο­λύ­τως σύγ­χρο­νες όπως κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη, ισχυ­ρό κοι­νω­νι­κό κρά­τος, ρύθ­μι­ση της αγο­ράς εκεί όπου η ασυ­δο­σία πα­ρά­γει ανι­σό­τη­τες, στή­ρι­ξη της ερ­γα­σί­ας, δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες που λει­τουρ­γούν. Η με­γά­λη αντί­θε­ση της επο­χής μας είναι ότι ενώ η τε­χνο­λο­γία και ο πα­ρα­γό­με­νος πλού­τος αυ­ξά­νο­νται, ο άν­θρω­πος αι­σθά­νε­ται πιο αδύ­να­μος. Εκεί ακρι­βώς έρ­χε­ται ο δη­μο­κρα­τι­κός σο­σια­λι­σμός να ξα­να­δώ­σει νόημα στην πο­λι­τι­κή. Οι ιδρυ­τι­κές αρχές του ΠΑΣΟΚ, η λαϊκή κυ­ριαρ­χία, η κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη, η δη­μο­κρα­τία με ενερ­γό συμ­με­το­χή του πο­λί­τη, είναι η πο­λι­τι­κή απά­ντη­ση σε μια εποχή που ζητά πε­ρισ­σό­τε­ρη προ­στα­σία, πε­ρισ­σό­τε­ρη λο­γο­δο­σία και πε­ρισ­σό­τε­ρη αξιο­πρέ­πεια στην κα­θη­με­ρι­νή ζωή.

• Υπο­στη­ρί­ξα­τε ότι το ΠΑΣΟΚ φέρει τη σφρα­γί­δα των με­γά­λων με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων της χώρας. Πώς μπο­ρεί αυτή η ιστο­ρι­κή πα­ρα­κα­τα­θή­κη να γίνει πει­στι­κό ερ­γα­λείο για τις νε­ό­τε­ρες γε­νιές;

Η ιστο­ρι­κή πα­ρα­κα­τα­θή­κη έχει αξία μόνο όταν με­τα­φρά­ζε­ται με τα ση­με­ρι­νά δε­δο­μέ­να. Οι νέες γε­νιές δεν συ­γκι­νού­νται αυ­το­μά­τως από τη μνήμη. Δι­καί­ως ζη­τούν απο­δεί­ξεις ότι μια πα­ρά­τα­ξη μπο­ρεί και σή­με­ρα να αλ­λά­ξει τη ζωή τους. Επο­μέ­νως, το ΠΑΣΟΚ δεν πρέ­πει να απευ­θύ­νε­ται στους νέους με νο­σταλ­γία αλλά με αξιο­πι­στία. Να τους λέει, ναι, εί­μα­στε η πα­ρά­τα­ξη που άφησε θε­τι­κό και βαθύ θε­σμι­κό απο­τύ­πω­μα στη χώρα, αλλά αυτό μας δε­σμεύ­ει να εί­μα­στε και σή­με­ρα δύ­να­μη με­ταρ­ρύθ­μι­σης. Διότι οι με­γά­λες αλ­λα­γές δεν ήταν τυ­χαί­ες. Το ΕΣΥ, το ΑΣΕΠ, τα ΚΕΠ, η ΔΙΑΥ­ΓΕΙΑ, κρί­σι­μες πα­ρεμ­βά­σεις στη σχέση κρά­τους και πο­λί­τη, δεν ήταν απλές διοι­κη­τι­κές κι­νή­σεις. Ήταν πο­λι­τι­κή επι­λο­γή υπέρ της ισό­τη­τας, της προ­σβα­σι­μό­τη­τας, της δια­φά­νειας και της αξιο­κρα­τί­ας. Αυτό πρέ­πει να το θυ­μί­ζου­με, ως από­δει­ξη ικα­νό­τη­τας. Να δεί­χνου­με δη­λα­δή ότι όταν η χώρα χρειά­στη­κε με­γά­λες τομές, η δη­μο­κρα­τι­κή πα­ρά­τα­ξη ήταν εκεί.

