Πόσο εφικτή είναι η ανατροπή της υπογεννητικότητας και υπογονιμότητας των Ελληνίδων τις επόμενες δεκαετίες

Ο πε­ριο­ρι­σμός του αριθ­μού των παι­διών των δια­δο­χι­κών γε­νε­ών που ξε­κί­νη­σε πριν από δυο αιώ­νες στις πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες δεν αφορά μόνον την Ελ­λά­δα, στην οποία η μεί­ω­ση των γεν­νή­σε­ων ξε­κί­νη­σε το 1980 και συ­νε­χί­ζε­ται μέχρι σή­με­ρα.

Στο σύ­νο­λο όμως των χωρών της Δυ­τι­κής και Βο­ρεί­ου Ευ­ρώ­πης, η πτώση της γο­νι­μό­τη­τας ανα­κό­πη­κε προ­σω­ρι­νά στις γε­νε­ές του με­σο­πο­λέ­μου, γε­γο­νός που απο­τυ­πώ­θη­κε και στη με­γά­λη αύ­ξη­ση των γεν­νή­σε­ων τις πρώ­τες με­τα­πο­λε­μι­κές δε­κα­ε­τί­ες( baby boom), για να συ­νε­χι­σθεί και αρ­γό­τε­ρα.

Αυτό που δια­φο­ρο­ποιεί κυ­ρί­ως την Ελ­λά­δα από πολ­λές από τις χώρες αυτές, σύμ­φω­να με τη νε­ό­τε­ρη με­λέ­τη του Ιν­στι­τού­του Δη­μο­γρα­φι­κών Ερευ­νών και Με­λε­τών (ΙΔΕΜ) είναι ότι:

η μεί­ω­ση του αριθ­μού των παι­διών που έφε­ραν στον κόσμο τα ζευ­γά­ρια συ­νε­χί­ζε­ται σχε­δόν χωρίς ανα­κο­πή από τις γε­νε­ές που γεν­νή­θη­καν μετά μέσα του 19ου αιώνα,

ο αριθ­μός των παι­διών που φέρ­νουν στον κόσμο οι με­τα­πο­λε­μι­κές γε­νε­ές απέ­χει όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο τόσο από αυτόν που επι­θυ­μούν.

Το « χάσμα» αυτό της γο­νι­μό­τη­τας απο­κα­λύ­πτει ένα ανεκ­με­τάλ­λευ­το ανα­πα­ρα­γω­γι­κό δυ­να­μι­κό, ανα­δει­κνύ­ει τους οι­κο­νο­μι­κούς, κοι­νω­νι­κούς και θε­σμι­κούς πε­ριο­ρι­σμούς που πα­ρε­μπο­δί­ζουν την υλο­ποί­η­ση των επι­θυ­μιών για τε­κνο­ποί­η­ση και απο­τυ­πώ­νε­ται μετά το 1980 και στις γεν­νή­σεις.

 Τι συμ­βαί­νει στην Ελ­λά­δα

Στη χώρα μας οι δη­μο­γρα­φι­κές εξε­λί­ξεις επι­τα­χύν­θη­καν λόγω της συρ­ρί­κνω­σης του πλή­θους των γυ­ναι­κών 25-44 ετών από τις οποί­ες προ­έρ­χο­νται τα τε­λευ­ταία χρό­νια σχε­δόν οι 9 από τις 10 γεν­νή­σεις.

Ο πλη­θυ­σμός των γυ­ναι­κών της ομά­δας αυτής μειώ­θη­κε κατά 27% ανά­με­σα στο 2007 και το 2025, εξαι­τί­ας κυ­ρί­ως της μετά το 1980 κα­τάρ­ρευ­σης των γεν­νή­σε­ων και, δευ­τε­ρευό­ντως, εξαι­τί­ας της μα­ζι­κής φυγής στο εξω­τε­ρι­κό μετά το 2010 ατό­μων των ιδίων ηλι­κια­κών ομά­δων.

