Eurobank για τουρισμό: Η στασιμότητα της μέσης δαπάνης και 10 δράσεις για ένα πιο διατηρήσιμο μοντέλο

Κλει­δί στην προ­σπά­θεια στρο­φής σε ένα πιο δια­τη­ρή­σι­μο του­ρι­στι­κό μο­ντέ­λο είναι η επι­δί­ω­ξη της αύ­ξη­σης της οι­κο­νο­μι­κής συ­νει­σφο­ράς του κλά­δου, όχι μέσω αύ­ξη­σης του αριθ­μού των αφί­ξε­ων αλλά μέσω αύ­ξη­σης της δα­πά­νης ανά επι­σκέ­πτη, υπο­γραμ­μί­ζει με­λέ­τη της μο­νά­δας Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης και Έρευ­νας της Eurobank με τίτλο “Πυ­λώ­νας του­ρι­σμού: Βα­σι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, επί­δρα­ση στην οι­κο­νο­μία, προ­κλή­σεις, ευ­και­ρί­ες και προ­τά­σεις πο­λι­τι­κής”.

Κά­νο­ντας μια ιστο­ρι­κή ανα­δρο­μή, η ομάδα ανά­λυ­σης της Eurobank επι­ση­μαί­νει ότι στην πο­ρεία ανά­πτυ­ξης του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού επι­κρά­τη­σε στα­δια­κά ο μα­ζι­κός του­ρι­σμός και το πα­κέ­το ήλιος και θά­λασ­σα, που είχε με­ρί­διο κοντά στα ¾ του συ­νό­λου των τα­ξι­διών στην Ελ­λά­δα το 2019 (7,4% του συ­νό­λου τέ­τοιων τα­ξι­διών στον κόσμο, πηγή ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ). Ακο­λου­θούν με μι­κρό­τε­ρα με­ρί­δια ο πο­λι­τι­στι­κός και θρη­σκευ­τι­κός του­ρι­σμός, το city break (ισχυ­ρή δυ­να­μι­κή τα τε­λευ­ταία χρό­νια), ο του­ρι­σμός συ­να­ντή­σε­ων κι­νή­τρων, συ­νε­δρί­ων και εκ­θέ­σε­ων και ο ναυ­τι­κός του­ρι­σμός.

Οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις και οι τα­ξι­διω­τι­κές αφί­ξεις στην Ελ­λά­δα πα­ρου­σιά­ζουν έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα. Το γ’ τρί­μη­νο έχει τη με­ρί­δα του λέ­ο­ντος στις ετή­σιες τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις, 53,3% το 2024, και ακο­λου­θούν το β’ τρί­μη­νο με 27,1%, το δ’ τρί­μη­νο με 14,9% και το α’ τρί­μη­νο με 4,7%. Μέχρι το 2022, εξαι­ρώ­ντας την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας, δεν εμ­φα­νί­στη­κε κά­ποια αλ­λα­γή στην τάση κα­τα­νο­μής των τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων. Εντού­τοις, το 2023 και το 2024, το με­ρί­διο του γ’ τρί­μη­νου μειώ­θη­κε συ­νο­λι­κά κατά 6,5 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες.

Αν και ακόμη είναι νωρίς για να θε­ω­ρη­θεί αυτό μία εμπε­δω­μέ­νη τάση, ωστό­σο θα μπο­ρού­σε να συ­σχε­τί­ζε­ται με πα­ρά­γο­ντες που μειώ­νουν την επο­χι­κό­τη­τα του του­ρι­σμού στην Ελ­λά­δα, όπως είναι η αύ­ξη­ση του πα­κέ­του city break (τα σχε­τι­κά τα­ξί­δια γί­νο­νται σχε­δόν όλο το χρόνο) και η απο­φυ­γή της υψη­λής πε­ριό­δου από κά­ποιους επι­σκέ­πτες, όχι μόνο για λό­γους κλι­μα­τι­κούς, αλλά και για λό­γους απο­φυ­γής των υψη­λό­τε­ρων τιμών αυτής της πε­ριό­δου.

