Ζητούν μέτρα για τη διαχείριση του ελαφιού στο νησί της Ρόδου

Σε στα­σι­μό­τη­τα πα­ρα­μέ­νει το ζή­τη­μα δια­χεί­ρι­σης των ελα­φιών στο νησί της Ρόδου, καθώς το αρ­μό­διο υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας έχει πα­ρα­μεί­νει στη με­λέ­τη που εκ­πο­νή­θη­κε από το ΑΠΘ και τον κα­θη­γη­τή Δη­μή­τρη Μπα­κα­λού­δη.

Το ζή­τη­μα έρ­χε­ται ως θέμα στη ση­με­ρι­νή συ­νε­δρί­α­ση λο­γο­δο­σί­ας του Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου Ρόδου, μετά και την επι­στο­λή δια­μαρ­τυ­ρί­ας των 11 προ­έ­δρων Κοι­νο­τή­των της κε­ντρι­κής και Νό­τιας Ρόδου. Οι αι­ρε­τοί εκ­φρά­ζουν την αγα­νά­κτη­σή τους, καθώς όπως υπο­στη­ρί­ζουν ο υπερ­πλη­θυ­σμός των ελα­φιών προ­κα­λεί ζη­μιές στις καλ­λιέρ­γειες τους και κίν­δυ­νο για τους διερ­χό­με­νους οδη­γούς προ­κα­λώ­ντας δε­κά­δες τρο­χαία ατυ­χή­μα­τα στο οδικό δί­κτυο της Ρόδου.

Η πίεση που ασκεί­ται σε επί­πε­δο ΕΛΓΑ από την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και τον αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Πρω­το­γε­νούς Τομέα Φι­λη­μό­να Ζαν­νε­τί­δη, εκτι­μά­ται ότι θα οδη­γή­σει και το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος να εγκα­τα­λεί­ψει τον ρόλο του απα­θούς θεατή. Ση­μειώ­νε­ται ότι η σχε­τι­κή με­λέ­τη χρη­μα­το­δο­τή­θη­κε από τον Ορ­γα­νι­σμό Φυ­σι­κού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Κλι­μα­τι­κής Αλ­λα­γής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.) του υπουρ­γεί­ου. Στην έκ­θε­ση πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται με σα­φή­νεια τα απα­ραί­τη­τα μέτρα που επι­βάλ­λε­ται να υλο­ποι­η­θούν σε τρεις άξο­νες. Στην κά­λυ­ψη των ζη­μιών των αγρο­τι­κών εκτά­σε­ων, στην σή­μαν­ση και στην προ­στα­σία των οδη­γών αλλά και στη διαιώ­νι­ση του άγριου ζώου που απο­τε­λεί σύμ­βο­λο της Ρόδου. Ο πραγ­μα­τι­κός αριθ­μός των dama- dama πα­ρα­μέ­νει «αγκά­θι» αφού αγρό­τες και οι­κο­λο­γι­κές φι­λο­ζω­ι­κές ορ­γα­νώ­σεις έχουν δια­φο­ρε­τι­κή εκτί­μη­ση. «Το πρό­βλη­μα που άρ­χι­σε να οξύ­νε­ται προ δε­κα­πε­ντα­ε­τί­ας χρειά­ζε­ται άμε­σες αλλά και εφι­κτές λύ­σεις πριν θρη­νή­σου­με αν­θρώ­πι­να θύ­μα­τα. Οι κά­τοι­κοι είναι εξορ­γι­σμέ­νοι καθώς πέρα από το ό,τι κα­τα­στρέ­φο­νται οι καλ­λιέρ­γειές τους, τί­θε­ται και η ίδια η ζωή τους σε κίν­δυ­νο, καθώς επί­σης και η ζωή των επι­σκε­πτών οι οποί­οι έρ­χο­νται για δια­κο­πές στη Ρόδο και δια­σχί­ζουν τους δρό­μους στις πε­ριο­χές όπου δια­βιούν τα ελά­φια. Για μία ακόμα φορά ζη­τού­με την πα­ρέμ­βα­ση των αρ­μο­δί­ων για να αντι­με­τω­πι­στεί η κα­τά­στα­ση που μας προ­βλη­μα­τί­ζει ιδιαί­τε­ρα», ανα­φέ­ρουν οι πρό­ε­δροι Μο­νο­λί­θου, Γεν­να­δί­ου, Απο­λακ­κιάς, Αρ­νί­θας, Ασκλη­πειού, Βα­τί­ου, Ιστρί­ου, Κατ­τα­βιάς, Λα­χα­νιάς, Με­σα­να­γρού και Προ­φύ­λιας.

