Τουρισμός: Η χρυσή δεκαετία των αλλεπάλληλων ρεκόρ

Ένα άνευ προη­γου­μέ­νου του­ρι­στικό «κύμα» συνε­χί­ζει να δέχεται η Ελλάδα, με τον κλάδο να οδεύει προς ένα ακόμη ιστο­ρικό ρεκόρ αφίξεων. Το 2025 ανα­μέ­νε­ται να κλείσει με περισ­σό­τε­ρους από 37 εκα­τομ­μύ­ρια διε­θνείς επι­σκέ­πτες, κατα­γρά­φο­ντας εκτι­μώ­μενη ετήσια άνοδο περίπου 5%, με τη σχέση του­ρι­στών προς μόνι­μους κατοί­κους να ξεπερνά το 3,5, έναν από τους ψηλό­τε­ρους δείκτες στον κόσμο.

Η εικόνα του 2025 – τα νέα ρεκόρ

Στο δεκά­μηνο Ιανουα­ρίου–Οκτω­βρίου 2025, σύμφωνα με το ταξι­διω­τικό ισο­ζύ­γιο της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, οι διε­θνείς αφίξεις αυξή­θη­καν κατά 4,4%, φτά­νο­ντας τα 35,26 εκα­τομ­μύ­ρια ταξι­διώ­τες, έναντι 33,79 εκατ. την αντί­στοιχη περίοδο του 2024, περίπου 600 χιλιά­δες λιγό­τε­ρες αφίξεις από ότι το συνολο του 2024.(35.951,4 χιλιά­δες), με το νέο ρεκορο για φέτος να θεω­ρεί­ται δεδο­μένο.

Η γεω­γρα­φική προ­έ­λευση των επι­σκε­πτών ανα­δει­κνύει σαφή μετα­τό­πιση: οι αφίξεις από την ΕΕ-27 αυξή­θη­καν οριακά (+1,4%), φτά­νο­ντας τα 21,0 εκατ.

Η αερο­πο­ρική κίνηση ενι­σχύ­θηκε κατά 4,6%, ενώ η οδική κατά 4,9%, επι­βε­βαιώ­νο­ντας ότι η Ελλάδα παρα­μέ­νει προ­σβά­σιμη από πολ­λα­πλές πύλες εισόδου. Η γεω­γρα­φική προ­έ­λευση των επι­σκε­πτών ανα­δει­κνύει σαφή μετα­τό­πιση: οι αφίξεις από την ΕΕ-27 αυξή­θη­καν οριακά (+1,4%), φτά­νο­ντας τα 21,0 εκατ., ενώ από τις λοιπές χώρες σημειώ­θηκε ισχυρή άνοδος 9,1%, στα 14,25 εκατ. ταξι­διώ­τες.

Η Γερ­μα­νία παρα­μέ­νει η μεγα­λύ­τερη αγορά, με 5,65 εκατ. επι­σκέ­πτες (+8,3%), ακο­λου­θού­μενη από το Ηνωμένο Βασί­λειο (4,68 εκατ., +6,6%) και την Ιταλία (2,10 εκατ., +8,2%). Αντί­θετα, η Γαλλία κατέ­γραψε μικρή κάμψη (-2%), ενώ οι αφίξεις από τη Ρωσία, αν και αυξη­μέ­νες, παρα­μέ­νουν περιο­ρι­σμέ­νες σε απόλυτα μεγέθη.

Έσοδα: περισ­σό­τερα χρήματα, αλλά με ανι­σορ­ρο­πίες

Οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις στο ίδιο δεκά­μηνο ανήλθαν σε 22,39 δισ. ευρώ, αυξη­μέ­νες κατά 8,9% σε ετήσια βάση και πολύ ψηλό­τερα από τα 21,7 δις. ευρώ που ανήλθαν οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις στο σύνολο του 2024, κατα­γρά­φο­ντας ήδη νέο ρεκόρ δυο μήνες πριν ολο­κλη­ρω­θεί η χρονιά. Η άνοδος προήλθε τόσο από τις χώρες της ΕΕ-27 (+5,8%, 12,12 δισ. ευρώ), όσο και –κυρίως– από τις αγορές εκτός ΕΕ (+12,2%, 9,11 δισ. ευρώ).

Ιδιαί­τερα ισχυρή ήταν η συμβολή του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου (+15,1%, 3,55 δισ. ευρώ) και των ΗΠΑ (+8,4%, 1,54 δισ. ευρώ), γεγονός που ενι­σχύει τη μέση κατά κεφαλήν δαπάνη, αλλά ταυ­τό­χρονα αυξάνει την εξάρ­τηση από μακρι­νές αγορές.

Μια δεκα­ε­τία αλλε­πάλ­λη­λων ρεκόρ

Η φετινή επίδοση δεν απο­τε­λεί εξαί­ρεση, αλλά μέρος μιας δεκα­ε­τούς ανο­δι­κής πορείας. Την περίοδο 2016–2025, οι διε­θνείς αφίξεις αυξή­θη­καν σωρευ­τικά κατά περίπου 50%, από 25 εκατ. σε πάνω από 37 εκατ. επι­σκέ­πτες.

