Νέος ΚΟΚ: Πρόστιμα έως 8.000 ευρώ και 4ετής αφαίρεση διπλώματος – Οι περιπτώσεις ποινικής δίωξης

Θε­με­λιώ­δεις αλ­λα­γές προ­βλέ­πει ο νέος Κώ­δι­κας Οδι­κής Κυ­κλο­φο­ρί­ας (ΚΟΚ) που κα­τα­τέ­θη­κε σε δια­βού­λευ­ση χθες, Σάβ­βα­το, την ώρα που η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται στα­θε­ρά ανά­με­σα στις χώρες της ΕΕ με τις υψη­λό­τε­ρες απώ­λειες από τρο­χαία δυ­στυ­χή­μα­τα.

Οι ρι­ζι­κές πα­ρεμ­βά­σεις στο­χεύ­ουν στη μεί­ω­ση των θα­νά­των και των σο­βα­ρών τραυ­μα­τι­σμών το­νί­ζει το υπουρ­γείο

Μόνο το 2024, 665 άν­θρω­ποι έχα­σαν τη ζωή τους σε τρο­χαία ανά την επι­κρά­τεια. Η οδη­γι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά των οδη­γών στην Ελ­λά­δα τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχει προ­κα­λέ­σει ανη­συ­χία και προ­βλη­μα­τι­σμό, όπως έδει­ξε και η απο­κα­λυ­πτι­κή έρευ­να της Palmos Analysis πριν από έναν μήνα. Σύμ­φω­να με αυτήν, οι μισοί οδη­γούν με το κι­νη­τό στο χέρι και ένας στους πέντε υπό την επή­ρεια αλ­κο­όλ.

Ο νέος ΚΟΚ σύμ­φω­να με τον ανα­πλη­ρω­τή υπουρ­γό Με­τα­φο­ρών, Κων­στα­ντί­νο Κυ­ρα­νά­κη, «έρ­χε­ται να αλ­λά­ξει τα δε­δο­μέ­να με ρε­α­λι­σμό και ρι­ζι­κές πα­ρεμ­βά­σεις που στο­χεύ­ουν ξε­κά­θα­ρα στη μεί­ω­ση των θα­νά­των και των βα­ρέ­ων τραυ­μα­τι­σμών στους ελ­λη­νι­κούς δρό­μους και στην καλ­λιέρ­γεια κυ­κλο­φο­ρια­κής παι­δεί­ας».

Μία από τις βα­σι­κό­τε­ρες τομές στον νέο ΚΟΚ έχει να κάνει κυ­ρί­ως με την επι­βο­λή των προ­στί­μων, καθώς από τον Σε­πτέμ­βριο ενερ­γο­ποιού­νται οι κά­με­ρες ασφα­λεί­ας στην Ατ­τι­κή, όπως ανέ­φε­ρε ο υπουρ­γός Με­τα­φο­ρών Κων­στα­ντί­νος Κυ­ρα­νά­κης. Πλέον τα πρό­στι­μα θα επι­βάλ­λο­νται ψη­φια­κά και θα απο­στέλ­λο­νται απευ­θεί­ας στους πα­ρα­βά­τες οδη­γούς μέσω gov.gr. Όποιος δη­λα­δή κάνει την οποιο­δή­πο­τε πα­ρά­βα­ση θα κα­τα­γρά­φε­ται από τις κά­με­ρες και η κλήση θα φτά­νει σπίτι του προ­κει­μέ­νου να πλη­ρώ­σει το προ­βλε­πό­με­νο διοι­κη­τι­κό πρό­στι­μο.

Υπο­τρο­πή: Η με­γά­λη τομή

Η ει­σα­γω­γή της έν­νοιας της υπο­τρο­πής είναι νέα στον ΚΟΚ, καθώς για πρώτη φορά οι ποι­νές για διά­πρα­ξη συ­χνών ή επα­να­λαμ­βα­νό­με­νων πα­ρα­βά­σε­ων δεν θα συμ­ψη­φί­ζο­νται αλλά θα λει­τουρ­γούν σω­ρευ­τι­κά.

Η λο­γι­κή πίσω από αυτή την από­φα­ση είναι ότι δεν μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται το ίδιο ένας οδη­γός που δια­πράτ­τει μια πα­ρά­βα­ση από αμέ­λεια και έναν άλλον που επι­μέ­νει να πα­ρα­νο­μεί συ­στη­μα­τι­κά βά­ζο­ντας σε κίν­δυ­νο αν­θρώ­πι­νες ζωές, οδη­γών και πεζών με κυ­κλο­φο­ρια­κή κουλ­τού­ρα και αγωγή.