Ζη­μιές στις γε­ωρ­γι­κές καλ­λιέρ­γειες

Το Πλα­τώ­νι θε­ω­ρεί­ται ότι προ­κα­λεί ζη­μιές στις γε­ωρ­γι­κές καλ­λιέρ­γειες. Ωστό­σο, στο νησί της Ρόδου υπάρ­χει με­γά­λος αριθ­μός αι­γο­προ­βά­των ελευ­θέ­ρας βο­σκής, με απο­τέ­λε­σμα δυ­νη­τι­κά να προ­κα­λούν και αυτά ζη­μιές στις καλ­λιέρ­γειες. Σκο­πός της πα­ρα­κο­λού­θη­σης των ζη­μιών στις γε­ωρ­γι­κές καλ­λιέρ­γειες που προ­κα­λού­νται από το Πλα­τώ­νι, τις αίγες και τα πρό­βα­τα είναι η δη­μιουρ­γία χαρ­τών με την έντα­ση εμ­φά­νι­σης πε­ρι­στα­τι­κών ζη­μιών στο νησί της Ρόδου και τη βελ­τί­ω­ση της γνώ­σης του επι­πέ­δου ζη­μιών καθώς και της συμ­με­το­χής του ζη­μιο­γό­νου πα­ρά­γο­ντα στην απώ­λεια του γε­ωρ­γι­κού ει­σο­δή­μα­τος. Οι απο­ζη­μιώ­σεις εφαρ­μό­ζο­νται με στόχο τη μεί­ω­ση της οι­κο­νο­μι­κής επι­βά­ρυν­σης των επαγ­γελ­μα­τιών αγρο­τών και τη βελ­τί­ω­ση των σχέ­σε­ων των αν­θρώ­πων με την άγρια πα­νί­δα. Η εφαρ­μο­γή ενός συ­στή­μα­τος κα­τα­βο­λής απο­ζη­μιώ­σε­ων, είναι ένα μέτρο πε­ρισ­σό­τε­ρο πο­λι­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό, παρά δια­χει­ρι­στι­κό και οι­κο­λο­γι­κό. Οι υπο­στη­ρι­κτές του μέ­τρου θε­ω­ρούν ότι αυ­ξά­νει την ανοχή απέ­να­ντι στην άγρια πα­νί­δα, μειώ­νει τις εκ­δι­κη­τι­κές θα­να­τώ­σεις και εν­θαρ­ρύ­νει τις κοι­νό­τη­τες για τη δια­τή­ρη­ση του εκά­στο­τε εί­δους. Αντί­θε­τα, οι επι­κρι­τές του μέ­τρου δια­πι­στώ­νουν ότι τα συ­στή­μα­τα απο­ζη­μί­ω­σης είναι ευά­λω­τα σε δια­φθο­ρά ή απάτη, γε­μά­τα ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, έλ­λει­ψη δια­φά­νειας, υπο­βάλ­λουν τους πλη­γέ­ντες σε με­γά­λες διοι­κη­τι­κές κα­θυ­στε­ρή­σεις, απο­τυγ­χά­νουν να λά­βουν υπόψη το κό­στος συ­ναλ­λα­γής και πα­ρέ­χουν πε­νι­χρή υπο­στή­ρι­ξη. Ωστό­σο, για την πε­ριο­χή της Ρόδου είναι επι­τα­κτι­κή ανά­γκη η σύ­ντα­ξη ανα­λο­γι­στι­κής με­λέ­της η οποία θα πρέ­πει να προσ­διο­ρί­ζει με αντι­κει­με­νι­κό­τη­τα τον τρόπο διά­κρι­σης της ζη­μιάς με­τα­ξύ Πλα­τω­νιού και κτη­νο­τρο­φι­κών ζώων (αι­γο­πρό­βα­τα), να εκτι­μά το πο­σο­στό χρη­μα­το­δό­τη­σης ανά­λο­γα με το μέ­γε­θος της ζη­μιάς και το είδος καλ­λιέρ­γειας, να κα­τα­γρά­φει και να υπο­λο­γί­ζει τις ετή­σιες ζη­μιές στη φυ­τι­κή πα­ρα­γω­γή και να εντο­πί­σει τη χρη­μα­το­δο­τι­κή πηγή μέσω του ΕΛΓΑ και του Υπουρ­γεί­ου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων. Με αυτή τη με­λέ­τη θα τρο­πο­ποι­η­θεί η ΚΥΑ 157502 (ΦΕΚ 1668/τ. Β’/27-07-2011) «έγκρι­ση Κα­νο­νι­σμού Ασφά­λι­σης Φυ­τι­κής Πα­ρα­γω­γής από τον ΕΛΓΑ-ΝΠΙΔ» για να συ­μπε­ρι­λη­φθεί και το Πλα­τώ­νι στα ζη­μιο­γό­να αίτια. Η κα­τα­βο­λή χρη­μα­τι­κής απο­ζη­μί­ω­σης, σε αγρό­τες είναι ένα μέτρο με­τρια­σμού των συ­γκρού­σε­ων αν­θρώ­που – άγριας πα­νί­δας. Εφαρ­μό­ζε­ται ευ­ρέ­ως ανά τον κόσμο, όπως και στην Ελ­λά­δα σε άλλα είδη της άγριας πα­νί­δας τόσο σε σαρ­κο­φά­γα (αρ­κού­δα, λύκο) όσο και σε φυ­το­φά­γα (αγριό­χοι­ρο, αγριο­κού­νε­λο) είδη. Ωστό­σο, μέχρι σή­με­ρα οι ζη­μιές που προ­κα­λού­νται στη φυ­τι­κή πα­ρα­γω­γή από το Πλα­τώ­νι, δεν έχουν τύχει την ανά­λο­γη προ­σο­χή από την πο­λι­τεία για να αντι­σταθ­μί­ζο­νται με απο­ζη­μί­ω­ση της απώ­λειας της πα­ρα­γω­γής. Η Ρόδος έχει ανά­γκη από ένα σύ­στη­μα άμε­σης κα­τα­γρα­φής, τεκ­μη­ρί­ω­σης, κο­στο­λό­γη­σης και έγκαι­ρης απο­ζη­μί­ω­σης των ζη­μιών που προ­κα­λού­νται από το Πλα­τώ­νι στη γε­ωρ­γία, με στόχο την προ­στα­σία της αγρο­τι­κής πα­ρα­γω­γής και του πλη­θυ­σμού του Πλα­τω­νιού από πι­θα­νή θα­νά­τω­ση ως εκ­δί­κη­ση για τη ζη­μιο­γό­νο δράση του.

