Σε δύσκολη θέση τα ελληνικά νοικοκυριά λόγω της ακρίβειας στα τρόφιμα

Συρ­ρί­κνωση της πραγ­μα­τι­κής αγο­ρα­στι­κής δύναμης των νοι­κο­κυ­ριών στην Ελλάδα προ­κα­λεί η δρα­μα­τική αύξηση των τιμών την τελευ­ταία τριετία, αύξηση μάλιστα που όσον αφορά τα τρόφιμα, εκεί που κατα­να­λώ­νε­ται το μεγα­λύ­τερο μέρος του εισο­δή­μα­τος της ελλη­νι­κής οικο­γέ­νειας, ήταν μεγα­λύ­τερη σε σύγκριση με την Ευρω­ζώνη. Το 2024, σύμφωνα με τα επι­και­ρο­ποι­η­μένα στοι­χεία της Eurostat, η κατά κεφαλήν αγο­ρα­στική δύναμη των νοι­κο­κυ­ριών στην Ελλάδα υπο­χώ­ρησε σε σύγκριση με το 2023 και δια­μορ­φώ­θηκε στο 79% του μέσου όρου της Ε.Ε., ενώ σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρω­ζώ­νης έχει ακόμη μεγα­λύ­τερη από­κλιση, της τάξεως του 35%.

Τα ανα­λυ­τικά στοι­χεία δεί­χνουν μάλιστα ότι, παρά την όποια επι­βρά­δυνση του πλη­θω­ρι­σμού, οι τιμές σε βασικά είδη δια­τρο­φής σε σύγκριση με το 2022 παρα­μέ­νουν σε εξαι­ρε­τικά υψηλά επίπεδα, που σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, όπως για παρά­δειγμα στο μοσχα­ρί­σιο κρέας, φτάνουν το 65%. Το γεγονός, δε, ότι σε πολλές περι­πτώ­σεις οι αυξή­σεις είναι πολύ υψη­λό­τε­ρες σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρω­ζώ­νης απο­κα­λύ­πτει τόσο την αδυ­να­μία των κυβερ­νη­τι­κών μέτρων να περιο­ρί­σουν την ακρί­βεια όσο και τα δομικά προ­βλή­ματα της εγχώ­ριας αγοράς. Εξηγούν επίσης τον λόγο για τον οποίο η ακρί­βεια εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί το κυριό­τερο πρό­βλημα για τα νοι­κο­κυ­ριά με βάση και όλες τις σχε­τι­κές δημο­σκο­πή­σεις.

Με βάση τα στοι­χεία της Eurostat, η Ελλάδα το 2024 ήταν η χώρα με την έβδομη χαμη­λό­τερη πραγ­μα­τική κατά κεφαλήν κατα­νά­λωση σε μονάδες αγο­ρα­στι­κής δύναμης, μέγεθος που χρη­σι­μο­ποιεί­ται για να απο­τυ­πώ­σει την υλική ευη­με­ρία των νοι­κο­κυ­ριών. Για να αντι­λη­φθεί κάποιος το μέγεθος του προ­βλή­μα­τος, το 2015, με τη χώρα να βρί­σκε­ται σε καθε­στώς μνη­μο­νίου και capital controls, η πραγ­μα­τική κατά κεφαλήν κατα­νά­λωση στην Ελλάδα βρι­σκό­ταν στο 78% του μέσου όρου της Ε.Ε., ενώ το 2010 στο 93%. Στο υψη­λό­τερο σημείο των τελευ­ταίων 30 ετών βρέθηκε το 2008, όταν η πραγ­μα­τική κατά κεφαλήν κατα­νά­λωση σε μονάδες αγο­ρα­στι­κής δύναμης ήταν 4% πάνω από τον μέσο κοι­νο­τικό όρο. Τα στοι­χεία για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι ακόμη πιο απο­γοη­τευ­τικά, καθώς δεί­χνουν την Ελλάδα να βρί­σκε­ται στην τρίτη χει­ρό­τερη θέση μεταξύ των χωρών της Ε.Ε., μετά τη Βουλ­γα­ρία και τη Λετονία, στο 69% του μέσου κοι­νο­τι­κού όρου. Ωστόσο, μπορεί να μην απο­κα­λύ­πτουν όλη την αλήθεια, δεδο­μέ­νης της μεγάλης ακόμη, παρά τον σημα­ντικό περιο­ρι­σμό της τα τελευ­ταία χρόνια, από­κρυ­ψης εισο­δη­μά­των.