Το μερίδιο της Ελλάδας στις παγκό­σμιες του­ρι­στι­κές αφίξεις ανήλθε στο 2,5% το 2025, από περίπου 2% μια δεκα­ε­τία νωρί­τερα

Η εξέλιξη αυτή στη­ρί­χθηκε σε δομι­κούς παρά­γο­ντες: αύξηση των αερο­πο­ρι­κών συν­δέ­σεων κατά 46% (2015–2024) και ανα­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας των κατα­λυ­μά­των, με τις κλίνες 4 και 5 αστέρων να απο­τε­λούν πλέον το 55% του συνόλου (από 42% το 2015).

Το απο­τέ­λε­σμα είναι η ενί­σχυση του διε­θνούς απο­τυ­πώ­μα­τος της χώρας: το μερίδιο της Ελλάδας στις παγκό­σμιες του­ρι­στι­κές αφίξεις ανήλθε στο 2,5% το 2025, από περίπου 2% μια δεκα­ε­τία νωρί­τερα, σύμφωνα με μελέτη της Εθνικής Τρά­πε­ζας.

Του­ρί­στες ανά κάτοικο: ο δείκτης που «καίει»

Με μόνιμο πλη­θυ­σμό περίπου 10–11 εκατ. κατοί­κων, η Ελλάδα υπο­δέ­χε­ται ετησίως κατά μέσο όρο 3,5 του­ρί­στες ανά κάτοικο (στοι­χεία του 2024), έναν από τους υψη­λό­τε­ρους δείκτες παγκο­σμίως, αν όχι τον υψη­λό­τερο.

Η Ελλάδα, που με βάση τα στοι­χεία του 2024 βρί­σκε­ται στην δέκατη θέση παγκο­σμίως με βάση τον αριθμό των διεθνών του­ρι­στι­κών αφίξεων

Εξαι­ρου­μέ­νων ορι­σμέ­νων «λιλι­πού­τειων» κρατών, όπως η Ανδόρα ή το Σαν Μαρίνο, καθώς και χωρών με πολύ μικρό πλη­θυ­σμό όπως η Κροατία, το Μαυ­ρο­βού­νιο ή η Ισλαν­δία, η Ελλάδα συγκα­τα­λέ­γε­ται στις πλέον επι­βα­ρυ­μέ­νες του­ρι­στικά χώρες διεθνώς. Η μόνη χώρα με αξιό­λογο πλη­θυ­σμό που εμφα­νί­ζει περίπου ανάλογο δείκτη με την χώρα μας είναι η Αυστρία (3,4).

Η Ελλάδα, που με βάση τα στοι­χεία του 2024 βρί­σκε­ται στην δέκατη θέση παγκο­σμίως με βάση τον αριθμό των διεθνών του­ρι­στι­κών αφίξεων, συνιστά παγκό­σμια ιδιαι­τε­ρό­τητα, καθώς οι υπό­λοι­πες εννέα χώρες της σχε­τι­κής κατά­τα­ξης έχουν πολύ χαμηλή ανα­λο­γία του­ρι­στών ανά κάτοικο. Ενδει­κτικά, η Γαλλία, η χώρα με τους περισ­σό­τε­ρους επι­σκέ­πτες στον κόσμο (107 εκατ. το 2024)  έχει δείκτη 1,5 του­ρί­στες ανά κάτοικο, η Ισπανία 1,8 και η Γερ­μα­νία μόλις 0,4.

Ο μέσος όρος, ωστόσο, απο­κρύ­πτει τερά­στιες περι­φε­ρεια­κές ανι­σό­τη­τες. Η εικόνα ανά περι­φέ­ρεια με βάση τα στοι­χεία επι­σκέ­ψεων σε κάθε περιοχή (ΙΝΣΕΤΕ, 2024) και του πλη­θυ­σμού (2021) έχει ως εξής:

Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου: 21,3 του­ρί­στες ανά κάτοικο (7 εκατ. επι­σκέ­ψεις σε πλη­θυ­σμό 327.820)

Ιόνια Νησιά: 16,6

Κρήτη: 8,8

Κεντρική Μακε­δο­νία: 3,7

Αττική: 2,1

Ήπειρος: 5,3

Ανα­το­λική Μακε­δο­νία & Θράκη: 2,13

Πελο­πόν­νη­σος: 1,36

Βόρειο Αιγαίο: 1,06

Δείκτη κάτω του 1 έχουν μόνο οι περι­φέ­ρειες Δυτικής Μακε­δο­νίας (0,81), Θεσ­σα­λίας (0,91), Δυτικής Ελλάδας (0,87) και Στερεάς Ελλάδας (0,97).

