Τα γαϊδουράκια της Λίνδου: ένα βάρβαρο έθιμο που εδραιώθηκε μαζί με τον τουρισμό

• Οι ονη­λά­τες δια­βε­βαιώ­νουν ότι οι σκλη­ρές ει­κό­νες που έκα­ναν τον γύρο του δια­δι­κτύ­ου για τις συν­θή­κες με­τα­χεί­ρι­σης και δια­βί­ω­σης των γαϊ­δου­ριών έχουν αλ­λά­ξει

• Μειώ­θη­κε ο αριθ­μός του ορίου βά­ρους στα 50-65 κιλά

• Προ­σπά­θειες να δη­μιουρ­γη­θεί δια­δρα­στι­κό πάρκο με τα υπάρ­χο­ντα γαϊ­δου­ρά­κια

• Λι­γό­τε­ρα ζώα, λι­γό­τε­ροι ονη­λά­τες

Στην πλέον δη­μο­φι­λή του­ρι­στι­κή το­πο­θε­σία της Ρόδου, στη Λίνδο, υπάρ­χει ακόμη ένα έθιμο το οποίο γεν­νή­θη­κε, με­γά­λω­σε και εδραιώ­θη­κε μαζί με τον του­ρι­σμό. Τα γνω­στά σε όλους μας γαϊ­δου­ρά­κια, που με­τα­φέ­ρουν του­ρί­στες στην ακρό­πο­λη, έγι­ναν κε­ντρι­κό θέμα πριν με­ρι­κά χρό­νια, όταν φω­το­γρα­φί­ες που τα έδει­χναν κα­κο­ποι­η­μέ­να, κου­ρα­σμέ­να και αδύ­να­μα, έκα­ναν τον γύρο του δια­δι­κτύ­ου και σε διε­θνή ΜΜΕ. Ίδιες και χει­ρό­τε­ρες ει­κό­νες (και μά­λι­στα κα­κο­ποί­η­σης) ήρθαν στη δη­μο­σιό­τη­τα από τη Σα­ντο­ρί­νη.

Τα ζώα αυτά, συ­μπα­θή, ήρεμα και αγα­πη­τά στον άν­θρω­πο, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται σαν “ζώα ερ­γα­σί­ας” και υπο­φέ­ρουν από την αν­θρώ­πι­νη εκ­με­τάλ­λευ­ση. Στην δική μας πε­ριο­χή, στη Ρόδο, τα γαϊ­δου­ρά­κια έχουν με­γά­λη ιστο­ρία.

Κάθε χρόνο, εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες συρ­ρέ­ουν στην Ελ­λά­δα για να απο­λαύ­σουν τις ηλιό­λου­στες πα­ρα­λί­ες και τα αρ­χαία μνη­μεία της. Με την άν­θη­ση της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας, τα γαϊ­δου­ρά­κια έχουν γίνει δη­μο­φι­λής ατρα­ξιόν, που συχνά χρη­σι­μο­ποιού­νται για να με­τα­φέ­ρουν αν­θρώ­πους και βα­ριές απο­σκευ­ές. Η πόλη της Λίν­δου στη Ρόδο, η οποία είναι χτι­σμέ­νη γύρω από την αρ­χαία Ακρό­πο­λη στην κο­ρυ­φή ενός βου­νού, βα­σί­ζε­ται στα τε­τρά­πο­δα ζώα ερ­γα­σί­ας για τη με­τα­φο­ρά των πα­ρα­θε­ρι­στών, οι οποί­οι μπο­ρεί να προ­τι­μούν να φτά­σουν στα ιστο­ρι­κά ση­μεία του νη­σιού με τα «ταξί της Λίν­δου».