Το νέο πλαί­σιο ποι­νών είναι κλι­μα­κω­τό και σαφές. Η αυ­στη­ρό­τη­τα δεν είναι τι­μω­ρία, αλλά ερ­γα­λείο πρό­λη­ψης. Κάθε πα­ρά­βα­ση κα­τα­γρά­φε­ται, και αν επα­να­λη­φθεί, η ποινή αυ­ξά­νε­ται ση­μα­ντι­κά — όχι μόνο χρη­μα­τι­κά, αλλά και διοι­κη­τι­κά: από αφαί­ρε­ση δι­πλώ­μα­τος έως και ποι­νι­κές διώ­ξεις, ανά­λο­γα με τη σο­βα­ρό­τη­τα και τις συ­νέ­πειες.

Κι­νη­τό στο τι­μό­νι; Ξα­να­σκε­φτεί­τε το

Το κι­νη­τό τη­λέ­φω­νο έχει εξε­λι­χθεί σε ύπου­λο εχθρό της σύγ­χρο­νης οδή­γη­σης, αν σκε­φτεί κα­νείς ότι σχε­δόν οι μισοί οδη­γοί πα­ρα­δέ­χο­νται ότι το χρη­σι­μο­ποιούν καθώς οδη­γούν. Η χρήση του μά­λι­στα αγ­γί­ζει το 9%, δη­λα­δή τρι­πλά­σιο πο­σο­στό από τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο.

Με τον νέο ΚΟΚ, ωστό­σο, ει­σά­γο­νται πολύ αυ­στη­ρό­τε­ρες δια­τά­ξεις. Έτσι, την πρώτη φορά που άν­δρες της Τρο­χαί­ας θα πιά­νουν κά­ποιον να οδη­γεί με το κι­νη­τό στο χέρι, το πρό­στι­μο θα είναι 350 ευρώ και αφαί­ρε­ση του δι­πλώ­μα­τος για 30 ημέ­ρες. Τη δεύ­τε­ρη φορά, δη­λα­δή σε πε­ρί­πτω­ση που κά­ποιος πια­στεί υπό­τρο­πος να οδη­γεί κά­νο­ντας χρήση κι­νη­τού, το πρό­στι­μο θα ανέρ­χε­ται στα 1.000 ευρώ και αφαί­ρε­ση δι­πλώ­μα­τος για 180 ημέ­ρες.

Υπο­τρο­πή δεύ­τε­ρη φορά μέσα στην πε­ντα­ε­τία ση­μαί­νει ότι το πρό­στι­μο ανε­βαί­νει στα 2.000 ευρώ και αφαι­ρεί­ται το δί­πλω­μα για έναν χρόνο, ενώ οι οδη­γοί που επι­δει­κνύ­ουν τέ­τοια οδη­γι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά θα αντι­με­τω­πί­ζουν ποι­νι­κή δίωξη αν προ­κα­λέ­σουν ατύ­χη­μα.

Οδή­γη­ση υπό την επή­ρεια αλ­κο­όλ

Τα στα­τι­στι­κά είναι συ­ντρι­πτι­κά: ένα στα τέσ­σε­ρα θα­να­τη­φό­ρα δυ­στυ­χή­μα­τα στην Ευ­ρώ­πη σχε­τί­ζε­ται με κα­τα­νά­λω­ση αλ­κο­όλ. Στην Ελ­λά­δα, οι νυ­χτε­ρι­νές και πρώ­τες πρω­ι­νές ώρες του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου είναι οι πιο φο­νι­κές της ασφάλ­του.

Στον νέο ΚΟΚ για κά­ποιες πα­ρα­βά­σεις, όπως η οδή­γη­ση υπό την επή­ρεια αλ­κο­όλ, ενερ­γο­ποιεί­ται και ποι­νι­κή δίωξη. Οπότε αν κά­ποιος προ­κα­λέ­σει δυ­στύ­χη­μα και αφαι­ρέ­σει ζωή, εφό­σον έχει πιει ή κι­νεί­ται με υπερ­βο­λι­κή τα­χύ­τη­τα, θα αντι­με­τω­πί­ζει πλέον ακόμα και φυ­λά­κι­ση 10 ετών χωρίς ανα­στο­λή.

