Θεσμοθέτηση θαλάσσιων πάρκων εντός 2025 – Και η Αστυπάλαια στο πλάνο

Για τα μέσα του 2025, εκτός νέων απρο­ό­πτων, μετα­τί­θε­ται η θεσμο­θέ­τηση των δύο νέων θαλασ­σίων πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο Πέλαγος. Το πάρκο του Ιονίου, ωστόσο, δείχνει να υπη­ρε­τεί επι­κοι­νω­νιακά το πρό­γραμμα εξο­ρύ­ξεων υδρο­γο­ναν­θρά­κων, όπως προ­κύ­πτει και από τη χθεσινή ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος περί νέων παρα­χω­ρή­σεων για εξο­ρύ­ξεις και ταυ­τό­χρονη επέ­κταση της υπό θεσμο­θέ­τηση προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής. Μάλιστα, η απο­δέ­σμευση θαλασ­σίων εκτά­σεων που θα εντα­χθούν στο πάρκο παρου­σιά­ζε­ται ως απο­τέ­λε­σμα συμ­φω­νίας, ενώ προ­βλέ­πε­ται από τη σύμβαση που έχει υπο­γρά­ψει ο ιδιώτης με το Δημόσιο.

Αντί­δραση της WWF για τη σύνδεση των νέων παρα­χω­ρή­σεων με την ταυ­τό­χρονη επέ­κταση της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής.

Στη χθεσινή ανα­κοί­νωσή του το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος θέτει σε κοινή βάση τις σχε­δια­ζό­με­νες εξο­ρύ­ξεις υδρο­γο­ναν­θρά­κων στο Ιόνιο με την περι­βαλ­λο­ντική προ­στα­σία της περιο­χής (η οποία προ­φα­νώς θα απει­λη­θεί από τις εξο­ρύ­ξεις). Το υπουρ­γείο ανα­κοί­νωσε την παρα­χώ­ρηση στον ενερ­γειακό κολοσσό Chevron μιας τερά­στιας νέας έκτασης, η οποία βρί­σκε­ται σε επαφή με το (υπό σχε­δια­σμό) εθνικό θαλάσ­σιο πάρκο του Ιονίου. Για να «πρα­σι­νί­σει» το χάπι, το υπουρ­γείο ανα­κοί­νωσε ότι το εθνικό θαλάσ­σιο πάρκο θα μεγα­λώ­σει με την προ­σθήκη τμη­μά­των από το παρα­χω­ρη­μένο για εξο­ρύ­ξεις «θαλάσ­σιο οικό­πεδο 10» (παρα­χω­ρη­μένο στη HELLENiQ ENERGY). «Για την απε­λευ­θέ­ρωση των απο­σπα­σθέ­ντων τμη­μά­των έχει ήδη υπάρξει συμ­φω­νία με τη μισθώ­τρια εται­ρεία», ανα­φέ­ρει η ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου. Μόνο που η συμ­φω­νία αυτή ανά­γε­ται στο 2020 και είναι βέβαια η σύμβαση με βάση την οποία παρα­χω­ρή­θηκε το εν λόγω «οικό­πεδο». Στη σύμβαση προ­βλέ­πε­ται ότι η παρα­χώ­ρηση χωρί­ζε­ται σε τρεις περιό­δους και μετά το τέλος καθε­μίας θα επι­στρέ­φε­ται στο Δημόσιο το 25% του «οικο­πέ­δου», αυτό που δεν πρό­κει­ται να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», οι συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές (μεταξύ αυτών και η θαλάσ­σια περιοχή των νήσων Στρο­φά­δων) απο­δε­σμεύ­τη­καν πρω­τί­στως γιατί δεν ενδια­φέ­ρουν την εται­ρεία και όχι για περι­βαλ­λο­ντι­κούς λόγους. Στις εκτά­σεις αυτές θα προ­στε­θεί και η έκταση που είχε δεσμευ­θεί στο Κατά­κολο, καθώς η κυβέρ­νηση έχει από καιρό δια­μη­νύ­σει ότι δεν ενδια­φέ­ρε­ται για εξο­ρύ­ξεις πετρε­λαίου αλλά μόνο υδρο­γο­ναν­θρά­κων.

Φυσικό αέριο: Περισ­σό­τε­ρες παρα­χω­ρή­σεις για έρευνες – Στην Ελλάδα και η Chevron

Η σύνδεση εξο­ρύ­ξεων και θαλασ­σίου πάρκου προ­κα­λεί, όπως είναι επόμενο, αντι­δρά­σεις. «Το ΥΠΕΝ στην ίδια ανα­κοί­νωση συν­δυά­ζει το ενδια­φέ­ρον πετρε­λαϊ­κής εται­ρείας με σχέδια για την επέ­κταση του θαλασ­σίου πάρκου στο Ιόνιο», λέει στην «Κ» ο Δημή­τρης Καρα­βέλ­λας, διευ­θυ­ντής της οργά­νω­σης WWF Ελλάς. «Ομως θαλάσ­σιο πάρκο και εξο­ρύ­ξεις δεν πάνε μαζί, ούτε σαν σκέψη, ούτε σαν πρόταση και κυρίως ούτε σαν πραγ­μα­τι­κό­τητα. Αυτή η προ­σβολή στη νοη­μο­σύνη μας πρέπει κάποια στιγμή να στα­μα­τή­σει».

