Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, λόγω λειψυδρίας, και επίσημα Αττική, Λέρος και Πάτμος

Ολο­κλη­ρώ­θη­κε η δια­δι­κα­σία κή­ρυ­ξης κα­τά­στα­σης έκτα­κτης ανά­γκης, λόγω λει­ψυ­δρί­ας, σε Λέρο, Πάτμο και Ατ­τι­κή, με την υπο­γρα­φή των σχε­τι­κών υπουρ­γι­κών απο­φά­σε­ων από τον Υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, κ. Σταύ­ρο Πα­πα­σταύ­ρου.

Γιατί φτά­σα­με σε αυτή την κα­τά­στα­ση;

Όπως έχει κάνει γνω­στό η ΕΥΔΑΠ ΑΕ., η κύρια αιτία είναι η δρα­μα­τι­κή μεί­ω­ση των απο­θε­μά­των στους τα­μιευ­τή­ρες που υδρο­δο­τούν την Ατ­τι­κή. Για πα­ρά­δειγ­μα, το επί­πε­δο της στάθ­μης του νερού στον τα­μιευ­τή­ρα του Ευ­ή­νου βρί­σκε­ται σε ιστο­ρι­κά χα­μη­λά επί­πε­δα, ακόμα χα­μη­λό­τε­ρα από αυτά του 2008, ενώ το γε­γο­νός ότι η ξη­ρα­σία φαί­νε­ται να είναι πιο έντο­νη στην, κρί­σι­μη από πλευ­ράς υδρο­φο­ρί­ας, λε­κά­νη του Ευ­ή­νου, και σε κάθε πε­ρί­πτω­ση έχει αξιο­ση­μεί­ω­τα με­γά­λη διάρ­κεια, δι­καιο­λο­γεί πλή­ρως την αυ­ξη­μέ­νη ανη­συ­χία από πλευ­ράς ΕΥΔΑΠ ΑΕ. Η πα­ρα­πά­νω πτώση οφεί­λε­ται σε συν­δυα­σμό πα­ρα­γό­ντων. Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή έχει εντεί­νει τους ρυθ­μούς μεί­ω­σης απο­θε­μά­των νερού. Μέχρι το 2021 τα απο­θέ­μα­τα στους τα­μιευ­τή­ρες ήταν στα­θε­ρά, στο 1,1 δις κυ­βι­κά μέτρα. Δεν μειώ­νο­νταν. Από το 2022, άρ­χι­σε η μεί­ω­ση των απο­θε­μά­των που αγ­γί­ζει τα πε­ρί­που 250 εκατ. κυ­βι­κά μέτρα ανά έτος. Επι­πλέ­ον, ση­μειώ­νε­ται μεί­ω­ση των βρο­χο­πτώ­σε­ων κατά πε­ρί­που 25%, αύ­ξη­ση της ετή­σιας εξά­τμι­σης κατά πε­ρί­που 15% και αύ­ξη­ση της κα­τα­νά­λω­σης κατά πε­ρί­που 6%. Όλα αυτά τα στοι­χεία, συ­ντεί­νουν στο ότι η Ελ­λά­δα θα αντι­με­τω­πί­σει, μετά την Κύπρο, το υψη­λό­τε­ρο υδα­τι­κό στρες στη νότια Ευ­ρώ­πη. Ως υδα­τι­κό στρες, εν­νο­ού­με το πο­σο­στό του δια­θέ­σι­μου νερού μιας πε­ριο­χής που απαι­τεί­ται για να κα­λυ­φθεί η ζή­τη­ση – στη χώρα μας αυτό φτά­νει το 70%. Η Ατ­τι­κή και η Θεσ­σα­λο­νί­κη, αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας πάνω από τον μισό πλη­θυ­σμό της χώρας σε κα­τα­νά­λω­ση πό­σι­μου νερού, βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο.  Όλα αυτά οδή­γη­σαν σε μια σειρά από επι­στη­μο­νι­κές με­λέ­τες ότι δια­νύ­ου­με μια πε­ρί­ο­δο έμ­μο­νης ξη­ρα­σί­ας, συ­γκρί­σι­μης μόνο με την ξη­ρα­σία της πε­ριό­δου 1988-1994, αν και όχι εξί­σου ακραί­ας.

