Ζητήματα «ταυτότητας, εκπαίδευσης και διεθνών συνθηκών» για τους Ελληνες μουσουλμάνους της Ρόδου και της Κω στο συνέδριο της Σμύρνης

• Επι­χει­ρή­θηκε σύνδεση των Δωδε­κα­νή­σων με τη Δυτική Θράκη, έμφαση στη γλώσσα και την εκπαί­δευση και επί­κληση διεθνών συν­θη­κών

• Τέθηκε θέμα ανα­γνώ­ρι­σης «τουρ­κι­κής ταυ­τό­τη­τας» στα Δωδε­κά­νησα ως «παρα­μέ­νει άλυτο εδώ και δεκα­ε­τίες»

• Εγινε λόγος για «πολι­τική αφο­μοί­ω­σης της Ελλάδας και σε σύντομο χρονικό διά­στημα δεν θα είναι δυνατόν να γίνεται λόγος για “Τούρ­κους των νησιών”»

Ζητή­ματα «ταυ­τό­τη­τας, γλώσσας, εκπαί­δευ­σης, δια­χεί­ρι­σης βακου­φίων και επί­κλη­σης δικαιω­μά­των από διε­θνείς συν­θή­κες» που αφορούν στους Ελληνες μου­σουλ­μά­νους της Ρόδου και της Κω τέθηκαν στο επι­στη­μο­νικό συνέ­δριο που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις 19 Δεκεμ­βρίου στη Σμύρνη, με τίτλο «Τα προ­βλή­ματα των Τούρκων που ζουν στην Ελλάδα», τη διε­ξα­γωγή του οποίου απο­κά­λυψε η «δημο­κρα­τική».

Το συνέ­δριο διορ­γα­νώ­θηκε από την Υπη­ρε­σία Τούρκων του Εξω­τε­ρι­κού και Συγ­γε­νών Κοι­νο­τή­των (YTB), το Πανε­πι­στή­μιο Ege και τον Σύλλογο Πολι­τι­σμού και Αλλη­λεγ­γύης Ρόδου, Κω και Δωδε­κα­νή­σων (ROİSDER), με τη συμ­με­τοχή συλ­λό­γων της Δυτικής Θράκης, όπως η Ένωση Τούρκων Δασκά­λων Δυτικής Θράκης, η Τουρ­κική Ένωση Ξάνθης και η Τουρ­κική Νεολαία Κομο­τη­νής.

Το συνέ­δριο περιέ­λαβε ξεχω­ρι­στή συνε­δρία αφιε­ρω­μένη απο­κλει­στικά στη Ρόδο και την Κω με ενότητα «Τα προ­βλή­ματα των Τούρκων της Ρόδου και της Κω» που εντά­χθη­καν στο ίδιο πλαίσιο ανα­φο­ρών με τη Δυτική Θράκη.

Από την ομιλία του προ­έ­δρου του Συλ­λό­γου Πολι­τι­σμού και Αλλη­λεγ­γύης Ρόδου, Κω και Δωδε­κα­νή­σων (ROİSDER), Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı, προ­κύ­πτει ότι τα δύο νησιά εντά­χθη­καν ευθέως στον πυρήνα της συζή­τη­σης για την ανα­γνώ­ριση της «τουρ­κι­κής ταυ­τό­τη­τας» στην Ελλάδα, σε άμεση συνάρ­τηση με τη Δυτική Θράκη. Στην τοπο­θέ­τησή του δια­τυ­πώ­θηκε η θέση ότι, κατά την τουρ­κική πάντα προ­σέγ­γιση, η «Ελλάδα δεν ανα­γνω­ρί­ζει τουρ­κική ταυ­τό­τητα ούτε στη Ρόδο και την Κω» ούτε στη Δυτική Θράκη, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τον όρο «μου­σουλ­μά­νοι», ενώ η γλώσσα τέθηκε ως βασικό στοι­χείο αυτο­προσ­διο­ρι­σμού.

