Με την έναρξη της σεζόν ξεκίνησε και η περίοδος των εξώσεων στη Ρόδο!

• Η στρέ­βλωση της στε­γα­στι­κής αγοράς δεν είναι μόνο αριθ­μη­τική, είναι κοι­νω­νική, πολι­τι­σμική και ηθική • Απέ­να­ντι σε αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα, τα μέτρα που εξήγ­γειλε η κυβέρ­νηση για το 2025 φαντά­ζουν ανε­παρκή και ασύμ­βατα με τη δυνα­μική της κρίσης

Ξεκί­νησε η περί­ο­δος των εξώσεων, καθώς η στέγη στη Ρόδο έχει μετα­τρα­πεί σε εποχική πολυ­τέ­λεια, απρό­σιτη για τους μόνι­μους κατοί­κους και προ­νο­μιακά δια­θέ­σιμη μόνο στους του­ρί­στες.

Βρι­σκό­μα­στε στον Μάιο του 2025 και η πλειο­νό­τητα όσων μισθώ­νουν σπίτια στη Ρόδο βιώνει μια ιδιό­τυπη στε­γα­στική έξωση, καθώς η του­ρι­στική περί­ο­δος φέρνει μαζί της ένα αμεί­λι­κτο φαι­νό­μενο: την εκκα­θά­ριση της αγοράς ενοι­κίων από μακρο­χρό­νιους μισθω­τές, προ­κει­μέ­νου τα ακίνητα να μετα­τρα­πούν, έστω και για λίγους μήνες, σε εξαι­ρε­τικά απο­δο­τικά του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα.

Η «δημο­κρα­τική» έχει ανα­δεί­ξει το πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζει η τοπική κοι­νω­νία, προει­δο­ποιώ­ντας για την ολική μετα­τροπή του νησιού σε ένα άνευ ορίων πεδίο βρα­χυ­χρό­νιας εκμε­τάλ­λευ­σης.

Η Ρόδος πολιορ­κεί­ται πλέον όχι μόνο από μεμο­νω­μέ­νους ιδιο­κτή­τες αλλά και από επεν­δυ­τι­κές εται­ρείες που ανα­ζη­τούν μαζικά ακίνητα για βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση. Αυτές οι εται­ρείες, προ­σφέ­ρο­ντας στους ιδιο­κτή­τες πλήρη κάλυψη λει­τουρ­γι­κών εξόδων και γεν­ναιό­δω­ρες απο­δό­σεις, εκτο­πί­ζουν κάθε έννοια μακρο­χρό­νιας ενοι­κί­α­σης.

Κατοι­κίες ανα­και­νί­ζο­νται σε ρυθμούς-εξπρές για να φιλο­ξε­νή­σουν του­ρί­στες, ενώ ολό­κλη­ρες οικο­γέ­νειες στρι­μώ­χνο­νται σε γκαρ­σο­νιέ­ρες ή επι­στρέ­φουν στα πατρικά τους για να δια­θέ­σουν τα δια­με­ρί­σματά τους στις πλατ­φόρ­μες. Ακόμα και απο­θή­κες και πλυ­στα­ριά, μόλις μερικών τετρα­γω­νι­κών, μετα­τρέ­πο­νται σε «στού­ντιο», αρκεί να απο­φέ­ρουν κέρδος. Και απο­φέ­ρουν. Σύμφωνα με τη Grant Thornton, η Ρόδος κατα­γρά­φει την υψη­λό­τερη απόδοση βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης πανελ­λα­δικά, με τα έσοδα να φτάνουν τις 8,21 φορές περισ­σό­τερα από εκείνα μίας μακρο­χρό­νιας μίσθω­σης.

Την ίδια ώρα, η εύρεση κατοι­κίας στη Ρόδο έχει μετα­τρα­πεί σε απο­στολή σχεδόν αδύνατη. Ολό­κλη­ρες οικο­γέ­νειες, ηλι­κιω­μέ­νοι, νέοι άνθρω­ποι που θέλουν να κάνουν ένα κοινό ξεκί­νημα, βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι όχι μόνο με το οικο­νο­μικό βάρος αλλά και με την ωμή πραγ­μα­τι­κό­τητα της έλλει­ψης δια­θέ­σι­μων σπιτιών.

Μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες ανα­γκά­ζο­νται να δια­θέ­σουν το μεγα­λύ­τερο μέρος, αν όχι ολό­κληρο τον μισθό τους για να πλη­ρώ­σουν ενοίκιο. Ηλι­κιω­μέ­νοι εξω­θού­νται να εγκα­τα­λεί­ψουν τα σπίτια τους, μικρά δια­με­ρί­σματα και γκαρ­σο­νιέ­ρες που μέχρι πρό­τι­νος απο­τε­λού­σαν το ασφαλές τους κατα­φύ­γιο.

Νέα ζευ­γά­ρια ανα­γκά­ζο­νται να ανα­ζη­τή­σουν στέγη δεκάδες χιλιό­με­τρα μακριά από τον τόπο εργα­σίας τους ή τις οικο­γέ­νειές τους, επειδή στην πόλη δεν υπάρχει τίποτα προ­σβά­σιμο – ούτε σε τιμή ούτε σε δια­θε­σι­μό­τητα, υπο­χρε­ώ­νο­ντάς τους να μετα­κι­νη­θούν μακριά από τον τόπο εργα­σίας ή τα οικο­γε­νειακά τους δίκτυα.

