ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Το καραβάκι των Χριστουγέννων: Μια παράδοση που χάνεται

Μαίρη Φώτη 3 λεπτά ανάγνωση
καραβακι χριστουγεννων

• Αν και παρα­μέ­νει σύμβολο της νησιω­τι­κής ταυ­τό­τη­τας, εμφα­νί­ζε­ται όλο και πιο σπάνια, κυρίως σε μουσεία, παρα­δο­σια­κές εκθέ­σεις ή ως αναφορά στη λαο­γρα­φία.

• Η παρακμή της ναυ­πη­γι­κής παρά­δο­σης και η κατα­στροφή των ξύλινων σκαφών έχουν βαθύνει την από­σταση από τις ρίζες μας

• Στα τελευ­ταία 25 χρόνια έχουν κατα­στρα­φεί περίπου 13.000 παρα­δο­σιακά σκάφη, έχουν απο­μεί­νει μόλις 2.000, με τα περισ­σό­τερα παρα­με­λη­μένα ή ξεχα­σμένα

Η Ρόδος φόρεσε τα γιορ­τινά της με τον ερχομό των Χρι­στου­γέν­νων, σπίτια και πλα­τείες γέμισαν με λαμπερά δέντρα, κρύ­βο­ντας την ξεχα­σμένη ελλη­νική παρά­δοση, που μέρες σαν κι αυτές το καρα­βάκι των Χρι­στου­γέν­νων, βρι­σκό­ταν σε περί­ο­πτη θέση.

Η δια­κό­σμηση του παρα­δο­σια­κού ξύλινου καϊκιού κατά την περίοδο των Χρι­στου­γέν­νων είναι μία συνή­θεια που ξεκί­νησε κυρίως στα νησιά και τις παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές της Ελλάδας.

Το καρα­βάκι, σύμβολο της ναυ­το­σύ­νης, της εξόδου και της επι­στρο­φής, συν­δε­ό­ταν στενά με τη ζωή των Ελλήνων ναυ­τι­κών. Τα παιδιά, κρα­τώ­ντας μικρά ξύλινα στο­λι­σμένα καράβια, γύριζαν στις γει­το­νιές για τα κάλαντα, ευχό­μενα στους νοι­κο­κύ­ρη­δες καλές θάλασ­σες και ευη­με­ρία.

Για τους νησιώ­τες, το καρα­βάκι είχε έναν ιδιαί­τερο συμ­βο­λι­σμό. Δεν ήταν μόνο μία μορφή εορ­τα­στι­κής δια­κό­σμη­σης, αλλά μία έκφραση της αγάπης για τη θάλασσα, την οποία οι κάτοι­κοι εξαρ­τιό­νταν για την επι­βί­ωση και την ευη­με­ρία τους.

Στη Ρόδο, όπως και σε άλλα νησιά του Αιγαίου, το καρα­βάκι ήταν μέρος της συλ­λο­γι­κής μνήμης, ένα στοι­χείο που έφερνε κοντά τους ανθρώ­πους και συνέδεε τις γενιές. Επι­πλέον, συμ­βό­λιζε την προ­σμονή των οικο­γε­νειών να επι­στρέ­ψουν οι ναυ­τι­κοί τους για τις γιορτές και τη δέηση για ασφαλή ταξίδια.

Η αντι­κα­τά­σταση με το χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο

Όμως, καθώς οι δεκα­ε­τίες πέρασαν, η συνή­θεια αυτή άρχισε να ξεθω­ριά­ζει. Το χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο, που πρω­το­εμ­φα­νί­στηκε στην Ελλάδα το 1833 από τον βασιλιά Όθωνα, κέρδισε στα­διακά έδαφος. Η επιρροή των δυτικών παρα­δό­σεων ενί­σχυ­σαν την κυριαρ­χία του δέντρου ως το κύριο σύμβολο των γιορτών.