Υπερ­του­ρι­σμός, επο­χι­κό­τητα, υπο­δο­μές: H δύσκολη άσκηση

Σε ορι­σμένα νησιά η εικόνα γίνεται ακραία τους θερι­νούς μήνες. Ενδει­κτική ήταν η αναφορά του Guardian για τη Ζάκυνθο το περα­σμένο καλο­καίρι, όταν ανέφερε ότι η ανα­λο­γία επι­σκε­πτών προς κατοί­κους υπερ­βαί­νει ακόμη και το 150:1.

Είναι κρίσιμο η στρα­τη­γική προ­ώ­θη­σης του του­ρι­σμού να συνο­δευ­τεί από ενί­σχυση υπο­δο­μών βάσει της επι­βά­ρυν­σης κάθε προ­ο­ρι­σμού

Η έντονη επο­χι­κό­τητα, με το μεγα­λύ­τερο μέρος της ζήτησης να συμπυ­κνώ­νε­ται σε 6–8 εβδο­μά­δες, θέτει υπό ασφυ­κτική πίεση τα δίκτυα ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης, δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των και τις υγειο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες, σύμφωνα με μελέτη της Εθνικής Τρά­πε­ζας.

Η άσκηση πόσες επεν­δύ­σεις πρέπει να γίνουν για να βελ­τιω­θούν οι υπο­δο­μές που θα καλύ­πτουν όμως κυρίως επο­χι­κές ανάγκες είναι πολύ δύσκολη.  Ωστόσο όπως  ανα­φέ­ρε­ται σε μελέτη της Εθνικής Τρά­πε­ζας που δημο­σιεύ­θηκε προχθές, είναι κρίσιμο η στρα­τη­γική προ­ώ­θη­σης του του­ρι­σμού «να συνο­δευ­τεί από ενί­σχυση υπο­δο­μών βάσει της επι­βά­ρυν­σης κάθε προ­ο­ρι­σμού».

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι λοιπόν αν η Ελλάδα μπορεί να προ­σελ­κύ­σει περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες – αυτό φαί­νε­ται δεδο­μένο. Το ερώτημα είναι αν οι υπο­δο­μές, οι τοπικές κοι­νω­νίες και το περι­βάλ­λον μπορούν να αντέ­ξουν αυτά τα μεγέθη

Οι επεν­δύ­σεις σε βασικές υπο­δο­μές (π.χ. ενέρ­γεια, ύδρευση, δρόμοι) δεν ακο­λού­θη­σαν τη δυνα­μική των του­ρι­στι­κών επεν­δύ­σεων (ξενο­δο­χεία, αερο­πο­ρι­κές) υπό την πίεση της κρίσης.

Ο δείκτης του­ρί­στας ανά κάτοικο θα διευ­ρυν­θεί περαι­τέρω στο μέλλον καθώς σύμφωνα με άλλη μελέτη της Εθνικής Τρά­πε­ζας που παρου­σιά­στηκε στο πρό­σφατο ετήσιο συνέ­δριο του ΣΕΤΕ, κάνει λόγο για έως και 55 εκατ. αφίξεις ετησίως στη χώρα μας έως το 2040.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι λοιπόν αν η Ελλάδα μπορεί να προ­σελ­κύ­σει περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες – αυτό φαί­νε­ται δεδο­μένο. Το ερώτημα είναι αν οι υπο­δο­μές, οι τοπικές κοι­νω­νίες και το περι­βάλ­λον μπορούν να αντέ­ξουν αυτά τα μεγέθη.

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός θυμίζει μια Ferrari που κινεί­ται με μεγάλη ταχύ­τητα σε δρόμους οι οποίοι δεν είναι κατα­σκευα­σμέ­νοι για να αντέ­ξουν τέτοια ένταση

Ο δείκτης «του­ρί­στες ανά κάτοικο» ανα­δει­κνύ­ε­ται σε κομβικό εργα­λείο πολι­τι­κής. Χωρίς επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές, καλύ­τερη χωρική κατα­νομή της ζήτησης και ουσια­στική δια­χεί­ριση της επο­χι­κό­τη­τας, η του­ρι­στική επι­τυ­χία κιν­δυ­νεύει να μετα­τρα­πεί σε παρά­γο­ντα κοι­νω­νι­κής και περι­βαλ­λο­ντι­κής φθοράς.

Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά είπε η κα Τζέση Βουμ­βάκη, Ανα­πλη­ρώ­τρια Διευ­θύ­ντρια Οικο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης της Εθνικής Τρά­πε­ζας, μιλώ­ντας στο συνέ­δριο του ΣΕΤΕ: «Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός θυμίζει μια Ferrari που κινεί­ται με μεγάλη ταχύ­τητα σε δρόμους οι οποίοι δεν είναι κατα­σκευα­σμέ­νοι για να αντέ­ξουν τέτοια ένταση.» H ίδια ανα­φέρ­θηκε σε διεθνή παρα­δείγ­ματα χρη­μα­το­δό­τη­σης επεν­δύ­σεων σε χώρες με υψηλό του­ρι­σμό τα οποία αξίζει να μελε­τη­θούν από την χώρα μας.

Πηγή: ot.gr