Αυτή η στρέ­βλωση της στε­γα­στι­κής αγοράς δεν είναι μόνο αριθ­μη­τική· είναι κοι­νω­νική, πολι­τι­σμική και ηθική. Εκπαι­δευ­τι­κοί, στρα­τιω­τι­κοί, γιατροί, φοι­τη­τές, εργα­ζό­με­νοι στον του­ρι­σμό μένουν χωρίς στέγη.

Ιδιαί­τερα έντονο είναι το φαι­νό­μενο της αποχής κρί­σι­μων επαγ­γελ­μα­τιών από τη Ρόδο: γιατροί, νοση­λευ­τές, πλη­ρώ­ματα ΕΚΑΒ, δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι και εκπαι­δευ­τι­κοί αρνού­νται πλέον διο­ρι­σμούς και μετα­θέ­σεις στο νησί, καθώς δεν μπορούν να βρουν κατοι­κία.

Ακόμη κι αν βρουν, το ενοίκιο είναι απλη­σί­α­στο για το εισό­δημά τους ή πρέπει να εγκα­τα­λεί­ψουν το σπίτι τους τον Μάιο, με την έναρξη της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Οι υπη­ρε­σίες υγείας, παι­δείας και κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας απο­ψι­λώ­νο­νται όχι από έλλειψη ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, αλλά από έλλειψη στέγης.

Μισθω­τές βλέπουν τα σπίτια τους να βγαί­νουν εκτός ενοι­κίου τον Μάιο και να τους ζητεί­ται να φύγουν «προ­σω­ρινά» για έξι μήνες, με την αβέβαιη προ­ο­πτική να επι­στρέ­ψουν τον Οκτώ­βριο, αν το σπίτι δεν έχει πλέον δοθεί ξανά σε του­ρί­στες.

Ολό­κλη­ρες περιο­χές της πόλης χάνουν τον χαρα­κτήρα τους και μετα­τρέ­πο­νται σε του­ρι­στι­κούς θύλακες με πλη­θυ­σμό σε διαρκή κίνηση. Το κέντρο της Ρόδου παρα­μέ­νει σχεδόν απρο­σπέ­λα­στο για μακρο­χρό­νια κατοί­κηση και η φοι­τη­τική στέγη έχει εξε­λι­χθεί σε καθη­με­ρινή ανα­ζή­τηση εναλ­λα­κτι­κών λύσεων, όπως η ενοι­κί­αση δωμα­τίων σε ξενο­δο­χεία.

Απέ­να­ντι σε αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα, τα μέτρα που εξήγ­γειλε η κυβέρ­νηση για το 2025 φαντά­ζουν ανε­παρκή και ασύμ­βατα με τη δυνα­μική της κρίσης. Το ετήσιο μέτρο επι­στρο­φής ενός μηνιαίου ενοι­κίου, ύψους έως 800 ευρώ, μπορεί να προ­σφέ­ρει μία οικο­νο­μική ανάσα, αλλά δεν λύνει το ουσια­στικό πρό­βλημα της ανυ­παρ­ξίας κατοι­κιών.

Αν ο ενοι­κια­στής δεν μπορεί να βρει σπίτι, τι να επι­στρα­φεί και σε ποιον; Το πρό­γραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» με χαμη­λό­τοκα δάνεια για νέους, προ­σκρούει στις διο­γκω­μέ­νες τιμές αγοράς και τη σχεδόν ανύ­παρ­κτη δια­θε­σι­μό­τητα κατάλ­λη­λων κατοι­κιών στη Ρόδο.

Όσο για το «Ανα­και­νίζω – Νοι­κιάζω», οι ρυθμοί εφαρ­μο­γής του είναι τέτοιοι που περισ­σό­τερο μοιάζει με πρόθεση παρά με πραγ­μα­τική πολι­τική παρέμ­βαση.

Στο μεταξύ, ενώ σε άλλες περιο­χές της χώρας έχουν αρχίσει να εφαρ­μό­ζο­νται περιο­ρι­σμοί στις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις, όπως το πάγωμα νέων κατα­χω­ρί­σεων σε κορε­σμέ­νες ζώνες ή η θέσπιση χρο­νι­κού ορίου στις ημε­ρο­μι­σθώ­σεις, η Ρόδος εξα­κο­λου­θεί να μένει εκτός τέτοιων πλαι­σίων.

Δεν υπάρχει ούτε μία πρό­βλεψη για τοπική ρύθμιση. Η Ρόδος συνε­χί­ζει να λει­τουρ­γεί σαν να μην αντι­με­τω­πί­ζει κρίση. Κι όμως, στη Ρόδο, το πρό­βλημα είναι εξόχως σημα­ντικό.

Οι πολι­τι­κές στή­ρι­ξης της στέ­γα­σης θα απο­δώ­σουν μόνο όταν συν­δυα­στούν με θαρ­ρα­λέα μέτρα για την απορ­ρύθ­μιση της του­ρι­στι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης. Χρειά­ζο­νται ποσο­τι­κοί περιο­ρι­σμοί, υπο­χρε­ω­τική ανα­λο­γία μακρο­χρό­νιων προς βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις, τοπικοί κανο­νι­σμοί που να θέτουν όρια στην αλλοί­ωση των αστικών περιο­χών και σοβαρός έλεγχος.

Χρειά­ζε­ται το κράτος να προ­στα­τεύ­σει τη μόνιμη κατοι­κία όπως προ­στα­τεύει την πρώτη κατοι­κία.