Ο περίφημος γυάλινος «Δρομέας» του Κώστα Βαρώτσου, στη Ρόδο!

• Βαρώ­τσος: Οι πόλεις πρέπει να δίνουν χώρο στην Τέχνη και στον Πολι­τι­σμό • Είναι σύμβολο συν­δε­δε­μένο με την ίδια τη ζωή, ένας αγώνας προς τα εμπρός

Λίγοι καλ­λι­τέ­χνες έχουν την τύχη μίας τόσο μαζικής ανα­γνώ­ρι­σης όσο o κ. Κώστας Βαρώ­τσος. Το περα­σμένο Σάββατο, ο ίδιος, βρέθηκε στη Ρόδο με αφορμή την τοπο­θέ­τηση ενός αντι­γρά­φου του περί­φη­μου «Δρομέα» το οποίο βρί­σκε­ται απέ­να­ντι από το ξενο­δο­χείο Χίλτον στην Αθήνα.

Ο «Δρομέας», κατα­σκευα­σμέ­νος από γυαλί και με σιδε­ρέ­νιο σκελετό, φιλο­τε­χνή­θηκε αρχικά τον Αύγου­στο του 1988 στην πλατεία Ομο­νοίας, στην κορυφή του πυρα­μι­δω­τού συντρι­βα­νιού που υπήρχε τότε. Το γλυπτό δημιουρ­γή­θηκε στο πλαίσιο της καλ­λι­τε­χνι­κής δράσης «Δρώμενα» που οργά­νωνε ο Δήμος Αθη­ναίων επί δημαρ­χίας Μιλ­τιάδη Έβερτ, με πρω­το­βου­λία του αντι­δη­μάρ­χου Θεμάτων Πολι­τι­σμού Σταύρου Ξαρ­χά­κου.

Το αντί­γραφο στη Ρόδο

Συνα­ντή­σαμε τον κ. Βαρώτσο, την ώρα που ολο­κλη­ρώ­θηκε η τοπο­θέ­τηση του γλυπτού, έξω από τη νέα, σύγ­χρονη κλινική του Ρόδιου γιατρού, πλα­στι­κού και επα­νορ­θω­τι­κού χει­ρουρ­γού κ. Ελευ­θέ­ριου Δημη­τρα­διού που βρί­σκε­ται σε νέο χώρο στην οδό Παπα­νι­κο­λάου -ο οποίος και προ­χώ­ρησε στην πρω­το­βου­λία αυτή με στόχο να προσ­δώ­σει έναν αέρα καλ­λι­τε­χνι­κής αισθη­τι­κής και πολι­τι­στι­κής αξίας στον χώρο του, παρά το γεγονός ότι η κύρια δρα­στη­ριό­τητά του είναι στην Αθήνα.

Η απόφαση του κ. Δημη­τρια­διού να φιλο­ξε­νή­σει στο ιατρείο του ένα αντί­γραφο του «Δρομέα» συν­δέ­ε­ται με τη φιλο­σο­φία της αισθη­τι­κής και της ανα­γέν­νη­σης, έννοιες άμεσα συνυ­φα­σμέ­νες με την τέχνη της πλα­στι­κής χει­ρουρ­γι­κής. Το αντί­γραφο του γλυπτού, τοπο­θε­τή­θηκε σε εξω­τε­ρικό χώρο του ιατρείου.

Ερω­τη­θείς από τη “δ” για την πρω­το­βου­λία αυτή να κατα­σκευα­στεί το αντί­γραφο του «Δρομέα» για την Ρόδο, ο κ. Βαρώ­τσος δήλωσε χαρα­κτη­ρι­στικά:

«Για να γίνουν τα μεγάλα έργα, χρειά­ζο­νται δύο άνθρω­ποι.

Ο άνθρω­πος που κατα­σκευά­ζει το έργο και ο άλλος, όμως που το επι­θυ­μεί. Ξέρετε, δεν μπαίνει ένα έργο σε μια πόλη, εάν δεν το επι­θυ­μεί κάποιος. Και βέβαια, ο άνθρω­πος που έφτιαξε αυτή την κατα­πλη­κτική κλινική εδώ, είναι ένας άνθρω­πος με όραμα, με δύναμη και με πάθος. Ήρθε με βρήκε στην Αθήνα και μου εξέ­φρασε την επι­θυ­μία να βάλει ένα αντί­γραφο στη Ρόδο. Εγώ λατρεύω την Ρόδο, έχω ήδη ένα έργο μου εδώ στην Πινα­κο­θήκη και ξεκι­νή­σαμε αυτή την πρό­κληση. Να κάνουμε ένα έργο μέσα στην πόλη, που να μετα­φέ­ρει την δύναμη του ‘Δρομέα’ της Αθήνας. Μοι­ρα­ζό­μα­στε ένα κομμάτι της αισιο­δο­ξίας του ‘Δρομέα’ της Αθήνας και τον φέραμε στη Ρόδο. Έτσι γίνεται η εξά­πλωση του Πολι­τι­σμού, της ενέρ­γειας, της Τέχνης. Οι πόλεις πρέπει να δίνουν χώρο στην Τέχνη και τον Πολι­τι­σμό διότι έτσι, αυτο­προσ­διο­ρί­ζουν και ορίζουν την ιστο­ρική περίοδο που περνάμε».

