Νεο «γαλάζιο» αντάρτικο για το κόστος ρεύματος: Επίκαιρη ερώτηση του Μάνου Κόνσολα και 10 βουλευτών της ΝΔ στον Παπασταύρου

• «Εάν η ΔΕΗ πωλούσε σε συν­θή­κες προ Χρη­μα­τι­στη­ρίου Ενέρ­γειας δεν θα μπο­ρούσε να γίνει λόγος για ενερ­γειακή ακρί­βεια στην ελλη­νική αγορά», ανα­φέ­ρε­ται στην ερώτηση • Ποιοι την υπο­γρά­φουν

Νέο «γαλάζιο» αντάρ­τικο στην ΚΟ της Νέας Δημο­κρα­τίας, καθώς 11 βου­λευ­τές του κυβερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος κατέ­θε­σαν, την Τετάρτη (04/11), επί­καιρη ερώτηση προς τον Υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Σταύρο Παπα­σταύ­ρου, για το κόστος του ρεύ­μα­τος.

Σε συνέ­χεια των ερω­τή­σεων για τα «κόκκινα δάνεια » και τις αγορές ακι­νή­των σε ακρι­τι­κές περιο­χές από τουρ­κικά κεφά­λαια, αλλά και την θυελ­λώδη συνε­δρί­αση της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής ομάδας της ΝΔ για το κλεί­σιμο εκα­το­ντά­δων κατα­στη­μά­των ΕΛΤΑ, οι 11 κυβερ­νη­τι­κοί βου­λευ­τές, Γιώργος Βλάχος, Δημή­τρης Καλο­γε­ρό­που­λος, Θεό­δω­ρος Καρά­ο­γλου, Ανδρέας Κατσα­νιώ­της, Μάνος Κόν­σο­λας, Ανα­στά­σιος Μπαρ­τζώ­κας, Χρήστος Μπου­κώ­ρος, Γιάννης Οικο­νό­μου, Ευρι­πί­δης Στυ­λια­νί­δης, Γιώργος Στύλιος και Μίλτος Χρυ­σο­μάλ­λης, ρωτούν τον αρμόδιο υπουργό για τα νομο­θε­τικά μέτρα που θα λάβει ώστε οι χαμηλές τιμές των ΑΠΕ να απο­τυ­πώ­νο­νται στις τιμές λια­νι­κής του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, τι θα κάνει, ώστε το υψηλό κόστος ενέρ­γειας να μη δια­βρώ­νει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των βιο­μη­χα­νι­κών επι­χει­ρή­σεων της χώρας, καθώς και τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που πρέπει να επέλ­θουν στο Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας ώστε η τιμή χον­δρι­κής του ρεύ­μα­τος να μη δια­μορ­φώ­νε­ται με βάση την πάντοτε ακρι­βό­τερη Οριακή Τιμή.

Ειδι­κό­τερα, για το Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας, οι 11 κυβερ­νη­τι­κοί βου­λευ­τές που υπο­γρά­φουν την ερώτηση, κάνο­ντας λόγο για «υπερ­κέρδη» σημειώ­νουν ότι, «από το καθε­στώς ευνο­εί­ται υπέρ­με­τρα μόνον η ΔΕΗ, η οποία πλέον από το 2020 δεν εξυ­γιαί­νε­ται απλώς, αλλά συσ­σω­ρεύει ελέω Χρη­μα­τι­στη­ρίου Ενέρ­γειας κέρδη δις. ευρώ». «Εάν η ΔΕΗ πωλούσε σε συν­θή­κες παλαιού ρυθ­μι­στι­κού μοντέ­λου -δηλαδή προ Χρη­μα­τι­στη­ρίου Ενέργειας- στους πελάτες της το παρα­γό­μενο από αυτήν ηλε­κτρικό ρεύμα με βάση το πραγ­μα­τικό κόστος και ένα λογικό κέρδος, δεν θα μπο­ρούσε να γίνει λόγος για ενερ­γειακή ακρί­βεια στην ελλη­νική αγορά», τονί­ζουν.