Από εκεί και πέρα, το κρί­σι­μο είναι η γέ­φυ­ρα με το σή­με­ρα. Για έναν ει­κο­σά­χρο­νο ή τρια­ντά­χρο­νο, το ερώ­τη­μα δεν είναι τι έγινε τη δε­κα­ε­τία του ’80 ή του 2010, αλλά αν θα μπο­ρέ­σει να βρει δου­λειά με αξιο­πρε­πή αμοι­βή, να νοι­κιά­σει σπίτι, να φτιά­ξει οι­κο­γέ­νεια, να μη ζει με το άγχος της μό­νι­μης επι­σφά­λειας. Το μή­νυ­μα οφεί­λει και πρέ­πει να είναι ξε­κά­θα­ρο, όπως τότε δη­μιουρ­γή­θη­καν θε­σμοί που ανα­βάθ­μι­σαν τη χώρα, έτσι και τώρα χρειά­ζο­νται νέες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις για τη στέγη, την ερ­γα­σία, την παι­δεία, την πε­ρι­φε­ρεια­κή ανά­πτυ­ξη, την ψη­φια­κή δια­φά­νεια, τη συμ­με­το­χι­κή δη­μο­κρα­τία. Η νέα γενιά δεν θέλει να της μιλάς αφ’ υψη­λού. Θέλει να της απο­δεί­ξεις ότι την ακούς και ότι μπο­ρείς να της δώ­σεις προ­ο­πτι­κή. Εκεί πι­στεύω ότι το ΠΑΣΟΚ έχει με­γά­λο συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα καθώς συν­δυά­ζει ιστο­ρι­κή εμπει­ρία, θε­σμι­κή σο­βα­ρό­τη­τα και δυ­να­τό­τη­τα ανα­νέ­ω­σης.

• Μι­λή­σα­τε και για τις «πλη­γές του λαϊ­κι­σμού» της πε­ριό­δου του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Πού εντο­πί­ζε­τε τις πιο σο­βα­ρές συ­νέ­πειες αυτής της πε­ριό­δου στη ση­με­ρι­νή πο­λι­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα κι επί­σης αυτή σας η ανα­φο­ρά δεν κλεί­νει την όποια συ­νερ­γα­σία με την απο­κα­λού­με­νη κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά;

Οι σο­βα­ρό­τε­ρες συ­νέ­πειες εκεί­νης της πε­ριό­δου είναι, κατά τη γνώμη μου, τρεις. Πρώ­τον, η απα­ξί­ω­ση της αλή­θειας στην πο­λι­τι­κή. Καλ­λιερ­γή­θη­κε η αντί­λη­ψη ότι μπο­ρείς να υπό­σχε­σαι τα πάντα, να λες τα αντί­θε­τα από όσα θα εφαρ­μό­σεις και μετά να ζητάς από την κοι­νω­νία να το ξε­χά­σει. Δεύ­τε­ρον, η συ­στη­μα­τι­κή επέν­δυ­ση στην πό­λω­ση, που δη­λη­τη­ρί­α­σε τον δη­μό­σιο διά­λο­γο. Και τρί­τον, η από­πει­ρα ηγε­μο­νί­ας πάνω σε όλο τον προ­ο­δευ­τι­κό χώρο με όρους όχι συ­νεν­νό­η­σης αλλά πο­λι­τι­κής εξό­ντω­σης του ΠΑΣΟΚ. Αυτές τις πλη­γές βλέ­που­με και σή­με­ρα, όταν τμήμα της κοι­νω­νί­ας αντι­με­τω­πί­ζει συ­νο­λι­κώς το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα με κα­χυ­πο­ψία και απο­στα­σιο­ποί­η­ση. Ο λαϊ­κι­σμός άφησε πίσω του ένα βαθύ ίχνος δυ­σπι­στί­ας. Και αυτή η δυ­σπι­στία, όταν συ­να­ντά τη ση­με­ρι­νή κυ­βερ­νη­τι­κή αλα­ζο­νεία και τις διαρ­κείς σκιές αδια­φά­νειας, δη­μιουρ­γεί ένα εκρη­κτι­κό μείγ­μα απα­ξί­ω­σης της πο­λι­τι­κής συ­νο­λι­κώς.