Πα­ρου­σιά­ζο­νται ως ει­δυλ­λια­κά τα θρυ­λι­κά ελ­λη­νι­κά ταξί με γαϊ­δού­ρια, εμ­φα­νί­ζο­νται συχνά σε τα­ξι­διω­τι­κά φυλ­λά­δια και καρτ πο­στάλ, αλλά υπάρ­χει μια σκο­τει­νή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στη δρα­στη­ριό­τη­τα που ση­μειώ­νε­ται στις λί­στες αρ­κε­τών του­ρι­στών. Στην Ελ­λά­δα, τα γαϊ­δου­ρά­κια έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ιστο­ρι­κά ως μέ­θο­δος με­τα­φο­ράς αγα­θών, καθώς και ως κύριο μέσο προ­σω­πι­κής με­τα­φο­ράς στους στε­νούς και από­το­μους δρό­μους των νη­σιών.

Οι ει­κό­νες με τα δε­κά­δες γαϊ­δου­ρά­κια στη Λίνδο, να υπο­φέ­ρουν στον βωμό της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας, καθώς χρη­σι­μο­ποιού­νται ως «ταξί» για να με­τα­φέ­ρουν υπέρ­βα­ρους πα­ρα­θε­ρι­στές σε από­το­μες πλα­γιές έκα­ναν τον γύρο του δια­δι­κτύ­ου και προ­κά­λε­σαν θύ­ελ­λα αντι­δρά­σε­ων κυ­ρί­ως από ακτι­βι­στές που έκα­ναν ολό­κλη­ρη εκ­στρα­τεία για την ευ­η­με­ρία των τα­λαί­πω­ρων ζώων.

Βελ­τιω­μέ­νη η ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­ση

Σή­με­ρα, μετά τις συ­νε­χείς αντι­δρά­σεις και οχλή­σεις, η κα­τά­στα­ση στη Λίνδο με τα γαϊ­δου­ρά­κια έχει βελ­τιω­θεί.

Μι­λώ­ντας προς τη “δ”, η ξε­να­γός και εθε­λό­ντρια της φι­λο­ζω­ϊ­κής, κα Ευαγ­γε­λία Μα­ζα­ρά­κου, ανέ­φε­ρε με­τα­ξύ άλλων τα εξής:

«Επι­θυ­μού­με να τα κα­ταρ­γή­σου­με. Ωστό­σο, υπάρ­χουν κά­ποια άτομα (οι ονη­λά­τες ή συ­νο­δοί των γαϊ­δου­ριών), οι οποί­οι δεν έχουν κά­ποια άλλη ερ­γα­σία. Οφεί­λω να ομο­λο­γή­σω όμως, ότι οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σής τους έχουν κα­λυ­τε­ρέ­ψει αρ­κε­τά σε σχέση με άλλα χρό­νια. Μέχρι σή­με­ρα, έχουν μεί­νει 10 ονη­λά­τες, ενώ το βάρος που μπο­ρεί να ση­κώ­σει ένα γαϊ­δου­ρά­κι έχει μειω­θεί στα 65 κιλά. Αρ­χι­κά ήταν 50 κιλά –που ήταν πολύ κα­λύ­τε­ρο για τα ζώα. Αν και ο μέσος δυ­τι­κο­ευ­ρω­παί­ος είναι συ­νει­δη­το­ποι­η­μέ­νος, όταν φτά­νουν στη Λίνδο, δεν εν­δια­φέ­ρο­νται για το βάρος. Επι­πλέ­ον, αν κα­ταρ­γη­θούν, θα πρέ­πει να σκε­φτού­με τη με­τέ­πει­τα τύχη τους. Για πα­ρά­δειγ­μα, υπάρ­χει ένα κα­τα­φύ­γιο στη Λα­χα­νιά, στο οποίο ζουν τα γαϊ­δου­ρά­κια με­γά­λης ηλι­κί­ας που απο­σύ­ρο­νται. Από την άλλη, οι του­ρί­στες δεν εν­δια­φέ­ρο­νται πια τόσο πολύ, με απο­τέ­λε­σμα να έχει πέσει κα­τα­κό­ρυ­φα η δου­λειά. Ωστό­σο πρέ­πει να βρί­σκο­νται εκεί υπό καλές συν­θή­κες, να στα­μα­τούν το με­ση­μέ­ρι όταν οι θερ­μο­κρα­σί­ες είναι πολύ υψη­λές, να υπάρ­χουν τρο­φές, νερό και φρο­ντί­δα».