Την 9ετια 2011-2019, δη­λα­δή την πε­ρί­ο­δο που κατά βάση εξε­λί­χθη­κε η ελ­λη­νι­κή κρίση χρέ­ους, οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις ακο­λού­θη­σαν έντο­νη ανο­δι­κή τρο­χιά, με απο­τέ­λε­σμα το 2019 να δια­μορ­φω­θούν στα €18,2 δισεκ., από €9,6 δισεκ. το 2010, ή στο 9,8% του ΑΕΠ. Κατά τη διάρ­κεια της βα­θύ­τε­ρης οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης που βίωσε η Ελ­λά­δα τη με­τα­πο­λε­μι­κή πε­ρί­ο­δο, ο του­ρι­σμός στή­ρι­ξε σε έναν βαθμό την πα­ρα­γω­γή και την απα­σχό­λη­ση. Η άνο­δος των του­ρι­στι­κών ει­σπρά­ξε­ων ως από­λυ­το μέ­γε­θος, σε ένα βαθμό, συ­σχε­τί­ζε­ται και με τη βελ­τί­ω­ση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας ως προς τις τιμές η οποία επε­τεύ­χθη κατά τη διάρ­κεια των Προ­γραμ­μά­των Οι­κο­νο­μι­κής Προ­σαρ­μο­γής.

Ωστό­σο, η αύ­ξη­ση του με­ρι­δί­ου του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ οφεί­λε­ται και στην κα­τάρ­ρευ­ση των το­μέ­ων οι οποί­οι στη­ρί­ζο­νταν στην εγ­χώ­ρια ζή­τη­ση, σε αντί­θε­ση με τον του­ρι­σμό που στο με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό του απο­τε­λεί μία εξω­στρε­φή δρα­στη­ριό­τη­τα. Τέλος, την 5ετία 2020-2024, δη­λα­δή την πε­ρί­ο­δο που πε­ρι­λαμ­βά­νει τη δια­τα­ρα­χή της παν­δη­μί­ας, τη με­τα­παν­δη­μι­κή ανά­καμ­ψη και την ενερ­γεια­κή κρίση (συ­νο­δευό­με­νη από γε­ω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις), οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις στην Ελ­λά­δα, μετά την κα­τα­κό­ρυ­φη συρ­ρί­κνω­σή τους στα €4,3 δισεκ. ή στο 2,6% του ΑΕΠ τον πρώτο χρόνο της παν­δη­μί­ας (2020), ανέ­καμ­ψαν τα­χέ­ως και ενι­σχύ­θη­καν στα €21,6 δισεκ. ή στο 9,1% του ΑΕΠ το 2024. Παρά ταύτα, δεν ξε­πέ­ρα­σαν τα προ παν­δη­μί­ας επί­πε­δα ως πο­σο­στό του ΑΕΠ, ενώ σε πραγ­μα­τι­κούς όρους, ήτοι σε στα­θε­ρές τιμές, το από­λυ­το μέ­γε­θός τους ήταν μι­κρό­τε­ρο κατά 1,6% σε σύ­γκρι­ση με το 2019 (+18,8% σε ονο­μα­στι­κούς όρους, ήτοι σε τρέ­χου­σες τιμές).

Πέραν της Ελ­λά­δας, άλλες χώρες της ΕΕ-27 στις οποί­ες ση­μειώ­θη­κε ισχυ­ρή ενί­σχυ­ση των τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων ως προς το ΑΕΠ τα τε­λευ­ταία 14 χρό­νια, ήταν η Πορ­το­γα­λία, η Κρο­α­τία, η Κύ­προς και η Ισπα­νία με 5,5, 4, 2,2 και 2,1 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες αντί­στοι­χα. Κά­ποιες από αυτές τις χώρες, όπως και η  Ελ­λά­δα, βί­ω­σαν μία αύ­ξη­ση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τάς τους ως προς τις τιμές μέσω της εφαρ­μο­γής των αντί­στοι­χων Προ­γραμ­μά­των Οι­κο­νο­μι­κής Προ­σαρ­μο­γής.

