Γ. Χατζημάρκος: Μια σύγχρονη Περιφερειακή Διακυβέρνηση είναι κορυφαία μεταρρύθμιση για την Ελλάδα που μας αξίζει

Η Τοπική Αυτο­διοί­κηση βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο αυτό το διά­στημα. Από τη μια, ο νέος Κώδικας του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών και από την άλλη η Γενική Συνέ­λευση της Ένωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδας, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Αθήνα το προη­γού­μενο διήμερο (13-14/11).

Κεντρικό πρόσωπο ο πρό­ε­δρος της ΕΝΠΕ και περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζη­μάρ­κος, ο οποίος μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για τη Γενική Συνέ­λευση της Ένωσης και τον μεταρ­ρυθ­μι­στικό χαρα­κτήρα της, ανα­φέρ­θηκε στον νέο Κώδικα της Αυτο­διοί­κη­σης, τον οποίο θεωρεί ανα­γκαίο και σημα­ντικό βήμα για τη θεσμική ανα­συ­γκρό­τησή της, ανέλυσε εκτενώς το σχέδιο των δύο αξόνων της ΕΝΠΕ, εξήγησε ποια είναι η διοι­κη­τική ελευ­θε­ρία που θέλουν να έχουν οι 13 Περι­φέ­ρειες της χώρας και ποια η σχέση συνερ­γα­σίας που πρέπει να υπάρχει με τους Δήμους και τέλος μίλησε για την Περι­φέ­ρειά του και τα νησιά της.

Ακο­λου­θεί η συνέ­ντευξη του προ­έ­δρου της ΕΝΠΕ και περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γ. Χατζη­μάρ­κου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον δημο­σιο­γράφο Δημήτρη Βασι­λό­πουλο

   – Πρώτα απ’ όλα πείτε μας, ποιο ήταν το αντι­κεί­μενο της συζή­τη­σης στη διήμερη Γενική Συνέ­λευση της ΕΝΠΕ, που ολο­κλη­ρώ­θηκε χθες;

«Η συζή­τηση της Γενικής Συνέ­λευ­σης της ΕΝΠΕ επι­κε­ντρώ­θηκε στον θεμε­λιώδη προ­βλη­μα­τι­σμό για το πώς η χώρα θα μπο­ρέ­σει να αξιο­ποι­ή­σει τη θετική δυνα­μική της και να προ­χω­ρή­σει στο επόμενο μεταρ­ρυθ­μι­στικό άλμα. Δεν απο­τέ­λεσε μια εσω­τε­ρική δια­δι­κα­σία συντε­χνια­κού χαρα­κτήρα, αλλά μια ουσια­στική, πολι­τική συζή­τηση για το μέλλον της Ελλάδας και τον ρόλο των 13 Περι­φε­ρειών σε αυτό. Η Γενική Συνέ­λευση απο­τέ­λεσε τόπο συνά­ντη­σης ιδεών, προ­τά­σεων και εμπει­ριών από όλες τις Περι­φέ­ρειες, με κοινό στόχο την ενί­σχυση της δημο­κρα­τι­κής λει­τουρ­γίας και της απο­κέ­ντρω­σης με όφελος για τον πολίτη.

Κεντρικό ερώτημα ήταν πώς η χώρα μπορεί να απε­λευ­θε­ρώ­σει τις δημιουρ­γι­κές της δυνά­μεις και να εμπι­στευ­θεί περισ­σό­τερο τους θεσμούς της. Επο­μέ­νως, είχε έντονο μεταρ­ρυθ­μι­στικό χαρα­κτήρα, με κύρια θεμα­το­λο­γία τη μετά­βαση προς μια πιο ώριμη και ουσια­στική μορφή Περι­φε­ρεια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης. Ο κόσμος αλλάζει ραγδαία και η απά­ντησή μας πρέπει να έχει το βλέμμα στραμ­μένο στο μέλλον και το χέρι στην καρδιά, με τη δέσμευση ότι θα παρα­δώ­σουμε στις επό­με­νες γενιές μια καλύ­τερη Ελλάδα. Ο δρόμος για μια βιώσιμη και ανθε­κτική ανά­πτυξη, με οφέλη για όλους και σε όλη την Ελλάδα, περνά μέσα από ισχυρές Περι­φέ­ρειες. Μια σύγ­χρονη Περι­φε­ρειακή Δια­κυ­βέρ­νηση είναι κορυ­φαία μεταρ­ρύθ­μιση για την Ελλάδα που μας αξίζει».