Σύμ­φω­να με τον πρό­ε­δρο του Συλ­λό­γου των Ονη­λα­τών, κ. Φί­λιπ­πο Κο­λιάη, που μί­λη­σε στη “δ” υπάρ­χει η σκέψη να δη­μιουρ­γη­θεί ένα εναλ­λα­κτι­κό – δια­δρα­στι­κό πάρκο, όπου οι του­ρί­στες θα μπο­ρούν να το επι­σκέ­πτο­νται, να βλέ­πουν τα γαϊ­δου­ρά­κια αλλά να μην τα κα­βα­λά­νε για εκ­δρο­μές κ.λπ.

«Προ­σπα­θού­με να ελέγ­χου­με το όριο βά­ρους στα 50 κιλά και μόνον ένα ή δύο (με­γα­λύ­τε­ρα) ζώα που ση­κώ­νουν μέχρι τα 65 κιλά. Τα γαϊ­δου­ρά­κια δου­λεύ­ουν από τις 9 το πρωί έως το πολύ μέχρι τις 12 το με­ση­μέ­ρι. Ο αριθ­μός τους έχει μειω­θεί αρ­κε­τά –περί τα 22 ζώα. Όλα τα γαϊ­δου­ρά­κια έχουν βι­βλιά­ρια υγεί­ας και ελέγ­χο­νται από την Κτη­νια­τρι­κή Υπη­ρε­σία της Πε­ρι­φέ­ρειας, όπου τα έχουν δη­λω­μέ­να οι ιδιο­κτή­τες τους» -όπως είπε.

Το γη­ρο­κο­μείο των γαϊ­δου­ριών στην Πάτμο

Να ση­μειω­θεί πως ένα ξε­χω­ρι­στό κα­τα­φύ­γιο για γαϊ­δου­ρά­κια που υπη­ρέ­τη­σαν ως ζώα ερ­γα­σί­ας στην Πάτμο και τα γύρω νησιά, λει­τουρ­γεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια, προ­σφέ­ρο­ντας αξιο­πρε­πείς συν­θή­κες δια­βί­ω­σης σε ζώα που κά­πο­τε γνώ­ρι­σαν μόνο την κα­κου­χία.

Πίσω από την πρω­το­βου­λία αυτή βρί­σκε­ται ο Ιρα­νός πρί­γκι­πας Σα­ντρου­ντίν Αγά Χαν, ο οποί­ος από τη δε­κα­ε­τία του ’70 επι­σκε­πτό­ταν συχνά την Πάτμο και αγά­πη­σε βαθιά το νησί και τους κα­τοί­κους του. Πα­ρα­τη­ρώ­ντας τη σκλη­ρή εκ­με­τάλ­λευ­ση των γαϊ­δου­ριών, απο­φά­σι­σε να δη­μιουρ­γή­σει έναν χώρο ανα­κού­φι­σης και φρο­ντί­δας για τα ζώα αυτά, όταν πλέον γε­ρά­σουν και δεν είναι σε θέση να ερ­γά­ζο­νται. Το γη­ρο­κο­μείο γαϊ­δου­ριών πα­ρέ­χει κα­θη­με­ρι­νά τροφή, νερό και τα­κτι­κή ια­τρι­κή πε­ρί­θαλ­ψη στα ηλι­κιω­μέ­να γαϊ­δου­ρά­κια, χάρη στην αφο­σί­ω­ση των αν­θρώ­πων που το λει­τουρ­γούν.

Είναι ένας χώρος όπου τα ζώα, που κά­πο­τε κου­βα­λού­σαν φορ­τία κάτω από τον καυτό ήλιο, μπο­ρούν πια να ζουν με ηρε­μία, αξιο­πρέ­πεια και σε­βα­σμό. Μετά τον θά­να­το του πρί­γκι­πα, τη σκυ­τά­λη ανέ­λα­βε η οι­κο­γέ­νειά του, δια­σφα­λί­ζο­ντας τη συ­νέ­χεια του έργου του και τη φρο­ντί­δα των ζώων που κά­πο­τε υπήρ­ξαν σιω­πη­λοί ερ­γά­τες της κα­θη­με­ρι­νής ζωής στα νησιά.