Πι­θα­νώς ρόλο στην ενί­σχυ­ση των του­ρι­στι­κών εσό­δων, έπαι­ξαν και οι εξε­γέρ­σεις στη βό­ρεια Αφρι­κή και τη μέση Ανα­το­λή στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του 2010 (η επο­νο­μα­ζό­με­νη Αρα­βι­κή Άνοι­ξη), που ώθη­σαν πολ­λούς τα­ξι­διώ­τες να εγκα­τα­λεί­ψουν αυ­τούς τους προ­ο­ρι­σμούς και να επι­σκε­φτούν τις χώρες της νό­τιας Ευ­ρώ­πης. Ωστό­σο, εν γένει, υφί­στα­ται και μία αύ­ξη­ση της επι­θυ­μί­ας των αν­θρώ­πων στις χώρες με­σαί­ου και με­γά­λου ει­σο­δή­μα­τος να τα­ξι­δεύ­ουν και να απο­κο­μί­ζουν εμπει­ρί­ες ως ολο­έ­να και ση­μα­ντι­κό­τε­ρο μέρος της προ­σλαμ­βα­νό­με­νης ποιό­τη­τας ζωής.

Η άνο­δος των τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων στην Ελ­λά­δα από το 2011 μέχρι το 2024 (5,8% κατά μέσο όρο ετη­σί­ως) προ­ήλ­θε κυ­ρί­ως από τη συ­νι­στώ­σα των αφί­ξε­ων. Ανα­λυ­τι­κά, ο μέσος ετή­σιος ρυθ­μός με­τα­βο­λής των αφί­ξε­ων ήταν 7,1%, οδη­γώ­ντας την ει­σερ­χό­με­νη τα­ξι­διω­τι­κή κί­νη­ση στους 40,7 εκατ. τα­ξι­διώ­τες το 2024 (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των αφί­ξε­ων από κρουα­ζιέ­ρα), από 15,0 εκατ. το 2010. Αντι­θέ­τως, η μέση δα­πά­νη των τα­ξι­διω­τών μειώ­θη­κε στα €530,6 το 2024, από 640,4 το 2010. Το εν λόγω απο­τέ­λε­σμα αντα­να­κλά τη μεί­ω­ση της μέσης διάρ­κειας πα­ρα­μο­νής των τα­ξι­διω­τών στην Ελ­λά­δα στις 5,9 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις το 2024, από 9,3 το 2010. Αυτό είναι ένα ποιο­τι­κό χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό που κα­τα­γρά­φε­ται σε πολ­λούς διε­θνείς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, κα­θό­τι πλέον οι τα­ξι­διώ­τες δεν επι­θυ­μούν να επι­σκε­φτούν μόνο έναν προ­ο­ρι­σμό αλλά πολ­λούς.

Στην πε­ρί­πτω­ση της Ελ­λά­δας, αυτό οφεί­λε­ται εν μέρει στην αύ­ξη­ση της σχε­τι­κής ση­μα­σί­ας του πα­κέ­του city break, μίας μορ­φής επι­σκέ­ψε­ων που αφορά μι­κρό­τε­ρες μέσες διάρ­κειες πα­ρα­μο­νής, όπως φαί­νε­ται από το γε­γο­νός ότι π.χ. η Ατ­τι­κή έχει μι­κρό­τε­ρη μέση διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής. Εν μέρει ωστό­σο, αφορά και την ανά­καμ­ψη της σχε­τι­κής ση­μα­σί­ας των οδι­κών αφί­ξε­ων επι­σκε­πτών από τη βαλ­κα­νι­κή εν­δο­χώ­ρα, κυ­ρί­ως σε πε­ριο­χές της Βό­ρειας Ελ­λά­δας, π.χ. η Κε­ντρι­κή Μα­κε­δο­νία και η Ήπει­ρος έχουν επί­σης μι­κρό­τε­ρες μέσες διάρ­κειας πα­ρα­μο­νής.

Τέλος, η μέση δα­πά­νη ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση ανήλ­θε στα €89,7 το 2024, από €68,6 το 2010, κα­τα­γρά­φο­ντας έναν μέσο ετή­σιο ρυθμό με­τα­βο­λής ίσο με 1,9%. Ωστό­σο, ένα μέρος αυτής της αύ­ξη­σης, αν όχι ολό­κλη­ρο, ήταν ονο­μα­στι­κό. Από το 2011 μέχρι το 2024 ο μέσος ετή­σιος πλη­θω­ρι­σμός στην κα­τη­γο­ρία των εστια­το­ρί­ων και ξε­νο­δο­χεί­ων ήταν 1,9% (2,5% ο απο­πλη­θω­ρι­στής των εξα­γω­γών υπη­ρε­σιών). Συ­νε­πώς, ο πραγ­μα­τι­κός μέσος ετή­σιος ρυθ­μός με­τα­βο­λής της μέσης δα­πά­νης ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση ήταν 0% την πε­ρί­ο­δο 2011-2024 (-3,2% για τη μέση δα­πά­νη) και ο αντί­στοι­χος των τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων 3,9%.

