Χήνα και Παξιμάδα επεκτείνουν την ελληνική ΑΟΖ

• Οι νη­σί­δες Ρόδου και Κα­στελ­λο­ρί­ζου με τη με­γά­λη ση­μα­σία

Ενας από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζει την έκτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των και της Απο­κλει­στι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) κάθε πα­ρά­κτιου κρά­τους, είναι η κυ­ριαρ­χία που αυτό έχει σε νησιά, νη­σί­δες και βρα­χο­νη­σί­δες. Και αυτό γιατί βάσει της Σύμ­βα­σης για το Δί­καιο της Θά­λασ­σας, που συμ­φω­νή­θη­κε το 1982 (UNCLOS III), τα νησιά, είτε είναι κοντά στην πα­ρά­κτιο ζώνη του, είτε σε ση­μείο μα­κριά από τον βα­σι­κό Εθνι­κό κορμό, επη­ρε­ά­ζουν με τον τρόπο τους και τα χω­ρι­κά ύδατα, αλλά και την έκτα­ση της ΑΟΖ εντός της οποί­ας προσ­διο­ρί­ζο­νται κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα στην εκ­με­τάλ­λευ­ση του θα­λάσ­σιου και υπο­θα­λάσ­σιου πλού­του της. Στην πα­ρου­σί­α­ση του Θα­λάσ­σιου Χω­ρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού στο Πε­ρι­φε­ρεια­κό Συμ­βού­λιο Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ο κα­θη­γη­τής Διε­θνούς Δι­καί­ου και Εξω­τε­ρι­κής Πο­λι­τι­κής και βου­λευ­τής Α’ Αθη­νών Άγ­γε­λος Συ­ρί­γος στά­θη­κε με έμ­φα­ση στη στρα­τη­γι­κή ση­μα­σία της Στρογ­γύ­λης (σχε­τι­κό άρθρο στο χθε­σι­νό φύλλο της «δ») και ακρο­θι­γώς ανα­φέρ­θη­κε στους δυο σκο­πέ­λους -Χήνα και Πα­ξι­μά­δα- ανα­το­λι­κά της Ρόδου που σε συν­δυα­σμό με το σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης, με­γα­λώ­νουν τη χώρα μας. Ποια είναι όμως τα δυο βρα­χο­νή­σια -πού βρί­σκο­νται και γιατί ενο­χλούν τη γεί­το­να Τουρ­κία;

Ανα­το­λι­κά της Λίν­δου και του Πρα­σο­νη­σί­ου

Η νη­σί­δα «Χήνα» βρί­σκε­ται νο­τιο­α­να­το­λι­κά της Ρόδου και σε από­στα­ση πε­ρί­που 4,2 ναυ­τι­κών μι­λί­ων από αυτήν και η νη­σί­δα Πα­ξι­μά­δα που βρί­σκε­ται βο­ρειό­τε­ρα της Χήνας και σε από­στα­ση πε­ρί­που 2,2 μι­λί­ων από το ακρω­τή­ριο Λάρ­δος (Φωτ.) είναι βρά­χοι σύμ­φω­να με το δί­καιο των θα­λασ­σών και έχουν τα δικά τους χω­ρι­κά ύδατα που επε­κτεί­νουν τα χω­ρι­κά ύδατα της Ρόδου στην πε­ριο­χή της.

Η Ρόδος και οι νη­σί­δες Χήνα και Πα­ξι­μά­δα είναι κρί­σι­μες, καθώς η Τουρ­κία τις χρη­σι­μο­ποιεί πα­ρά­νο­μα ως «τουρ­κι­κά» ση­μεία βάσης στο Μνη­μό­νιο, πα­ρα­βιά­ζο­ντας την ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία. Η Ελ­λά­δα μπο­ρεί να τις αξιο­ποι­ή­σει ως ση­μεία βάσης για να οριο­θε­τή­σει ΑΟΖ, απο­κλεί­ο­ντας τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις προς Λιβύη και Αί­γυ­πτο.

Εξό­χως ση­μα­ντι­κό και το σύ­μπλεγ­μα του Κα­στελ­λο­ρί­ζου (πολλά νησιά και νη­σί­δες), το οποίο βρί­σκε­ται νο­τιο­α­να­το­λι­κά της Ρόδου και απο­τε­λεί το έσχα­το όριο της ελ­λη­νι­κής επι­κρά­τειας προς τα ανα­το­λι­κά, με ση­μα­ντι­κό­τε­ρο- από πλευ­ράς ρόλου του στον κα­θο­ρι­σμό της έκτα­σης της ΑΟΖ το νησί της “Στρογ­γύ­λης”, που βρί­σκε­ται νο­τιο­α­να­το­λι­κά της νήσου Με­γί­στης. Το συ­γκρό­τη­μα αυτό, απο­τε­λεί­ται από πολλά νησιά και νη­σί­δες, εκ των οποί­ων 14 νησιά και νη­σί­δες από αυτό ανή­κουν στην Ελ­λά­δα, και τα οποία δό­θη­καν σε αυτήν με τη συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων του 1947 (άλλα μι­κρό­τε­ρα βρί­σκο­νται εγ­γύ­τε­ρα στις Τουρ­κι­κές ακτές και ανή­κουν στην Τουρ­κία) και τα οποία είναι:

1) Το κυ­ρί­ως νησί: Κα­στελ­λό­ρι­ζο (ή Με­γί­στη),

2) Τα δύο μι­κρό­τε­ρα: Ρω (στα δυ­τι­κά) και Στρογ­γύ­λη στα νο­τιο­α­να­το­λι­κά και

3) Οι μι­κρό­τε­ρες 11 νη­σί­δες: Άγιος Γε­ώρ­γιος, Αγριέ­λαια, Βου­τσά­κια, Με­γά­λο Μαύρο Ποϊνί, Μικρό Μαύρο Ποϊνί, Πο­λύ­φα­δος ένα, Πο­λύ­φα­δος δύο, Σα­βού­ρα και Τρα­γο­νέ­ρα, Ψωμί και Ψω­ρα­διά.