Σε ρεπορ­τάζ του πανε­πι­στη­μια­κού κανα­λιού Ege Üniversitesi TV ρεπορ­τάζ που αναρ­τή­θηκε στο YouTube στο πλαίσιο της ίδιας διορ­γά­νω­σης, ο πρό­ε­δρος του ROİSDER Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı φαί­νε­ται να χρη­σι­μο­ποί­ησε σαφώς πιο αιχμηρή δια­τύ­πωση, δηλώ­νο­ντας ότι οι Τούρκοι που ζουν σήμερα στη Ρόδο, την Κω και στα υπό­λοιπα Δωδε­κά­νησα «έχουν φτάσει στο στάδιο της εξα­φά­νι­σης», επα­να­λαμ­βά­νο­ντας ότι, κατά την άποψή του, οι νησιώ­τες Τούρκοι βρί­σκο­νται στο όριο του να πάψουν να υπάρ­χουν ως κοι­νό­τητα.

Η αναφορά στη Ρόδο και στην Κω δεν περιο­ρί­στηκε σε γενικές επι­ση­μάν­σεις. Τα δύο νησιά απο­τέ­λε­σαν αντι­κεί­μενο ξεχω­ρι­στής συνε­δρίας τεσ­σά­ρων ειση­γή­σεων, σύμφωνα με το επίσημο πρό­γραμμα του συνε­δρίου, το οποίο τα ενέταξε σε ενότητα με τίτλο «Τα προ­βλή­ματα των Τούρκων της Ρόδου και της Κω». Η συνε­δρία αυτή προη­γή­θηκε εκείνων που αφο­ρού­σαν στη Δυτική Θράκη και στα γενι­κό­τερα πολι­τι­στικά ζητή­ματα των Τούρκων που ζουν στην Ελλάδα. Μάλιστα σύμφωνα με το ρεπορ­τάζ απο­δί­δε­ται στον ίδιο και ρητή κατη­γο­ρία περί «ελλη­νι­κής πολι­τι­κής αφο­μοί­ω­σης», με τη δια­τύ­πωση ότι, εάν δεν τεθεί φραγμός σε αυτό που χαρα­κτή­ρισε ως πολι­τική αφο­μοί­ω­σης της Ελλάδας, «σε σύντομο χρονικό διά­στημα δεν θα είναι δυνατόν να γίνεται λόγος για Τούρ­κους των νησιών».

Η σύνθεση των διορ­γα­νω­τών συν­δύ­ασε κρατικό φορέα, πανε­πι­στη­μιακή δομή και συλ­λο­γι­κές οργα­νώ­σεις με πολι­τική και κοι­νω­νική παρου­σία, στοι­χείο που προσ­δί­δει στη διορ­γά­νωση χαρα­κτήρα ευρύ­τε­ρης πρω­το­βου­λίας και όχι στενά ακα­δη­μαϊ­κής εκδή­λω­σης.

Στην εναρ­κτή­ρια ζώνη του συνε­δρίου συμ­με­τεί­χαν, σύμφωνα με το πρό­γραμμα, ο διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Ερευνών του Τουρ­κι­κού Κόσμου Prof. Dr. Ali Kaya, εκπρό­σω­ποι της YTB, ο πρό­ε­δρος του ROİSDER Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı, ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Αλλη­λεγ­γύης Τούρκων Δυτικής Θράκης Hasan Küçük και ο Prof. Dr. Cihan Özgün. Παράλ­ληλα, σε δημόσια ανάρ­τηση που έγινε μετά τη λήξη της εκδή­λω­σης ανα­φέ­ρε­ται η παρου­σία του μουφτή Κομο­τη­νής Ιμπραήμ Σερίφ, καθώς και εκπρο­σώ­πων της Ένωσης Τούρκων Δασκά­λων Δυτικής Θράκης, της Τουρ­κι­κής Ένωσης Ξάνθης και της Τουρ­κι­κής Νεο­λαίας Κομο­τη­νής. Στην ίδια ανάρ­τηση επι­ση­μαί­νε­ται και η παρου­σία στε­λε­χών της Zafer Partisi, με τη σημεί­ωση ότι ήταν το μόνο πολι­τικό κόμμα που συμ­με­τείχε στο συνέ­δριο.

