ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Στο φως άγνωστες πτυχές της ιστορίας για την εξόντωση των Εβραίων της Ρόδου και της Κω

Μαίρη Φώτη 4 λεπτά ανάγνωση
2

• Ο συγ­γρα­φέας έκανε λόγο για μια μακρά και απαι­τη­τική δια­δρομή, την οποία χαρα­κτή­ρισε «ταξίδι μεταξύ ζωής και θανάτου» • Για πρώτη φορά παρου­σιά­ζο­νται μέσα από αδη­μο­σί­ευτα τεκ­μή­ρια τα γεγο­νότα του Ολο­καυ­τώ­μα­τος στις εβραϊ­κές  κοι­νό­τη­τες της Ρόδου και της Κω • Το βιβλίο βρί­σκε­ται ήδη στη Βιβλιο­θήκη του  Ολο­καυ­τώ­μα­τος στο Λονδίνο, έχει εντα­χθεί σε πανε­πι­στη­μια­κές βιβλιο­γρα­φίες και έχει χαρα­κτη­ρι­στεί ως υπο­δειγ­μα­τική συμβολή στην ιστορία του Ολο­καυ­τώ­μα­τος

Στον προ­αύ­λιο χώρο της Ισραη­λι­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου έγινε η παρου­σί­αση του βιβλίου «The Last Transport: The Holocaust in the Eastern Aegean» του καθη­γητή Anthony McElligott. Η εκδή­λωση πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε παρου­σία μελών της κοι­νό­τη­τας, κατοί­κων του νησιού και επι­στη­μο­νι­κού κόσμου από την Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό.

Το βιβλίο κυκλο­φο­ρεί από τις εκδό­σεις Bloomsbury και τεκ­μη­ριώ­νει, για πρώτη φορά με πλη­ρό­τητα, την εξό­ντωση των εβραϊ­κών κοι­νο­τή­των της Ρόδου και της Κω το καλο­καίρι του 1944. Βασί­ζε­ται σε εκτε­τα­μένη πρω­το­γενή έρευνα, με επί­κε­ντρο τα Αρχεία της Δωδε­κα­νή­σου των Γενικών Αρχείων του Κράτους στη Ρόδο. Ο συγ­γρα­φέας έκανε λόγο για μια μακρά και απαι­τη­τική δια­δρομή, την οποία χαρα­κτή­ρισε «ταξίδι μεταξύ ζωής και θανάτου».

Για πρώτη φορά παρου­σιά­ζο­νται μέσα από αδη­μο­σί­ευτα τεκ­μή­ρια τα γεγο­νότα του Ολο­καυ­τώ­μα­τος στις εβραϊ­κές κοι­νό­τη­τες της Ρόδου και της Κω

Η μελέτη αυτή απο­τε­λεί ουσια­στική συμβολή στη διεθνή ιστο­ριο­γρα­φία του Ολο­καυ­τώ­μα­τος, εντάσ­σο­ντας τα Δωδε­κά­νησα στον ευρύ­τερο ευρω­παϊκό χάρτη της εξό­ντω­σης.

Η εργασία αυτή δίνει ορα­τό­τητα σε μια από τις λιγό­τερο γνωστές πλευρές του Ολο­καυ­τώ­μα­τος στον ελλη­νικό χώρο. Η απέλαση των Εβραίων της Ρόδου και της Κω προς το Άου­σβιτς, τον Ιούλιο του 1944, ήταν από τις τελευ­ταίες που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σε ευρω­παϊκό έδαφος. Μετα­φέρ­θη­καν συνο­λικά 1.755 άτομα. Η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα δεν επέ­στρεψε ποτέ.

Ο καθη­γη­τής McElligott δεν περιο­ρί­στηκε στην κατα­γραφή της επι­χεί­ρη­σης εκτό­πι­σης. Ερεύ­νησε σε βάθος τη ζωή των κοι­νο­τή­των πριν από τον πόλεμο, τη διοι­κη­τική τους συγκρό­τηση, τις κοι­νω­νι­κές τους σχέσεις, καθώς και την επί­δραση της ιτα­λι­κής κατοχής στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους.

Τα τεκ­μή­ρια που χρη­σι­μο­ποί­ησε προ­έρ­χο­νται από δημόσια και κοι­νο­τικά αρχεία, προ­σω­πι­κές επι­στο­λές και άγνωστο έως τώρα υλικό. Πολλά από αυτά εντο­πί­στη­καν, κατα­γρά­φη­καν και δια­σταυ­ρώ­θη­καν χάρη στη συμβολή της προϊ­στα­μέ­νης των ΓΑΚ Δωδε­κα­νή­σου κ. Ειρήνης Τόλιου.