   – Πώς αξιο­λο­γείτε το Νέο Κώδικα για την Αυτο­διοί­κηση του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών;

«Ο Νέος Κώδικας για την Αυτο­διοί­κηση είναι ένα πολύ σημα­ντικό και ανα­γκαίο βήμα για τη θεσμική ανα­συ­γκρό­τηση και των δύο βαθμών της Αυτο­διοί­κη­σης. Πρό­κει­ται για μια ουσια­στική μεταρ­ρυθ­μι­στική τομή που δίνει απα­ντή­σεις σε ένα πάγιο αίτημα για σαφή­νεια των ρόλων, των αρμο­διο­τή­των και των ορίων ευθύνης. Με την κωδι­κο­ποί­ηση περισ­σό­τε­ρων από 500 διά­σπαρ­των νομο­θε­τη­μά­των, δημιουρ­γεί­ται πλέον ένα σταθερό και καθαρό πλαίσιο κανόνων, που ενι­σχύει τη δια­φά­νεια, τον αμοι­βαίο σεβασμό μεταξύ των επι­πέ­δων διοί­κη­σης και την εμπι­στο­σύνη των πολιτών.

Ωστόσο, η ΕΝΠΕ δεν αντι­με­τω­πί­ζει τον Κώδικα ως τελικό προ­ο­ρι­σμό, αλλά ως αφε­τη­ρία μιας νέας αρχής. Πάνω σε αυτό το θεμέλιο μπορεί να χτιστεί η επόμενη μεγάλη θεσμική τομή, που αφορά στην Περι­φε­ρειακή Δια­κυ­βέρ­νηση. Πρό­κει­ται για ένα μεταρ­ρυθ­μι­στικό άλμα στη θεσμική αρχι­τε­κτο­νική της χώρας, το οποίο συνιστά το δια­χρο­νικό διεκ­δι­κη­τικό πλαίσιο της ΕΝΠΕ και αφορά σε μια Ελλάδα πιο ώριμη, μια Ελλάδα με εδραιω­μένη την αυτο­πε­ποί­θηση της».

   – Σας ακού­σαμε από το βήμα της Γενικής Συνέ­λευ­σης να λέτε πως θα κατα­θέ­σετε ένα σχέδιο δύο αξόνων. Μπο­ρείτε να μας πείτε περισ­σό­τερα γι’ αυτό;

«Η ΕΝΠΕ εργά­ζε­ται πάνω σ’ ένα ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο με δύο κεντρι­κούς άξονες. Ο πρώτος άξονας είναι η αλλαγή του μίγ­μα­τος της χρη­μα­το­δό­τη­σης των Περι­φε­ρειών. Είναι αδήριτη ανάγκη πλέον να εισα­χθεί στη νομο­θε­σία της χώρας ένα χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο που να συνδέει την ανα­πτυ­ξιακή δρα­στη­ριό­τητα κάθε Περι­φέ­ρειας με την ενί­σχυση των ιδίων πόρων της. Ένας περι­φε­ρεια­κός Πόρος Ανά­πτυ­ξης, στον καθο­ρι­σμό του οποίου απο­φα­σι­στικό ρόλο θα έχει το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο της κάθε Περι­φέ­ρειας, με σκοπό τη χρη­μα­το­δό­τηση δράσεων, πρω­το­βου­λιών και έργων βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, υπο­δο­μών και ενί­σχυ­σης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και της κοι­νω­νι­κής συνοχής.

