“Πρόστιμα-φαντάσματα” και παραγραφή στα τυφλά: Το ζήτημα της Ρόδου στο μικροσκόπιο του Συνηγόρου του Πολίτη

• Εκα­το­ντά­δες Ροδίτες καλού­νται να πλη­ρώ­σουν πρό­στιμα του Κ.Ο.Κ. που βεβαιώ­θη­καν παρά­νομα έπειτα από δεκα­ε­τίες • Η συστη­μική αδρά­νεια της Διοί­κη­σης και οι χαο­τι­κές πρα­κτι­κές του Δήμου Ρόδου εκθέ­τουν το κράτος δικαίου

Ο Συνή­γο­ρος του Πολίτη με το Πόρισμα 364644/33380/2.6.2025 απο­κα­λύ­πτει μία από τις πιο χαρα­κτη­ρι­στι­κές υπο­θέ­σεις κακο­διοί­κη­σης των τελευ­ταίων ετών: τη μαζική και εκπρό­θε­σμη βεβαί­ωση προ­στί­μων του Κώδικα Οδικής Κυκλο­φο­ρίας από δήμους όλης της χώρας, με απο­κο­ρύ­φωμα την περί­πτωση της Ρόδου.

Σύμφωνα με τις δια­πι­στώ­σεις της Αρχής, ο Δήμος Ρόδου, όπως και δεκάδες άλλοι ΟΤΑ, έστειλε μέσα στην τελευ­ταία διετία ειδο­ποι­η­τή­ρια σε πολίτες για παρα­βά­σεις που είχαν τελε­στεί πριν 15 και 20 χρόνια. Η πρα­κτική αυτή δεν είναι μόνο κοι­νω­νικά άδικη και διοι­κη­τικά προ­βλη­μα­τική, αλλά και νομικά αβάσιμη: ο νόμος ορίζει με σαφή­νεια ότι τα πρό­στιμα του Κ.Ο.Κ. πρέπει να βεβαιώ­νο­νται εντός τριών ετών από την ημε­ρο­μη­νία παρά­βα­σης. Οτι­δή­ποτε πέραν αυτού θεω­ρεί­ται μη νόμιμο.

Το παρά­δειγμα της Ρόδου: εκπρό­θε­σμη βεβαί­ωση, χωρίς ενη­μέ­ρωση

Ο Συνή­γο­ρος του Πολίτη έγινε απο­δέ­κτης δεκάδων καταγ­γε­λιών από Ροδίτες, οι οποίοι αιφ­νι­διά­στη­καν όταν έλαβαν ειδο­ποι­ή­σεις για πρό­στιμα που:

• είχαν επι­βλη­θεί από το 2004 και μετά,

• ουδέ­ποτε τους είχαν κοι­νο­ποι­η­θεί,

• δεν βεβαιώ­θη­καν εντός της τριε­τούς απο­σβε­στι­κής προ­θε­σμίας.

Η απουσία ενη­μέ­ρω­σης στους πολίτες ήταν καθο­ρι­στική. Όχι μόνο για τη δυνα­τό­τητα προ­σφυ­γής ή εξό­φλη­σης εντός προ­θε­σμιών, αλλά κυρίως για τη δια­σφά­λιση της αρχής της χρηστής διοί­κη­σης. Οι Ροδίτες κλή­θη­καν να κατα­βά­λουν ποσά που είχαν ήδη παρα­γρα­φεί, επι­βα­ρυ­μένα με προ­σαυ­ξή­σεις και τόκους.

Ο Δήμος Ρόδου, παρά τις επι­ση­μάν­σεις, επι­μέ­νει

Το πόρισμα ανα­φέ­ρει ρητά την εμπλοκή του Δήμου Ρόδου, με αναφορά στην απόφαση του Πρω­το­δι­κείου Ρόδου (411/2020), το οποίο έκρινε ότι η βεβαί­ωση προ­στί­μου μετά την παρέ­λευση της τριε­τίας από την ημε­ρο­μη­νία της παρά­βα­σης είναι μη νόμιμη. Παρόλα αυτά, ο Δήμος εξα­κο­λου­θούσε να θεωρεί ότι η τριετία ξεκινά από τη στιγμή που εντο­πί­ζει τα πλήρη στοι­χεία του παρα­βάτη — πρα­κτική που ο Συνή­γο­ρος χαρα­κτή­ρισε ως αυθαί­ρετη και ενδει­κτική κακο­διοί­κη­σης.