Μετά το 1960 γε­νε­ές, εκτός του ότι απο­κτούν όλο και λίγο λι­γό­τε­ρα παι­διά, τα απο­κτούν και σε όλο και με­γα­λύ­τε­ρη ηλι­κία (26 έτη όσες γεν­νή­θη­καν το 1960, 31,5 έτη όσες γεν­νή­θη­καν το 1985). Έτσι το πο­σο­στό των γεν­νή­σε­ων από μη­τέ­ρες μι­κρό­τε­ρες των 25 ετών, από 28% το 1960 έχει μειω­θεί στο 10,4% σή­με­ρα, ενώ αυτό των 40 ετών και άνω από 3,8% το 1960 αυ­ξή­θη­κε στο 10,7% το 2023-24.

Η μεί­ω­ση της γο­νι­μό­τη­τας των γυ­ναι­κών που γεν­νή­θη­καν από τα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του ’50 και με­τέ­πει­τα, συν­δυά­ζε­ται και με την προ­ο­δευ­τι­κή αύ­ξη­ση των γυ­ναι­κών/ζευ­γα­ριών που δεν απο­κτούν παι­διά (των πο­σο­στών δη­λα­δή ατε­κνί­ας) που από 13-14% στις γε­νε­ές του 1960, αγ­γί­ζει στο 24% στις γε­νε­ές που γεν­νή­θη­καν γύρω από το 1985.

Η αύ­ξη­ση των πο­σο­στών αυτών σε συν­δυα­σμό με την συ­νε­χή μικρή μεί­ω­ση των πι­θα­νο­τή­των όσων έχουν ένα πρώτο παιδί να κά­νουν ένα δεύ­τε­ρο, και, όσων έχουν κάνει ένα δεύ­τε­ρο να κά­νουν ένα τρίτο οδή­γη­σε και στη ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση στη χώρα μας του πλή­θους των γυ­ναι­κών με 3 παι­διά και άνω (από 300 στις 1.000 γυ­ναί­κες που γεν­νή­θη­καν γύρω στο 1955-60, σε 130 στις 1.000 γυ­ναί­κες που γεν­νή­θη­καν γύρω στο 1985).

Σύμ­φω­να με το ΙΔΕΜ, η επά­νο­δος των γεν­νή­σε­ων τις επό­με­νες δε­κα­ε­τί­ες στα επί­πε­δα της πε­ριό­δου 2011-2020 (92 χιλ. γεν­νή­σεις ετη­σί­ως κατά μέσο όρο) είναι αδύ­να­τη, καθώς ο πλη­θυ­σμός των γυ­ναι­κών ανα­πα­ρα­γω­γι­κής ηλι­κί­ας θα συ­νε­χί­σει να μειώ­νε­ται.

Αν η επά­νο­δος όμως των γεν­νή­σε­ων στα επί­πε­δα αυτά είναι ανέ­φι­κτη, η επι­βρά­δυν­ση της μεί­ω­σής τους και, στη συ­νέ­χεια, η προ­ο­δευ­τι­κή αύ­ξη­σή τους από το χα­μη­λό­τε­ρο επί­πε­δο που θα φθά­σουν θε­ω­ρεί­ται εφι­κτή.

Τα μέτρα

Το «κλει­δί» για να συμ­βεί αυτό, όπως ανα­φέ­ρει ο κα­θη­γη­τής Δη­μο­γρα­φί­ας, Βύρων Κο­τζα­μά­νης, απαι­τεί το κλεί­σι­μο του χά­σμα­τος που υπάρ­χει ανά­με­σα στην επι­θυ­μη­τή και την πραγ­μα­τι­κή γο­νι­μό­τη­τα, με την δη­μιουρ­γία ενός εξαι­ρε­τι­κά ευ­νοϊ­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος για την

οι­κο­γέ­νεια και το παιδί.