Ο δεύ­τε­ρος άξονας αφορά στη μεγα­λύ­τερη διοι­κη­τική ελευ­θε­ρία, που θα δώσει υπό­σταση σε μια πραγ­μα­τική Περι­φε­ρειακή Δια­κυ­βέρ­νηση. Διοι­κη­τική ελευ­θε­ρία όχι για εμάς, αλλά για να μπο­ρέ­σουμε εμείς να υπη­ρε­τή­σουμε ακόμη πιο στο­χευ­μένα και πιο απο­τε­λε­σμα­τικά τις κοι­νω­νίες και τις οικο­νο­μίες των Περι­φε­ρειών μας. Δεν μας φοβίζει καμία αρμο­διό­τητα, δεν κρυ­βό­μα­στε από καμία ευθύνη. Την ευθύνη την επι­ζη­τούμε και την υπη­ρε­τούμε με αίσθημα καθή­κο­ντος. Την αρμο­διό­τητα όμως που έχουμε τη δυνα­τό­τητα να εκτε­λέ­σουμε, την αρμο­διό­τητα που είναι υλο­ποι­ή­σιμη και όχι την αρμο­διό­τητα που μας δόθηκε για να απο­κτή­σει άλλοθι όλη η υπό­λοιπη δημόσια διοί­κηση.

Θα ανοί­ξουμε λοιπόν τον δημόσιο διάλογο γι’ αυτό το σχέδιο με τους δύο κεντρι­κούς άξονες που ανέφερα και μάλιστα μέσα στο 2026 θα διορ­γα­νώ­σουμε κι ένα μεγάλο διεθνές Συνέ­δριο για να αξιο­ποι­ή­σουμε τη διεθνή και ευρω­παϊκή εμπει­ρία, που υπάρχει και η οποία θα μας βοη­θή­σει να αφή­σουμε πίσω τις λογικές του χθες και να προ­χω­ρή­σουμε με εμπι­στο­σύνη και αυτο­πε­ποί­θηση προς το αύριο».

   – Να στα­θούμε λίγο στους άξονες. Γιατί ζητάτε ίδιους πόρους; Οι Περι­φέ­ρειες δεν είναι έτσι κι αλλιώς αυτές που έχουν τα χρήματα; Του­λά­χι­στον αυτή η εντύ­πωση υπάρχει…

«Πράγ­ματι, υπάρχει μια ευρέως δια­δε­δο­μένη, αλλά λαν­θα­σμένη αντί­ληψη ότι ‘’τα χρήματα βρί­σκο­νται στις Περιφέρειες’’. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, οι Κεντρι­κοί Αυτο­τε­λείς Πόροι και το Εθνικό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης είναι σήμερα οι δύο πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης των Περι­φε­ρειών της χώρας. Οι Κεντρι­κοί Αυτο­τε­λείς Πόροι καλύ­πτουν οριακά το λει­τουρ­γικό κόστος των Περι­φε­ρειών. Στο δε Εθνικό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης, δεν μπο­ρούμε να εντά­ξουμε έργο χωρίς απόφαση υπουρ­γού. Ακόμη και για τη συντή­ρηση του οδικού δικτύου και τον καθα­ρι­σμό ρεμάτων και ποταμών στις περιο­χές ευθύνης μας.

Τώρα σε ό,τι αφορά τα Περι­φε­ρειακά Επι­χει­ρη­σιακά Προ­γράμ­ματα πρέπει να ξεκα­θα­ρί­σουμε πως επίσης δεν είναι πόροι των Περι­φε­ρειών. Οι Περι­φε­ρειάρ­χες είμαστε μόνον, επι­κε­φα­λής των Δια­χει­ρι­στι­κών Αρχών, υπεύθυνοι-υπόλογοι για τη δια­χεί­ριση των πόρων αυτών που έχουν γεω­γρα­φική αναφορά στην Περι­φέ­ρειά μας. Στα ΠΕΠ κάνουμε τη δουλειά μας, κάτω από πολύ αυστη­ρούς κανο­νι­σμούς, με αφο­σί­ωση και επιμονή, πετυ­χαί­νουμε καλά απο­τε­λέ­σματα προς όφελος των τοπικών κοι­νω­νιών, ωστόσο κάποια στιγμή πρέπει να κατέβει αυτή η ταμπέλα που γράφει ‘’Τα χρήματα είναι στις Περιφέρειες’’».

