Η νησιωτικότητα και τα προβλήματα των ΔΕΥΑ στην 34η Τακτική Γενική Συνέλευση της Ε.Δ.Ε.Υ.Α.

• Θοδωρής Λιβά­νιος: «Μόνιμες προ­σλή­ψεις στις ΔΕΥΑ και αλλαγή στον τρόπο λει­τουρ­γίας τους – 200 εκ. ευρώ ως επι­χο­ρή­γηση στις ΔΕΥΑ για εξό­φληση των οφειλών»

• Το νέο μοντέλο των ΔΕΥΑ στο μικρο­σκό­πιο των αυτο­διοι­κη­τι­κών  • Σωτήρης Βαγια­νός: «Να διεκ­δι­κή­σουμε μέρος από το Τέλος Ανθε­κτι­κό­τη­τας»

Η εξυ­γί­ανση των ΔΕΥΑ, των δημο­τι­κών επι­χει­ρή­σεων, που τα τελευ­ταία χρόνια είναι χρε­ω­μέ­νες εξαι­τίας του τερά­στιου ενερ­γεια­κού κόστους, ήταν στο επί­κε­ντρο των δια­βου­λεύ­σεων της ΕΔΕΥΑ με τον αρμόδιο υπουργό Εσω­τε­ρι­κών κ. Θοδωρή Λιβάνιο.

Ο πρό­ε­δρος της ΕΔΕΥΑ και δήμαρ­χος Ρεθύ­μνου, Γιώργης Μαρι­νά­κης, είχε μια ακόμα συνά­ντηση με τον κ. Λιβάνιο και το επι­τε­λείο του προ­κει­μέ­νου να εξευ­ρε­θεί η καλύ­τερη δυνατή λύση τόσο ως προς το κομμάτι της εξυ­γί­αν­σης όσο και στην κατα­νομή των 200 εκ. ευρώ, χρήματα τα οποία για πρώτη φορά, όπως δεσμεύ­θηκε ο υπουρ­γός, θα δια­τε­θούν στις ΔΕΥΑ για τον σκοπό αυτό. Ακο­λού­θως είχε συνά­ντηση με τη ΔΕΗ όπου συζη­τή­θη­καν οι προ­ο­πτι­κές ενός ειδικού τιμο­λο­γίου που θα εξυ­πη­ρε­τεί τις ΔΕΥΑ και φυσικά έναν δια­κα­νο­νι­σμό των οφειλών τους προς τη Δημόσια Επι­χεί­ρηση Ηλε­κτρι­σμού.

Όπως εξήγησε, η κατα­νομή των 200 εκ. ευρώ στις ΔΕΥΑ για να καλύ­ψουν τα ενερ­γειακά κόστη είναι βασική παρά­με­τρος για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος και την εξα­σφά­λιση της βιω­σι­μό­τη­τας των δημο­τι­κών επι­χει­ρή­σεων που είναι οι πλέον ενερ­γο­βό­ρες. Κάτι που όπως ανέφερε έχει αντι­λη­φθεί το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και για αυτό άλλωστε υπάρχει, όπως είπε, και πολύ καλή συνερ­γα­σία και συνεν­νό­ηση με τον κ. Λιβάνιο και σε ό,τι αφορά στα άρθρα για τις ΔΕΥΑ που για πρώτη φορά περι­λαμ­βά­νο­νται στον Κώδικα της Αυτο­διοί­κη­σης.

Στην χτεσινή, 34η Τακτική Γενική Συνέ­λευση των μελών της Ένωσης Δημο­τι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ύδρευ­σης – Απο­χέ­τευ­σης (Ε.Δ.Ε.Υ.Α.) που έλαβε χώρα στην Αθήνα (Ξενο­δο­χείο «Τιτάνια») συμ­με­τεί­χαν τρια­κό­σιοι (300) περίπου εκπρό­σω­ποι από τις εκατόν είκοσι εννέα (129) Δ.Ε.Υ.Α. της χώρας μας (δήμαρ­χοι και πρό­ε­δροι Δ.Ε.Υ.Α., καθώς και μέλη των Δ.Σ. των Δ.Ε.Υ.Α. και στελέχη και υπη­ρε­σια­κοί παρά­γο­ντες των επι­χει­ρή­σεων).

Λιβά­νιος: Ειδικό κεφά­λαιο της Τ.Α. οι ΔΕΥΑ

Σύμφωνα με τα όσα είπε ο Θοδωρής Λιβά­νιος από το βήμα του ετήσιου τακτι­κού συνε­δρίου της ΚΕΔΕ στην Αλε­ξαν­δρού­πολη, ο Νέος Κώδικας της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης περι­λαμ­βά­νει ειδικό κεφά­λαιο για τις Δ.Ε.Υ.Α. που θα έχει στόχο τη βελ­τί­ωση της λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων ώστε να είναι σύγ­χρο­νες, βιώ­σι­μες και ανθε­κτι­κές.