Την τε­λευ­ταία ει­κο­σα­ε­τία έχει αυ­ξη­θεί ση­μα­ντι­κά (+23%) ο αριθ­μός των ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων με πα­ράλ­λη­λη μεί­ω­ση του αριθ­μού των ενοι­κια­ζό­με­νων δω­μα­τί­ων και των camping. Πα­ράλ­λη­λα, η εξί­σου ση­μα­ντι­κή άνο­δος (+24,7%) του αριθ­μού των κα­τα­λυ­μά­των βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης την πε­ρί­ο­δο 2022-2024 – ο οποί­ος ξε­πέ­ρα­σε το 1 εκατ. εντός του 2024 – κά­λυ­ψε την με­γά­λη άνοδο των διε­θνών του­ρι­στι­κών αφί­ξε­ων. Η άνο­δος του αριθ­μού των ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων συ­νο­δεύ­τη­κε από βελ­τί­ω­ση του επι­πέ­δου των υπο­δο­μών αφού με­τα­ξύ 2004-2024 αυ­ξή­θη­κε ο αριθ­μός των μο­νά­δων (+6 και +2,1 φορές) και των κλι­νών (+4,4 και +1,6 φορές) με τέσ­σε­ρα και πέντε αστέ­ρια και μειώ­θη­καν τα αντί­στοι­χα με­γέ­θη με ένα και δύο αστέ­ρια. Πα­ράλ­λη­λα, αυ­ξή­θη­κε η δυ­να­μι­κό­τη­τα τους (+15,3%).

Το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό δω­μα­τί­ων και κλι­νών συ­γκε­ντρώ­νε­ται στα ξε­νο­δο­χεία μι­κρού (άνω του 41%) και με­σαί­ου με­γέ­θους (πε­ρί­που 22%) αλλά πα­ρα­τη­ρεί­ται μεί­ω­ση των πα­ρα­πά­νω με­γε­θών σε ξε­νο­δο­χεία μι­κρού και πολύ μι­κρού με­γέ­θους και αύ­ξη­σή τους σε ξε­νο­δο­χεία με­σαί­ου και με­γά­λου με­γέ­θους. Το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό ξε­νο­δο­χεί­ων ενοι­κια­ζό­με­νων δω­μα­τί­ων και camping βρί­σκο­νται κυ­ρί­ως σε πε­ριο­χές που χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται ως αγρο­τι­κές, αν και αυτό μειώ­νε­ται κατά την πε­ρί­ο­δο 2012-2023 και αυ­ξά­νε­ται το πο­σο­στό τους σε επαρ­χια­κές πό­λεις και με­γά­λα αστι­κά κέ­ντρα. Το συ­γκε­κρι­μέ­νο, ανα­με­νό­με­νο, εύ­ρη­μα κα­τα­δει­κνύ­ει τη θε­τι­κή συμ­βο­λή του του­ρι­σμού, δη­λα­δή της ενί­σχυ­σης των ει­σο­δη­μά­των και της απα­σχό­λη­σης κυ­ρί­ως σε πε­ριο­χές εκτός των αστι­κών κέ­ντρων, που δεν έχουν πολ­λές άλλες οι­κο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, κι επο­μέ­νως βοη­θά­ει στη συ­γκρά­τη­ση του πλη­θυ­σμού σε αυτές τις πε­ριο­χές.