 Τι ση­μαί­νει “κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης λει­ψυ­δρί­ας”;

Ση­μαί­νει ότι, λόγω της ση­μα­ντι­κής μεί­ω­σης των απο­θε­μά­των νερού στους τα­μιευ­τή­ρες της Ατ­τι­κής, το ΥΠΕΝ — με τη γνω­μο­δό­τη­ση της Ρυθ­μι­στι­κής Αρχής Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδά­των (ΡΑΑΕΥ), κα­τό­πιν αι­τή­μα­τος της ΕΥΔΑΠ— ανα­γνω­ρί­ζει ότι υπάρ­χει επεί­γου­σα ανά­γκη για δια­χεί­ρι­ση των υδα­τι­κών πόρων.

Η κή­ρυ­ξη της Ατ­τι­κής σε κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης λει­ψυ­δρί­ας είναι μια δια­δι­κα­σία που στη­ρί­ζε­ται σε υδρο­λο­γι­κά δε­δο­μέ­να και επι­στη­μο­νι­κά κρι­τή­ρια, ενώ στην πράξη δίνει προ­τε­ραιό­τη­τα στην υλο­ποί­η­ση κρί­σι­μων έργων υπο­δο­μής (τα­μιευ­τή­ρες, δί­κτυα, ενί­σχυ­ση απο­θε­μά­των), έτσι ώστε να θω­ρα­κι­στεί η επάρ­κεια νερού με­σο­πρό­θε­σμα και μα­κρο­πρό­θε­σμα και να δια­σφα­λι­στεί η απρό­σκο­πτη εξυ­πη­ρέ­τη­ση της ύδρευ­σης και της άρ­δευ­σης.

Η κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης απο­τε­λεί την ύστα­τη ευ­και­ρία της Πο­λι­τεί­ας να ολο­κλη­ρώ­σει με τα­χύ­τη­τα και απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα έργα αντι­με­τώ­πι­σης λει­ψυ­δρί­ας και να θω­ρα­κί­σει την Ατ­τι­κή πριν να είναι πολύ αργά.

Πόσο επη­ρε­ά­ζει τον πο­λί­τη;

Η κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης δεν συ­νο­δεύ­ε­ται από μέτρα πε­ριο­ρι­σμού που αφο­ρούν τους πο­λί­τες. Ο συ­να­γερ­μός ση­μα­το­δο­τεί τις ενέρ­γειες της Πο­λι­τεί­ας, προ­κει­μέ­νου να θέσει σε ακόμα πιο υψηλή προ­τε­ραιό­τη­τα την άμεση έναρ­ξη των απα­ραί­τη­των έργων. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση ωστό­σο, η εξέ­λι­ξη αυτή κάνει ακόμα πιο ξε­κά­θα­ρη την ευ­θύ­νη που έχου­με όλοι ως πο­λί­τες σχε­τι­κά με την προ­στα­σία του πο­λύ­τι­μού αυτού πόρου. Ο κόκ­κι­νος συ­να­γερ­μός δεν ση­μαί­νει πε­ρι­κο­πές ή πε­ριο­ρι­σμούς. Ση­μαί­νει υπεύ­θυ­νη στάση από όλους. Μπο­ρεί να έχει έρθει η ώρα των απο­φά­σε­ων για τα με­γά­λα έργα που πρέ­πει να υλο­ποι­η­θούν, αλλά αυτό δε ση­μαί­νει ότι δεν πρέ­πει να βελ­τιω­θεί ση­μα­ντι­κά το πο­σο­στό ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και χρή­σης του νερού. Παρά το γε­γο­νός ότι δεν έχουν λη­φθεί έκτα­κτα μέτρα πε­ριο­ρι­σμού της κα­τα­νά­λω­σης, η συ­νει­δη­τή και υπεύ­θυ­νη αξιο­ποί­η­ση των υδά­τι­νών μας πόρων είναι ση­μα­ντι­κή — ει­δι­κά όταν γνω­ρί­ζου­με ότι τα απο­θέ­μα­τα είναι πε­ριο­ρι­σμέ­να. Ήδη η ΕΥΔΑΠ έχει αναρ­τή­σει στην ιστο­σε­λί­δα της ανα­λυ­τι­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες για την εξοι­κο­νό­μη­ση νερού στο σπίτι.

