• Από την αποκατάσταση ζημιών της θεομηνίας BORA και τα αντιπλημμυρικά της Ρόδου μέχρι τη συντήρηση του οδικού δικτύου σε όλο το Δωδεκανησιακό τόξο και τα λιμενικά έργα σε Λέρο, Πάτμο, Κάρπαθο, Κω και Κάλυμνο τα έργα του 2026 σκιαγραφούν ένα πεδίο προτεραιοτήτων με σαφή στίγμα ανθεκτικότητας – Συνολικά 58 έργα και δράσεις στο Νότιο Αιγαίο με υπόλοιπο 90.132.448,68 από 01.01.26 έως 31.12.29 όπως καταγράφονται στην απόφαση ένταξης και χρηματοδότησης
Πρόκειται για ένα χρηματοδοτικό αποτύπωμα που δεν περιορίζεται σε μία απλή καταγραφή κονδυλίων. Ο τρόπος που δομείται το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων 2026 για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δείχνει τις προτεραιότητες της επόμενης περιόδου, αλλά και τα σημάδια των προηγούμενων κρίσεων.
Με συνολικό προϋπολογισμό 145.368.922,31 και 58 εγγραφές έργων, το πρόγραμμα αποτυπώνει μια διπλή πίεση: από τη μία οι κλασικές ανάγκες σε υποδομές και βασικές υπηρεσίες στα νησιά και από την άλλη η ανάγκη αποκατάστασης και πρόληψης μετά από φυσικές καταστροφές, ειδικά σε κρίσιμες περιοχές.
Ο χάρτης των παρεμβάσεων που «κουμπώνουν» στη Ρόδο και στα Δωδεκάνησα μέσα από το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων 2026 δεν μοιάζει με μια απλή καταγραφή κονδυλίων. Αποτυπώνει μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή, να δοθεί βάρος σε υποδομές που δοκιμάστηκαν από ακραία φαινόμενα, σε δρόμους που σηκώνουν δυσανάλογο βάρος μετακινήσεων και τουρισμού, σε λιμάνια που λειτουργούν ως πύλες ζωής, αλλά και σε έργα καθημερινότητας που συχνά κρίνονται «μικρά» μόνο στα χαρτιά, ενώ στην πράξη καθορίζουν την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής.
Η Ρόδος μετά τη BORA και την πυρκαγιά, το βάρος της αποκατάστασης γίνεται κεντρικό κεφάλαιο
Η πιο ηχηρή εγγραφή για το νησί αφορά την αποκατάσταση ζημιών σε υποδομές της Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου που επλήγησαν από τη θεομηνία BORA στη Ρόδο, στο διάστημα 30.11.2024 έως 7.12.2024, με προϋπολογισμό 30.000.000,00 και σημαντικό υπόλοιπο προς αποπεράτωση 21.719.275,39. Η κλίμακα του ποσού από μόνη της δείχνει ότι δεν μιλάμε για μερεμέτια, αλλά για παρεμβάσεις που ακουμπούν βασικές υποδομές, από τεχνικά έργα μέχρι αποκαταστάσεις που απαιτούν χρόνο και φάσεις υλοποίησης.
Δίπλα σε αυτό, ξεχωρίζουν οι επείγουσες αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις στις πληγείσες περιοχές από τη δασική πυρκαγιά της 18/07/2023 στη Ρόδο, με προϋπολογισμό 7.999.497,08 και υπόλοιπο προς αποπεράτωση 975.334,75. Η σύζευξη πυρκαγιάς και αντιπλημμυρικής ανάγκης δεν είναι τυχαία, καθώς η απώλεια βλάστησης μετατρέπει τα έντονα καιρικά επεισόδια σε πολλαπλασιαστή κινδύνου. Η εγγραφή αποκαλύπτει ότι η πρόληψη εδώ δεν είναι θεωρία αλλά αναγκαιότητα που έχει ήδη κοστολογηθεί.
Στον ίδιο άξονα φυσικών καταστροφών εντάσσεται και η κατασκευή νέας γέφυρας της εθνικής οδού Ρόδου Λίνδου στον ποταμό Μάκαρη, με προϋπολογισμό 257.962,93. Ακόμη κι αν το ποσό είναι σαφώς μικρότερο από τις μεγάλες αποκαταστάσεις, η σημασία τέτοιων παρεμβάσεων είναι δυσανάλογη, γιατί ένα σημείο αστοχίας στο οδικό δίκτυο μπορεί να απομονώσει περιοχές, να επηρεάσει διακομιδές και να χτυπήσει την οικονομική δραστηριότητα.