Ωστόσο, όπως έχει κατ’ επα­νά­ληψη επι­ση­μαν­θεί, «αγκάθι» στην ανα­βάθ­μιση των Δ.Ε.Υ.Α. παρα­μέ­νει το υψηλό ενερ­γειακό κόστος των επι­χει­ρή­σεων, καθώς και τα σοβαρά εμπόδια στην επί­τευξη της ενερ­γεια­κής τους αυτάρ­κειας. Για την αντι­με­τώ­πιση των προ­βλη­μά­των, η Ένωση των εται­ρειών έχει προ­τεί­νει στο ΥΠΕΝ να συγκρο­τη­θεί Ενερ­γειακή Κοι­νό­τητα απο­κλει­στικά για τις Δ.Ε.Υ.Α. εντός του Προ­γράμ­μα­τος «Απόλλων» και ζητά να ανοίξει ο διά­λο­γος με τη ΔΕΗ για ειδικό τιμο­λό­γιο για τις Δ.Ε.Υ.Α. προ­σαρ­μο­σμένο στο προφίλ και τις ανάγκες τους.

Μιλώ­ντας ο κ. Λιβά­νιος, υπο­γράμ­μισε: «Όλοι μαζί, πρέπει να αλλά­ξουμε… πίστα για να αντι­με­τω­πί­σουμε τα προ­βλή­ματα με τις Δ.Ε.Υ.Α. Οι Δ.Ε.Υ.Α. έχουν ένα υβρι­δικό καθε­στώς. Είχε τα καλά και τα κακά του δημο­σίου αλλά και του ιδιω­τι­κού τομέα με απο­τέ­λε­σμα να βρί­σκουμε συνεχώς μπροστά μας πολλά προ­βλή­ματα. Με αφορμή τον νέο Κώδικα της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, προ­σπα­θή­σαμε να αλλά­ξουμε, να οριο­θε­τή­σουμε τις Δ.Ε.Υ.Α. με το κεντρικό κράτος. Υπάρχει ειλι­κρι­νής πρόθεση για να λύσουμε προ­βλή­ματα και φτάσαμε να φτιά­ξουμε έναν Κώδικα για τις Δ.Ε.Υ.Α. με στόχο να “θερα­πεύ­σουμε” και διάφορα παρά­λογα που συμ­βαί­νουν σε πολλούς δήμους» και μίλησε για τους τοπι­κούς συν­δέ­σμους που όπως είπε, είναι καλύ­τερο να εντα­χθούν σε μια Δ.Ε.Υ.Α. παρά να μείνουν ως έχουν.

Ανα­κοί­νωσε ακόμη ότι θα ανοίξει ένας νέος κύκλος προ­σλή­ψεων μόνιμου χαρα­κτήρα (εφόσον έχουν αντα­πο­δο­τικό χαρα­κτήρα) για να βοη­θη­θεί η λει­τουρ­γία των Δ.Ε.Υ.Α. «Να κάνετε όλοι σας αιτή­ματα για μόνιμες προ­σλή­ψεις όλων των ειδι­κο­τή­των. Θα προ­σπα­θή­σουμε να το κάνουμε μαζί με το ΑΣΕΠ να ξεπε­ρά­σουμε τις αγκυ­λώ­σεις όπως σε κάποιες περιο­χές, και να ανα­ζη­τη­θούν λύσεις όπως π.χ. στο θέμα της εντο­πιό­τη­τας (για εργάτες, μηχα­νι­κούς κ.λπ.) Οι δια­γω­νι­σμοί θα τρέξουν άμεσα ώστε να πάνε οι υπάλ­λη­λοι στις θέσεις τους. Όλοι πρέπει να έχουν δια­χει­ρι­στική επάρ­κεια με στε­λε­χω­μέ­νες τεχνι­κές υπη­ρε­σίες…» -ανέφερε.

Ο ίδιος, ανα­κοί­νωσε την αλλαγή στον τρόπο λει­τουρ­γίας των Δ.Ε.Υ.Α. με το νέο έτος, με διανομή αρμο­διο­τή­των (όπως π.χ. στους διευ­θυ­ντές) ενώ δίδεται η δυνα­τό­τητα ρυθ­μί­σεων για οφειλές προς το κράτος.

