Ανησυχία για την εξάρτηση των νέων από τα social media – Ψαλτοπούλου: Έως 9 ώρες στην οθόνη

Τη Δευτέρα 30 Δεκεμ­βρίου, ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νω­θεί το σχέδιο της κυβέρ­νη­σης για την προ­στα­σία των ανη­λί­κων στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Βασικός πυλώνας είναι η ενί­σχυση του γονικού ελέγχου.

Με αφορμή τις ανα­κοι­νώ­σεις, το ΑΠΕ-ΜΠΕ συνο­μί­λησε για τη χρήση του δια­δι­κτύου και των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης στους εφήβους με τη Θεοδώρα Ψαλ­το­πού­λου, παθο­λόγο, καθη­γή­τρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρι­κής ΕΚΠΑ. Τα στα­τι­στικά στοι­χεία που παρου­σιά­ζει η κ. Ψαλ­το­πού­λου είναι ανη­συ­χη­τικά. Τονίζει ότι η υπερ­βο­λική χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης μπορεί τελικά να γίνει εθισμός και υπο­γραμ­μί­ζει τη λήψη μέτρων τόσο από την Πολι­τεία όσο και από την οικο­γέ­νεια.

Σύμφωνα με την Αμε­ρι­κα­νική Εται­ρεία Παι­δι­κής και Εφη­βι­κής Ψυχια­τρι­κής (American Academy of Child and Adolescent Psychiatry), στις ΗΠΑ, άνω του 90% των εφήβων έχουν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει κοι­νω­νικά δίκτυα, με το 75% αυτών να έχουν του­λά­χι­στον έναν ενεργό λογα­ρια­σμό και οι περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς να τον επι­σκέ­πτο­νται καθη­με­ρινά. Επίσης, οι έφηβοι μπορεί να βρί­σκο­νται στο δια­δί­κτυο και μέχρι 9 ώρες ημε­ρη­σίως, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας το πολλές φορές και για την προ­ε­τοι­μα­σία των μαθη­μά­των τους.

Πιο ανα­λυ­τικά, πάνω από το ήμισυ των εφήβων στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες εκφρά­ζουν έντονη προ­σή­λωση για την παρα­κο­λού­θηση βίντεο στο δια­δί­κτυο, που ξεπερνά σημα­ντικά άλλες δρα­στη­ριό­τη­τες. Επίσης, ένα ικανό ποσοστό των εφήβων θεωρεί ότι είναι δύσκολο να εγκα­τα­λεί­ψει τα κοι­νω­νικά δίκτυα ή αισθά­νε­ται άγχος όταν απο­συν­δέ­ε­ται.

Αυξά­νε­ται η προ­βλη­μα­τική χρήση κοι­νω­νι­κών δικτύων από τους εφήβους

Παράλ­ληλα, τα πιο πρό­σφατα δεδο­μένα από το Γραφείο στην Ευρώπη της Παγκό­σμιας Οργά­νω­σης Υγείας (ΠΟΥ) δείχνει αύξηση στην προ­βλη­μα­τική χρήση κοι­νω­νι­κών δικτύων από τους εφήβους, από το 7% το 2018 σε 11% το 2022. Το γεγονός αυτό παράλ­ληλα με το 12% των εφήβων που δια­τρέ­χει κίνδυνο για εξάρ­τηση από δια­δι­κτυακά παι­χνί­δια (problematic gaming), υπο­δει­κνύει το μέγεθος του κιν­δύ­νου της τεχνο­λο­γίας για την ψυχική υγεία και την ευη­με­ρία των εφήβων. Σημα­ντικά στα­τι­στικά στοι­χεία από το Γραφείο στην Ευρώπη του ΠΟΥ δεί­χνουν ότι:

Ένας στους 10 εφήβους προ­σπα­θού­σαν να ελέγ­ξουν τη χρήση των δια­δι­κτυα­κών κοι­νω­νι­κών δικτύων που συμ­με­τεί­χαν, με τα κορί­τσια να παρου­σιά­ζουν μεγα­λύ­τερα ποσοστά συγκρι­τικά με τα αγόρια (13% ως προς 9%).

Ένας στους 3 νέους ανέ­φε­ραν συνεχή δια­δι­κτυακή επαφή με φίλους και αντί­στοιχα ένας στους 3 έφηβους ανέ­φε­ραν καθη­με­ρινή συμ­με­τοχή σε δια­δι­κτυακά παι­χνί­δια.

Ένας στους 10 εφήβους προ­σπα­θού­σαν να ελέγ­ξουν το χρόνο των δια­δι­κτυα­κών παι­χνι­διών που συμ­με­τεί­χαν, με τα αγόρια να παρου­σιά­ζουν μεγα­λύ­τερα ποσοστά συγκρι­τικά με τα κορί­τσια (16% ως προς 7%).

Όπως ανα­φέ­ρε­ται από την ίδια επι­στη­μο­νική εται­ρεία (AACAP), είναι σημα­ντικό οι γονείς να βοη­θή­σουν τους εφήβους να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν αυτά τα δίκτυα με υπευ­θυ­νό­τητα. Και ενώ στα θετικά του δια­δι­κτύου για έναν έφηβο περι­λαμ­βά­νε­ται η διά­δραση με φίλους και η δημιουρ­γία νέων φίλων, η εκπαί­δευση και η ικα­νο­ποί­ηση ενδια­φε­ρό­ντων για κάθε τομέα, από την άλλη πλευρά κατα­γρά­φο­νται πιθανοί κίν­δυ­νοι. Σ’ αυτούς περι­λαμ­βά­νο­νται:

Η έκθεση σε επι­κίν­δυνο ή ακα­τάλ­ληλο περιε­χό­μενο (για παρά­δειγμα βία, ναρ­κω­τικά),

Ο εκφο­βι­σμός (cyberbullying) που αυξάνει την πιθα­νό­τητα για κατά­θλιψη και αυτο­κτο­νικό ιδεασμό,

Η έκθεση σε πολ­λα­πλές δια­φη­μί­σεις και υπερ-καταναλωτικά πρότυπα,

Η ατομική υπε­ρέκ­θεση,

Η παρεμ­βολή στη διάρ­κεια των εκπαι­δευ­τι­κών και οικο­γε­νεια­κών δρα­στη­ριο­τή­των, στην προ­ε­τοι­μα­σία της σχο­λι­κής εργα­σίας στο σπίτι, στον ύπνο και τη σωμα­τική δρα­στη­ριό­τητα.

