Κίνηση υψηλού συμβολισμού με ουσιαστικό περιεχόμενο και έντονο κοινωνικό αποτύπωμα, ΑΠΟΤΕΛΕΙ, η πρωτοβουλία των 47 Δικηγορικών Συλλόγων, η οποία υπερβαίνει τα στενά όρια του επαγγελματικού καθήκοντος και αποτελεί βαθειά θεσμική παρέμβαση, καθώς η παρουσία τους εγγυάται τη θωράκιση της διαδικασίας και την απόδοση δικαιοσύνης. Τέτοιες ενέργειες ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και υπενθυμίζουν ότι η Δικαιοσύνη δεν είναι μόνο νομική διαδικασία, αλλά και κοινωνική απαίτηση.
Θα πρέπει να εξαρθεί η αξιέπαινη πρωτοβουλία των 47 Δικηγορικών Συλλόγων , δια των Διοικητικών τους Συμβουλίων και προσωπικά των Προέδρων μεταξύ των οποίων πρωταγωνιστικό ρόλο είχε και συνεχίζει ο Δικηγορικός Σύλλογος Ρόδου και προσωπικά ο πρώην Πρόεδρος Βασίλειος Περίδης, ακολουθώντας δε επάξια ο νέος Πρόεδρος Βασίλειος Καταβενάκης με το νέο Διοικητικό Συμβούλιο. Η πρωτοβουλία αυτή των 47 Δικηγορικών Συλλόγων αποτελεί βαθειά θεσμική παρέμβαση, καθώς η παρουσία τους: Διασφαλίζει τη διαφάνεια: Η ενεργός παρουσία των νομικών συλλόγων εγγυάται την τήρηση των κανόνων δικαίου σε μια υπόθεση που συγκλόνισε το πανελλήνιο. Προασπίζει το δημόσιο συμφέρον: Αναδεικνύει τον ρόλο του δικηγόρου ως συλλειτουργού της Δικαιοσύνης και θεματοφύλακα των κοινωνικών αξιών. Στηρίζει έμπρακτα τα θύματα: Προσφέρει ηθικό και νομικό ανάστημα στις οικογένειες των θυμάτων, διαμηνύοντας ότι η κοινωνία των πολιτών και ο νομικός κόσμος απαιτούν πλήρη διαλεύκανση.
Η δίκη για την τραγωδία των Τεμπών δεν αποτελεί απλώς μια δικαστική εκκρεμότητα, αλλά μια κομβική στιγμή για την αξιοπιστία των θεσμών στη χώρα μας. Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων και της Συντονιστικής Επιτροπής να συμμετάσχουν ενεργά στη διαδικασία, αποτελεί μια πράξη υψηλής ευθύνης.. Η πρωτοβουλία των Δικηγορικών Συλλόγων και προσωπικά των Προέδρων τους, οι οποίοι με τη στάση τους δίνουν σάρκα και οστά στον ρόλο του δικηγόρου ως υπερασπιστή του δημοσίου συμφέροντος. Η απόφασή τους να σταθούν δίπλα στα θύματα και τις οικογένειές τους, παρεμβαίνοντας θεσμικά σε μια υπόθεση που πλήγωσε ανεπανόρθωτα την ελληνική κοινωνία, στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα: Η απόδοση δικαιοσύνης δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά μια απαίτηση για αλήθεια και κάθαρση. Τέτοιες πρωτοβουλίες τιμούν τον νομικό κόσμο και ενισχύουν την ελπίδα των πολιτών ότι η Πολιτεία και οι λειτουργοί της διαθέτουν τα ανακλαστικά να προστατεύσουν το δίκαιο. Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια.
ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ , ΜΕΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ, ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΤΟΥ «ΠΑΡΙΣΤΑΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ», ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΕΝΤΑ ΜΕ ΤΟΝ «ΠΑΡΙΣΤΑΜΕΝΟ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ» .
Η αλλαγή με τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας του 2019, από τον « παριστάμενο, ως πολιτικώς ενάγοντα» στον «παριστάμενο, για την υποστήριξη της κατηγορίας», δεν είναι απλά λεκτική, αλλά έχει βαθιά ουσιαστική και νομική σημασία. Οι βασικοί λόγοι της μεταβολής αυτής είναι οι εξής:
1. Ο παλιός όρος παρέπεμπε στην «πολιτική αγωγή», δηλαδή στην απαίτηση αποζημίωσης. Πλέον, το ποινικό δικαστήριο δεν ασχολείται με την επιδίκαση αποζημιώσεων (εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων). Ο παριστάμενος πλέον για την υποστήριξη της κατηγορίας συμμετέχει στη δίκη αποκλειστικά για να βοηθήσει στην απόδειξη της ενοχής του κατηγορουμένου και όχι για να εισπράξει χρήματα μέσω της ποινικής διαδικασίας. Δηλαδή, με τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας του 2019, υπάρχει πλέον αποσύνδεση από την αστική αξίωση και ή περιουσιακή ζημία, θα πρέπει κατά κανόνα να ζητείται από τα αστικά δικαστήρια , δηλαδή από την καθιέρωση του παριστάμενου για την υποστήριξη της κατηγορίας έγινε μεταφορά των αστικών διεκδικήσεων στα Πολιτικά Δικαστήρια.