Η συνε­δρία για τη Ρόδο και την Κω είχε ως συντο­νι­στή τον Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı και περιε­λάμ­βανε τέσ­σε­ρις ειση­γή­σεις. Ο Dr. İbrahim Hamaloğlu ανέ­πτυξε την ιστο­ρική εξέλιξη του ζητή­μα­τος της τουρ­κι­κής ταυ­τό­τη­τας στα δύο νησιά. Η Prof. Dr. Nilüfer Erdem παρου­σί­ασε την ιστο­ρική πορεία του εκπαι­δευ­τι­κού ζητή­μα­τος στη Ρόδο και την Κω. Η Doç. Dr. Neval Konuk Halaçoğlu ανα­φέρ­θηκε στα ζητή­ματα των βακου­φίων και της αρχι­τε­κτο­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ενώ ο Prof. Dr. Ali Dayıoğlu ανέ­πτυξε το θέμα «των δικαιω­μά­των των Τούρκων των Δωδε­κα­νή­σων», όπως, κατά την εισή­γησή του, απορ­ρέ­ουν από διε­θνείς συν­θή­κες.

Η μόνη ομιλία που έχει μέχρι στιγμής δημο­σιο­ποι­η­θεί σε βίντεο είναι η εναρ­κτή­ρια τοπο­θέ­τηση του Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı. Στην ομιλία αυτή, ο πρό­ε­δρος του ROİSDER δεν αντι­με­τώ­πισε τη Ρόδο, την Κω και τη Δυτική Θράκη ως δια­κρι­τές περι­πτώ­σεις, αλλά ως ενιαίο ζήτημα ίδιου χαρα­κτήρα, με κοινή αιτία και κοινό αίτημα ανα­γνώ­ρι­σης της «τουρ­κι­κής ταυ­τό­τη­τας». Τόνισε ότι το ζήτημα αυτό δεν είναι νέο, αλλά, κατά την εκτί­μησή του, παρα­μέ­νει άλυτο εδώ και δεκα­ε­τίες.

Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορ­τάζ, ο Prof. Dr. Kaymakçı ανέφερε ότι το συνέ­δριο οργα­νώ­θηκε με στόχο να προ­σελ­κύ­σει την προσοχή τόσο της εθνικής όσο και της διε­θνούς κοινής γνώμης, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι «πρό­κει­ται για την πρώτη φορά που τα ζητή­ματα αυτά τίθε­νται με αυτόν τον τρόπο σε επι­στη­μο­νικό επίπεδο και απο­δί­δο­ντας στη διορ­γά­νωση ιδιαί­τερη ιστο­ρική σημασία».

Στην ίδια τοπο­θέ­τηση, ο Kaymakçı συνέ­δεσε το ζήτημα και με την ιδιό­τητα της Ελλάδας ως κράτους-μέλους της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι θέματα ταυ­τό­τη­τας και γλώσσας θα έπρεπε, κατά την άποψή του, να αντι­με­τω­πί­ζο­νται δια­φο­ρε­τικά στο ευρω­παϊκό πλαίσιο. Παράλ­ληλα, τοπο­θέ­τησε τη συζή­τηση στο ευρύ­τερο περι­βάλ­λον των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων, εκφρά­ζο­ντας την εκτί­μηση ότι «οι μέχρι σήμερα διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές δεν έχουν απο­δώ­σει ουσια­στικά απο­τε­λέ­σματα» και υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι «η στάση της Δύσης δια­μορ­φώ­νει αρνη­τικά την εικόνα της Τουρ­κίας», επη­ρε­ά­ζο­ντας, όπως ανέφερε, και την ελλη­νική στάση. Στο πλαίσιο αυτό παρέ­πεμψε και σε βιβλίο του, στο οποίο, όπως είπε, έχει ανα­λύ­σει την ελλη­νική αντί­ληψη για την Τουρκία.

Οι δια­τυ­πώ­σεις περί «εξα­φά­νι­σης» και «πολι­τι­κής αφο­μοί­ω­σης» προ­κύ­πτουν από το ρεπορ­τάζ που αναρ­τή­θηκε σε ρεπορ­τάζ του πανε­πι­στη­μια­κού κανα­λιού Ege Üniversitesi TV. Στην απο­μα­γνη­το­φώ­νηση δεν γίνεται αναφορά σε συγκε­κρι­μέ­νες ελλη­νι­κές αρχές ή περι­στα­τικά στη Ρόδο και την Κω, ούτε δια­τυ­πώ­νο­νται άμεσες νομικές διεκ­δι­κή­σεις.