Χρο­νο­διά­γραμμα

Οσον αφορά την ολο­κλή­ρωση των εθνικών θαλασ­σίων πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο, αυτή τοπο­θε­τεί­ται πλέον στα μέσα του 2025. «Είμαστε σχεδόν έτοιμοι. Οι μελέτες τόσο για το Ιόνιο όσο και για το Αιγαίο θα παρα­δο­θούν στα μέσα Ιανουα­ρίου», ανέφερε στην «Κ» ο γενικός γραμ­μα­τέας Περι­βάλ­λο­ντος Πέτρος Βαρε­λί­δης. «Οσον αφορά το πάρκο του Ιονίου, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι με τα νέα τμήματα που θα συμπε­ρι­λά­βει θα φθάσει τις 17.000-18.000 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα, περίπου 50% μεγα­λύ­τερο από αυτό που είχε αρχικά ανα­κοι­νω­θεί. Περι­μέ­νουμε τις τελικές προ­τά­σεις των μελε­τη­τών και θα ακο­λου­θή­σει δημόσια δια­βού­λευση, με στόχο τα δύο εθνικά πάρκα να θεσπι­στούν στα τέλη της άνοιξης».

Νέα θαλάσ­σια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, ειδικά για το πάρκο του Αιγαίου, ένα από τα ζητή­ματα που απα­σχο­λεί τον ΟΦΥΠΕΚΑ (οργα­νι­σμός για τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές) και το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος είναι να μην κατα­λή­ξει ένα πάρκο «στα χαρτιά». Για τον λόγο αυτό συζη­τού­νται τα χωρικά όρια του πάρκου και με ποιο μοντέλο θα είναι ευκο­λό­τε­ρος ο έλεγχος της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής, που είναι εξ αντι­κει­μέ­νου δια­σπα­σμένη γύρω από δεκάδες νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες.

Πάντως, η πολι­τεία φαί­νε­ται να κατα­λή­γει ότι το πάρκο θα συμπε­ρι­λά­βει και τη θαλάσ­σια περιοχή και κατοι­κη­μέ­νων νησιών: σε Φολέ­γαν­δρο, Ανάφη, Μήλο και Αστυ­πά­λαια, ενώ συζη­τεί­ται το ενδε­χό­μενο να συμπε­ρι­λη­φθεί και η Αμοργός, κάτι που σε μεγάλο βαθμό θα είναι πολι­τική απόφαση.

Στον «αέρα» η προ­στα­σία της Γυάρου

Σε παρά­δεισο για τη θαλάσ­σια ζωή μετα­τρέ­πε­ται η προ­στα­τευό­μενη περιοχή της Γυάρου. Σύμφωνα με στοι­χεία του ΕΛΚΕΘΕ και της WWF, η αυστηρή προ­στα­σία σε συν­δυα­σμό με τη φύλαξη της περιο­χής από την παρά­νομη αλιεία οδή­γη­σαν σε σταθερή και σημα­ντική αύξηση του αριθμού των ψαριών, αλλά και του μεγέ­θους τους, σε σχέση με τις γει­το­νι­κές μη προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές. Ομως, το καθε­στώς προ­στα­σίας της Γυάρου βρί­σκε­ται στον «αέρα», καθώς σε έξι μήνες λήγει η τελευ­ταία «προ­σω­ρινή» απόφαση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, που δεν μπορεί να ανα­νε­ω­θεί, αλλά πρέπει να υπο­κα­τα­στα­θεί από μόνιμο πλαίσιο προ­στα­σίας.