«Για τα δάνεια θα δοθεί δυνα­τό­τητα από τις τρά­πε­ζες με ιδιαί­τερα ευνοϊ­κούς όρους. Επίσης, δίνεται δυνα­τό­τητα συμ­ψη­φι­σμών ανάμεσα στις Δ.Ε.Υ.Α. και τους δήμους (χωρίς φορο­λο­γική και ασφα­λι­στική ενη­με­ρό­τητα) ενώ, θα ρυθ­μι­στούν οι οφειλές στους παρό­χους ενέρ­γειας που ξεπερ­νούν το 1 δις ευρώ» λέγο­ντας πως θα δοθούν 200 εκ. ευρώ ως επι­χο­ρή­γηση στις Δ.Ε.Υ.Α. για εξό­φληση των οφειλών. Στόχος είναι να κλείσει το κομμάτι με τις ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς τους παρό­χους ενέρ­γειας. Δίνουμε την δυνα­τό­τητα με εναλ­λα­κτι­κές να προ­χω­ρή­σει αυτό.

Ο υπιουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών εξήγ­γειλε και άλλες αλλαγές, που θα περι­λαμ­βά­νο­νται στον νέο Κώδικα Τ.Α. «Έχουμε μπροστά μας, πολλή δουλειά να κάνουμε για να αντι­με­τω­πί­σουμε τις προ­κλή­σεις των επο­μέ­νων ετών» και απηύ­θυνε έκκληση για συνερ­γα­σία με την ΕΥΔΑΠ αφού έχει την τεχνο­γνω­σία αλλά και με το ΥΠΕΣ.

Ο πρό­ε­δρος της ΔΕΥΑΡ κ. Σωτήρης Βαγια­νός

Στην τοπο­θέ­τηση του, ο πρό­ε­δρος της ΔΕΥΑΡ κ. Σωτήρης Βαγια­νός, επε­σή­μανε μεταξύ άλλων τα εξής:

«Είμαι νέος αυτο­διοι­κη­τι­κός και ασχο­λού­μαι ενεργά από το 2024, σε ένα δύσκολο “μαγαζί” όπως η ΔΕΥΑ Ρόδου που αριθμεί 542 γεω­τρή­σεις, 12 βιο­λο­γι­κούς και 1537 χλμ εδαφική αρμο­διό­τητα. Και όλα αυτά, με 147 άτομα προ­σω­πικό. Ως εργα­λείο είσπρα­ξης και σχε­δια­σμού, θεωρώ ότι θα πρέπει να θεσμο­θε­τη­θεί μία ξεχω­ρι­στή ενη­με­ρό­τητα. Θα πρέπει να δίνουμε ενη­με­ρό­τη­τες μη οφειλής, σε έναν επεν­δυτή που έρχεται να κάνει ένα έργο π.χ. ύψους 200 εκ. ευρώ και χρω­στάει στη ΔΕΥΑ, ένα εκα­τομ­μύ­ριο. Χωρίς να είναι ενή­με­ρος στα νομικά πρόσωπα του κάθε δήμου, δεν μπορεί να προ­χω­ρή­σει καμία δια­δι­κα­σία. είναι ένα εργα­λείο, που θα βοη­θή­σει την εισπρα­ξι­μό­τητα, αλλά και θα βοη­θή­σει στην καλύ­τερη λει­τουρ­γία των δήμων και των ΔΕΥΑ. Καθη­με­ρινά, είμαστε αντι­μέ­τω­ποι με δεκάδες αιτή­ματα ανθρώ­πων που μας ζητούν νερό σε διά­φο­ρες δύσβα­τες περιο­χές, όπου εμείς δεν μπο­ρούμε να δώσουμε και γινό­μα­στε δέκτες παρα­πό­νων –ενώ δεν είναι δική μας αρμο­διό­τητα. Ένα ακόμη σημα­ντικό θέμα που πρέπει να εξε­τα­στεί είναι οι αδειο­δο­τή­σεις των γεω­τρή­σεων από ιδιώτες. Η ΔΕΥΑΡ έχει 542 γεω­τρή­σεις και όλο το υπό­λοιπο νησί της Ρόδου (ξενο­δό­χοι και αγρότες) έχουν 1.400. ποιος ελέγχει την επάρ­κεια του υδρο­φό­ρου ορί­ζο­ντα; Ποιος είναι ο επί­ση­μος δια­χει­ρι­στής που μπορεί να γνω­ρί­ζει τι γίνεται; Μιλάω για 1400 ιδιω­τι­κές γεω­τρή­σεις με άγνω­στες τις ποσό­τη­τες του νερού που αντλού­νται. Η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση που υπο­τί­θε­ται ότι έχει την αρμο­διό­τητα, δεν δια­θέ­τει το απα­ραί­τητο προ­σω­πικό, ούτε το θεσμικό πλαίσιο ώστε να παρα­κο­λου­θή­σει αυτή την δια­δι­κα­σία. Κλεί­νο­ντας, να μιλήσω για τη νησιω­τι­κό­τητα.