Τα πρό­στι­μα θα ξε­κι­νούν από 1.000 ευρώ και θα φτά­νουν έως και τα 4.000 για τους υπό­τρο­πους, ενώ θα συ­νο­δεύ­ο­νται από αφαί­ρε­ση δι­πλώ­μα­τος για έως 10 έτη. Σε πε­ρι­πτώ­σεις σο­βα­ρής μέθης, επι­βάλ­λε­ται υπο­χρε­ω­τι­κή ακι­νη­το­ποί­η­ση και φύ­λα­ξη του οχή­μα­τος.

Κρά­νος και ζώνη

Η Ελ­λά­δα έχει από τα χα­μη­λό­τε­ρα πο­σο­στά συμ­μόρ­φω­σης με τη χρήση ζώνης και κρά­νους στην Ευ­ρώ­πη. Μόλις 71% των οδη­γών φορά ζώνη, ένα­ντι 93,3% στην ΕΕ. Στους συ­νε­πι­βά­τες δι­κύ­κλων, τα πράγ­μα­τα είναι ακόμη χει­ρό­τε­ρα: μόνο 65,5% φο­ρούν κρά­νος, όταν στην Ευ­ρώ­πη το αντί­στοι­χο πο­σο­στό αγ­γί­ζει το 94%.

Ο νέος ΚΟΚ έρ­χε­ται και κα­θι­στά υπό­λο­γο όχι μόνο τον οδηγό αλλά και τον συ­νε­πι­βά­τη που δεν συμ­μορ­φώ­νε­ται. Το πρό­στι­μο πλέον αφορά και τους δύο. Στη δεύ­τε­ρη υπο­τρο­πή ο οδη­γός μπο­ρεί να χάσει το δί­πλω­μά του για έναν ολό­κλη­ρο χρόνο.

Όρια τα­χύ­τη­τας

Η υπερ­βο­λι­κή τα­χύ­τη­τα έχει εξε­λι­χθεί σε «πα­ρα­νο­μία ρου­τί­νας» στους ελ­λη­νι­κούς δρό­μους, όπου μόνο το 2024 κα­τα­γρά­φη­καν πάνω από 338.000 πα­ρα­βά­σεις. Πλέον τα όρια μειώ­νο­νται για την κυ­κλο­φο­ρία μέσα στην πόλη και αυ­ξά­νο­νται εκτός αστι­κού ιστού. Συ­γκε­κρι­μέ­να δια­μορ­φώ­νο­νται ως εξής:

30 χλμ./ώρα για δρό­μους μι­κρού πλά­τους, χωρίς νη­σί­δα, για πα­ρά­δειγ­μα σε γει­το­νιές μπρο­στά από σπί­τια ή σχο­λεία,

50 χλμ./ώρα για βα­σι­κούς αστι­κούς δρό­μους με νη­σί­δα και

140 χλμ./ώρα στους αυ­το­κι­νη­τό­δρο­μους, αφού ωστό­σο προη­γη­θεί δια­βού­λευ­ση

Ο νέος ΚΟΚ προ­βλέ­πει αυ­στη­ρο­ποί­η­ση των ποι­νών σε πολ­λα­πλά επί­πε­δα. Στις πιο ακραί­ες πε­ρι­πτώ­σεις υπερ­βο­λι­κής τα­χύ­τη­τας – όπως η οδή­γη­ση άνω των 200 χλμ./ώρα – προ­βλέ­πο­νται πρό­στι­μα 8.000 ευρώ και αφαί­ρε­ση άδειας για τέσ­σε­ρα χρό­νια.

Βα­ρύ­τα­τες ποι­νές για παρ­κά­ρι­σμα σε ρά­μπες ΑμεΑ

Η πα­ρά­νο­μη στάθ­μευ­ση έχει ανα­δει­χθεί στον από­λυ­το εφιάλ­τη των αστι­κών με­τα­κι­νή­σε­ων. Κάθε χρόνο, κό­βο­νται πάνω από ένα εκα­τομ­μύ­ριο κλή­σεις, με το 30%-35% να αφορά θέ­σεις ΑμεΑ, δια­βά­σεις και γω­νί­ες.