Σχε­τι­κά με τα κα­τα­λύ­μα­τα βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης, την τριε­τία 2022-2024, για το σύ­νο­λο της χώρας και το σύ­νο­λο του έτους, πα­ρου­σιά­ζουν κατά μέσο όρο χα­μη­λό­τε­ρο πο­σο­στό πλη­ρό­τη­τας (30,1%) και χα­μη­λό­τε­ρη μέση διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής (3,7 ημέ­ρες) συ­γκρι­τι­κά με τα ξε­νο­δο­χεία (56,1% και 4,0 ημέ­ρες). Εξάλ­λου, την πε­ρί­ο­δο 2018-2024 η Ελ­λά­δα πα­ρου­σιά­ζει από τις υψη­λό­τε­ρες αυ­ξή­σεις στον συ­νο­λι­κό αριθ­μό δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων σε κα­τα­λύ­μα­τα βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης (123,1%) με­τα­ξύ αντα­γω­νι­στι­κών αγο­ρών (Γαλ­λία, Ισπα­νία, Ιτα­λία, Κρο­α­τία, Κύ­προς, Μάλτα, Πορ­το­γα­λία), κυ­ρί­ως λόγω αύ­ξη­σης των τα­ξι­διω­τι­κών αφί­ξε­ων.

Εν συ­νό­λω, τα τε­λευ­ταία χρό­νια το μο­ντέ­λο του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού με­τα­βάλ­λε­ται προς την κα­τεύ­θυν­ση “όλο και πε­ρισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες οι οποί­οι δια­μέ­νουν όλο και λι­γό­τε­ρο στη χώρα και αφή­νουν όλο και λι­γό­τε­ρα χρή­μα­τα”. Σε έναν βαθμό αυτό οφεί­λε­ται σε με­τα­βο­λές στα μο­τί­βα της εξω­τε­ρι­κής ζή­τη­σης.

Ωστό­σο, στον βαθμό στον οποίο η διό­γκω­ση της ζή­τη­σης με­τα­φρά­ζε­ται σε υπο­βάθ­μι­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος και του επι­πέ­δου πα­ρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, η δια­τη­ρη­σι­μό­τη­τα αυτής της ζή­τη­σης στο μα­κρο­χρό­νιο διά­στη­μα δεν είναι δε­δο­μέ­νη. Το κλει­δί στην προ­σπά­θεια στρο­φής σε ένα πιο δια­τη­ρή­σι­μο του­ρι­στι­κό μο­ντέ­λο, είναι η επι­δί­ω­ξη της αύ­ξη­σης της οι­κο­νο­μι­κής συ­νει­σφο­ράς του κλά­δου, όχι μέσω αύ­ξη­σης του αριθ­μού των αφί­ξε­ων, αλλά μέσω αύ­ξη­σης της δα­πά­νης ανά επι­σκέ­πτη. Αυτό με τη σειρά του προ­ϋ­πο­θέ­τει την πα­ρα­δο­χή ότι η βιω­σι­μό­τη­τα του του­ρι­στι­κού “προ­ϊ­ό­ντος”, σε κάθε προ­ο­ρι­σμό, συν­δέ­ε­ται με τη δια­τή­ρη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της πα­ρά­δο­σης κάθε τόπου, την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος και τη δια­τή­ρη­ση της ομορ­φιάς των φυ­σι­κών το­πί­ων. Αυτοί οι πα­ρά­γο­ντες εγ­γυώ­νται την αυ­θε­ντι­κό­τη­τα της εμπει­ρί­ας. Αυτά δύ­σκο­λα είναι συμ­βα­τά με ένα μο­ντέ­λο μα­ζι­κού του­ρι­σμού χα­μη­λής δα­πά­νης.

Επο­μέ­νως, το κρι­τή­ριο με το οποίο πρέ­πει να δο­μεί­ται το στρα­τη­γι­κό σχέ­διο για τη δη­μιουρ­γία -δη­μό­σιων και ιδιω­τι­κών- υπο­δο­μών για την ανά­πτυ­ξη του του­ρι­στι­κού “προ­ϊ­ό­ντος”, πρέ­πει να απο­σκο­πεί στην δια­τη­ρη­σι­μό­τη­τα, καθώς και την εμπέ­δω­ση συμ­βιω­τι­κών και συ­νερ­γα­τι­κών και όχι αντα­γω­νι­στι­κών σχέ­σε­ων με άλλες οι­κο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες. Επι­προ­σθέ­τως, οι του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σί­ες πρέ­πει να λαμ­βά­νουν υπόψη τους και να προ­σαρ­μό­ζο­νται στις διε­θνείς τά­σεις που δια­μορ­φώ­νο­νται στο κοι­νω­νι­κό, οι­κο­νο­μι­κό, γε­ω­πο­λι­τι­κό και τε­χνο­λο­γι­κό πεδίο, αλλά και στα νέα δε­δο­μέ­να που δη­μιουρ­γεί η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, έτσι ώστε να βελ­τιώ­νε­ται συ­νε­χώς η εμπει­ρία του κάθε τα­ξι­διώ­τη.