   – Σχετικά με τον δεύτερο άξονα της διοι­κη­τι­κής ελευ­θε­ρίας, πιστεύτε πως το κεντρικό κράτος θα συναι­νέ­σει σε μια τέτοια αλλαγή, που θα σημαί­νει ότι θα χάσει τον έλεγχο που έχει σήμερα;

«Είναι αλήθεια πως το κεντρικό κράτος δια­χρο­νικά διστά­ζει να απε­μπο­λή­σει τον έλεγχο και τις εξου­σίες του. Ωστόσο, η ίδια η ιστορία απο­δει­κνύει ότι ο υπερ­βο­λι­κός συγκε­ντρω­τι­σμός δεν απέ­τρεψε τις κρίσεις, αλλά αντί­θετα, σε κάποιες περιό­δους, συνέ­βαλε σε αυτές. Με καθυ­στε­ρή­σεις, ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και χαμένες ευκαι­ρίες. Η Περι­φε­ρειακή Δια­κυ­βέρ­νηση δεν σημαί­νει απουσία ελέγχου, αλλά μετα­φορά εμπι­στο­σύ­νης και ευθύνης προς θεσμούς, που έχουν απο­δεί­ξει ωρι­μό­τητα και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα.

Η εμπει­ρία δείχνει ότι οι Περι­φέ­ρειες μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν υπεύ­θυνα, με δια­φά­νεια και υψηλή απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα. Το κεντρικό κράτος δεν έχει τίποτα να φοβηθεί από αυτή τη μεταρ­ρύθ­μιση. Αντί­θετα, θα ενι­σχύ­σει τη συνοχή, την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και την ποιό­τητα της Δημο­κρα­τίας. Είναι η ώρα να τολ­μή­σουμε τη μεγάλη φυγή προς τα εμπρός για να συγ­χρο­νι­στούμε με τα αυτο­νό­ητα και τα κεκτη­μένα των ευρω­παϊ­κών δημο­κρα­τιών».

– Η ενί­σχυση των Περι­φε­ρειών μπορεί να δημιουρ­γή­σει αντι­πα­λό­τη­τες με τους Δήμους; Σε πολλές περι­πτώ­σεις κατα­γρά­φο­νται αντα­γω­νι­στι­κές σχέσεις.

«Αυτές είναι ανα­χρο­νι­στι­κές αντι­λή­ψεις, που εκφρά­ζουν άλλες εποχές και σίγουρα όχι τον και­νούρ­γιο κόσμο που γεν­νιέ­ται μπροστά στα μάτια μας. Οι Περι­φέ­ρειες και οι Δήμοι έχουν δια­κρι­τούς ρόλους και πρέπει να λει­τουρ­γούν συμπλη­ρω­μα­τικά, όχι αντα­γω­νι­στικά. Οι Περι­φέ­ρειες δια­θέ­τουν τον στρα­τη­γικό, ανα­πτυ­ξιακό ρόλο, ενώ οι Δήμοι βρί­σκο­νται πιο κοντά στην καθη­με­ρι­νό­τητα του πολίτη. Μόνο μέσα από συνερ­γα­σία και συντο­νι­σμό μπορεί να υπάρξει ένα συνε­κτικό μοντέλο τοπικής δια­κυ­βέρ­νη­σης, που θα υπη­ρε­τεί ουσια­στικά τους πολίτες.

Η ΕΝΠΕ έχει απο­δεί­ξει ότι πιστεύει στη συνερ­γα­σία και γι’ αυτό και προωθεί μεταρ­ρυθ­μί­σεις, που ενι­σχύ­ουν συνο­λικά τον θεσμό της Αυτο­διοί­κη­σης, χωρίς να επι­διώ­κει συγκέ­ντρωση δύναμης. Το ζητού­μενο δεν είναι ποιος έχει μεγα­λύ­τερη εξουσία, αλλά ποιος ανα­λαμ­βά­νει μεγα­λύ­τερη ευθύνη για το κοινό καλό».

