Τι ισχύει για την άδεια μητρότητας στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα

Οι εργα­ζό­με­νες μητέρες δικαιού­νται άδεια μητρό­τη­τας συνο­λι­κής διάρ­κειας 17 εβδο­μά­δων. Οι 8 εβδο­μά­δες χορη­γού­νται υπο­χρε­ω­τικά πριν την πιθανή ημε­ρο­μη­νία τοκετού, και οι υπό­λοι­πες 9 μετά τον τοκετό. Σε περί­πτωση που ο τοκετός πραγ­μα­το­ποι­η­θεί σε προ­γε­νέ­στερη από την πιθανή ημε­ρο­μη­νία, το υπό­λοιπο της άδειας χορη­γεί­ται μετά τον τοκετό, ώστε να συμπλη­ρω­θούν οι 17 εβδο­μά­δες (Ε.Γ.Σ.Σ.Ε.2000-2001 άρθρο 7).

Τι ισχύει στον ιδιω­τικό τομέα

Οι γυναί­κες που απα­σχο­λού­νται σε οποιον­δή­ποτε εργο­δότη με σχέση εργα­σίας ιδιω­τι­κού δικαίου, αορί­στου ή ορι­σμέ­νου χρόνου, δικαιού­νται, ανε­ξάρ­τητα από εθνι­κό­τητα, ιδιό­τητα (υπάλ­λη­λος ή εργά­τρια), τον χρόνο εργα­σίας στον εργο­δότη τους, να λάβουν άδεια τοκετού και λοχείας, συνο­λι­κής διάρ­κειας 17 εβδο­μά­δων, δηλαδή 119 ημέρες, προ­σκο­μί­ζο­ντας στον εργο­δότη τους πιστο­ποι­η­τικό γιατρού που να βεβαιώ­νει την πιθανή ημέρα του τοκετού. Απ’ αυτές οι 56 ημέρες θα χορη­γού­νται υπο­χρε­ω­τικά πριν από την πιθανή ημε­ρο­μη­νία τοκετού και οι υπό­λοι­πες 63 μετά τον τοκετό.

Aν θηλά­ζουν ακόμη και αν περά­σουν οι 17 εβδο­μά­δες, δικαιού­νται για 30 μήνες μετά τον τοκετό, να προ­σέρ­χο­νται στην δουλειά τους κατά μία ώρα αργό­τερα και να φεύγουν μία ώρα νωρί­τερα. Δια­φο­ρε­τικά και σε συνεν­νό­ηση πάντα με τον εργο­δότη τους, μπορούν να έχουν μειω­μένο ωράριο για τους πρώτους 12 μήνες κατά 2 ώρες την ημέρα και μία ώρα για επι­πλέον 6 μήνες μετά τη λήξη της άδειας λοχείας.

Την άδεια απου­σίας για λόγους φρο­ντί­δας του παιδιού δικαιού­ται και ο πατέρας, εφόσον δεν κάνει χρήση αυτής η εργα­ζό­μενη μητέρα, προ­σκο­μί­ζο­ντας στον εργο­δότη του σχετική βεβαί­ωση του εργο­δότη της μητέρας του παιδιού.

Επίσης, μόνο οι μητέρες που είναι ασφα­λι­σμέ­νες στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και εργά­ζο­νται με σχέση εργα­σίας ορι­σμέ­νου ή αορί­στου χρόνου σε επι­χει­ρή­σεις, μετά τη λήξη της άδειας λοχείας και της ισό­χρο­νης προς το μειω­μένο ωράριο άδειας, δικαιού­νται να λάβουν ειδική άδεια προ­στα­σίας μητρό­τη­τας 6 μηνών.

Κατά τη διάρ­κεια της ειδικής αυτής άδειας, ο ΟΑΕΔ υπο­χρε­ού­ται να κατα­βάλ­λει στην εργα­ζό­μενη μητέρα μηνιαίως ποσό ίσο με τον κατώ­τερο μισθό, καθώς και ανα­λο­γία δώρων εορτών και επι­δό­μα­τος αδείας. Σε περί­πτωση απα­σχό­λη­σης μέχρι και 4 ώρες ημε­ρη­σίως ή μέχρι 13 ημέρες τον μήνα κατά τη διάρ­κεια του εξα­μή­νου που προη­γεί­ται της άδειας κυο­φο­ρίας, το κατα­βαλ­λό­μενο από τον ΟΑΕΔ ποσό ισούται με το μισό του καθο­ρι­ζό­με­νου κατώ­τε­ρου μισθού.