Το ότι υστε­ρούμε σε αγο­ρα­στική δύναμη δεν σημαί­νει ότι υστε­ρούμε και σε αυξή­σεις στις τιμές. Το αντί­θετο, μάλιστα. Ακόμη και αν το συνο­λικό επίπεδο τιμών για τις βασικές κατη­γο­ρίες αγαθών και υπη­ρε­σιών είναι χαμη­λό­τερο από τον μέσο κοι­νο­τικό όρο –κατά 13,5% το 2024–, δεν ισχύει αυτό για βασικές κατη­γο­ρίες, όπως π.χ. τα είδη δια­τρο­φής, που πέρυσι βρέ­θη­καν κατά 6,2% πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Το χει­ρό­τερο για τα νοι­κο­κυ­ριά στην Ελλάδα είναι ότι, ειδικά από το 2022 και μετά, βρί­σκο­νται αντι­μέ­τωπα με ραγδαίες ανα­τι­μή­σεις.

Με βάση και τα ορι­στικά στοι­χεία της Eurostat για τον πλη­θω­ρι­σμό του Νοεμ­βρίου (υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ο εναρ­μο­νι­σμέ­νος δείκτης τιμών κατα­να­λωτή στην Ελλάδα αυξή­θηκε σε ετήσια βάση κατά 2,8%), προ­κύ­πτει ότι οι τιμές των τρο­φί­μων σήμερα σε σύγκριση με τον Ιανουά­ριο του 2022, ένα μήνα πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρα­νία, είναι σήμερα υψη­λό­τε­ρες κατά 28%, υψη­λό­τερα μάλιστα από ό,τι στην Ευρω­ζώνη (26%). Το πρό­βλημα που έχει ανα­κύ­ψει με τη χαμηλή προ­σφορά του μοσχα­ρί­σιου κρέατος απο­δει­κνύ­ε­ται πολύ πιο έντονο στην Ελλάδα, καθώς η τιμή του σήμερα σε σύγκριση με σχεδόν τέσσερα χρόνια πριν είναι υψη­λό­τερη κατά 65%, όταν στην Ευρω­ζώνη η αντί­στοιχη αύξηση είναι περίπου 36%. Στο δε αιγο­πρό­βειο κρέας, η τιμή στην Ελλάδα είναι σήμερα υψη­λό­τερη σε σύγκριση με τον Ιανουά­ριο του 2022 κατά 44% (στην Ευρω­ζώνη κατά 30,43%), κάτι που ώς ένα βαθμό μπορεί κάποιος να το απο­δώ­σει στις ειδικές συν­θή­κες προ­σφο­ράς που επι­κρα­τούν στην Ελλάδα από πέρυσι λόγω της επι­δη­μίας της ευλο­γιάς στα πρόβατα. Τι συμ­βαί­νει όμως με τα φρούτα, τα λαχα­νικά, προ­ϊ­ό­ντα που σε μεγάλο βαθμό είναι αυτάρ­κης η Ελλάδα, αλλά και το ψωμί; Στην Ελλάδα οι τιμές τους έχουν επίσης αυξηθεί κατά πολύ περισ­σό­τερο από ό,τι κατά μέσον όρο στην Ευρω­ζώνη: 30,5% στα φρούτα και 30% στο ψωμί, όταν οι αντί­στοι­χες μετα­βο­λές στην Ευρω­ζώνη είναι 22,05% και 23,07%. Ακόμη, δε, και αν είναι χαμη­λό­τε­ρες οι αυξή­σεις στην Ελλάδα, οι απο­κλί­σεις είναι στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις πολύ μικρό­τε­ρες από ό,τι αντι­στρό­φως. Στα λαχα­νικά οι τιμές στην Ελλάδα σήμερα είναι υψη­λό­τε­ρες κατά 18,2% και στην Ευρω­ζώνη κατά 18,5%. Οσο για τον καφέ και το κακάο, προ­ϊ­ό­ντα που όλες οι ευρω­παϊ­κές χώρες εισά­γουν εξ ολο­κλή­ρου; Οι τιμές στην Ελλάδα είναι υψη­λό­τε­ρες σήμερα κατά 41,2% σε σύγκριση με τις αρχές του 2022, ενώ ακρι­βό­τερα κατά περίπου 30% πλη­ρώ­νει σήμερα η ελλη­νική οικο­γέ­νεια το γάλα.

Πηγή: moneyreview.gr