Απο­τρο­πή ατυ­χη­μά­των στο οδικό δί­κτυο

Για την απο­τρο­πή ατυ­χη­μά­των στο νησί της Ρόδου προ­τεί­νε­ται η σύ­ντα­ξη ολο­κλη­ρω­μέ­νης με­λέ­της η οποία θα πε­ρι­λαμ­βά­νει ως υπο­δρά­σεις (α) την το­πο­θέ­τη­ση πε­ρί­φρα­ξης και την το­πο­θέ­τη­ση δια­φό­ρων απο­τρε­πτι­κών μέσων στα υπό­λοι­πα τμή­μα­τα, όπως για τη μεί­ω­ση της τα­χύ­τη­τας (σή­μαν­ση, κρα­δα­σμι­κές λω­ρί­δες, δια­χεί­ρι­ση βλά­στη­σης στα κρά­σπε­δα των δρό­μων κτλ) και (β) ανα­κλα­στή­ρες για εκ­φο­βι­σμό των Πλα­τω­νιών. Τμή­μα­τα του οδι­κού δι­κτύ­ου στο νησί της Ρόδου που χρή­ζουν λήψης μέ­τρων για την απο­τρο­πή και μεί­ω­ση των ατυ­χη­μά­των με το Πλα­τώ­νι είναι κυ­ρί­ως oι: επαρ­χια­κή οδός, Πυ­λώ­νος – Κατ­τα­βιάς, Κάτω Κα­λα­μώ­να-Ψίν­θου, Σο­ρω­νής-Ελε­ού­σας, εθνι­κή οδός Ρόδου-Λίν­δου, επαρ­χια­κή οδός Πυ­λώ­να-Γεν­να­δί­ου, Λάρ­δου- Λα­έρ­μων, Γεν­να­δί­ου-Απο­λακ­κιάς, Απο­λακ­κιάς – Μο­νο­λί­θου και Λα­χα­νιάς-Κατ­τα­βιάς.