Σε θε­ω­ρη­τι­κό επί­πε­δο, η ιδέα της στό­χευ­σης σε ποιο­τι­κό­τε­ρο του­ρι­σμό είναι ελ­κυ­στι­κή αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι ένα εξαι­ρε­τι­κά σύν­θε­το project το οποίο θα επέ­βαλ­λε με­γά­λες αλ­λα­γές σε επι­χει­ρη­μα­τι­κές πρα­κτι­κές, πο­λι­τι­κές, επεν­δύ­σεις (δη­μό­σιες και ιδιω­τι­κές), αλλά και σε νο­ο­τρο­πί­ες.

Ση­μα­ντι­κό­τε­ρες δρά­σεις σε αυτή την κα­τεύ­θυν­ση θα ήταν οι ακό­λου­θες:

1. Αυ­στη­ρή και συ­στη­μα­τι­κή τή­ρη­ση της νο­μο­θε­σί­ας για την αυ­θαί­ρε­τη δό­μη­ση (από­συρ­ση πα­ρά­νο­μων κτι­σμά­των, απο­φυ­γή νο­μι­μο­ποι­ή­σε­ων) και ου­σια­στι­κός πε­ριο­ρι­σμός και της -έως τώρα νό­μι­μης- εκτός σχε­δί­ου δό­μη­σης. Η χύδην δό­μη­ση είναι ένας ανορ­θο­λο­γι­κός και χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κά επι­θε­τι­κός τρό­πος αξιο­ποί­η­σης της γης και οδη­γεί σε υπο­βάθ­μι­ση του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος, εξώ­θη­ση αγρο­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των αλλά και επι­δεί­νω­ση της στάθ­μης των του­ρι­στι­κών εσό­δων. Οι σχε­τι­κές δρά­σεις είναι ίσως η υψη­λό­τε­ρη προ­τε­ραιό­τη­τα δε­δο­μέ­νου ότι η χύδην δό­μη­ση δεν ανα­στρέ­φε­ται και μπο­ρεί να κα­τα­στρέ­ψει έναν του­ρι­στι­κό προ­ο­ρι­σμό, ίσως και ορι­στι­κά.

2. Θέ­σπι­ση και συ­νε­πής τή­ρη­ση της νο­μο­θε­σί­ας για την χω­ρο­θέ­τη­ση των μο­νά­δων φι­λο­ξε­νί­ας και εστί­α­σης και την εναρ­μό­νι­ση τους με το φυ­σι­κό και πο­λι­τι­στι­κό πε­ρι­βάλ­λον. Από­συρ­ση ή τρο­πο­ποί­η­ση μο­νά­δων που πα­ρα­βιά­ζουν αυτόν τον κα­νό­να, είτε με εφαρ­μο­γή της νο­μο­θε­σί­ας όπου υπάρ­χουν πα­ρα­βά­σεις, είτε με οι­κο­νο­μι­κά κί­νη­τρα όπου οι πα­ρεκ­κλί­σεις είναι νο­μό­τυ­πες (ή εκ των υστέ­ρων νο­μι­μο­ποι­η­μέ­νες).

3. Προ­τε­ραιο­ποί­η­ση από τους επι­χει­ρη­μα­τί­ες του του­ρι­σμού και την Πο­λι­τεία ανέ­γερ­σης ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων υψη­λό­τε­ρης στάθ­μης και ανα­βάθ­μι­ση των υφι­στά­με­νων. Κά­ποια πρώτα βή­μα­τα έχουν γίνει: ο αριθ­μός των 5άστε­ρων ξε­νο­δο­χεί­ων της χώρας έχει αυ­ξη­θεί κατά 37% την τε­λευ­ταία πε­ντα­ε­τία 2019-2024, και των 4στε­ρων κατά 14%, ενώ οι μο­νά­δες 1 και 2 αστέ­ρων μειώ­θη­καν. Οι τρά­πε­ζες πα­ρέ­χουν χρη­μα­το­δο­τι­κή στή­ρι­ξη σε αυτή την κα­τεύ­θυν­ση.