Το περιε­χό­μενο της ερώ­τη­σης

Η ερώτηση με τίτλο «Παρεμ­βά­σεις στην αγορά ενέρ­γειας για τη μείωση των τιμών ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος στις βιο­μη­χα­νίες και στα νοι­κο­κυ­ριά» υπο­γρά­φε­ται από τους βου­λευ­τές Γιώργο Βλάχο, Δημήτρη Καλο­γε­ρό­πουλο, Θεόδωρο Καρά­ο­γλου, Ανδρέα Κατσα­νιώτη, Μάνο Κόνσολα, Ανα­στά­σιο Μπαρ­τζώκα, Χρήστο Μπου­κώρο, Γιάννη Οικο­νό­μου, Ευρι­πίδη Στυ­λια­νίδη, Γιώργο Στύλιο και Μίλτο Χρυ­σο­μάλλη. Οι έντεκα καλούν τον Υπουργό να προ­χω­ρή­σει σε συγκε­κρι­μέ­νες νομο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λίες που θα απο­κα­τα­στή­σουν τη λει­τουρ­γία της αγοράς, μειώ­νο­ντας το τελικό κόστος ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας.

Οι βου­λευ­τές υπο­στη­ρί­ζουν ότι το Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας, που λει­τουρ­γεί από το 2020, δεν πέτυχε τους στόχους για δια­φά­νεια, αντα­γω­νι­σμό και μείωση των τιμών, όπως είχε αρχικά προ­βλε­φθεί. Αντί­θετα, όπως τονί­ζουν, οδήγησε σε στρε­βλώ­σεις που επι­τρέ­πουν τη δημιουρ­γία υπερ­κερ­δών για ορι­σμέ­νους παίκτες της αγοράς, με πιο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα τη ΔΕΗ.

Η κριτική στο Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας

Το Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας θεσπί­στηκε ως μέρος της ευρω­παϊ­κής εναρ­μό­νι­σης και της εφαρ­μο­γής του Target Model, ενός ενιαίου μοντέ­λου αγοράς ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας που εφαρ­μό­ζε­ται σε όλη την Ευρω­παϊκή Ένωση. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, η τιμή χον­δρι­κής του ρεύ­μα­τος καθο­ρί­ζε­ται καθη­με­ρινά βάσει της οριακής τιμής, δηλαδή της τελευ­ταίας και ακρι­βό­τε­ρης απο­δε­κτής προ­σφο­ράς παρα­γω­γού που χρειά­ζε­ται για να καλυ­φθεί η ζήτηση.

Στην πράξη αυτό σημαί­νει ότι όλες οι μορφές παρα­γω­γής, ακόμη και οι ΑΠΕ που έχουν σχεδόν μηδε­νικό κόστος, απο­ζη­μιώ­νο­νται στην υψη­λό­τερη τιμή της αγοράς. Έτσι, η τιμή της κιλο­βα­τώ­ρας καθο­ρί­ζε­ται τελικά από τις πιο ακριβές τεχνο­λο­γίες, όπως οι μονάδες φυσικού αερίου και λιγνίτη, και όχι από τις φθη­νό­τε­ρες. Οι βου­λευ­τές επι­ση­μαί­νουν πως το απο­τέ­λε­σμα είναι ένας φαύλος κύκλος υψηλών τιμών που επι­βα­ρύ­νει τους κατα­να­λω­τές και ταυ­τό­χρονα διο­γκώ­νει τα περι­θώ­ρια κέρδους για τους παρα­γω­γούς.

«Υπερ­κέρδη» και η θέση της ΔΕΗ στο επί­κε­ντρο

Στην ερώτηση γίνεται ευθεία αναφορά στα υπερ­κέρδη της ΔΕΗ. Οι βου­λευ­τές σημειώ­νουν πως από το 2020 και μετά η δημόσια επι­χεί­ρηση δεν περιο­ρί­ζε­ται σε εξυ­γί­ανση αλλά παρου­σιά­ζει τερά­στια αύξηση κερ­δο­φο­ρίας «ελέω Χρη­μα­τι­στη­ρίου Ενέρ­γειας». Τα κέρδη EBITDA της ΔΕΗ, από 886 εκατ. ευρώ το 2020, αυξή­θη­καν σε 1,7 δισ. ευρώ το 2023 και προ­βλέ­πε­ται να φτάσουν τα 2 δισ. το 2025.