   – Με την ευκαι­ρία αυτής της συνο­μι­λίας δεν γίνεται να μη ρωτή­σουμε και για την Περι­φέ­ρειά σας, το Νότιο Αιγαίο. Διαρκώς ακούμε μια συζή­τηση για τις υπο­δο­μές στα νησιά. Εσείς τι κάνετε σε αυτό το ζήτημα;

«Με σχέδιο, με μεθο­δική προ­σπά­θεια και αξιο­ποιώ­ντας όσους πόρους δια­θέ­τουμε, δίνουμε μέρα-μέρα μια δύσκολη και επίμονη μάχη για να καλύ­ψουμε τις ανάγκες υπο­δο­μών στο σύνολο της Περι­φέ­ρειάς μας. Δυο είναι οι βασικές κατευ­θύν­σεις μας.

Πρώτον, ενι­σχύ­ο­ντας τις υπο­δο­μές των νησιών μας, όπως για παρά­δειγμα τα οδικά δίκτυα, όπως η αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας, ενι­σχύ­ουμε και τον του­ρι­σμό μας, ο οποίος είναι η ζωο­γό­νος δύναμη των τοπικών οικο­νο­μιών μας. Ανα­βαθ­μί­ζο­ντας την ποιό­τητα ζωής των κατοί­κων, ανα­βαθ­μί­ζουμε και την του­ρι­στική εμπει­ρία των επι­σκε­πτών μας.

Δεύ­τε­ρον, τα νησιά μας τα θέλουμε πράσινα και βιώσιμα. Σε αυτή την κατεύ­θυνση υλο­ποιού­νται προ­γράμ­ματα βιω­σι­μό­τη­τας που έχουν τύχει διε­θνούς ανα­γνώ­ρι­σης, όπως το «Just Go Zero» της Τήλου, το οποίο επε­κτεί­νε­ται πλέον σε 16 νησιά της Περι­φέ­ρειας, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Καστε­λό­ρι­ζου. Η Χάλκη είναι επίσης το πρώτο ελλη­νικό «GR-Eco Island» νησί, που έχει επι­τύ­χει ουσια­στικά μηδε­νι­κές εκπο­μπές άνθρακα, η Αστυ­πά­λαια ξεχω­ρί­ζει ως πρω­το­πόρο νησί σε επίπεδο έξυπνης κινη­τι­κό­τη­τας (e-mobility), ενώ στην Ρόδο ξεκι­νή­σαμε το πιο φιλό­δοξο έργο, το «The Rhodes Co-Lab» μέσα από το οποίο στο­χεύ­ουμε στον μετα­σχη­μα­τι­σμό της Ρόδου σε ολι­στικά βιώσιμο του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό. Ταυ­τό­χρονα, κάνουμε ένα πραγ­μα­τικό άλμα στην ορθή δια­χεί­ριση και ανα­κύ­κλωση των απορ­ριμ­μά­των με τη λει­τουρ­γία του ΦΟΔΣΑ Ν. Αιγαίου. Ξεκί­νησε πιλο­τικά με τη συνερ­γα­σία Περι­φέ­ρειας και Δήμων και απο­δεί­χθηκε μοντέλο επι­τυ­χίας, που προ­γραμ­μα­τί­ζει πλέον έργα που θα αλλά­ξουν πλήρως την καθη­με­ρι­νό­τητα των νησιών στο ζήτημα των απορ­ριμ­μά­των.

Κάθε επι­τυ­χία μας γίνεται σκα­λο­πάτι και για νέες και­νο­τό­μες πρω­το­βου­λίες για την βιω­σι­μό­τητα και το περι­βάλ­λον, ώστε και οι επό­με­νες γενιές να έχουν το δικαί­ωμα να ζήσουν την ομορφιά των νησιών μας».

Πηγή: amna.gr