Αντιπλημμυρική θωράκιση και υδραυλικός σχεδιασμός, από τα ρέματα στις μελέτες και στο φράγμα
Πέρα από τα έκτακτα, η Ρόδος εμφανίζεται και ως πεδίο τεχνικού σχεδιασμού με σαφείς υδραυλικές προτεραιότητες. Οι κατεπείγουσες υδραυλικές μελέτες στα ρέματα «Παχύ Άμμος» στο Φαληράκι, «Πασαούτια» στο Τσαΐρι, «Αποστόλης» στην Παστίδα και «Ροδίνι» στη Ρόδο, έχουν προϋπολογισμό 211.832,78 και υπόλοιπο 146.562,59. Η επιλογή συγκεκριμένων ρεμάτων δείχνει στόχευση σε σημεία που προφανώς έχουν ιστορικό πιέσεων ή αυξημένου κινδύνου, ενώ οι μελέτες αποτελούν τον προθάλαμο για έργα που δεν μπορούν να «τρέξουν» χωρίς τεχνική ωρίμανση.
Σημαντική εγγραφή είναι και η κατασκευή υπολειπόμενων εργασιών φράγματος Κρητηνίας στη Ρόδο, με προϋπολογισμό 9.087.715,72. Πρόκειται για έργο που ξεφεύγει από τη λογική της άμεσης αποκατάστασης και αγγίζει τη διαχείριση υδατικών πόρων και την ανθεκτικότητα σε βάθος χρόνου. Σε ένα νησί όπου οι ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης συναντούν την εποχική έκρηξη πληθυσμού, τέτοιες υποδομές λειτουργούν ως στρατηγικά αποθέματα σταθερότητας.
Στο πεδίο των δικτύων και της περιβαλλοντικής υποδομής, περιλαμβάνεται και η μελέτη έργων μεταφοράς, επεξεργασίας και διάθεσης λυμάτων οικισμού Γ προτεραιότητας της δημοτικής κοινότητας Λάρδου, με προϋπολογισμό 85.360,52 και δικαιούχο τη ΔΕΥΑ Ρόδου. Η ένταξη μελέτης και όχι κατασκευής δείχνει στάδιο ωρίμανσης, ωστόσο σε περιοχές με έντονη τουριστική επιβάρυνση, η προεργασία αυτή συχνά κρίνει το αν θα υπάρξει τελικά λύση ή θα διαιωνίζονται πιέσεις στο περιβάλλον και στις υποδομές.
Οδική ασφάλεια και λειτουργικότητα, από τη σήμανση στο μεγάλο πακέτο συντήρησης
Η ασφάλεια και η καθημερινή λειτουργία του οδικού δικτύου στη Ρόδο καταγράφονται με σαφείς τίτλους και συγκεκριμένα ποσά. Η σήμανση και ασφάλιση εθνικού και επαρχιακού οδικού δικτύου της νήσου Ρόδου έχει προϋπολογισμό 1.240.000,00. Σε ένα νησί με αυξημένη κυκλοφορία, τόσο από μόνιμους κατοίκους όσο και από επισκέπτες, τέτοιου τύπου παρεμβάσεις λειτουργούν ως «σιωπηλή» πρόληψη τροχαίων και ως αναβάθμιση της συνολικής εμπειρίας μετακίνησης.
Παράλληλα, εντάσσεται η ολοκλήρωση λιμενικών έργων λιμένα Καμείρου Σκάλας στη Ρόδο, με προϋπολογισμό 236.734,05 και φορέα το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Νότιας Δωδεκανήσου. Αν και πρόκειται για ποσό περιορισμένο συγκριτικά, το λιμάνι αυτό αποτελεί κρίσιμο σημείο σύνδεσης, ειδικά στη νότια νησιωτική γεωγραφία, και η ολοκλήρωση έργων συχνά λύνει ζητήματα ασφάλειας πρόσδεσης και καθημερινής εξυπηρέτησης.
Ειδικό ενδιαφέρον έχει και η μελέτη κατασκευής ανισόπεδου κόμβου στη διασταύρωση της εθνικής οδού Ρόδου Λίνδου με τη διασταύρωση της εθνικής οδού Ανατολικές Ακτές, Αεροδρόμιο, με προϋπολογισμό 695.709,98. Η επιλογή ανισόπεδου κόμβου υποδηλώνει ότι ο φόρτος και ο κίνδυνος του σημείου είναι τέτοιος που δεν αντιμετωπίζεται με απλές ρυθμίσεις. Εδώ η μελέτη αποτελεί πολιτική δήλωση για το πού θεωρείται ότι υπάρχει οριακή πίεση στο δίκτυο.