Οι έντεκα βου­λευ­τές υπο­στη­ρί­ζουν ότι τα απο­τε­λέ­σματα αυτά δεν οφεί­λο­νται σε αύξηση της παρα­γω­γής ή της απο­δο­τι­κό­τη­τας, αλλά στην τεχνητή διό­γκωση της τιμής χον­δρι­κής και στα προ­νό­μια που προ­κύ­πτουν από τη συμ­με­τοχή της ΔΕΗ σε όλα τα στάδια της αγοράς — παρα­γωγή, προ­μή­θεια και εμπορία. «Εάν η ΔΕΗ πωλούσε σε συν­θή­κες παλαιού ρυθ­μι­στι­κού μοντέ­λου, δηλαδή προ Χρη­μα­τι­στη­ρίου Ενέρ­γειας, το παρα­γό­μενο ρεύμα με βάση το πραγ­μα­τικό κόστος και ένα λογικό κέρδος, δεν θα μπο­ρούσε να γίνει λόγος για ενερ­γειακή ακρί­βεια στην ελλη­νική αγορά», σημειώ­νε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ο αντί­κτυ­πος στην οικο­νο­μία και τις επι­χει­ρή­σεις

Η ερώτηση επι­κα­λεί­ται πρό­σφα­τες τοπο­θε­τή­σεις του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου για τη διαρκή επι­βά­ρυνση από το ενερ­γειακό κόστος. Ο πρό­ε­δρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεο­δω­ρό­που­λος, έχει τονίσει επα­νει­λημ­μένα ότι η Ελλάδα βρί­σκε­ται ανάμεσα στις χώρες με το υψη­λό­τερο ενερ­γειακό κόστος στην ΕΕ, κάτι που δια­βρώ­νει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα της βιο­μη­χα­νίας και επι­βα­ρύ­νει τον πλη­θω­ρι­σμό. Μάλιστα, σε πρό­σφατη συνέ­λευση βιο­μη­χα­νιών της Στερεάς Ελλάδας, είχε απο­κα­λύ­ψει πως δύο μεγάλες μονάδες εξε­τά­ζουν τη διακοπή λει­τουρ­γίας τους αν δεν μειω­θούν οι τιμές ρεύ­μα­τος.

Αντί­στοιχα, η ενερ­γειακή ακρί­βεια έχει πλήξει και τον του­ρι­στικό κλάδο. Σύμφωνα με έρευνα του Ινστι­τού­του Του­ρι­στι­κών Ερευνών και Προ­βλέ­ψεων, η αύξηση του κόστους ενέρ­γειας απο­τε­λεί τη δεύτερη μεγα­λύ­τερη πρό­κληση για τα ξενο­δο­χεία μετά την έλλειψη προ­σω­πι­κού, περιο­ρί­ζο­ντας την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Οι δηλώ­σεις Μητσο­τάκη και Παπα­σταύ­ρου

Η ερώτηση των βου­λευ­τών έρχεται λίγο μετά τη δημο­σί­ευση άρθρου του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη στους Financial Times, όπου ανα­γνώ­ριζε πως οι υπάρ­χου­σες δομές της αγοράς ενέρ­γειας «έχουν γίνει πολι­τικά μη ανεκτές» και πως απαι­τεί­ται επα­νε­ξέ­ταση της δια­κυ­βέρ­νη­σης του συστή­μα­τος ώστε να αντι­με­τω­πι­στεί η αδια­φά­νεια και να απο­τρα­πεί η χει­ρα­γώ­γηση των τιμών.

Την ίδια περίοδο, ο Υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Σταύρος Παπα­σταύ­ρου, δήλωνε σε τηλε­ο­πτική του συνέ­ντευξη ότι «δεν θα βάλουμε τους αριθ­μούς πάνω από τους ανθρώ­πους», υπο­γραμ­μί­ζο­ντας την πρόθεση της κυβέρ­νη­σης να προ­στα­τεύ­σει τα ευάλωτα νοι­κο­κυ­ριά, αλλά χωρίς να δώσει σαφή χρο­νο­διά­γραμμα για δομικές αλλαγές στο Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας.