Αυτό, όμως, δεν ση­μαί­νει ότι κλεί­νει η συ­ζή­τη­ση για συ­νερ­γα­σί­ες στον ευ­ρύ­τε­ρο προ­ο­δευ­τι­κό χώρο. Το αντί­θε­το. Ση­μαί­νει ότι οι συ­νερ­γα­σί­ες πρέ­πει να έχουν άλλη βάση. Όχι πα­ρα­σκή­νιο, όχι τε­χνη­τές συ­γκολ­λή­σεις, όχι σχέ­δια κο­ρυ­φής χωρίς κοι­νω­νι­κή νο­μι­μο­ποί­η­ση. Το ΠΑΣΟΚ έχει ξε­κα­θα­ρί­σει ότι δεν απο­κλεί­ει συ­νερ­γα­σί­ες, αλλά αυτές μπο­ρούν να υπάρ­ξουν μόνο με πο­λι­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο, προ­γραμ­μα­τι­κή κα­θα­ρό­τη­τα και πλήρη σε­βα­σμό στην πο­λι­τι­κή του αυ­το­νο­μία. Δεν μπο­ρεί να οι­κο­δο­μη­θεί αξιό­πι­στη κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά πάνω στην αμνη­σία, ούτε πάνω σε μη­χα­νι­σμούς που δο­κι­μά­στη­καν και απέ­τυ­χαν. Άρα, η κρι­τι­κή μας στον λαϊ­κι­σμό είναι ένας όρος σο­βα­ρό­τη­τας για να υπάρ­ξει οποιοσ­δή­πο­τε διά­λο­γος.

• Πάμε στο κρί­σι­μο ερώ­τη­μα, γιατί το ΠΑΣΟΚ δεν έχει ακόμη κε­φα­λαιο­ποι­ή­σει τη φθορά της κυ­βέρ­νη­σης. Ποια είναι τα βα­σι­κά ελ­λείμ­μα­τα στην επι­κοι­νω­νία του κόμ­μα­τος;

Θα είμαι ει­λι­κρι­νής. Το ΠΑΣΟΚ δεν πά­σχει από έλ­λει­ψη θέ­σε­ων. Πά­σχει, εν μέρει, από το ό,τι δεν έχει ακόμη με­τα­τρέ­ψει με την απαι­τού­με­νη έντα­ση και τα­χύ­τη­τα το προ­γραμ­μα­τι­κό του βάθος σε κα­θη­με­ρι­νό πο­λι­τι­κό ρεύμα. Έχει γίνει ση­μα­ντι­κή δου­λειά, μέσα από συν­δια­σκέ­ψεις, προ­συ­νε­δρια­κό διά­λο­γο, επε­ξερ­γα­σία θέ­σε­ων, κοι­νω­νι­κή και θε­μα­τι­κή εξω­στρέ­φεια. Αυτό απο­τυ­πώ­θη­κε και στο ίδιο το συ­νέ­δριο. Όμως η κοι­νω­νία δεν αρ­κεί­ται να ξέρει ότι έχεις πρό­γραμ­μα. Θέλει να το ακού­ει κα­θα­ρά, απλά, επα­να­λη­πτι­κώς και πει­στι­κώς.

Υπάρ­χει, λοι­πόν, ένα επι­κοι­νω­νια­κό έλ­λειμ­μα στην πο­λι­τι­κή με­τά­φρα­ση. Δη­λα­δή στο πώς το σο­βα­ρό και τεκ­μη­ριω­μέ­νο πε­ριε­χό­με­νο γί­νε­ται μή­νυ­μα που αγ­γί­ζει τον πο­λί­τη στη γλώσ­σα της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τάς του. Δεν αρκεί να έχεις δίκιο στη Βουλή. Πρέ­πει ο πο­λί­της να κα­τα­λα­βαί­νει τι ση­μαί­νει αυτό για το ενοί­κιό του, για τον μισθό του, για το νο­σο­κο­μείο του, για το σχο­λείο του παι­διού του, για το αν το νησί του ή η πόλη του έχει προ­ο­πτι­κή. Το δεύ­τε­ρο ζή­τη­μα είναι η ορ­γα­νω­μέ­νη, ενιαία και συ­νε­χής πα­ρου­σία.