4. Ανα­βάθ­μι­ση των υπο­δο­μών που στη­ρί­ζουν τον ποιο­τι­κό και όχι τον μα­ζι­κό του­ρι­σμό: δρό­μοι, μα­ρί­νες, γρή­γο­ρο δια­δί­κτυο, δια­χεί­ρι­ση ενέρ­γειας, νερού και απορ­ριμ­μά­των, υπο­γειο­ποί­η­ση κα­λω­δί­ων δι­κτύ­ων, προ­στα­σία πα­ρα­δο­σια­κών οι­κι­σμών, ανά­δει­ξη μνη­μεί­ων και μου­σεί­ων, πο­λι­τι­στι­κές εκ­δη­λώ­σεις, χιο­νο­δρο­μι­κά κέ­ντρα κ.λπ.

5. Γε­νι­κό­τε­ρα, δρά­σεις εξω­ραϊ­σμού του αστι­κού και φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος: ό,τι είναι ωραίο για τους κα­τοί­κους είναι και για τους επι­σκέ­πτες.

6. Κα­τάρ­τι­ση και ανα­βάθ­μι­ση δε­ξιο­τή­των. Ο ποιο­τι­κός του­ρι­σμός απαι­τεί υψη­λής στάθ­μης προ­σω­πι­κό (και αντί­στοι­χα δη­μιουρ­γεί πιο κα­λο­πλη­ρω­μέ­νες θέ­σεις ερ­γα­σί­ας).

7. Συ­γκε­κρι­μέ­να κί­νη­τρα για εναλ­λα­κτι­κές μορ­φές του­ρι­σμού με με­γα­λύ­τε­ρη προ­στι­θέ­με­νη αξία: επι­σκέ­πτες υγεί­ας, πο­λι­τι­στι­κός και θρη­σκευ­τι­κός του­ρι­σμός, αγρο­του­ρι­σμός, city breaks. Η οι­κο­νο­με­τρι­κή εκτί­μη­ση που πε­ριέ­χε­ται σε αυτή τη με­λέ­τη δεί­χνει ότι με την προ­τε­ραιο­ποί­η­ση συ­γκε­κρι­μέ­νης κα­τεύ­θυν­σης -και γε­ω­γρα­φι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού- επεν­δυ­τι­κών έργων, ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός θα μπο­ρού­σε να επι­τύ­χει κα­λύ­τε­ρη χω­ρι­κή και χρο­νι­κή κα­τα­νο­μή των του­ρι­στι­κών εσό­δων, δη­λα­δή κα­λύ­τε­ρη δια­σπο­ρά των οφε­λών (αλλά και των πα­ρά­πλευ­ρων κο­στών) με­τα­ξύ ηπει­ρω­τι­κής και νη­σιω­τι­κής χώρας και επι­μή­κυν­ση της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου αντί­στοι­χα.

8. Στή­ρι­ξη πρα­κτι­κών αει­φο­ρί­ας και σχε­τι­κών πρω­το­βου­λιών για τον πρά­σι­νο και ψη­φια­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό των επι­χει­ρή­σε­ων (αλλά και απο­φυ­γή κι­νή­τρων που φα­ντά­ζουν προ­σχη­μα­τι­κά για την αύ­ξη­ση της δο­μη­μέ­νης επι­φά­νειας). Στρο­φή προς μια κυ­κλι­κή οι­κο­νο­μία και προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας και του οι­κο­συ­στή­μα­τος.