Η πε­ρί­φρα­ξη σε ση­μεία, που έχουν λάβει χώρα ατυ­χή­μα­τα, είναι ανα­γκαία και στις δυο πλευ­ρές του δρό­μου, ώστε να απο­φευ­χθεί η πι­θα­νό­τη­τα νέου ατυ­χή­μα­τος. Εκτός από τους δρό­μους, η το­πο­θέ­τη­ση φρα­χτών είναι απα­ραί­τη­τη και στις γε­ωρ­γι­κές καλ­λιέρ­γειες, όπου ελ­λο­χεύ­ει ο κίν­δυ­νος ζη­μιάς από τα Πλα­τώ­νια. Οι πε­ρι­φρά­ξεις για την αντι­με­τώ­πι­ση ει­σό­δου Πλα­τω­νιών εντός του οδο­στρώ­μα­τος πρέ­πει να έχουν ύψος 2,6 – 2,8 m (ελά­χι­στο ύψος 2,2 m), επει­δή τα Πλα­τώ­νια έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να πη­δούν αρ­κε­τό ύψος. Κάθε πε­ρί­φρα­ξη θα πρέ­πει να δια­θέ­τει μία έξοδο μονής κα­τεύ­θυν­σης από την πλευ­ρά του δρό­μου, ώστε όταν ένα Πλα­τώ­νι ει­σέλ­θει στον δρόμο να μπο­ρεί να εξέλ­θει από αυτόν, χωρίς να προ­κα­λέ­σει ατύ­χη­μα. Στο νησί της Ρόδου, έπει­τα από την ανά­λυ­ση που έγινε σχε­τι­κά με τα ατυ­χή­μα­τα, που συ­νέ­βη­σαν το χρο­νι­κό διά­στη­μα 2018 – 2020, απο­δεί­χθη­κε ότι τα τρο­χαία ήταν ομα­δο­ποι­η­μέ­να σε συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ριο­χές και ιδιαι­τέ­ρως στο οδικό δί­κτυο Πυ­λώ­να έως Ασκλη­πιείο.