Η κυ­βέρ­νη­ση δια­θέ­τει ισχυ­ρούς μη­χα­νι­σμούς ανα­πα­ρα­γω­γής της ατζέ­ντας της. Το ΠΑΣΟΚ οφεί­λει να αντι­τά­ξει ένα μο­ντέ­λο πιο συ­νε­κτι­κό, με κα­θα­ρή ιε­ράρ­χη­ση θε­μά­των, με πιο έντο­νη πε­ρι­φε­ρεια­κή πα­ρου­σία και με κα­λύ­τε­ρη δια­σύν­δε­ση ανά­με­σα στο κε­ντρι­κό μή­νυ­μα και στην το­πι­κή κοι­νω­νία. Ει­δι­κώς για εμάς που εκ­προ­σω­πού­με τη Δω­δε­κά­νη­σο, ξέ­ρου­με καλά ότι η πο­λι­τι­κή πειθώ δεν κρί­νε­ται μόνο στα στού­ντιο των Αθη­νών αλλά και στο αν ακούς τον κόσμο, αν ξέ­ρεις τις πραγ­μα­τι­κές του ανά­γκες.

Το τρίτο είναι ότι πρέ­πει να δεί­χνου­με με ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη αυ­το­πε­ποί­θη­ση ότι δεν εί­μα­στε απλώς μια δύ­να­μη κα­ταγ­γε­λί­ας, αλλά κυ­βέρ­νη­ση εν ανα­μο­νή. Αυτό είναι το στοί­χη­μα της επό­με­νης πε­ριό­δου.

• Τι ση­μαί­νει στην πράξη «πλή­ρης και πει­στι­κή εναλ­λα­κτι­κή πρό­τα­ση εξου­σί­ας» και πότε εκτι­μά­τε ότι θα είναι έτοι­μη; Επί­σης μου έκανε εντύ­πω­ση η ανά­γκη πα­ρου­σί­ας «πόρτα-πόρτα» που ανα­φέ­ρα­τε. Θε­ω­ρεί­τε ότι αυτό το μο­ντέ­λο πο­λι­τι­κής επι­κοι­νω­νί­ας μπο­ρεί να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κό στη ση­με­ρι­νή ψη­φια­κή εποχή;

Πλή­ρης και πει­στι­κή εναλ­λα­κτι­κή πρό­τα­ση εξου­σί­ας ση­μαί­νει να μπο­ρείς να απα­ντή­σεις με σα­φή­νεια στο ερώ­τη­μα. Τι θα κά­νεις την πρώτη ημέρα, τον πρώτο μήνα, τον πρώτο χρόνο δια­κυ­βέρ­νη­σης. Ση­μαί­νει πρό­γραμ­μα κο­στο­λο­γη­μέ­νο, θε­σμι­κώς επε­ξερ­γα­σμέ­νο, κοι­νω­νι­κώς δί­καιο και πο­λι­τι­κώς κα­θα­ρό. Ση­μαί­νει συ­γκε­κρι­μέ­νες λύ­σεις για την ακρί­βεια, την ενί­σχυ­ση του ει­σο­δή­μα­τος, την υγεία, την παι­δεία, τη στέγη, την πε­ρι­φε­ρεια­κή ανά­πτυ­ξη, τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση του κρά­τους, τη δια­φά­νεια και την πα­ρα­γω­γι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση. Και ση­μαί­νει, επί­σης, ότι αυτό το σχέ­διο δεν απο­τε­λεί ένα άθροι­σμα απο­σπα­σμα­τι­κών εξαγ­γε­λιών αλλά μία πλή­ρως ορ­γα­νω­μέ­νη συ­νε­κτι­κή εθνι­κή στρα­τη­γι­κή. Το συ­νέ­δριο ακρι­βώς αυτό επι­δί­ω­ξε να ανα­δεί­ξει. Ότι υπάρ­χει πλέον ώριμη πο­λι­τι­κή βάση για να πα­ρου­σια­στεί η εναλ­λα­κτι­κή κυ­βερ­νη­τι­κή πρό­τα­ση του ΠΑΣΟΚ. Σε ό,τι αφορά στον χρόνο, θα έλεγα ότι ο βα­σι­κός κορ­μός είναι ήδη παρών. Το ζη­τού­με­νο τώρα είναι η πε­ραι­τέ­ρω εξει­δί­κευ­ση, η κοι­νω­νι­κή διά­χυ­ση και η αδιά­κο­πη πο­λι­τι­κή υπε­ρά­σπι­σή του. Δη­λα­δή, να πάψει το πρό­γραμ­μα να είναι κεί­με­νο για τους μυ­η­μέ­νους και να γίνει ερ­γα­λείο κι­νη­το­ποί­η­σης της κοι­νω­νί­ας.