9. Επι­βο­λή πε­ριο­ρι­σμών στις του­ρι­στι­κές μι­σθώ­σεις. Οι βρα­χυ­χρό­νιες μι­σθώ­σεις είναι και θα εξα­κο­λου­θή­σουν να είναι μέρος του πα­κέ­του υπη­ρε­σιών που προ­σφέ­ρει η χώρα αλλά πρέ­πει να επι­στρέ­ψουν στον σκοπό για τον οποί­ον δη­μιουρ­γή­θη­καν: την οι­κο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού, ήτοι κα­τοι­κί­ες τις οποί­ες οι ιδιο­κτή­τες τους τις χρη­σι­μο­ποιούν κυ­ρί­ως οι ίδιοι και τις υπε­νοι­κιά­ζουν για κά­ποιες λίγες ημέ­ρες, όταν δεν τις χρη­σι­μο­ποιούν, με στόχο να χρη­μα­το­δο­τή­σουν κά­ποια από τα έξοδά τους και πι­θα­νώς να κά­νουν και ο ίδιοι δια­κο­πές κάπου αλλού. Μια κα­τοι­κία η οποία ενοι­κιά­ζε­ται για 10 ή 11 μήνες τον χρόνο δεν εντάσ­σε­ται στην ιδέα της οι­κο­νο­μί­ας του δια­μοι­ρα­σμού, αλλά απο­τε­λεί μια κα­νο­νι­κή οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα για προ­σπο­ρι­σμό κέρ­δους και πρέ­πει, να επι­τρέ­πε­ται ασφα­λώς, αλλά να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως τέ­τοια. Ει­δάλ­λως, οι του­ρι­στι­κές μι­σθώ­σεις επω­φε­λού­νται από φο­ρο­λο­γι­κό και κα­νο­νι­στι­κό αρ­μπι­τράζ ένα­ντι των επί­ση­μων του­ρι­στι­κών μο­νά­δων, νο­θεύ­ο­ντας τον αντα­γω­νι­σμό. Αυτή η πρα­κτι­κή, πε­ραι­τέ­ρω, δη­μιουρ­γεί πολύ ισχυ­ρό κί­νη­τρο οι­κο­δό­μη­σης σε του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές, και δη εκτός σχε­δί­ου, υπο­βαθ­μί­ζο­ντας το τοπίο. Τέλος, η χρήση οι­κι­στι­κών ακι­νή­των για εμπο­ρι­κούς σκο­πούς μπο­ρεί να αφαι­ρεί, ακί­νη­τα από την αγορά των μα­κρο­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων, οξύ­νο­ντας το στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα.

10. Εφαρ­μο­γή μέ­τρων για την προ­στα­σία του του­ρι­σμού από τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. Εν­δει­κτι­κά, εν­θάρ­ρυν­ση των αφί­ξε­ων εκτός πε­ριό­δων υψη­λής θερ­μο­κρα­σί­ας, απο­φυ­γή οι­κο­δό­μη­σης κοντά στο επί­πε­δο του αι­για­λού ή σε άλλες ευαί­σθη­τες πε­ριο­χές (ρέ­μα­τα, εντός δα­σι­κών εκτά­σε­ων κτλ), ανα­βάθ­μι­ση ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας των του­ρι­στι­κών μο­νά­δων, φυ­τεύ­σεις.

Μια τέ­τοια σύν­θε­τη προ­σπά­θεια με­τα­σχη­μα­τι­σμού του μο­ντέ­λου του του­ρι­σμού, κα­τα­λή­γει η με­λέ­τη της Eurobank, δυ­σχε­ραί­νε­ται από το γε­γο­νός ότι το όφε­λος είναι ση­μα­ντι­κό και για πολ­λούς αλλά είναι έμ­με­σο και μα­κρο­πρό­θε­σμο, ενώ το κό­στος είναι για συ­γκε­κρι­μέ­νους και βρα­χυ­πρό­θε­σμο. Ως εκ τού­του, η προ­σπά­θεια αυτή δεν είναι πι­θα­νό να ευ­δο­κι­μή­σει χωρίς την ενερ­γη­τι­κή στή­ρι­ξη (και αστυ­νό­μευ­ση) τέ­τοιων πο­λι­τι­κών από το Κρά­τος. Επι­πλέ­ον, οι άν­θρω­ποι του του­ρι­σμού πρέ­πει να συ­μπα­ρα­τα­χθούν και να πρω­το­στα­τή­σουν σε αυτή την προ­σπά­θεια, δε­δο­μέ­νου ότι συ­νι­στά στοι­χειώ­δη προ­στα­σία των επεν­δύ­σε­ών τους και των μελ­λο­ντι­κών προ­ο­πτι­κών του κλά­δου.

Πηγή: capital.gr