Εμείς στα Δωδε­κά­νησα, δεν είμαστε δια­συν­δε­δε­μέ­νοι. Και ο ενερ­γεια­κός μας χώρος, μας απα­γο­ρεύει τα πάντα. Δεν μπο­ρούμε να ανε­ξαρ­τη­το­ποι­ή­σουμε τις ΔΕΥΑ, κι αυτό γιατί χρεια­ζό­μα­στε πόρους. Π.χ. για όλες μας τις υπο­δο­μές, χρεια­ζό­μα­στε 30 εκ. ευρώ ενώ πλη­ρώ­νουμε στη ΔΕΗ 10 εκ. ευρώ, τον χρόνο. Θα άξιζε τον κόπο μια επέν­δυση για αυτο­νο­μία, ώστε να είμαστε ανε­ξάρ­τη­τοι. Ακόμη και το net billing θα μπο­ρούσε να μας βοη­θή­σει* αλλά στα νησιά δεν μπορεί να εφαρ­μο­στεί (σε όσα δεν είναι δια­συν­δε­δε­μένα). Ενώ μπορούν να γίνουν επεν­δύ­σεις, δεν μας δίνεται η δυνα­τό­τητα και ανα­γκα­ζό­μα­στε να πλη­ρώ­νουμε τιμο­λό­για που δεν μας ανα­λο­γούν.

Έθεσα ένα ζήτημα ως προς τα ενερ­γειακά προ­γράμ­ματα ανα­βάθ­μι­σης των αντλιών. Μόνον η ΔΕΥΑΡ έχει 11 εκ. ευρώ για τέτοια συστή­ματα, που θα μειώσει ένα 15% χωρίς εγγύηση στα­θε­ρό­τη­τας της τιμής –ενώ αυξά­νο­νται τα τιμο­λό­για της ΔΕΗ. Για τις δια­συν­δε­δε­μέ­νες περιο­χές και δη τις νησιω­τι­κές, πρέπει να δούμε πώς θα μπο­ρέ­σουν να καλύ­ψουν τις ανάγκες τους με άλλους τρόπους.

Για τον ΦΠΑ…. η Ρόδος εξαι­ρέ­θηκε, δεν πλη­ρώ­νο­νται τα Μετα­φο­ρικά Ισο­δύ­ναμα κ.λπ. οπότε η επι­βά­ρυνση στα κόστη μετα­φο­ράς είναι τερά­στια και δεν υπάρ­χουν σε άλλα μέρη της χώρας.

Κλεί­νο­ντας, να ζητήσω να διεκ­δι­κή­σουμε ένα θεσμο­θε­τη­μένο ποσοστό από το Τέλος Ανθε­κτι­κό­τη­τας, διότι στις φυσικές κατα­στρο­φές η μεγα­λύ­τερη ζημιά που γίνεται είναι στις υπο­δο­μές μας. Εμείς στην Ρόδο, είχαμε 54 εκ. ευρώ ζημιές και χρη­μα­το­δο­τή­σαμε από ίδιους πόρους, 22 εκ. ευρώ –χωρίς καμία βοήθεια. Πήραμε μόλις 3 εκ. ευρώ σαν επι­χο­ρή­γηση, ενώ η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, για δύο ποτάμια πήρε 36 εκ. ευρώ. Θεωρώ ότι οι κύριες υπο­δο­μές της χώρας βρί­σκο­νται στην ύδρευση και στην απο­χέ­τευση (αρμο­διό­τη­τάς μας) οπότε πρέπει να προ­βλε­φθεί ειδικό κονδύλι για τις ΔΕΥΑ».

*Τα φωτο­βολ­ταϊκά net billing είναι συστή­ματα ταυ­το­χρο­νι­σμέ­νου συμ­ψη­φι­σμού με δυνα­τό­τητα απο­ζη­μί­ω­σης της πλε­ο­νά­ζου­σας ενέρ­γειας (με τιμές Χρη­μα­τι­στη­ρίου Ενέρ­γειας). Όπως σε ένα φωτο­βολ­ταϊκό αυτο­πα­ρα­γω­γής (net metering) έτσι και στο σχήμα του net billing ο κατα­να­λω­τής μπορεί να εγκα­τα­στή­σει ένα φωτο­βολ­ταϊκό (στο κτήριό του ή απο­μα­κρυ­σμένα με virtual net billing μόνο) το οποίο θα τρο­φο­δο­τεί τις ηλε­κτρι­κές του ανάγκες κατά τις ώρες ηλιο­φά­νειας (όταν δεν υπάρχει ηλιο­φά­νεια μπορεί να τρο­φο­δο­τή­σει το φορτίο και με βοήθεια μπα­τα­ριών).