Δωδεκάνησα ως σύνολο, συντήρηση δρόμων, ηλεκτροφωτισμός και αντιπλημμυρικά σε κλίμακα περιφερειακής ευθύνης
Σε επίπεδο Δωδεκανήσου, το πιο βαρύ «πακέτο» αφορά τη συντήρηση οδικού δικτύου των νησιών της Περιφερειακής Ενότητας Δωδεκανήσου, με προϋπολογισμό 11.576.700,30 και υπόλοιπο προς αποπεράτωση 6.921.479,30. Η εγγραφή αυτή λειτουργεί ως ομπρέλα που μπορεί να καλύψει φθορές, παρεμβάσεις ασφαλείας, αποκαταστάσεις σε σημεία που υποχωρούν ή «ανοίγουν» μετά από έντονες βροχοπτώσεις, αλλά και την καθημερινή μάχη με ένα δίκτυο που σε πολλά νησιά είναι ταυτόχρονα τουριστικό, παραγωγικό και διαδρομή πρόσβασης σε κρίσιμες υπηρεσίες.
Ο ηλεκτροφωτισμός τμημάτων οδικών δικτύων σε νησιά της ΠΕ Δωδεκανήσου, με προϋπολογισμό 1.200.967,58 και υπόλοιπο 590.059,15, δείχνει ότι η οδική ασφάλεια αντιμετωπίζεται και ως ζήτημα ορατότητας και πρόληψης. Στα νησιά, όπου μεγάλα τμήματα δρόμων μπορεί να είναι σκοτεινά και εκτός οικιστικού ιστού, τέτοιες παρεμβάσεις μειώνουν κίνδυνο ατυχημάτων και αυξάνουν τη λειτουργικότητα του δικτύου όλο τον χρόνο.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τα έργα κατασκευής στηθαίων ασφαλείας, διαγραμμίσεων και τοποθετήσεων ανακλαστήρων οδοστρώματος για τα νησιά της ΠΕ Δωδεκανήσου, με προϋπολογισμό 25.962,16. Το ποσό δεν είναι μεγάλο, όμως τέτοιες παρεμβάσεις συχνά αφορούν εξαιρετικά συγκεκριμένα σημεία υψηλής επικινδυνότητας, όπου λίγα μέτρα στηθαίου ή σωστή διαγράμμιση μπορούν να αποτρέψουν ένα σοβαρό περιστατικό.
Στο κομμάτι της αντιπλημμυρικής προστασίας, υπάρχει εγγραφή για αντιπλημμυρική προστασία νησιών της ΠΕ Δωδεκανήσου χρήση 2021 έως 2023, με προϋπολογισμό 3.002.886,08 και υπόλοιπο 951.706,00. Παράλληλα, εμφανίζεται και τίτλος αντιπλημμυρικής προστασίας ΠΕ Δωδεκανήσου με μηδενικά ποσά στη συγκεκριμένη καταγραφή, στοιχείο που μπορεί να υποδηλώνει ολοκλήρωση ή μεταφορά φάσεων, αλλά παραμένει ενδεικτικό της θεματικής προτεραιότητας.
Ακόμη πιο ευρύ είναι το έργο βελτίωσης, συντήρησης και αποκατάστασης υποδομών και έργων πρόληψης καταστροφών από ακραία καιρικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές στα νησιά της ΠΕ Δωδεκανήσου, χρήση 2021 έως 2023, με προϋπολογισμό 24.472.529,96 και υπόλοιπο 12.946.938,38. Η εγγραφή αυτή είναι από τις πιο χαρακτηριστικές, γιατί μεταφράζει σε δημόσια δαπάνη την παραδοχή ότι οι καταστροφές δεν είναι «εξαίρεση» αλλά επαναλαμβανόμενο μοτίβο που απαιτεί σταθερή χρηματοδοτική γραμμή.
Νησί νησί, στοχευμένες παρεμβάσεις σε Κάλυμνο Κω Λέρο Πάτμο Κάρπαθο
Η Κάλυμνος εμφανίζεται με ισχυρό αποτύπωμα τόσο σε έργα υποδομών όσο και σε παρεμβάσεις ασφάλειας και πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο ηλεκτροφωτισμός επαρχιακού οδικού δικτύου της νήσου Καλύμνου φτάνει τα 4.000.000,00. Επιπλέον, χρηματοδοτείται η μείωση κατολισθητικής επικινδυνότητας σε περιοχές ιδιαίτερου γεωδυναμικού και σεισμοτεκτονικού καθεστώτος στη νήσο Κάλυμνο, με προϋπολογισμό 2.000.000,00 και υπόλοιπο 1.800.000,00.
