Ακαθάριστα οικόπεδα: Νέο χρονοδιάγραμμα, βαρύτερα τα πρόστιμα – Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες το 2026

Σε πιο αυστηρό και σαφώς πιο απαι­τη­τικό πλαίσιο περνά από το 2026 το καθε­στώς ακα­θά­ρι­στων οικο­πέ­δων, με μετα­τό­πιση προ­θε­σμιών, δια­φο­ρο­ποί­ηση προ­στί­μων και αυστη­ρό­τερη αντι­με­τώ­πιση της μη δήλωσης ή της ψευδούς δήλωσης.

Οι ιδιο­κτή­τες δεν αρκεί να καθα­ρί­σουν το οικό­πεδό τους αλλά οφεί­λουν να το κάνουν εντός νέου, συγκε­κρι­μέ­νου χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος, να δηλώ­σουν την ενέρ­γεια αυτή και να μπορούν να απο­δεί­ξουν ότι ο καθα­ρι­σμός ήταν πλήρης, όπως ορίζει η Πυρο­σβε­στική Διάταξη του 2024.

Οι αλλαγές αυτές, οι οποίες απο­σα­φη­νί­ζο­νται και στο νομο­σχέ­διο «Ενεργή Μάχη» του υπουρ­γείου Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο και του πρό­σφα­του 43ου Πανελ­λη­νίου Συνε­δρίου της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δία Ιδιο­κτη­τών Ακι­νή­των, όπου ο πρό­ε­δρος Στράτος Παρα­διάς έκανε λόγο για ρυθ­μί­σεις που κινού­νται σε πιο ρεα­λι­στική κατεύ­θυνση, επι­ση­μαί­νο­ντας ωστόσο ότι παρα­μέ­νουν σοβαρές παγίδες για τους ιδιο­κτή­τες, κυρίως λόγω ασά­φειας στις αρμο­διό­τη­τες και στην έννοια του καθα­ρι­σμού.

Ακα­θά­ρι­στα Οικό­πεδα: Τι αλλάζει σε δηλώ­σεις, ελέγ­χους, πρό­στιμα το 2026

Προ­θε­σμίες καθα­ρι­σμού και δηλώ­σεων: Τι ίσχυε και τι αλλάζει

Μέχρι σήμερα, ο καθα­ρι­σμός οικο­πέ­δων ως μέτρο πρό­λη­ψης και αντι­πυ­ρι­κής προ­στα­σίας αντι­με­τω­πι­ζό­ταν ως υπο­χρέ­ωση η οποία χαρα­κτη­ρι­ζό­ταν από ασάφεια ως προς το πραγ­μα­τικό χρονικό περι­θώ­ριο συμ­μόρ­φω­σης ενώ κατα­γρά­φο­νταν συχνές παρα­τά­σεις. Από το 2026, το πλαίσιο αλλάζει: ο καθα­ρι­σμός πρέπει να πραγ­μα­το­ποιεί­ται υπο­χρε­ω­τικά εντός διμήνου, από 1η Απρι­λίου έως 31 Μαΐου, με δυνα­τό­τητα παρά­τα­σης μόνο με υπουρ­γική απόφαση.

Αντί­στοιχα, αλλάζει και η προ­θε­σμία δήλωσης καθα­ρι­σμού. Ενώ μέχρι σήμερα η δήλωση λει­τουρ­γούσε συχνά συμπλη­ρω­μα­τικά και χωρίς σαφές κατα­λη­κτικό όριο, πλέον προ­βλέ­πε­ται συγκε­κρι­μένη ημε­ρο­μη­νία: έως 15 Ιουνίου κάθε έτους, με την ΠΟΜΙΔΑ να ζητά η προ­θε­σμία αυτή να μετα­τε­θεί στις 30 Ιουνίου, ώστε να συμ­βα­δί­ζει με την πραγ­μα­τική δυνα­τό­τητα ολο­κλή­ρω­σης εργα­σιών και απο­κο­μι­δής υπο­λειμ­μά­των.

Η βασική δια­φο­ρο­ποί­ηση σε σχέση με το παρελ­θόν είναι ότι η μη δήλωση καθα­ρι­σμού δεν θεω­ρεί­ται πια απλή διοι­κη­τική παρά­λειψη, αλλά αυτο­τε­λής παρά­βαση, ανε­ξάρ­τητα από το αν το οικό­πεδο έχει πράγ­ματι καθα­ρι­στεί.