«Η ελκυ­στι­κό­τητα της λήψης συνεχών ενη­με­ρώ­σεων και εικο­νι­κής επι­κύ­ρω­σης δια­μορ­φώ­νει τις απόψεις, αλλά παράλ­ληλα μπορεί να κατα­να­λώ­σει τον χρόνο, την προσοχή, ακόμα και την ψυχική υγεία, ειδικά σε ανήλικα άτομα. Η υπερ­βο­λική χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης μπορεί τελικά να γίνει εθισμός», σημειώ­νει η κ. Ψαλ­το­πού­λου.

Οι συστά­σεις για την ορθή χρήση του δια­δι­κτύου

Οι συστά­σεις της ΑΑCAP, ανάλογα με την ηλικία και την ωρι­μό­τητα του εφήβου περι­λαμ­βά­νουν:

Να τεθούν στόχοι: Καθο­ρι­σμός εφικτού στόχου για τη μείωση της χρήσης των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Εφαρ­μογή μικρών αλλαγών, όπως καθο­ρι­σμέ­νες ώρες ή περιό­δους χωρίς κοι­νω­νικά δίκτυα κατά τη διάρ­κεια της ημέρας (όπως για παρά­δειγμα, μη χρήση δια­δι­κτύου κατά τη διάρ­κεια του φαγητού ή στο δωμάτιο ή μέχρι να περα­τω­θεί η προ­ε­τοι­μα­σία των εργα­σιών στο σπίτι).

Χρήση εργα­λείων: Αξιο­ποί­ηση τεχνο­λο­γίας που μπορεί να βοη­θή­σει στη δια­χεί­ριση της χρήσης, όπως εφαρ­μο­γές που παρα­κο­λου­θούν τον χρόνο οθόνης ή εμπο­δί­ζουν την πρό­σβαση σε μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, ανάλογα και με την ηλικία του εφήβου.

Ειδο­ποι­ή­σεις περιο­ρι­σμού: Απε­νερ­γο­ποί­ηση των μη βασικών ειδο­ποι­ή­σεων, όπως ειδο­ποί­ηση εντο­πι­σμού τοπο­θε­σίας ή άλλων προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων. Επίσης, είναι σημα­ντική η ευαι­σθη­το­ποί­ηση και η ενη­μέ­ρωση των εφήβων, έτσι ώστε να μην κοι­νο­ποιούν ολό­κληρο ονο­μα­τε­πώ­νυμο, διευ­θύν­σεις και τηλέ­φωνα, κωδι­κούς ή αριθ­μούς καρτών.

Συμ­φω­νία με τους γονείς, ώστε να ακο­λου­θούν τους εφήβους στα κοι­νω­νικά τους δίκτυα.

Επαγ­γελ­μα­τική βοήθεια: Εάν ο εθισμός στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης επη­ρε­ά­ζει σοβαρά τη ζωή του εφήβου, είναι σημα­ντική η συνερ­γα­σία με εξει­δι­κευ­μέ­νους επαγ­γελ­μα­τίες υγείας.

Επίσης, σύμφωνα με το Γραφείο του ΠΟΥ στην Ευρώπη είναι σημα­ντικά τα κάτωθι:

Οργά­νωση του σχο­λείου ως προς την ψηφιακή εκπαί­δευση των μαθητών

Προ­ώ­θηση του ανοι­χτού δια­λό­γου μεταξύ όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων.

Ενη­μέ­ρωση και ευαι­σθη­το­ποί­ηση των εκπαι­δευ­τών και των επαγ­γελ­μα­τι­κών υγείας για το θέμα αυτό.

Επιβολή λογο­δο­σίας στις πλατ­φόρ­μες των κοι­νω­νι­κών δικτύων, όσον αφορά στην προ­στα­σία των εφήβων.

Ενί­σχυση των υπη­ρε­σιών ψυχικής υγείας με εξα­σφά­λιση της εμπι­στευ­τι­κό­τη­τας

Άλλες στρα­τη­γι­κές σύμφωνα με την κ. Ψαλ­το­πού­λου θα μπο­ρούσε να είναι:

Αυτο­γνω­σία: Ανα­γνώ­ριση της έκτασης του εθισμού και του αντί­κτυ­πού του. Η τήρηση ημε­ρο­λο­γίου σχετικά με τη χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης μπορεί να βοη­θή­σει στην κατα­νό­ηση των προ­τύ­πων και των αιτιών.

Εναλ­λα­κτι­κές λύσεις: Ενα­σχό­ληση με δρα­στη­ριό­τη­τες που δεν περι­λαμ­βά­νουν οθόνες, όπως διά­βα­σμα, αθλή­ματα, μουσική ή επαφή με τη φύση.

Ψηφιακή απο­το­ξί­νωση: Τακτικά δια­λείμ­ματα από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, που κυμαί­νο­νται από μία ημέρα έως μία εβδο­μάδα ή περισ­σό­τερο, για μείωση της εξάρ­τη­σης και βελ­τί­ωση της ψυχικής ευεξίας.

Πηγή: flash.gr