Ζητώ­ντας του ένα σχόλιο για τον συμ­βο­λι­σμό του «Δρομέα», ο κ. Βαρώ­τσος είπε τα εξής:

«Ο ‘Δρομέας’ είναι ένα σύμβολο που είναι συν­δε­δε­μένο με την ίδια την ζωή. Η ίδια η ζωή, είναι ένας αγώνας προς τα εμπρός, ένας αγώνας προς συνεχώς νέες δια­στά­σεις, προς νέες κατα­κτή­σεις. Είναι ένα σύμβολο αισιο­δο­ξίας και ζωής και μια προ­σέγ­γιση θετική απέ­να­ντι στην ζωή και όχι παθη­τική. Αυτή είναι η βάση του».

Η ιστορία του «Δρομέα» της Ομό­νοιας

Αρχικά προ­ο­ρι­ζό­ταν να μείνει στο σημείο για ένα μόνο μήνα -όσο δηλαδή διαρ­κούν τα «Δρώμενα»- αλλά λόγω της μεγάλης εντύ­πω­σης που προ­κά­λεσε απο­φα­σί­στηκε, με παρό­τρυνση και της Μελίνας Μερ­κούρη, να παρα­μεί­νει στο σημείο. Λόγω του επι­βλη­τι­κού ύψους του, το οποίο αγγίζει τα 8 μέτρα αλλά και του μοντέρ­νου για την εποχή χαρα­κτήρα του, αντι­με­τω­πίσε το πρώτο καιρό τη δυσα­ρέ­σκεια αρκετών Αθη­ναίων, αλλά ταυ­τό­χρονα πολλοί το υπο­δέ­χτη­καν θετικά. Ο δε καλ­λι­τέ­χνης δέχτηκε σφοδρή κριτική από τον ελλη­νικό καλ­λι­τε­χνικό χώρο με ορι­σμέ­νους να τον ταυ­τί­ζουν πολι­τικά τόσο με τον Έβερτ όσο και με τη Δεξιά ευρύ­τερα, προσ­δί­δο­ντας του, διά­φο­ρους χαρα­κτη­ρι­σμούς.

Η αρχική του ονο­μα­σία ήταν Ξένος, ένας περα­στι­κός δηλαδή του σύγ­χρο­νου αστικού τοπίου που έρχεται και φεύγει γοργά σχεδόν σαν φάντα­σμα. Πηγή έμπνευ­σης του Βαρώ­τσου για το γλυπτό ήταν οι χιλιά­δες άνθρω­ποι που έρχο­νται και φεύγουν από την πλατεία Ομο­νοίας, ενώ στην κατα­σκευή ακο­λού­θησε την ίδια τεχνική με την οποία είχε φιλο­τε­χνή­σει το έργο «Ποιητής» στη Λευ­κω­σία το 1983. Παρόλα αυτά, το έργο τελικά έμελλε να μείνει γνωστό ως ο «Δρομέας», καθώς έτσι το ερμή­νευ­σαν βλέ­πο­ντάς το οι περισ­σό­τε­ροι Αθη­ναίοι. Λόγω των εργα­σιών για την κατα­σκευή του σταθμού του μετρό το άγαλμα κατα­στρά­φηκε το 1993 και δημιουρ­γή­θηκε εκ νέου τον Μάιο του 1994 στην πλατεία Μεγάλης του Γένους Σχολής απέ­να­ντι από το Χίλτον, στη συμβολή δηλαδή της Λεω­φό­ρου Βασι­λίσ­σης Σοφίας με τη Λεωφόρο Βασι­λέως Κων­στα­ντί­νου, όπου βρί­σκε­ται μέχρι και σήμερα.

Τον Μάρτιο του 2019 στο πλαίσιο της συμ­φω­νίας των Πρεσπών, η υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Μυρσίνη Ζορμπά πρό­τεινε στον καλ­λι­τέ­χνη να μετα­φερ­θεί το έργο στα Σκόπια και να μπει στη θέση του ένα άγαλμα του Μεγάλου Αλε­ξάν­δρου από τα Σκόπια.

Ο Βαρώ­τσος, ο οποίος κατέχει τα πνευ­μα­τικά δικαιώ­ματα του γλυπτού, απέρ­ριψε την πρόταση και ο Δρομέας παρέ­μεινε στην Αθήνα.

Επόμενο project ένα μνημείο πεσό­ντων του ΓΕΣ!

Πολλές πόλεις και μουσεία του κόσμου φιλο­ξε­νούν τα έργα του Κώστα Βαρώ­τσου και ο ίδιος συνε­χί­ζει να εμπνέ­ε­ται, να δημιουρ­γεί και να εκπλήσ­σει.

Στα επόμενα projects του συγκα­τα­λέ­γε­ται το μνημείο που ετοι­μά­ζει για να τοπο­θε­τη­θεί μπροστά από το υπουρ­γείο Αμύνης, αλλά και η αλλαγή ολό­κλη­ρης της πρό­σο­ψης του ΓΕΣ για το Πεντά­γωνο, με πρω­το­βου­λία του υπουρ­γού κ. Νίκου Δένδια: «Θα είναι ένα τερά­στιο μνημείο 150.000 πεσό­ντων στους πολέ­μους που είχε η Ελλάδα. Επίσης κάνουμε την ανα­καί­νιση του κτηρίου του ΓΕΣ. Το μνημείο θα έχει βάση το γυαλί ενώ στο κτήριο θα γίνει επέμ­βαση με αλου­μί­νιο», κατέ­ληξε ο κ. Βαρώ­τσος.