Ως προς το «πόρτα-πόρτα», όχι μόνο το θεωρώ επί­και­ρο, αλλά πι­στεύω ότι είναι σή­με­ρα ανα­γκαίο πε­ρισ­σό­τε­ρο από ποτέ. Η ψη­φια­κή εποχή δίνει τα­χύ­τη­τα, δεν δίνει όμως αυ­το­μά­τως εμπι­στο­σύ­νη. Τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης πολ­λα­πλα­σιά­ζουν την πλη­ρο­φο­ρία, αλλά δεν αντι­κα­θι­στούν την αν­θρώ­πι­νη σχέση. Ο πο­λί­της θέλει να δει ότι δεν τον θυ­μά­σαι μόνο προ­ε­κλο­γι­κώς. Θέλει επαφή, πα­ρου­σία, συ­νέ­πεια, διά­λο­γο. Θέλει να σε ακού­σει και να τον ακού­σεις. Άρα, το σύγ­χρο­νο μο­ντέ­λο δεν είναι ή ψη­φια­κώς ή δια ζώσης. Είναι και τα δύο μαζί. Ισχυ­ρή ψη­φια­κή πα­ρου­σία, αλλά και φυ­σι­κή πα­ρου­σία σε γει­το­νιές, χωριά, πό­λεις, χώ­ρους ερ­γα­σί­ας, νησιά. Εκεί ξα­να­χτί­ζε­ται η εμπι­στο­σύ­νη.

• Με αφορ­μή στοι­χεία που είδαν το φως της δη­μο­σιό­τη­τας, το κί­νη­μα κάνει λόγο για «πάρτι δη­μο­σί­ου χρή­μα­τος» μέσω απευ­θεί­ας ανα­θέ­σε­ων. Ποιες θε­σμι­κές πα­ρεμ­βά­σεις προ­τεί­νει το ΠΑΣΟΚ για την ενί­σχυ­ση της δια­φά­νειας στις δη­μό­σιες συμ­βά­σεις;

Το θέμα των απευ­θεί­ας ανα­θέ­σε­ων είναι ένα θέμα βα­θύ­τα­τα πο­λι­τι­κό και θε­σμι­κό. Όταν στο πρώτο εξά­μη­νο του 2025 οι απευ­θεί­ας ανα­θέ­σεις ξε­πέ­ρα­σαν το 74% του συ­νό­λου των δη­μο­σί­ων συμ­βά­σε­ων, δεν μι­λά­με για κάτι με­μο­νω­μέ­νο υπο συν­θή­κες «έκτα­κτης ανά­γκης» αλλά για μο­ντέ­λο δια­κυ­βέρ­νη­σης. Μι­λά­με για ένα κρά­τος που αντί να ορ­γα­νώ­νει ανοι­κτές, αντα­γω­νι­στι­κές και δια­φα­νείς δια­δι­κα­σί­ες, επι­λέ­γει την εύ­κο­λη οδό της αδια­φά­νειας, της ευ­νοιο­κρα­τί­ας και της ανα­κύ­κλω­σης ενός κλει­στού συ­στή­μα­τος ημε­τέ­ρων. Η πρό­τα­ση του ΠΑΣΟΚ είναι σαφής. Πρώ­τον, μεί­ω­ση των ορίων των απευ­θεί­ας ανα­θέ­σε­ων από 30.000 σε 20.000 ευρώ και από 60.000 σε 30.000 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ. Δεύ­τε­ρον, θέ­σπι­ση πραγ­μα­τι­κού «κόφτη», ώστε η συ­νο­λι­κή αξία των απευ­θεί­ας ανα­θέ­σε­ων να μην υπερ­βαί­νει το 5% των δια­θέ­σι­μων πι­στώ­σε­ων κάθε ανα­θέ­του­σας αρχής. Τρί­τον, εφαρ­μο­γή του μέ­τρου ορι­ζο­ντί­ως, χωρίς εξαι­ρέ­σεις και πα­ρα­θυ­ρά­κια. Αυτές δεν είναι γε­νι­κό­λο­γες δια­κη­ρύ­ξεις. Είναι συ­γκε­κρι­μέ­νες θε­σμι­κές πα­ρεμ­βά­σεις που έχουν ήδη τεθεί από το ΠΑΣΟΚ.