«Η ανόρ­θω­ση όμως της γο­νι­μό­τη­τας των νε­ό­τε­ρων γε­νε­ών απαι­τεί και μια άλλη προ­σέγ­γι­ση, καθώς τα ιδιαί­τε­ρα χα­μη­λά της επί­πε­δα δεν οφεί­λο­νται σε ατο­μι­κές επι­λο­γές που επη­ρε­ά­ζο­νται από την απο­δυ­νά­μω­ση των πα­ρα­δο­σια­κών οι­κο­γε­νειών προ­τύ­πων και την άνοδο του ατο­μι­κι­σμού. Απαι­τεί κυ­ρί­ως διαρ­θρω­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις και μέτρα που δεν θα στο­χεύ­ουν άμεσα τις ανα­πα­ρα­γω­γι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές, αλλά τις ευ­ρύ­τε­ρες κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες που τις επη­ρε­ά­ζουν έμ­με­σα» το­νί­ζει ο κ. Κο­τζα­μά­νης.

Η ανόρ­θω­ση της γο­νι­μό­τη­τας των νε­ό­τε­ρων γε­νε­ών, εφι­κτή υπό όρους, απαι­τεί, εκτός των άλλων και μέτρα που θα στο­χεύ­ουν κυ­ρί­ως

– στη μεί­ω­ση του (άμε­σου ή έμ­με­σου) εξαι­ρε­τι­κά υψη­λού κό­στους που προ­κύ­πτει από τη γέν­νη­ση και το με­γά­λω­μα ενός παι­διού στη χώρα μας (κόστη κυ­ρί­ως εκ­παί­δευ­σης και υγεί­ας),

– στην εναρ­μό­νι­ση της οι­κο­γε­νεια­κής με την επαγ­γελ­μα­τι­κή ζωή,

– στην άμ­βλυν­ση των έμ­φυ­λων δια­κρί­σε­ων στον δη­μό­σιο και στον ιδιω­τι­κό βίο

– στη άμ­βλυν­ση του οξύ­τα­του στε­γα­στι­κού προ­βλή­μα­τος μέσω ενός εκτε­τα­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος που θα στο­χεύ­ει στη δη­μιουρ­γία ενός απο­θέ­μα­τος προ­σφε­ρό­με­νων με χα­μη­λό ενοί­κιο ενερ­γεια­κά απο­δο­τι­κών κα­τοι­κιών, κα­τοι­κιών που θα αντι­στοι­χούν στα στε­γα­στι­κά πρό­τυ­πα και τις με­τα­βαλ­λό­με­νες στε­γα­στι­κές ανά­γκες κυ­ρί­ως -αλλά όχι μόνον-των νε­ό­τε­ρων γε­νε­ών,

– στην στή­ρι­ξη των νέων γε­νε­ών κατά την εί­σο­δό τους στην ενή­λι­κη ζωή και στην αύ­ξη­ση του δια­θέ­σι­μου πραγ­μα­τι­κού τους ει­σο­δή­μα­τος,

– στη με­ρι­κή προ­στα­σία από κιν­δύ­νους που εν­δε­χο­μέ­νως αυτές να αντι­με­τω­πί­σουν μέσω μιας διευ­ρυ­μέ­νης και στο­χευ­μέ­νης κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής

– στην άρση του κλί­μα­τος αβε­βαιό­τη­τας- έλ­λει­ψης εμπι­στο­σύ­νης (trust) στο μέλ­λον. Η υφι­στά­με­νη σή­με­ρα αβε­βαιό­τη­τα δη­μιουρ­γεί ανα­σφά­λεια και επη­ρε­ά­ζει ανα­πό­φευ­κτα και την από­φα­ση για μα­κρο­πρό­θε­σμες δε­σμεύ­σεις, όπως αυτήν της δη­μιουρ­γί­ας οι­κο­γέ­νειας και της από­κτη­σης παι­διών, καθώς ο φόβος ενός αστα­θούς μέλ­λο­ντος ωθεί τις νε­ό­τε­ρες γε­νε­ές στο να ανα­βάλ­λουν ή ακόμη και να εγκα­τα­λεί­ψουν τα οι­κο­γε­νεια­κά τους σχέ­δια.

Πηγή: insider.gr