Οι στρε­βλώ­σεις του Target Model

Η έρευνα των Πανε­πι­στη­μίων Άαρχους, Αθηνών και Σόφιας, που επι­κα­λού­νται οι βου­λευ­τές, εντο­πί­ζει τρία κρίσιμα προ­βλή­ματα στη λει­τουρ­γία του Target Model στην Ελλάδα:

πρώτον, την υπερ­βο­λική ελευ­θε­ρία κινή­σεων των παρα­γω­γών,

δεύ­τε­ρον, τον ασφυ­κτικό ευρω­παϊκό έλεγχο που καθυ­στε­ρεί διορ­θώ­σεις,

και τρίτον, την τυφλή εμπι­στο­σύνη στην αυτορ­ρύθ­μιση της αγοράς χωρίς επαρ­κείς μηχα­νι­σμούς επο­πτείας.

Οι αδυ­να­μίες αυτές, σε συν­δυα­σμό με τον περιο­ρι­σμένο αντα­γω­νι­σμό και τις ελλεί­ψεις στις δια­συν­δέ­σεις του ηλε­κτρι­κού δικτύου, καθι­στούν την ελλη­νική αγορά μία από τις πιο ευά­λω­τες στην Ευρώπη ως προς τις δια­κυ­μάν­σεις τιμών.

Το ελλη­νικό ενερ­γειακό παρά­δοξο

Παρότι η Ελλάδα έχει κατα­φέ­ρει τα τελευ­ταία χρόνια να παράγει πάνω από το 50% της ηλε­κτρι­κής της ενέρ­γειας από ΑΠΕ και μεγάλα υδροη­λε­κτρικά έργα, η διείσ­δυση αυτή δεν έχει οδη­γή­σει σε μείωση τιμών. Το φυσικό αέριο εξα­κο­λου­θεί να καθο­ρί­ζει την τελική τιμή και να μετα­κυ­λίει την ακρί­βεια σε νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ένα παρά­δοξο: ενώ η χώρα αυξάνει τη χρήση φθηνής πρά­σι­νης ενέρ­γειας, οι πολίτες πλη­ρώ­νουν από τους υψη­λό­τε­ρους λογα­ρια­σμούς στην Ευρώπη.

Οι προ­τά­σεις των βου­λευ­τών

Οι έντεκα βου­λευ­τές ζητούν από τον Υπουργό Ενέρ­γειας να προ­χω­ρή­σει άμεσα σε τρεις κατευ­θύν­σεις:

1. Νομο­θε­τικά μέτρα που θα δια­σφα­λί­σουν ότι οι χαμηλές τιμές των ΑΠΕ θα απο­τυ­πώ­νο­νται στη λιανική τιμή του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος.

2. Πολι­τι­κές στή­ρι­ξης της βιο­μη­χα­νίας, ώστε το ενερ­γειακό κόστος να μην υπο­νο­μεύει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά της.

3. Μεταρ­ρυθ­μί­σεις στο Χρη­μα­τι­στή­ριο Ενέρ­γειας, προ­κει­μέ­νου η τιμή χον­δρι­κής να μην καθο­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά από την ακρι­βό­τερη οριακή τιμή των ορυκτών καυ­σί­μων.

Η επί­καιρη ερώτηση των έντεκα βου­λευ­τών συνιστά το πιο ηχηρό σήμα εσω­τε­ρι­κής πίεσης για την κυβερ­νη­τική ενερ­γειακή πολι­τική. Το ζήτημα του κόστους ρεύ­μα­τος δεν είναι πλέον τεχνική παρά­με­τρος αλλά κοι­νω­νική και πολι­τική πρό­κληση. Η κυβέρ­νηση καλεί­ται να ισορ­ρο­πή­σει ανάμεσα στις ευρω­παϊ­κές υπο­χρε­ώ­σεις της αγοράς και στην ανάγκη προ­στα­σίας των πολιτών από ένα σύστημα που παράγει τιμές δυσα­νά­λο­γες του κόστους παρα­γω­γής.