Αλλά υπάρ­χει και ένα ακόμη επί­πε­δο. Το κρά­τος πρέ­πει να ξα­να­πο­κτή­σει διοι­κη­τι­κή επάρ­κεια. Δεν μπο­ρεί κάθε κρί­σι­μη λει­τουρ­γία να εκ­χω­ρεί­ται σε εξω­τε­ρι­κούς συμ­βού­λους και ιδιω­τι­κά γρα­φεία. Χρειά­ζε­ται ενί­σχυ­ση των δη­μό­σιων δομών, ψη­φια­κή ιχνη­λα­σι­μό­τη­τα, επέ­κτα­ση της λο­γι­κής της «ΔΙΑΥ­ΓΕΙΑΣ» πα­ντού και θε­σμι­κά αντί­βα­ρα που δεν θα επι­τρέ­πουν στην εκά­στο­τε κυ­βέρ­νη­ση να με­τα­χει­ρί­ζε­ται το δη­μό­σιο χρήμα ως κομ­μα­τι­κό ερ­γα­λείο. Η δια­φα­νής αρ­χι­τε­κτο­νι­κή κα­νό­νων και κυ­ρί­ως όταν μι­λά­με για δη­μό­σιο χρήμα που η Νέα Δη­μο­κρα­τία το κα­τα­σπα­τα­λά­ει σε ημέ­τε­ρους.

• Κάθε φορά που έχου­με συ­νέ­δριο ακού­γε­ται η Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση ως στρα­τη­γι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα. Ποιες είναι οι πρώ­τες πρω­το­βου­λί­ες που πρέ­πει να ανα­λη­φθούν ώστε το ΠΑΣΟΚ να ανα­κτή­σει την επιρ­ροή του στον χώρο της Αυ­το­διοί­κη­σης;

Η πρώτη προ­ϋ­πό­θε­ση είναι να ξα­να­μι­λή­σου­με για την Αυ­το­διοί­κη­ση με όρους ου­σί­ας και όχι απλώς με θε­σμι­κές ανα­φο­ρές. Το ΠΑΣΟΚ έχει ιστο­ρι­κή σχέση με την Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση, διότι ήταν η πα­ρά­τα­ξη που της έδωσε πνοή και θε­σμι­κό βάθος. Αν θέ­λου­με, όμως, να ξα­να­γί­νου­με η με­γά­λη δύ­να­μη του χώρου, πρέ­πει να απο­δεί­ξου­με ότι έχου­με σύγ­χρο­νο και εφαρ­μό­σι­μο σχέ­διο. Οι πρώ­τες πρω­το­βου­λί­ες είναι συ­γκε­κρι­μέ­νες. Πλή­ρης απο­σα­φή­νι­ση του ρόλου των τριών επι­πέ­δων διοί­κη­σης, ώστε να στα­μα­τή­σει το χάος αρ­μο­διο­τή­των. Πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μι­κή αυ­το­νο­μία των ΟΤΑ, με ερ­γα­λεία όπως η πι­λο­τι­κή από­δο­ση του ΕΝΦΙΑ, η ενερ­γο­ποί­η­ση το­πι­κών εσό­δων και ένα στα­θε­ρό πλαί­σιο χρη­μα­το­δό­τη­σης. Και, πάνω απ’ όλα, καμία νέα αρ­μο­διό­τη­τα χωρίς τους αντί­στοι­χους αν­θρώ­πι­νους, οι­κο­νο­μι­κούς και τε­χνι­κούς πό­ρους. Αυτά είναι ο πυ­ρή­νας μιας σο­βα­ρής αυ­το­διοι­κη­τι­κής με­ταρ­ρύθ­μι­σης. Από εκεί και πέρα, η πο­λι­τι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση του χώρου θέλει διαρ­κή δου­λειά. Ανοι­χτό κόμμα, ανοι­χτός το­μέ­ας Αυ­το­διοί­κη­σης, προ­σέλ­κυ­ση νέων αν­θρώ­πων, αυ­το­διοι­κη­τι­κών στε­λε­χών, επι­στη­μό­νων, αν­θρώ­πων της πρά­ξης. Το πρό­σφα­το ανοι­κτό κά­λε­σμα του ΠΑΣΟΚ για συν­δια­μόρ­φω­ση προ­γράμ­μα­τος είναι θε­τι­κή κί­νη­ση και πρέ­πει να απο­κτή­σει συ­νέ­χεια, βάθος και πε­ρι­φε­ρεια­κή γεί­ω­ση.