Συνοπτικά, η αλλαγή αντανακλά τη στροφή του νομοθέτη προς μια ποινική δίκη που επικεντρώνεται στο αδίκημα και την τιμωρία, απαλλάσσοντας το ποινικό δικαστήριο από το βάρος της εξέτασης ιδιωτικών οικονομικών διαφορών. Ακριβώς, η αλλαγή αυτή προσδίδει μια νέα διάσταση που σχετίζεται άμεσα με τη συμμετοχή των Δικηγορικών Συλλόγων στη δίκη των Τεμπών. Η ουσιαστική αυτή μεταβολή λειτουργεί ως εξής:
Διεύρυνση του Σκοπού: Με τον νέο Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, η παράσταση δεν αποσκοπεί πλέον στην είσπραξη χρημάτων (αστική αξίωση), αλλά στην υποστήριξη της κατηγορίας για την αναζήτηση της αλήθειας. Αυτό ευθυγραμμίζεται με τον θεσμικό ρόλο των Δικηγορικών Συλλόγων, οι οποίοι, βάσει του άρθρου 90 του Κώδικα Δικηγόρων, έχουν καθήκον να παρεμβαίνουν για ζητήματα ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος και για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι παρίστανται στα Τέμπη ως συλλειτουργοί της δικαιοσύνης , που προασπίζονται το συλλογικό συμφέρον για την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης.
ΤΑ ΑΝΤΕΠΕΙΧΗΡΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ.
Σε όσους , ήθελαν αντιταχθεί , κατά την έναρξη της δίκης της τραγωδίας των Τεμπών , οι Δικηγορικοί Σύλλογοι , έχουν να αντικρούουν , βασιζόμενοι στη νέα φιλοσοφία του ΚΠΔ και τον θεσμικό τους ρόλο, με τα εξής, μεταξύ άλλων, αντεπειχηρήματά τους :
· Προάσπιση του Δημοσίου Συμφέροντος: Ο Κώδικας Δικηγόρων (άρθρο 90) τους αναγορεύει σε συλλειτουργούς της δικαιοσύνης με υποχρέωση να παρεμβαίνουν όταν πλήττονται θεμελιώδη αγαθά. Το δυστύχημα των Τεμπών δεν είναι μια ιδιωτική διαφορά, αλλά ένα έγκλημα που συγκλόνισε τη δημόσια τάξη.
· Η «Ουσιαστική» Αλλαγή του Όρου: Αφού ο νόμος δεν ζητά πλέον «αστική αποζημίωση» (χρήματα), αλλά υποστήριξη της κατηγορίας, ένας θεσμικός φορέας μπορεί να παρίσταται για να διασφαλίσει ότι η κατηγορία θα ερευνηθεί σε βάθος, χωρίς να είναι ο ίδιος το βιολογικό θύμα.
· Προστασία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Επικαλούνται την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), τονίζοντας ότι σε εγκλήματα που θίγουν το δικαίωμα στη ζωή, η κοινωνία των πολιτών (μέσω των Συλλόγων) έχει δικαίωμα να επιτηρεί την ορθή απονομή δικαιοσύνης.
· Νομολογιακό Προηγούμενο: Θυμίζουν ότι η παρουσία τους έχει γίνει δεκτή στο παρελθόν σε υποθέσεις μεγάλου κοινωνικού βάρους (π.χ. δίκη Χρυσής Αυγής, πυρκαγιά στο Μάτι), όπου κρίθηκε ότι η συμμετοχή τους βοηθά στην αποκάλυψη της αλήθειας.
· Ρόλος «Θεματοφύλακα»: Η παρουσία των Συλλόγων στη δίκη των Τεμπών (όπως επιβεβαιώθηκε και στην έναρξη της δίκης τον Μάρτιο του 2026) στοχεύει στη διασφάλιση της διαφάνειας και της ορθής απονομής δικαιοσύνης. Ενεργούν δηλαδή ως εγγυητές ότι η διαδικασία θα διεξαχθεί με απόλυτο σεβασμό στους δικονομικούς κανόνες, χωρίς να απαιτείται να είναι οι ίδιοι «βιολογικά θύματα».
Η συμμετοχή τους θεωρείται «δικονομικά στέρεη» ακριβώς επειδή εστιάζει στην ηθική και κοινωνική διάσταση του εγκλήματος, υπηρετώντας το δημόσιο συμφέρον και την αλήθεια.