Στο πολιτιστικό σκέλος, καταγράφεται η αποκατάσταση και ανάδειξη Αρχοντικού Βουβάλη στην Κάλυμνο, με προϋπολογισμό 361.577,07 και δικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, ενώ υπάρχει και νεότερη εγγραφή αποκατάστασης αρχοντικού Βουβάλη με προϋπολογισμό 849.814,19, με εμπλοκή της Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου. Η διπλή αυτή παρουσία δείχνει συνέχεια και κλιμάκωση, κάτι που συχνά απαιτείται σε μνημειακά έργα όπου οι φάσεις είναι πολλαπλές και οι ανάγκες αυστηρά τεχνικές.
Η Κως εμφανίζεται με μελέτη βελτίωσης της επαρχιακής οδού Κως προς Αεροδρόμιο, με προϋπολογισμό 890.387,52. Εδώ το βάρος πέφτει στη σύνδεση ενός κρίσιμου κόμβου, του αεροδρομίου, με τον οικιστικό και τουριστικό ιστό, καθώς τέτοιες διαδρομές αποτελούν «καθρέφτη» της λειτουργικότητας ενός νησιού κατά την αιχμή.
Η Λέρος έχει εγγραφή για αγκυροβόλιο τουριστικών σκαφών στα Άλιντα, με προϋπολογισμό 2.998.344,62. Παράλληλα, υπάρχει μελέτη επέκτασης κεντρικού προβλήτα λιμένα Λακκίου, με προϋπολογισμό 65.613,66 και φορέα υλοποίησης τον Δήμος Λέρου. Η συνύπαρξη έργου και μελέτης δείχνει ότι η λιμενική στρατηγική δεν εξαντλείται σε μία παρέμβαση, αλλά ανοίγει περισσότερα μέτωπα που συνδέονται με τουρισμό, ακτοπλοΐα και τοπική οικονομία.
Η Πάτμος περιλαμβάνεται με μελέτη έργων αναβάθμισης λιμένα, προϋπολογισμού 409.547,20, με εμπλοκή του Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ως φορέα υλοποίησης. Πρόκειται για δείκτη ότι σε ορισμένα νησιά η αναβάθμιση των πυλών εισόδου περνά και από κεντρικότερες δομές, όχι μόνο από την περιφερειακή διοίκηση.
Η Κάρπαθος εμφανίζεται με μελέτη επέκτασης λιμένα Πηγαδιών, προϋπολογισμού 268.408,69. Στο κοινωνικό σκέλος, καταγράφεται η αποκατάσταση βλαβών και στατική ενίσχυση φέροντος οργανισμού του 1ου και 2ου νηπιαγωγείου στα Πηγάδια Καρπάθου, με προϋπολογισμό 353.400,00. Η συγκεκριμένη εγγραφή δείχνει ότι το πρόγραμμα δεν αφορά μόνο δρόμους και λιμάνια, αλλά και δομές που ακουμπούν την καθημερινότητα των οικογενειών και την ασφάλεια της σχολικής ζωής.
Αθλητισμός και κοινωνική καθημερινότητα, μικρές παρεμβάσεις με μεγάλο τοπικό αποτύπωμα
Στη Ρόδο, δύο αθλητικές παρεμβάσεις ξεχωρίζουν. Η αντικατάσταση χλοοτάπητα γηπέδου Λάρδου και εργασίες περιβάλλοντα χώρου έχει προϋπολογισμό 700.000,00, ενώ ο χλοοτάπητας και ο ηλεκτροφωτισμός γηπέδου Ασκληπιείου στη Ρόδο έχει προϋπολογισμό 750.000,00. Τέτοιες παρεμβάσεις συνήθως λειτουργούν ως «στήριγμα» κοινωνικής συνοχής, ειδικά σε περιοχές όπου οι αθλητικές εγκαταστάσεις είναι τόπος συνάντησης για νεολαία, σωματεία και κοινότητες.
Σε επίπεδο Δωδεκανήσου συνολικά, υπάρχει έργο συντήρησης και επισκευής αθλητικών εγκαταστάσεων νησιών ΠΕ Δωδεκανήσου με προϋπολογισμό 1.115.000,00 και υπόλοιπο 791.197,56. Παράλληλα, περιλαμβάνεται πρόγραμμα καταπολέμησης κουνουπιών στα νησιά ΠΕ Κυκλάδων και Δωδεκανήσου, με προϋπολογισμό 156.144,90, μια παρέμβαση που παρότι «σιωπηλή», συνδέεται με δημόσια υγεία, τουριστική εικόνα και ποιότητα ζωής.