Η σύγ­χρονη αστική ζωή, η αλλαγή των προ­τε­ραιο­τή­των, έβαλαν το καρα­βάκι στις απο­θή­κες, το εξα­φά­νι­σαν από τις μνήμες και τις προ­τε­ραιό­τη­τές μας και τη θέση του πήρε το πιο λαμπερό και πιο εντυ­πω­σιακό, χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο. Σήμερα, στα περισ­σό­τερα νησιά, τα χρι­στου­γεν­νιά­τικα δέντρα έχουν κατα­λά­βει τη θέση που κάποτε ανήκε απο­κλει­στικά στο στο­λι­σμένο καρα­βάκι.

Η νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα

Η Ρόδος, με την πλούσια ναυτική παρά­δοση, δεν απο­τε­λεί εξαί­ρεση. Παρόλο που παλαιό­τερα στα σπίτια και στις πλα­τείες μπο­ρούσε κανείς να δει καρα­βά­κια, πλέον κυριαρ­χούν τα δέντρα, οι γιρ­λά­ντες και τα πολύ­χρωμα στο­λί­δια που εντυ­πω­σιά­ζουν μικρούς και μεγά­λους. Το καρα­βάκι, αν και παρα­μέ­νει σύμβολο της νησιω­τι­κής ταυ­τό­τη­τας, εμφα­νί­ζε­ται όλο και πιο σπάνια, κυρίως σε μουσεία, παρα­δο­σια­κές εκθέ­σεις ή ως αναφορά στη λαο­γρα­φία.

Παράλ­ληλα, η παρακμή της ναυ­πη­γι­κής παρά­δο­σης και η κατα­στροφή των ξύλινων σκαφών έχουν βαθύνει την από­σταση από τις ρίζες μας. Στα τελευ­ταία 25 χρόνια έχουν κατα­στρα­φεί περίπου 13.000 παρα­δο­σιακά σκάφη, έχουν απο­μεί­νει μόλις 2.000, με τα περισ­σό­τερα παρα­με­λη­μένα ή ξεχα­σμένα. Ο Ελλη­νι­κός Σύν­δε­σμος Παρα­δο­σια­κών Σκαφών κατα­βάλ­λει σημα­ντι­κές προ­σπά­θειες για τη διάσωση αυτών των ιστο­ρι­κών σκαφών, τονί­ζο­ντας την ανάγκη συνερ­γα­σίας όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων.

Η καμπά­νια #savekaikia, που ξεκί­νησε το 2018 από την περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, στο­χεύει στην ευαι­σθη­το­ποί­ηση του κοινού και τη δια­τή­ρηση αυτού του πολύ­τι­μου κομ­μα­τιού της ναυ­τι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς. Όμως, το μέλλον παρα­μέ­νει αβέβαιο, καθώς οι κατα­στρο­φές συνε­χί­ζο­νται.

Μια νότα νοσταλ­γίας και ελπίδας

Τα στο­λι­σμένα χρι­στου­γεν­νιά­τικα καρα­βά­κια, ήταν κάτι παρα­πάνω από δια­κό­σμηση, ήταν μία γέφυρα που μας συνέδεε με την ιστορία και την παρά­δοση των νησιών μας.

Ίσως, τώρα που οι συζη­τή­σεις για τη δια­τή­ρηση της πολι­τι­σμι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς γίνο­νται όλο και πιο έντονες, να είναι η κατάλ­ληλη στιγμή για να ανα­βιώ­σει ξανά το έθιμο που μας συνδέει με τις ρίζες μας.

Η παρά­δοση δεν είναι στατική. Μπορεί να εξε­λίσ­σε­ται, να προ­σαρ­μό­ζε­ται, να βρίσκει νέους τρόπους έκφρα­σης. Αρκεί να της δίνουμε χώρο και αξία. Το καρα­βάκι των Χρι­στου­γέν­νων ίσως περι­μέ­νει να ξανα­βγεί στα “νερά” των γιορτών μας, για να μας θυμίσει ποιοι είμαστε και από πού ερχό­μα­στε.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.