Ακόμη και μετά τις εγκυ­κλί­ους του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών (534/2023 και 17729/2024), που απο­σα­φή­νι­σαν ότι η προ­θε­σμία ξεκινά από την ημε­ρο­μη­νία της παρά­βα­σης, ο Δήμος Ρόδου συνέ­χισε να χρη­σι­μο­ποιεί την ερμη­νεία που του επέ­τρεπε να εισπράτ­τει παλαιά πρό­στιμα.

Κίν­δυ­νος για οικο­γε­νεια­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς

Πολίτες, σύμφωνα με ανα­φο­ρές, υπέ­στη­σαν οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση λόγω κατα­σχέ­σεων, αδυ­να­μίας έκδοσης φορο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας και άρνησης επι­στρο­φής αχρε­ω­στή­τως κατα­βλη­θέ­ντων ποσών. Η διοί­κηση αγνοεί την αρχή της ασφά­λειας δικαίου, μετα­βι­βά­ζο­ντας στους πολίτες την ευθύνη για την πολυετή δική της αδρά­νεια.

Η απο­τυ­χία της Πολι­τείας να θέσει ενιαί­ους κανόνες

Ο Συνή­γο­ρος καταγ­γέλ­λει ότι η δια­χρο­νικά ασυ­νε­πής στάση του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών δημιούρ­γησε ένα θολό νομικό πλαίσιο, που οδήγησε δήμους όπως της Ρόδου να ερμη­νεύ­ουν τον νόμο κατά το δοκούν. Σε άλλες περιο­χές της χώρας, παρό­μοια πρό­στιμα δια­γρά­φη­καν ως εκπρό­θε­σμα. Στη Ρόδο, αντί­θετα, οι πολίτες βρέ­θη­καν αντι­μέ­τω­ποι με αυθαί­ρε­τες απαι­τή­σεις και απειλές για κατα­σχέ­σεις.

Το αίτημα για νομο­θε­τική ρύθμιση

Η Αρχή ζητά σαφή και δεσμευ­τική ρύθμιση για όλα τα πρό­στιμα του Κ.Ο.Κ., με ρητή απα­γό­ρευση είσπρα­ξης μετά την τριετία, ανε­ξαρ­τή­τως του αν ο Δήμος εντό­πισε αργό­τερα τον παρα­βάτη. Ειδικά για τις περι­πτώ­σεις μέχρι το 2018, προ­τεί­νε­ται να θεω­ρού­νται παρα­γε­γραμ­μέ­νες εφόσον δεν τηρή­θηκε η τριετής προ­θε­σμία.

Για τη Ρόδο και δεκάδες ακόμα περιο­χές, μια τέτοια ρύθμιση θα απο­τε­λέ­σει λύτρωση.

Η υπόθεση των προ­στί­μων του Κ.Ο.Κ. απο­τε­λεί μια χαρα­κτη­ρι­στική περί­πτωση θεσμι­κής αστο­χίας και διοι­κη­τι­κής ανε­πάρ­κειας. Το παρά­δειγμα της Ρόδου φανε­ρώ­νει πώς η κρατική αμέλεια μετα­τρέ­πε­ται σε οικο­νο­μική απειλή για τον πολίτη. Η Πολι­τεία έχει μια τελευ­ταία ευκαι­ρία να απο­κα­τα­στή­σει την εμπι­στο­σύνη και τη νομι­μό­τητα: με νομο­θε­τική παρέμ­βαση που δεν θα αφήνει περι­θώ­ρια για παρα­θυ­ρά­κια, αυθαι­ρε­σίες και άδικες πρα­κτι­κές στους δήμους. Ήρθε η ώρα να κλείσει ορι­στικά αυτό το κεφά­λαιο.