Η παρου­σία του Anthony McElligott στη Ρόδο δεν σχε­τί­ζε­ται μόνο με την έρευνά του. Είναι πλέον μόνιμος κάτοι­κος του νησιού και έχει ανα­πτύ­ξει ισχυ­ρούς δεσμούς με την τοπική κοι­νό­τητα. Η μακρο­χρό­νια επαφή του με ανθρώ­πους του νησιού και η συστη­μα­τική του ενα­σχό­ληση με τα τοπικά δεδο­μένα τού επέ­τρε­ψαν να προ­σεγ­γί­σει την ιστορία με ακρί­βεια και σεβασμό. Η προ­σω­πική του εμπλοκή με τον τόπο απο­τυ­πώ­νε­ται δια­κρι­τικά και στο βιβλίο.

Το The Last Transport δια­βά­ζε­ται με καθα­ρό­τητα. Είναι επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μένο αλλά ταυ­τό­χρονα προσιτό σε ευρύ­τερο κοινό. Απο­φεύ­γει κάθε στι­λι­στική υπερ­βολή και δίνει έμφαση στα γεγο­νότα, στις πηγές και στην ιστο­ρική ακρί­βεια. Περι­λαμ­βά­νει ανα­λυ­τικό χρο­νο­λό­γιο, φωτο­γρα­φικό υλικό και παράρ­τημα με έγγραφα, διευ­κο­λύ­νο­ντας τόσο τον ανα­γνώ­στη όσο και τον ερευ­νητή.

Το βιβλίο έχει ήδη παρου­σια­στεί στη Βιβλιο­θήκη του Ολο­καυ­τώ­μα­τος στο Λονδίνο, όπου συμ­με­τεί­χαν ιστο­ρι­κοί διε­θνούς κύρους, όπως ο Sir Richard Evans. Έχει εντα­χθεί σε πανε­πι­στη­μια­κές βιβλιο­γρα­φίες σε Ηνωμένο Βασί­λειο, ΗΠΑ και Γερ­μα­νία και έχει χαρα­κτη­ρι­στεί από κρι­τι­κούς ως υπο­δειγ­μα­τική συμβολή στην ιστορία του Ολο­καυ­τώ­μα­τος.

Η έκδοση φωτίζει, μεταξύ άλλων, τον ρόλο της ιτα­λι­κής διοί­κη­σης πριν την κατά­ληψη των νησιών από τους Γερ­μα­νούς, τις αλλαγές που έφερε η Κατοχή και τις διοι­κη­τι­κές απο­φά­σεις που οδή­γη­σαν στον εκτο­πι­σμό. Δεν παρα­μέ­νει σε γενικά σχήματα αλλά εστιά­ζει στις λεπτο­μέ­ρειες: στη σύνθεση των οικο­γε­νειών, στα ονόματα, στις δια­δρο­μές που ακο­λού­θη­σαν οι μετα­φο­ρές, στις ημε­ρο­μη­νίες και στα πρόσωπα.

Η συμ­με­τοχή των ΓΑΚ Δωδε­κα­νή­σου στη δια­μόρ­φωση αυτής της ιστο­ρι­κής κατα­γρα­φής ήταν καθο­ρι­στική. Το αρχειακό υλικό της περιό­δου, οργα­νω­μένο και προ­σβά­σιμο, προ­σέ­φερε την ανα­γκαία βάση για να προ­χω­ρή­σει η έρευνα. Όπως ανα­φέρ­θηκε και κατά την παρου­σί­αση, χωρίς την υπο­στή­ριξη του αρχεια­κού προ­σω­πι­κού και τη μεθο­δική κατα­γραφή των εγγρά­φων, πολλά από τα στοι­χεία θα παρέ­με­ναν σε σκόρ­πιες ή αδη­μο­σί­ευ­τες πηγές.

Η Ρόδος και η Κως έχουν πλέον στη διάθεσή τους ένα έργο που κατα­γρά­φει με σαφή­νεια και πλη­ρό­τητα μια ιστο­ρική περίοδο που, για δεκα­ε­τίες, είχε περιο­ρι­σμένη παρου­σία στη δημόσια συζή­τηση. Η ιστορία των εβραϊ­κών κοι­νο­τή­των των νησιών, με την καθη­με­ρι­νό­τητά τους, την κατα­γωγή, τις γλώσσες και τις πολι­τι­σμι­κές επιρ­ροές, αποκτά ξανά φωνή μέσα από την τεκ­μη­ρί­ωση.

Ο Anthony McElligott είναι διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νος ιστο­ρι­κός με ειδί­κευση στη ναζι­στική Γερ­μα­νία και το Ολο­καύ­τωμα.

Έχει διδάξει σε πανε­πι­στή­μια στην Ευρώπη και την Αμερική και έχει στο ενερ­γη­τικό του σειρά μελετών που αφορούν στην ευρω­παϊκή ιστορία του 20ού αιώνα. Το The Last Transport είναι η πρώτη του συστη­μα­τική προ­σέγ­γιση στον ελλη­νικό χώρο.

Η έκδοση δια­τί­θε­ται σε έντυπη και ψηφιακή μορφή.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.