Γιατί τώρα και όχι νω­ρί­τε­ρα;

Διότι τώρα ορι­στι­κο­ποι­ή­θη­καν τα επι­στη­μο­νι­κά δε­δο­μέ­να, τα οποία στοι­χειο­θε­τούν την ανά­γκη για άμεσα μέτρα. Το αί­τη­μα της ΕΥΔΑΠ προς την αρ­μό­δια Αρχή, στη­ρί­χθη­κε σε επι­στη­μο­νι­κές με­λέ­τες και διαρ­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση των υδρο­λο­γι­κών δε­δο­μέ­νων. Ο συν­δυα­σμός όλων αυτών μας οδή­γη­σε στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι φτά­νου­με σε ένα κρί­σι­μο ση­μείο.

Η ση­με­ρι­νή εξέ­λι­ξη δεν απο­τε­λεί “κε­ραυ­νό εν αι­θρία”. Πα­ρα­κο­λου­θού­με όλα τα τε­λευ­ταία χρό­νια τις πο­λυ­ε­πί­πε­δες επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρί­σης στο ζή­τη­μα της λει­ψυ­δρί­ας εξ ου και έχουν εξε­τα­στεί πολ­λές δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις πριν κα­τα­λή­ξου­με στα έργα και τις πα­ρεμ­βά­σεις που έχουν ήδη πα­ρου­σια­στεί. Έχει γίνει επί μα­κρόν με­λέ­τη βέλ­τι­στων διε­θνών πρα­κτι­κών και έχουν ανα­λυ­θεί δια­φο­ρε­τι­κά μο­ντέ­λα που έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί σε δια­φο­ρε­τι­κές χώρες πριν δη­μιουρ­γη­θεί αυτό το στρα­τη­γι­κό σχέ­διο για την αντι­με­τώ­πι­ση της λει­ψυ­δρί­ας που έχει πα­ρου­σια­στεί.

Επι­πλέ­ον, απαι­τή­θη­καν ερευ­νη­τι­κές γε­ω­τρή­σεις και διε­ξο­δι­κές με­λέ­τες, προ­κει­μέ­νου να απο­κρυ­σταλ­λω­θούν τα έργα που θα πε­τύ­χουν την με­σο­μα­κρο­πρό­θε­σμη υδρο­δό­τη­ση της Ατ­τι­κής για τα επό­με­να 25 χρό­νια. Κατά συ­νέ­πεια κρί­νε­ται ότι ο κίν­δυ­νος λει­ψυ­δρί­ας σε χρο­νι­κό ορί­ζο­ντα έτους, αλλά και για τα επό­με­να 2-5 χρό­νια, είναι ορα­τός και δι­καιο­λο­γεί αυ­ξη­μέ­νη ανη­συ­χία, επα­γρύ­πνη­ση και επί­σπευ­ση δρά­σε­ων θω­ρά­κι­σης του υδρο­συ­στή­μα­τος – αλλά όχι πα­νι­κό.

Τι ση­μαί­νει πρα­κτι­κά η επι­τά­χυν­ση των δια­δι­κα­σιών;

Η ενερ­γο­ποί­η­ση του αρ. 55 του νόμου 5215/25 ση­μαί­νει ότι η δια­δι­κα­σία των ωρι­μάν­σε­ων γι’ αυτά τα – απαι­τού­με­να- με­γά­λα έργα γί­νε­ται μέσα από τη Μο­νά­δα Συμ­βά­σε­ων Στρα­τη­γι­κής Ση­μα­σία του Υπερ­τα­μεί­ου. Μπαί­νουν δη­λα­δή σε προ­τε­ραιό­τη­τα και σε δια­δι­κα­σία επι­τά­χυν­σης. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, τη­ρού­νται απα­ρέ­γκλι­τα όλες οι δια­δι­κα­σί­ες δια­φά­νειας και προ­φα­νώς νο­μι­μό­τη­τας, με την εγ­γύ­η­ση του PPF, όπως εξάλ­λου συμ­βαί­νει σε δε­κά­δες κρί­σι­μα για τη χώρα μας έργα.