Διασφάλιση της Δημοσιότητας και Διαφάνειας: Η παρουσία θεσμικών φορέων λειτουργεί ως «δικλείδα ασφαλείας» για την τήρηση των κανόνων της δίκαιης δίκης, αποτρέποντας τυχόν απόπειρες υποβάθμισης της διαδικασίας. Επειδή η δίκη των Τεμπών έχει τεράστιο όγκο δεδομένων, η παρουσία των Συλλόγων προσθέτει επιστημονικό κύρος και νομική τεκμηρίωση, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς τους συγγενείς των θυμάτων που εστιάζουν στην προσωπική τους οδύνη.
ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΠΑΡΙΣΤΑΝΤΑΙ ΘΕΣΜΙΚΑ: Στη δίκη για το δυστύχημα των Τεμπών, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2026 στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας, ήδη οι Δικηγορικοί Σύλλογοι παρίστανται θεσμικά. Η νομιμοποίησή τους βασίζεται στα εξής σημεία:
· Νομοθετικό Έρεισμα (Άρθρο 90 Κωδ. Δικ.): Το άρθρο 90 του Κώδικα Δικηγόρων ορίζει ρητά ότι οι Σύλλογοι παρεμβαίνουν για ζητήματα γενικότερου κοινωνικού και εθνικού ενδιαφέροντος. Η νομολογία έχει δεχθεί επανειλημμένα ότι τέτοιας κλίμακας τραγωδίες εμπίπτουν σε αυτή τη διάταξη.
· Προηγούμενα Δικαστικά Δεδομένα: : Η παράσταση των Δικηγορικών Συλλογών έχει γίνει δεκτή σε αρκετές μεγάλες δίκες τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας ένα ισχυρό δικαστικό προηγούμενο , όπως: .
· Δίκη Χρυσής Αυγής: Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών (ΔΣΑ) δήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής (με το τότε ισχύον δίκαιο) για το αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης. Παρά τις σφοδρές ενστάσεις της υπεράσπισης, το δικαστήριο την έκανε δεκτή, αναγνωρίζοντας ότι η δράση μιας τέτοιας οργάνωσης πλήττει ευθέως το δημόσιο συμφέρον και τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, το οποίο οι δικηγόροι οφείλουν να προασπίζουν βάσει του άρθρου 90 του Κώδικα Δικηγόρων. – -Υπόθεση “Μάτι”: Στη δίκη για τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, η παράσταση των Συλλόγων έγινε επίσης δεκτή. Το δικαστήριο αναγνώρισε ότι η διαλεύκανση των αιτιών μιας τέτοιας εθνικής τραγωδίας αποτελεί ζήτημα γενικότερου κοινωνικού ενδιαφέροντος. Η συμμετοχή τους κρίθηκε απαραίτητη για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της ορθής απονομής δικαιοσύνης.
– Πρόσφατη Δίκη Τεμπών (2026): Στη δίκη που διεξάγεται στη Λάρισα, η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων παρίσταται ήδη από το 2023 για την υποστήριξη της κατηγορίας. Η συμμετοχή τους ξεκίνησε πολύ νωρίς, ήδη από το στάδιο της ανάκρισης , ακολουθώντας μια στρατηγική θεσμικής πίεσης. Συγκεκριμένα:
· Δήλωση από τον Μάρτιο του 2023: Ήδη λίγες εβδομάδες μετά το δυστύχημα, 47 Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας κατέθεσαν δήλωση παράστασης προς υποστήριξη της κατηγορίας ενώπιον του Ειδικού Εφέτη Ανακριτή στη Λάρισα.
· Κατά τη διάρκεια της προδικασίας, οι Σύλλογοι (μέσω της Ολομέλειας των Προέδρων) δεν παρέμειναν θεατές.
· Υπέβαλαν αιτήματα και υπομνήματα για κρίσιμα ζητήματα, όπως η ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στον χώρο του δυστυχήματος και το ζήτημα της εκταφής, τονίζοντας ότι η δικαστική κρίση δεν πρέπει να αφήσει καμία σκιά .
· Με την έναρξη της δίκης τον Μάρτιο του 2026, οι Σύλλογοι δήλωσαν εκ νέου την παράστασή τους στο ακροατήριο. Εκεί, η παρουσία τους πήρε και έναν επιπλέον ρόλο: τη διαμαρτυρία για τις συνθήκες διεξαγωγής της δίκης (χωρητικότητα αίθουσας), ζητώντας να διασφαλιστεί η δημοσιότητα και η αξιοπρέπεια της διαδικασίας.
. Η παρουσία τους, , θεωρείται πλέον δικονομικά εδραιωμένη, καθώς η αποστολή τους για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (άρθρο 90) ταυτίζεται με την ανάγκη της κοινωνίας για μια δίκαιη και πλήρη δίκη.