Ο Mustafa Kaymakçı, γεν­νη­μέ­νος στη Ρόδο και βαθιά συν­δε­δε­μέ­νος με το αφήγημα που προ­ω­θεί­ται εδώ και δεκα­ε­τίες, είναι πρό­ε­δρος του Rodos, İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği (Σύλ­λο­γος Πολι­τι­σμού και Αλλη­λεγ­γύης Τούρκων Ρόδου, Κω και Δωδε­κα­νή­σων) ο οποίος έχει σταθερή δράση σε διε­θνείς οργα­νι­σμούς και παράγει συστη­μα­τικά υλικό που στη­ρί­ζει τις θέσεις περί «τουρ­κι­κής ταυ­τό­τη­τας» στα Δωδε­κά­νησα.

Στο σκέλος που αφορά άμεσα στη Ρόδο και στην Κω, ο πρό­ε­δρος του ROİSDER επα­νέ­λαβε ότι η γλώσσα απο­τε­λεί βασικό στοι­χείο αυτο­προσ­διο­ρι­σμού και ότι οι πλη­θυ­σμοί στους οποίους ανα­φέ­ρε­ται μιλούν τουρ­κικά, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η μη αποδοχή αυτού του στοι­χείου συνιστά πρό­βλημα. Ανα­φέρ­θηκε επίσης σε κοινές δράσεις συλ­λό­γων από τη Δυτική Θράκη και τα Δωδε­κά­νησα, σημειώ­νο­ντας ότι, «παρά τις επι­μέ­ρους δια­φο­ρές, τα ζητή­ματα που τίθε­νται είναι κοινά». Στο κλεί­σιμο της τοπο­θέ­τη­σής του υπο­γράμ­μισε ότι η επιμονή στην ανα­γνώ­ριση «της τουρ­κι­κής ταυ­τό­τη­τας» απο­τε­λεί, κατά τον ίδιο, «ζήτημα επι­βί­ω­σης» και ότι η στάση αυτή θα συνε­χι­στεί.

Μετά τη ενότητα για τη Ρόδο και την Κω, το συνέ­δριο συνέ­χισε με ενό­τη­τες που αφο­ρού­σαν στη Δυτική Θράκη και, στη συνέ­χεια, γενι­κό­τερα ζητή­ματα πολι­τι­σμού των Τούρκων που ζουν στην Ελλάδα, ολο­κλη­ρώ­νο­ντας τη δομή του γύρω από έναν ενιαίο θεμα­τικό άξονα.

Από ελλη­νι­κής πλευράς, το ισχύον νομικό πλαίσιο παρα­μέ­νει σαφές. Τα Δωδε­κά­νησα δεν καλύ­πτο­νται από τη Συνθήκη της Λωζάν­νης ως προς την ανα­γνώ­ριση μειο­νό­τη­τας, σε αντί­θεση με τη μου­σουλ­μα­νική μειο­νό­τητα της Δυτικής Θράκης, και το καθε­στώς αυτό θεω­ρεί­ται νομικά ορι­στικό. Σε αυτό το πλαίσιο, το συνέ­δριο της Σμύρνης αξιο­λο­γεί­ται ως προ­σπά­θεια δια­μόρ­φω­σης και εμπέ­δω­σης δημό­σιου λόγου και όχι ως άμεση πολι­τική ή νομική ενέρ­γεια. Η επιλογή ξεχω­ρι­στής συνε­δρίας για τη Ρόδο και την Κω και η ενο­ποί­ησή τους με τη Δυτική Θράκη κατα­γρά­φε­ται ως στοι­χείο που απαιτεί σταθερή παρα­κο­λού­θηση με νηφα­λιό­τητα και θεσμική εγρή­γορση.

Πηγή φωτο­γρα­φιών: Instagram – ozkardeslerbirol