Και βε­βαί­ως, η Αυ­το­διοί­κη­ση συν­δέ­ε­ται με τα με­γά­λα στρα­τη­γι­κά ζη­τή­μα­τα της χώρας, το δη­μο­γρα­φι­κό, την ερή­μω­ση της πε­ρι­φέ­ρειας, τις ανι­σό­τη­τες, την ποιό­τη­τα ζωής στα αστι­κά κέ­ντρα, τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα. Για εμάς, που γνω­ρί­ζου­με από πρώτο χέρι τις ανά­γκες της Δω­δε­κα­νή­σου, αυτό είναι ακόμη πιο σαφές. Μια ισχυ­ρή Αυ­το­διοί­κη­ση είναι όρος κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής, το­πι­κής ανά­πτυ­ξης και εθνι­κής αν­θε­κτι­κό­τη­τας.

• Κύριε Νι­κη­τιά­δη, η Δω­δε­κά­νη­σος πολ­λές φορές αι­σθά­νε­ται ότι πα­ρα­μέ­νει στο πε­ρι­θώ­ριο των κε­ντρι­κών απο­φά­σε­ων. Ποια θε­ω­ρεί­τε ότι είναι σή­με­ρα τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα που απα­σχο­λούν τα νησιά μας και ποιες είναι οι άμε­σες προ­τε­ραιό­τη­τες για την αντι­με­τώ­πι­σή τους;

Ξε­κι­νώ από την Υγεία, γιατί εκεί απο­τυ­πώ­νε­ται με τον πιο σκλη­ρό τρόπο η εγκα­τά­λει­ψη των νη­σιών μας. Δεν μπο­ρεί η κυ­βέρ­νη­ση να μιλά για ανά­πτυ­ξη και του­ρι­στι­κά ρεκόρ, όταν βα­σι­κές δη­μό­σιες δομές πα­ρα­μέ­νουν υπο­στε­λε­χω­μέ­νες και το ια­τρείο στο αε­ρο­δρό­μιο «Δια­γό­ρας» της Ρόδου έχει με­τα­τρα­πεί σε σύμ­βο­λο κρα­τι­κής ανε­πάρ­κειας, και δεν έχει ακόμη ιατρό. Το έχω ανα­δεί­ξει επα­νει­λημ­μέ­νως στη Βουλή, γιατί για εμένα η υγειο­νο­μι­κή κά­λυ­ψη είναι ζή­τη­μα ασφά­λειας, αξιο­πρέ­πειας και ισό­τη­τας για κα­τοί­κους, ερ­γα­ζο­μέ­νους και επι­σκέ­πτες.