Τα δεδο­μένα προ­έρ­χο­νται από νέα έρευνα του ΕΛΚΕΘΕ και της WWF, που δημο­σιο­ποι­ή­θηκε χθες. Οπως ανα­φέ­ρει χθεσινή ανα­κοί­νωση της WWF, «επι­βε­βαιώ­νε­ται πως εντός της θαλάσ­σιας προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής της Γυάρου κατα­γρά­φο­νται περισ­σό­τερα είδη ψαριών, σε μεγα­λύ­τε­ρες ποσό­τη­τες και σε μεγα­λύ­τερα μεγέθη συγκρι­τικά με τις περιο­χές εκτός των ορίων της. Πιο ανα­λυ­τικά, παρα­τη­ρή­θηκε σταθερή και σημα­ντική αύξηση του αριθμού των ειδών. Στις δειγ­μα­το­λη­ψίες εντός της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής κατα­γρά­φο­νται πλέον 80 δια­φο­ρε­τικά είδη. Επίσης, τα αλιεύ­ματα εντός της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής παρου­σιά­ζουν σημα­ντικά μεγα­λύ­τερα μεγέθη σε σχέση με τις γει­το­νι­κές, μη προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές. Τέλος, κατα­γρά­φε­ται έως και τετρα­πλά­σια αφθονία εντός της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής σε σύγκριση με περιο­χές χωρίς προ­στα­σία. Τα είδη υψηλής εμπο­ρι­κής αξίας, όπως ροφοί, μπαρ­μπού­νια και φαγκριά, κατα­γρά­φο­νται στη Γυάρο σε ακόμη μεγα­λύ­τερη και πολ­λα­πλά­σια αφθονία».

Σε έξι μήνες λήγει η τελευ­ταία «προ­σω­ρινή» απόφαση, που πρέπει να υπο­κα­τα­στα­θεί από μόνιμο πλαίσιο προ­στα­σίας – Εχουν ήδη κατα­γρα­φεί μεγάλα οφέλη για τη θαλάσ­σια ζωή.

«Με τα νέα επι­στη­μο­νικά δεδο­μένα, η περί­πτωση της Γυάρου έρχεται να προ­στε­θεί στις δεκάδες έρευνες ανά τον κόσμο που τεκ­μη­ριώ­νουν πως μια θαλάσ­σια προ­στα­τευό­μενη περιοχή μπορεί να ωφε­λή­σει πολ­λα­πλώς τη θάλασσα και αυτούς που ζουν από τους πόρους της», σχο­λιά­ζει ο διευ­θυ­ντής του WWF, Δημή­τρης Καρα­βέλ­λας.

Πίεση χρόνου

Το ζητού­μενο, ωστόσο, είναι η προ­στα­σία της περιο­χής να γίνεται μέσα από ένα σταθερό πλαίσιο. Σήμερα η θαλάσ­σια προ­στα­τευό­μενη περιοχή έχει οριο­θε­τη­θεί και οι όροι προ­στα­σίας της έχουν καθο­ρι­στεί με υπουρ­γική απόφαση, η οποία έχει συγκε­κρι­μένη χρονική διάρ­κεια (δηλαδή είναι «προ­σω­ρινή», μέχρι τη θέσπιση του ορι­στι­κού πλαι­σίου). Μέχρι στιγμής η εν λόγω απόφαση έχει ανα­νε­ω­θεί πέντε φορές και, βάσει της νομο­θε­σίας, δεν μπορεί να ανα­νε­ω­θεί ξανά.

«Η Γυάρος, όπως και η πλειο­νό­τητα των θαλάσ­σιων προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών της χώρας παρα­μέ­νουν χωρίς την ανα­γκαία θεσμική προ­στα­σία των προ­ε­δρι­κών δια­ταγ­μά­των. H εκκρε­μό­τητα αυτή υπο­νο­μεύει κάθε σχετική προ­σπά­θεια που γίνεται στη χώρα μας για την προ­στα­σία σημα­ντι­κών περιο­χών, ενώ ακυ­ρώ­νει στην πράξη τις δεσμεύ­σεις της κυβέρ­νη­σης για τήρηση των ευρω­παϊ­κών μας υπο­χρε­ώ­σεων. Σε ό,τι αφορά ειδικά τη Γυάρο, έχουμε επα­νει­λημ­μέ­νως τονίσει προς το αρμόδιο ΥΠΕΝ την κρι­σι­μό­τητα του παρά­γο­ντα χρόνου. Αν δεν εκδοθεί προ­ε­δρικό διά­ταγμα μέσα στους επό­με­νους 6 μήνες, θα πάψει να υφί­στα­ται το ειδικό καθε­στώς προ­στα­σίας της περιοχή. Ενα συλ­λο­γικό έργο πολλών ετών θα πέσει στο κενό. Θέλουμε να ελπί­ζουμε πως θα υπάρξει αντα­πό­κριση, έστω και την ύστατη στιγμή, και η Γυάρος θα εξε­λι­χθεί σε ένα πραγ­μα­τικό πρότυπο θαλάσ­σιας προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής , έτσι όπως της αξίζει», σχο­λιά­ζει ο κ. Καρα­βέλ­λας. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το νέο πλαίσιο για τις 446 χερ­σαίες και θαλάσ­σιες περιο­χές Natura θα γίνει μέσω της ολο­κλή­ρω­σης των ειδικών περι­βαλ­λο­ντι­κών μελετών, οι οποίες έχουν ανα­τε­θεί από το 2019, αλλά μέχρι στιγμής έχουν ολο­κλη­ρω­θεί ελά­χι­στες και δεν έχει θεσμο­θε­τη­θεί καμία.

Πηγή: Kathimerini.gr