Εάν το ελ­λη­νι­κό αυτό νη­σιώ­τι­κο σύ­μπλεγ­μα, δεν λη­φθεί υπ’ όψη για τον υπο­λο­γι­σμό της Ελ­λη­νι­κής ΑΟΖ, της στε­ρεί αυ­τό­μα­τα μια έκτα­ση πε­ρί­που 21.000 τετρ. χλμ. Δη­λα­δή έκτα­ση ανά­λο­γη με αυτήν της Πε­λο­πον­νή­σου (~21.439 τετρ. χλμ.). Ση­μειώ­νε­ται ότι μόνο η νήσος Στρογ­γύ­λη, συμ­βάλ­λει στην αύ­ξη­ση της Ελ­λη­νι­κής ΑΟΖ κατά 5.800 τετρ. χλμ., πέραν της βα­σι­κής της ση­μα­σί­ας που έχει με το να συν­δέ­ει την Ελ­λη­νι­κή με την Κυ­πρια­κή ΑΟΖ και να στε­ρεί από την Τουρ­κία την επαφή της με την ΑΟΖ της Αι­γύ­πτου. Ση­μειώ­νε­ται ότι στο Ελ­λη­νι­κό αυτό νησί υπάρ­χει στρα­τιω­τι­κό φυ­λά­κιο με βα­σι­κές υπο­δο­μές φι­λο­ξε­νί­ας και φρου­ρά επί 24ώρου βάσης, που επι­τη­ρεί την κί­νη­ση των πλοί­ων στην πε­ριο­χή.

Ση­μειώ­νε­ται ότι η Λιβύη με την υπο­γρα­φή του Τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νί­ου, προ­χώ­ρη­σε με πιο προ­κλη­τι­κό τρόπο και αγνό­η­σε την ύπαρ­ξη ΑΟΖ στα νησιά Ρόδος, Κάρ­πα­θος και Κρήτη οριο­θε­τώ­ντας ΑΟΖ με­τα­ξύ αυτής και της Τουρ­κί­ας! Η Τουρ­κία, πα­ρα­γνω­ρί­ζο­ντας όλο το συ­γκρό­τη­μα των νήσων του Κα­στελ­λό­ρι­ζου, για τα οποία δέ­χε­ται –πα­ρα­βλέ­πο­ντας τις διε­θνείς συν­θή­κες- ότι έχουν μόνο χω­ρι­κή θά­λασ­σα, όρισε πε­ριο­χές πα­ρα­χω­ρή­σε­ων για έρευ­νες υδρο­γο­ναν­θρά­κων που προ­σβάλ­λουν την Ελ­λη­νι­κή ΑΟΖ κατά πε­ρί­που 45.000μ τετρ. χλμ. αλλά και την Κυ­πρια­κή πε­ριο­χή πα­ρα­χω­ρή­σε­ων κατά 7.400 τετρ. χλμ. δυ­τι­κά και 17.400 τετρ. χλμ., ανα­το­λι­κά αγνο­ώ­ντας πλή­ρως την ύπαρ­ξή τους. Για τον λόγο αυτό, σχε­δόν τα πε­ρισ­σό­τε­ρα κράτη έχουν στρέ­ψει το εν­δια­φέ­ρον τους για τον προσ­διο­ρι­σμό της έκτα­σης των χω­ρι­κών υδά­των και της ΑΟΖ που τους ανή­κουν, καθώς και την οριο­θέ­τη­σή τους, ιδιαί­τε­ρα στις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές τους.

Σύμ­φω­να με το άρθρο 121 παρ.2 της Σύμ­βα­σης UNCLOS III, τα νησιά απο­λαμ­βά­νουν το ίδιο κα­θε­στώς για τη χω­ρι­κή θά­λασ­σα (ή χω­ρι­κά ύδατα), τη συ­νο­ρεύ­ου­σα ζώνη, την υφα­λο­κρη­πί­δα και την Απο­κλει­στι­κή Οι­κο­νο­μι­κή Ζώνη (ΑΟΖ), με αυτό που απο­λαμ­βά­νει και η ηπει­ρω­τι­κή χώρα ενός κρά­τους. Το γε­γο­νός ότι η Ελ­λά­δα, ένα μικτό αρ­χι­πε­λα­γι­κό κρά­τος, έχει πε­ρί­που 3.000 νησιά, που μαζί με τις νη­σί­δες προ­σεγ­γί­ζουν τα 10.000, κα­θι­στά τη ση­μα­σία τους με­γά­λη και χρειά­ζε­ται να δοθεί ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή στην εξα­σφά­λι­ση της κυ­ριαρ­χί­ας τους και των κυ­ριαρ­χι­κών τους δι­καιω­μά­των στη θά­λασ­σα, ιδιαί­τε­ρα εκεί­νων των νη­σιών που με μιία πρώτη ματιά φαί­νο­νται ασή­μα­ντα αλλά έχουν με­γά­λη ση­μα­σία.