Αμέ­σως μετά έρ­χε­ται η ακρί­βεια, που στη νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα γί­νε­ται ακόμη πιο άδικη. Οι τιμές στα καύ­σι­μα, το αυ­ξη­μέ­νο με­τα­φο­ρι­κό κό­στος και η συ­νο­λι­κή επι­βά­ρυν­ση της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας πιέ­ζουν ασφυ­κτι­κώς νοι­κο­κυ­ριά, επαγ­γελ­μα­τί­ες και μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις. Και ενώ αυτά συμ­βαί­νουν, η κυ­βέρ­νη­ση ανα­κυ­κλώ­νει απο­τυ­χη­μέ­να μέτρα, αρ­νού­με­νη να αγ­γί­ξει τον ΕΦΚ και τον ΦΠΑ στα καύ­σι­μα. Μέσα σε αυτή την κα­τά­στα­ση, η επι­μο­νή μας για τους μειω­μέ­νους συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ απο­κτά ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη ση­μα­σία. Δεν είναι δυ­να­τόν να μιλά κα­νείς για νη­σιω­τι­κό­τη­τα και συγ­χρό­νως να αφή­νει εκτός τη Ρόδο, δη­λα­δή το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της Δω­δε­κα­νή­σου. Και αυτό το θέμα το έχω φέρει κατ’ επα­νά­λη­ψη στη Βουλή, γιατί δεν μπο­ρεί η Δω­δε­κά­νη­σος να πλη­ρώ­νει ακρι­βό­τε­ρα τα πάντα και να ει­σπράτ­τει λι­γό­τε­ρα από το κρά­τος.

Υπάρ­χουν όμως και άλλα με­γά­λα μέ­τω­πα. Ο πρω­το­γε­νής το­μέ­ας ασφυ­κτιά στην Κω και στη Ρόδο από το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος πα­ρα­γω­γής και με­τα­φο­ράς, η ακτο­πλοϊ­κή σύν­δε­ση σε ορι­σμέ­να νησιά εξα­κο­λου­θεί να κι­νεί­ται στα όρια του απο­κλει­σμού και, συ­νο­λι­κώς, απου­σιά­ζει μια συ­νε­κτι­κή νη­σιω­τι­κή πο­λι­τι­κή για τη Δω­δε­κά­νη­σο. Πα­ραλ­λή­λως, πα­ρα­μέ­νουν ανοι­κτά κρί­σι­μα ερ­γα­σια­κά ζη­τή­μα­τα, όπως η ανά­γκη χρο­νι­κής επε­κτά­σε­ως του επι­δό­μα­τος ανερ­γί­ας των ξε­νο­δο­χο­ϋ­παλ­λή­λων και των επο­χι­κώς ερ­γα­ζο­μέ­νων, η απο­κα­τά­στα­ση του εφά­παξ, που από τα 20 χρό­νια με­τα­φέρ­θη­κε στα 40, αλλά και η σο­βα­ρή έλ­λει­ψη τε­χνι­κών επι­θε­ω­ρη­τών ερ­γα­σί­ας, την ώρα που τα ζη­τή­μα­τα ασφά­λειας στους χώ­ρους δου­λειάς και τα ερ­γα­τι­κά ατυ­χή­μα­τα είναι απο­λύ­τως υπαρ­κτά και δεν επι­τρέ­πουν άλλη αδια­φο­ρία. Για όλα αυτά τα ζη­τή­μα­τα έχω ανα­λά­βει κοι­νο­βου­λευ­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες, με αλ­λε­πάλ­λη­λες Ερω­τή­σεις και Επί­και­ρες Ερω­τή­σεις στη Βουλή. Τα προ­βλή­μα­τα που έχει σω­ρεύ­σει η Ν.Δ. στη Δω­δε­κά­νη­σο και εξα­κο­λου­θεί να μην επι­λύ­ει είναι, δυ­στυ­χώς, πάρα πολλά. Και εδώ ακρι­βώς βρί­σκε­ται η με­γά­λη δια­φο­ρά. Το ΠΑΣΟΚ δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στην κα­ταγ­γε­λία, αλλά αντι­πα­ρα­θέ­τει συ­γκε­κρι­μέ­νο πρό­γραμ­μα, τεκ­μη­ριω­μέ­νες προ­τά­σεις και εφαρ­μό­σι­μες λύ­σεις για τη νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα.