ΣτΕ: Διευκρινίσεις για το προεδρικό διάταγμα οριοθέτησης των οικισμών

Ανα­κοί­νωση με την οποία απο­σα­φη­νί­ζει τι ισχύει με το Π.Δ. 194/2025 (κρίθηκε νόμιμο με παρα­τη­ρή­σεις), για την οριο­θέ­τηση των οικι­σμών κάτω των 2.000 κατοί­κων, εξέδωσε το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.

Σε σχετικό δελτίο Τύπου, το ΣτΕ «ξεκα­θα­ρί­ζει» το τοπίο γύρω από την επε­ξερ­γα­σία προ­ε­δρι­κών δια­ταγ­μά­των που έκανε το Ε΄ Τμήμα, το περα­σμένο έτος (Αύγου­στος 2024) αλλά και φέτος, σχετικά με τους όρους δόμησης στους οικι­σμούς και το «κόκκινο φως» που άναψε στην επέ­κταση των οικι­σμών.

Μάλιστα, δίνο­νται διευ­κρι­νί­σεις για τις ρυθ­μί­σεις του ΥΠΕΝ σχετικά με τη Ζώνη Γ, οι οποίες κρί­θη­καν μη νόμιμες, καθώς θα περι­λαμ­βά­νο­νταν σε αυτήν εκτά­σεις οι οποίες δεν είχαν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις να εντα­χθούν εντός του ορίου οικι­σμού.

Αντι­δρά­σεις για το προ­ε­δρικό διά­ταγμα οριο­θέ­τη­σης των οικι­σμών

Τι ανα­φέ­ρει η ανα­κοί­νωση

«Με τα Πρα­κτικά Επε­ξερ­γα­σίας 74/2024 και 17/2025 του Ε΄ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (Πρό­ε­δρος Μ. Γκορ­τζο­λί­δου, Ειση­γή­τρια η Πάρε­δρος Ζ. Θεο­δω­ρι­κά­κου) κρίθηκε νόμιμο με παρα­τη­ρή­σεις σχέδιο δια­τάγ­μα­τος με αντι­κεί­μενο τον καθο­ρι­σμό κρι­τη­ρίων, τρόπου και δια­δι­κα­σιών οριο­θέ­τη­σης των οικι­σμών της Χώρας με πλη­θυ­σμό κάτω των δύο χιλιά­δων (2.000) κατοί­κων καθώς και τον καθο­ρι­σμό χρήσεων γης και γενικών όρων και περιο­ρι­σμών δόμησης. Εν συνε­χεία, δημο­σιεύ­θηκε στο ΦΕΚ το Π.Δ. 194/2025.

Ειδι­κό­τερα, με το Π.Δ. ενο­ποι­ή­θη­καν δύο δια­φο­ρε­τι­κές νομο­θε­σίες που ισχύουν σήμερα, από τις οποίες η μία, του έτους 1981, ρυθ­μί­ζει τους οικι­σμούς πριν το 1923 (διότι τότε εισήχθη η νομο­θε­σία περί σχεδίων πόλεων) και η άλλη, του 1985, ρυθ­μί­ζει τους οικι­σμούς που είναι μετα­γε­νέ­στε­ροι του 1923. Η ενο­ποί­ηση αυτή κρίθηκε νόμιμη εφόσον υπάρ­χουν στο Π.Δ. ειδικές ρυθ­μί­σεις τόσο για τους προ­ϋ­φι­στά­με­νους του 1923 οικι­σμούς, οι οποίοι υπά­γο­νται σε ειδικό καθε­στώς προ­στα­σίας, όσο και για τους παρα­δο­σια­κούς οικι­σμούς, για τους οποίους επίσης προ­βλέ­πο­νται ειδι­κό­τε­ρες ρυθ­μί­σεις.