Τι αλλάζει στα πρό­στιμα

Σημα­ντι­κές είναι και οι αλλαγές στα πρό­στιμα. Μέχρι σήμερα, το πρό­στιμο για μη καθα­ρι­σμό ανερ­χό­ταν σε 0,50 ευρώ ανά τετρα­γω­νικό μέτρο, με ελά­χι­στο ποσό τα 200 ευρώ. Από το 2026, το πρό­στιμο διπλα­σιά­ζε­ται και δια­μορ­φώ­νε­ται σε 1 ευρώ ανά τετρα­γω­νικό μέτρο, δια­τη­ρώ­ντας ίδιο το ελά­χι­στο ποσό, γεγονός που αυξάνει αισθητά τη συνο­λική επι­βά­ρυνση για μεσαία και μεγάλα οικό­πεδα.

Παράλ­ληλα, αλλάζει το καθε­στώς για τη μη υποβολή δήλωσης καθα­ρι­σμού. Το πρό­στιμο, που μέχρι σήμερα μπο­ρούσε να φτάσει τα 1.000 ευρώ, μειώ­νε­ται μεν, αλλά δια­φο­ρο­ποιεί­ται ανάλογα με την πραγ­μα­τική κατά­σταση του οικο­πέ­δου. Αν δεν έχει γίνει καθα­ρι­σμός, το πρό­στιμο ορί­ζε­ται στα 500 ευρώ, ενώ αν ο καθα­ρι­σμός έχει γίνει αλλά δεν δηλώ­θηκε, το πρό­στιμο περιο­ρί­ζε­ται στα 100 ευρώ. Η λογική είναι πιο ανα­λο­γική, αλλά η παρά­βαση παρα­μέ­νει.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ιδιαί­τερη βαρύ­τητα δίνεται στις ψευδείς δηλώ­σεις καθώς εξα­κο­λου­θεί να ισχύει το πρό­στιμο των 5.000 ευρώ και η ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον έξι μηνών για τους παρα­βά­τες.

Οι εκκρε­μό­τη­τες και οι παγίδες που επι­ση­μαί­νει η ΠΟΜΙΔΑ

Παρά τις βελ­τιώ­σεις, η ΠΟΜΙΔΑ έχει επι­ση­μά­νει ότι παρα­μέ­νουν σοβαρά ανοιχτά ζητή­ματα. Το σημα­ντι­κό­τερο αφορά την απο­κο­μιδή των υπο­λειμ­μά­των καθα­ρι­σμού. Παρότι η Πυρο­σβε­στική Διάταξη 20/2024 θεωρεί τον καθα­ρι­σμό ολο­κλη­ρω­μένο μόνο εφόσον τα υπο­λείμ­ματα απο­μα­κρυν­θούν, δεν προ­βλέ­πε­ται ρητά ότι η απο­κο­μιδή απο­τε­λεί υπο­χρέ­ωση των δήμων, παρότι στην πράξη οι πολίτες συχνά δεν έχουν άλλη δυνα­τό­τητα.

Επι­πλέον, παρα­μέ­νει θολός ο δια­χω­ρι­σμός αρμο­διο­τή­των μεταξύ δήμων και Πυρο­σβε­στι­κής στους ελέγ­χους, ενώ, παρά το γεγονός ότι εισά­γε­ται η δυνα­τό­τητα υπο­βο­λής δήλωσης μέσω Πυρο­σβε­στι­κής για ηλι­κιω­μέ­νους ή ψηφιακά αδύ­να­μους πολίτες, η εφαρ­μογή της ρύθ­μι­σης εξαρ­τά­ται από μελ­λο­ντική υπουρ­γική απόφαση.

Συνο­λικά, το 2026 σημα­το­δο­τεί μια σαφή τομή σε σχέση με όσα ίσχυαν μέχρι σήμερα. Ο καθα­ρι­σμός οικο­πέ­δων παύει να είναι μια χαλαρή, ετήσια υπο­χρέ­ωση και μετα­τρέ­πε­ται σε αυστηρά χρο­νο­θε­τη­μένη και πλήρως ελεγ­χό­μενη δια­δι­κα­σία, με πραγ­μα­τικό οικο­νο­μικό και ποινικό κόστος για όσους δεν συμ­μορ­φώ­νο­νται. Για τους ιδιο­κτή­τες, η σύγκριση πριν και μετά είναι ξεκά­θαρη: λιγό­τερα περι­θώ­ρια ανοχής, περισ­σό­τερη γρα­φειο­κρα­τική ακρί­βεια και λάθη τα οποία, εάν προ­κύ­ψουν, θα πλη­ρω­θούν ακρι­βό­τερα.

Πηγή: insider.gr