Εάν μια μητέρα, ωστόσο δεν κάνει χρήση του μειω­μέ­νου ωραρίου, δικαιού­ται 9 μήνες άδεια με απο­δο­χές μετά την άδεια λοχείας. Στη συνέ­χεια, ο χρόνος εργα­σίας της εργα­ζό­με­νης μητέρας μπορεί να μειωθεί κατά δύο ώρες ημε­ρη­σίως εφόσον έχει παιδιά μέχρι 2 ετών και κατά μία ώρα αν έχει παιδιά από 2 μέχρι 4 ετών.

Το δικαί­ωμα καθυ­στε­ρη­μέ­νης προ­σέ­λευ­σης ή πρόωρης απο­χώ­ρη­σης της μητέρας και εναλ­λα­κτικά του πατέρα για τη φρο­ντίδα του παιδιού έχουν και οι θετοί γονείς παιδιού ηλικίας ως 6 ετών, υπό τους ίδιους ως άνω όρους των φυσικών γονέων και χρονική αφε­τη­ρία την υιο­θε­σία.

Τι ισχύει στο Δημόσιο

Οι δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι δικαιού­νται άδεια μητρό­τη­τας με πλήρεις απο­δο­χές 2 μήνες πριν και 3 μήνες μετά τον τοκετό και επίσης έχουν δικαί­ωμα αδείας άνευ απο­δο­χών συνο­λι­κής διάρ­κειας 2 χρόνων για την ανα­τροφή ενός παιδιού μέχρι 6 ετών.

Σε περί­πτωση τέκνου πέραν του 3ου, η άδεια μετά τον τοκετό προ­σαυ­ξά­νε­ται κάθε φορά κατά 2 μήνες. Επίσης, ο χρόνος εργα­σίας του γονέα υπαλ­λή­λου μειώ­νε­ται κατά δύο (2) ώρες ημε­ρη­σίως εφόσον έχει τέκνα ηλικίας έως δύο 2 ετών και κατά μία (1) ώρα εφόσον έχει τέκνα ηλικίας από 2 έως 4 ετών.

Επίσης, άδεια ανα­τρο­φής τέκνου διάρ­κειας εννέα μηνών θα μπορεί να χορη­γεί­ται πλέον και στους πατέρες, με την αλλαγή του νόμου για τις άδειες των δημο­σίων υπαλ­λή­λων, και κατόπιν οδηγιών της ΕΕ και του Συνη­γό­ρου του Πολίτη ώστε να καταρ­γη­θούν οι δια­κρί­σεις και να υπάρξει κατεύ­θυνση προς την ισότητα των φύλων. Έτσι, χορη­γεί­ται πλέον πλήρες 9μηνο στους πατέρες όταν η μητέρα εργά­ζε­ται με μερική απα­σχό­ληση ή με δια­κε­κομ­μέ­νες συμ­βά­σεις.

Ειδικές περι­πτώ­σεις

Σε περί­πτωση από­κτη­σης παιδιού με τη δια­δι­κα­σία της παρέν­θε­της μητρό­τη­τας οι απο­κτώ­ντες γονείς δικαιού­νται τις άδειες που αφορούν τη φρο­ντίδα και ανα­τροφή του παιδιού σαν να ήταν φυσικοί.

Επίσης στους εργα­ζό­με­νους /-ες, που έχουν χηρέψει και στον άγαμο γονέα που έχει την επι­μέ­λεια τους παιδιού, χορη­γεί­ται άδεια με απο­δο­χές 6 εργά­σι­μων ημερών το χρόνο, πέραν αυτής που δικαιού­ται από άλλες δια­τά­ξεις.

Γονέας με 3 παιδιά ή περισ­σό­τερα, δικαιού­ται άδεια 8 εργά­σι­μων ημερών. Η άδεια αυτή χορη­γεί­ται λόγω αυξη­μέ­νων αναγκών φρο­ντί­δας παιδιών ηλικίας μέχρι 12 ετών συμπλη­ρω­μένα.

Τέλος, για κάθε παιδί ηλικίας μέχρι 16 ετών που είναι μαθητής (-τρια), οι εργα­ζό­με­νοι γονείς δικαιού­νται να απου­σιά­ζουν, χωρίς περι­κοπή των απο­δο­χών τους και έπειτα από άδεια του εργο­δότη, ορι­σμέ­νες ώρες ή ολό­κληρη την ημέρα από την εργασία τους μέχρι τη συμπλή­ρωση τεσ­σά­ρων (4) εργά­σι­μων ημερών το ημε­ρο­λο­γιακό έτος, προ­κει­μέ­νου να παρα­κο­λου­θή­σουν την σχολική επίδοση του παιδιού.

Πηγή: dikaiologitika.gr