Ο νέος ΚΟΚ προ­βλέ­πει βα­ρύ­τα­τες ποι­νές: πρό­στι­μο έως 2.000 ευρώ και αφαί­ρε­ση άδειας για έναν χρόνο, σε πε­ρί­πτω­ση υπο­τρο­πής. Το μή­νυ­μα προς τους οδη­γούς είναι ότι η προ­σβα­σι­μό­τη­τα δεν είναι δια­πραγ­μα­τεύ­σι­μη. Όταν σταθ­μεύ­εις σε ράμπα, δεν πα­ρα­νο­μείς απλώς αλλά εμπο­δί­ζεις τη ζωή κά­ποιου άλλου.

Ένα από τα λι­γό­τε­ρο προ­βε­βλη­μέ­να – αλλά κρί­σι­μα – ση­μεία του νέου ΚΟΚ είναι οι ρυθ­μί­σεις που αφο­ρούν την απρό­σκο­πτη κυ­κλο­φο­ρία των δη­μό­σιων μέσων με­τα­φο­ράς, κυ­ρί­ως εντός των πυ­κνο­κα­τοι­κη­μέ­νων αστι­κών ιστών Αθή­νας και Θεσ­σα­λο­νί­κης.

Η νέα προ­σέγ­γι­ση θέτει σαφές όριο: οι λε­ω­φο­ρειο­λω­ρί­δες δεν είναι πια «εύ­κο­λη λύση» για πα­ρά­νο­μες προ­σπε­ρά­σεις και στάθ­μευ­ση. Ο νέος Κώ­δι­κας αυ­στη­ρο­ποιεί τα πρό­στι­μα για κάθε όχημα που πα­ρα­βιά­ζει αυτές τις υπο­δο­μές, με έμ­φα­ση στην αξιο­πι­στία των λε­ω­φο­ρεί­ων και τη λει­τουρ­γι­κό­τη­τα του δι­κτύ­ου.

Πα­ράλ­λη­λα, θε­σπί­ζε­ται ρητή απα­γό­ρευ­ση στην κυ­κλο­φο­ρία ακόμη και ελεύ­θε­ρων ταξί εντός των λω­ρί­δων αυτών, με μο­να­δι­κές εξαι­ρέ­σεις για απο­βί­βα­ση επι­βα­τών, νυ­χτε­ρι­νή λει­τουρ­γία και οχή­μα­τα ει­δι­κού τύπου (ΑμεΑ ή μη­δε­νι­κών ρύπων).

Η τε­χνο­λο­γία στην υπη­ρε­σία της πρό­λη­ψης

Ο νέος ΚΟΚ δεν επεν­δύ­ει μόνο στην τι­μω­ρία αλλά και στην απο­τρο­πή. Η αξιο­ποί­η­ση της τε­χνο­λο­γί­ας για τον έλεγ­χο πα­ρα­βά­σε­ων, η εγκα­τά­στα­ση κα­με­ρών, οι δια­συν­δέ­σεις με την Τρο­χαία και τα ψη­φια­κά μη­τρώα έρ­χο­νται να ενι­σχύ­σουν το σύ­στη­μα επι­τή­ρη­σης. Πα­ράλ­λη­λα, προ­χω­ρά η θε­σμι­κή ανα­βάθ­μι­ση της κυ­κλο­φο­ρια­κής αγω­γής, με στόχο τη με­τα­τό­πι­ση της κουλ­τού­ρας από την ανοχή στη συμ­μόρ­φω­ση.

«Η με­γά­λη πρό­κλη­ση δεν είναι η ψή­φι­ση του νέου Κώ­δι­κα. Είναι η κοι­νω­νι­κή του απο­δο­χή. Γιατί δεν αρκεί να υπάρ­χουν κα­νό­νες – πρέ­πει και να τη­ρού­νται. Και αυτό είναι ένα στοί­χη­μα που αφορά όχι μόνο το κρά­τος και την Αστυ­νο­μία, αλλά κάθε οδηγό ξε­χω­ρι­στά. Ο νέος ΚΟΚ δεν τι­μω­ρεί. Προ­λαμ­βά­νει. Γιατί κάθε χει­ρι­σμός πίσω από το τι­μό­νι έχει συ­νέ­πειες. Γιατί η αν­θρώ­πι­νη ζωή δεν μπο­ρεί να με­τριέ­ται με ευρώ, αλλά με πρό­λη­ψη, σε­βα­σμό και αλ­λη­λεγ­γύη» το­νί­ζουν στε­λέ­χη του υπουρ­γεί­ου Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών.

Πηγή: in.gr