Ποια είναι τα επό­με­να βή­μα­τα; 

Έχει ήδη υπάρ­ξει μια με­γά­λη με­λέ­τη και σχε­δια­σμός από την ΕΥΔΑΠ, σε συ­νερ­γα­σία με την Πο­λι­τεία και με την κα­τεύ­θυν­ση των αρ­μο­δί­ων, για μια σειρά από απα­ραί­τη­τα έργα και πα­ρεμ­βά­σεις. Τα έργα αυτά έχουν πα­ρου­σια­στεί ήδη στη δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση. Πέρα από τη με­λε­τη­τι­κή τους ωρί­μαν­ση πλέον, προ­κει­μέ­νου να ξε­κι­νή­σει τά­χι­στα η υλο­ποί­η­ση, αυτό που έχει επί­σης ση­μα­σία είναι να υπάρ­ξει η απα­ραί­τη­τη ενη­μέ­ρω­ση όλων των εμπλε­κό­με­νων και η δια­βού­λευ­ση, η κα­τα­νό­η­ση των προ­κλή­σε­ων και των επι­λο­γών που υπάρ­χουν.

Μόνο η Ελ­λά­δα έχει πρό­βλη­μα λει­ψυ­δρί­ας;

Το φαι­νό­με­νο δεν είναι ελ­λη­νι­κό, αλλά έχει ένα ευ­ρύ­τε­ρο γε­ω­γρα­φι­κό χα­ρα­κτή­ρα. Σύμ­φω­να με στοι­χεία της European Environment Agency (EEA), πε­ρί­που το 30 % του πλη­θυ­σμού της νό­τιας Ευ­ρώ­πης ζει σε πε­ριο­χές με μό­νι­μη υδα­τι­κή πίεση, ενώ έως και το 70 % αντι­με­τω­πί­ζει επο­χι­κή λει­ψυ­δρία κατά τους θε­ρι­νούς μήνες. Η λει­ψυ­δρία στη Με­σό­γειο δεν είναι απλώς μια πε­ρί­ο­δος ανομ­βρί­ας — είναι μια δο­μι­κή πρό­κλη­ση που απει­λεί την κοι­νω­νία, την οι­κο­νο­μία και το πε­ρι­βάλ­λον.  Η Ισπα­νία απο­τε­λεί χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή πε­ρί­πτω­ση: τα τε­λευ­ταία χρό­νια αντι­με­τω­πί­ζει πα­ρα­τε­τα­μέ­νες πε­ριό­δους ξη­ρα­σί­ας και θερ­μό­τε­ρων, πιο ξηρών χει­μώ­νων που έχουν οδη­γή­σει σε ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση των απο­θε­μά­των νερού. Τα υπό­γεια ύδατα έχουν υπο­χω­ρή­σει επι­κίν­δυ­να, με κίν­δυ­νο εισ­ρο­ής θα­λάσ­σιου νερού και υπο­βάθ­μι­σης των πόρων. Γι’ αυτό η Ισπα­νία όπως και πολ­λές άλλες χώρες της πε­ριο­χής υλο­ποιούν ολο­κλη­ρω­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις για το νερό, τις οποί­ες η Ελ­λά­δα τις έχει με­λε­τή­σει και έχει αξιο­ποι­ή­σει να συ­μπε­ρά­σμα­τα που προ­κύ­πτουν. Τέλος, το ίδιο φαι­νό­με­νο λει­ψυ­δρί­ας αντι­με­τω­πί­ζει η Κύ­προς και η Ιτα­λία, αλλά και η Νότια Γαλ­λία. Συ­νε­πώς, σύμ­φω­να πάντα με την ΕΥΔΑΠ ΑΕ. η Δυ­τι­κή και Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη κα­λού­νται να βρουν άμεσα λύ­σεις για ένα κοινό πρό­βλη­μα.

Πηγή: capital.gr