Η πρό­βλεψη με το Π.Δ. Ζωνών Α (συνε­κτικό τμήμα προ­ϋ­φι­στά­μενο του 1923), Β (συνε­κτικό τμήμα που δημιουρ­γή­θηκε από το 1923 έως το 1983) και Β1 (διά­σπαρτο τμήμα αυτού) κρίθηκε νόμιμη. Οι ρυθ­μί­σεις, όμως, που πρό­τεινε το ΥΠΕΝ για τη Ζώνη Γ κρί­θη­καν μη νόμιμες. Σύμφωνα με την πρόταση, στη Ζώνη Γ θα περι­λαμ­βά­νο­νταν εκτά­σεις που όχι μόνον είχαν περι­λη­φθεί εντός οριο­θε­τή­σεων που είχαν γίνει στο παρελ­θόν αναρ­μο­δίως (κυρίως με νομαρ­χια­κές απο­φά­σεις και όχι με Π.Δ.), αλλά και δεν είχαν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις να εντα­χθούν εντός του ορίου οικι­σμού, σύμφωνα με τα κρι­τή­ρια που περι­λαμ­βά­νει το ίδιο το Π.Δ.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, επρό­κειτο για εκτά­σεις που βάσει των χαρα­κτη­ρι­στι­κών τους θα έπρεπε να βρί­σκο­νται εκτός των ορίων οικι­σμού, και οι οποίες θα ήταν οικο­δο­μή­σι­μες μόνο βάσει των δια­τά­ξεων για την εκτός σχεδίου δόμηση. Οπως κρίθηκε, η ανα­γνώ­ριση της Ζώνης Γ θα συνι­στούσε κατ’ ουσία επέ­κταση οικι­σμού, η οποία απα­γο­ρεύ­ε­ται ρητά τόσο στον εξου­σιο­δο­τικό νόμο όσο και στις δια­τά­ξεις του ίδιου του Π.Δ. Η εν λόγω επέ­κταση, βέβαια, δεν απο­κλεί­ε­ται, αλλά είναι δυνατή μόνο κατόπιν προη­γού­με­νης πολε­ο­δό­μη­σης των εκτά­σεων που αφορά η επέ­κταση.

Απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την πολε­ο­δό­μηση αυτή είναι η προη­γού­μενη θεσμο­θέ­τηση εγκε­κρι­μέ­νου ΤΠΣ (ή ΕΠΣ) και, μέχρι την έγκριση των σχεδίων αυτών, η ύπαρξη εγκε­κρι­μέ­νου ΓΠΣ ή ΣΧΟΟΑΠ. Εξάλλου, εάν η Διοί­κηση κρίνει ανα­γκαία και σκόπιμη την επέ­κταση των ορίων των οικι­σμών της Χώρας για την οικι­στική ή άλλου είδους αξιο­ποί­ησή τους, θα πρέπει να προ­ω­θή­σει κατά προ­τε­ραιό­τητα την πολε­ο­δό­μηση των ανα­γκαίων εκτά­σεων για την εξυ­πη­ρέ­τηση αυτού του σκοπού. Τούτο διότι, μόνο μέσω της πολε­ο­δό­μη­σης εξα­σφα­λί­ζο­νται οι κοι­νό­χρη­στοι και κοι­νω­φε­λείς χώροι καθώς και οι ανα­γκαίες υπο­δο­μές για την οικι­στική αξιο­ποί­ηση των εν λόγω εκτά­σεων σε συν­θή­κες ικανές να καλύ­ψουν τις ανάγκες των κατοί­κων τους από άποψη υγιει­νής, ασφά­λειας, οικο­νο­μίας και αισθη­τι­κής, σύμφωνα και με τα ορι­ζό­μενα στο άρθρο 24 παρ. 2 του Συντάγ­μα­τος.

Τέλος, στο Κεφά­λαιο Β του Π.Δ. υπάρ­χουν δια­τά­ξεις για τους όρους, περιο­ρι­σμούς δόμησης και χρήσεις γης εντός οικι­σμού. Επι­ση­μάν­θηκε από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας ότι οι δια­τά­ξεις αυτές απευ­θύ­νο­νται προς τους μελε­τη­τές προ­κει­μέ­νου να συντάσ­σουν μελέτες και να δια­τυ­πώ­νουν με αυτές τις σχε­τι­κές προ­τά­σεις πολε­ο­δο­μι­κού κανο­νι­σμού των οικι­σμών ανάλογα με τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά και τη φυσιο­γνω­μία τους και, στη συνέ­χεια, να τις υπο­βά­λουν προς τη Διοί­κηση για έγκριση. Συνεπώς, οι δια­τά­ξεις αυτές δεν επι­τρέ­πε­ται να εφαρ­μό­ζο­νται ευθέως από τις αρμό­διες Υπη­ρε­σίες Δόμησης για την έκδοση οικο­δο­μι­κών αδειών χωρίς να έχει προη­γη­θεί η έκδοση του δια­τάγ­μα­τος οριο­θέ­τη­σης του οικι­σμού».

Πηγή: kathimerini.gr