Χρήση πι­να­κί­δων και κοπή θά­μνων

Η το­πο­θέ­τη­ση πι­να­κί­δων στους δρό­μους απο­σκο­πεί στη προει­δο­ποί­η­ση των οδη­γών σχε­τι­κά με την πι­θα­νή διέ­λευ­ση των ελα­φοει­δών από τους δρό­μους, ώστε να μειώ­σουν τα­χύ­τη­τα και να υπάρ­ξει χρό­νος αντί­δρα­σης σε πε­ρί­πτω­ση εμ­φά­νι­σης Πλα­τω­νιού κοντά στο οδό­στρω­μα. Οι πι­να­κί­δες αυτές είναι κυ­ρί­ως τρι­γω­νι­κές. Ο χρω­μα­τι­σμός τους απο­τε­λεί­ται κυ­ρί­ως από μαύρο σύμ­βο­λο σε κί­τρι­νο υπό­βα­θρο με κόκ­κι­νο πλαί­σιο, σύμ­φω­να με τον Κώ­δι­κα Οδι­κής Κυ­κλο­φο­ρί­ας (Κ.Ο.Κ.). Σε κάθε πάσ­σα­λο θα πρέ­πει να το­πο­θε­τού­νται 3 πι­να­κί­δες, η πάνω για την υπεν­θύ­μι­ση κιν­δύ­νου σύ­γκρου­σης με άγρια ζώα, η με­σαία για την υπεν­θύ­μι­ση κιν­δύ­νου με κτη­νο­τρο­φι­κά ζώα, και η κάτω με τη χι­λιο­με­τρι­κή έν­δει­ξη εμ­φά­νι­σης του κιν­δύ­νου. Οι πι­να­κί­δες θα πρέ­πει να το­πο­θε­τού­νται 400 m πριν από την επι­κίν­δυ­νη θέση (διέ­λευ­ση Πλα­τω­νιών), ιδιαί­τε­ρα πριν από κα­μπύ­λα οδικά τμή­μα­τα, καθώς και να απέ­χουν με­τα­ξύ τους από­στα­ση του­λά­χι­στον 200m. Η το­πο­θέ­τη­ση πι­να­κί­δων είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κή μέ­θο­δος ιδιαι­τέ­ρως στους δευ­τε­ρεύ­ο­ντες δρό­μους και σε ση­μεία που είναι γνω­στό ότι έχουν υπάρ­ξει ατυ­χή­μα­τα με ελα­φοει­δή. Στο νησί της Ρόδου, συ­νί­στα­ται η το­πο­θέ­τη­ση πι­να­κί­δων σε πε­ριο­χές που έχουν χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως επι­κίν­δυ­νες και στις οποί­ες είναι πιο πι­θα­νό να προ­κλη­θούν ατυ­χή­μα­τα με Πλα­τώ­νια, ενώ εξί­σου ση­μα­ντι­κό είναι το μέτρο της κοπής των θά­μνων στους επι­κίν­δυ­νους οδι­κούς άξο­νες. Η βλά­στη­ση στα όρια του δρό­μου μπο­ρεί να είναι ιδιαί­τε­ρα ελ­κυ­στι­κή για τα ελα­φοει­δή, καθώς πα­ρέ­χει κα­τα­φύ­γιο ή τροφή. Πα­ρό­λα αυτά, η ύπαρ­ξη της βλά­στη­σης είναι πι­θα­νόν να αυ­ξή­σει την πι­θα­νό­τη­τα πρό­κλη­σης ατυ­χη­μά­των. Η κοπή των θά­μνων κατά μήκος του οδι­κού δι­κτύ­ου σε πε­ριο­χές υψη­λής συ­γκέ­ντρω­σης Πλα­τω­νιών καθώς και σε πε­ριο­χές με έντο­νη πρό­κλη­ση ατυ­χη­μά­των είναι ανα­γκαίο μέτρο για τον πε­ριο­ρι­σμό των τρο­χαί­ων ατυ­χη­μά­των. Η κοπή των θά­μνων έχει ως στόχο τη μεί­ω­ση της προ­σέ­λευ­σης των Πλα­τω­νιών στις άκρες του δρό­μου, ενώ πα­ράλ­λη­λα αυ­ξά­νει την ορα­τό­τη­τα του οδη­γού και συ­νε­πώς τον χρόνο αντί­δρα­σής του. Σύμ­φω­να με έρευ­να, η αφαί­ρε­ση της βλά­στη­σης πα­ράλ­λη­λα του οδι­κού δι­κτύ­ου, μεί­ω­σε κατά 56% τον αριθ­μό των κα­τα­γε­γραμ­μέ­νων ατυ­χη­μά­των οχη­μά­των με ελα­φοει­δή. Το μέτρο αυτό πε­ρι­λαμ­βά­νει την απο­μά­κρυν­ση των θά­μνων, καθώς και άλλων επι­θυ­μη­τών φυτών στα επι­λεγ­μέ­να ση­μεία σε μια ζώνη 3-5 m από το οδό­στρω­μα, χωρίς ωστό­σο να αφαι­ρού­νται τα δέ­ντρα, τα οποία είναι με­μο­νω­μέ­να και δεν επη­ρε­ά­ζουν την ορα­τό­τη­τα των οδη­γών, ανα­φέ­ρε­ται στις προ­τά­σεις που κα­τα­τέ­θη­καν στο αρ­μό­διο Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος.