Ευθύμης Λέκκας: Οι λόγοι που προκάλεσαν τη μεγάλη πλημμύρα της Ρόδου

«Ηκα­τα­στρο­φή που βιώ­σα­με στη Ρόδο ήταν απο­τέ­λε­σμα μιας σει­ράς πα­ρα­γό­ντων, που αλ­λη­λε­πι­δρούν με­τα­ξύ τους και κα­θι­στούν την πε­ριο­χή εξαι­ρε­τι­κά ευά­λω­τη σε πλημ­μυ­ρι­κά φαι­νό­με­να», επι­ση­μαί­νει ο κα­θη­γη­τής Γε­ω­λο­γί­ας και Δια­χεί­ρι­σης Φυ­σι­κών Κα­τα­στρο­φών στο ΕΚΠΑ, Ευ­θύ­μης Λέκ­κας.

Μι­λώ­ντας στην «Κ», προ­έ­βα­λε μία συν­δυα­στι­κή προ­σέγ­γι­ση των αι­τί­ων που οδή­γη­σαν στις κα­τα­στρο­φι­κές πλημ­μύ­ρες, προ­χω­ρώ­ντας πα­ράλ­λη­λα σε προ­τά­σεις για την απο­τρο­πή ανά­λο­γων κα­τα­στά­σε­ων στο μέλ­λον.

«Η πρώτη βα­σι­κή πα­ρά­με­τρος είναι ο κίν­δυ­νος», εξη­γεί ο κα­θη­γη­τής. «Στη Ρόδο, ο κίν­δυ­νος συ­νί­στα­ται κυ­ρί­ως από υδρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κούς και γε­ω­λο­γι­κούς πα­ρά­γο­ντες». Συ­γκε­κρι­μέ­να, πα­ρα­τη­ρή­θη­κε έντο­νη ρα­γδαιό­τη­τα της βρο­χής, με πάνω από 300 χι­λιο­στά βρο­χής μέσα σε 24 ώρες.

«Αυτός ο εξαι­ρε­τι­κά υψη­λός ρυθ­μός βρο­χό­πτω­σης δεν αφή­νει χρόνο στο έδα­φος να απορ­ρο­φή­σει το νερό, οδη­γώ­ντας σε πλημ­μύ­ρες».

Ωστό­σο, η έντα­ση της βρο­χής από μόνη της δεν αρκεί για να εξη­γή­σει την κα­τα­στρο­φή. «Η γε­ω­λο­γία της πε­ριο­χής είναι επί­σης κρί­σι­μη», συ­νε­χί­ζει.

«Τα πε­τρώ­μα­τα είναι ιδιαί­τε­ρα απο­σα­θρω­μέ­να και δια­λύ­ο­νται εύ­κο­λα με τη βροχή, δη­μιουρ­γώ­ντας με­γά­λες πο­σό­τη­τες λά­σπης. Οι όχθες των πο­τα­μών κα­τέρ­ρευ­σαν, ενώ τα κα­λά­μια που φύ­ο­νται στην πε­ριο­χή ενί­σχυ­σαν τον κίν­δυ­νο, καθώς πα­ρα­σύ­ρο­νται εύ­κο­λα από τα ορ­μη­τι­κά νερά».

«Η τρω­τό­τη­τα, δη­λα­δή η ευα­λω­τό­τη­τα μιας πε­ριο­χής, συν­δέ­ε­ται άμεσα με τις αν­θρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες», ση­μειώ­νει ο κα­θη­γη­τής Λέκ­κας

Η τρω­τό­τη­τα της πε­ριο­χής

Πέρα από τους φυ­σι­κούς πα­ρά­γο­ντες, ο κ. Λέκ­κας δίνει ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στις αν­θρώ­πι­νες πα­ρεμ­βά­σεις. «Η τρω­τό­τη­τα, δη­λα­δή η ευα­λω­τό­τη­τα μιας πε­ριο­χής, συν­δέ­ε­ται άμεσα με τις αν­θρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες. Στην Ια­λυ­σό, το κλεί­σι­μο του φυ­σι­κού ρέ­μα­τος με πλα­κο­σκε­πή κα­τα­σκευή μή­κους 1-1,5 χι­λιο­μέ­τρου πε­ριό­ρι­σε δρα­μα­τι­κά τη φυ­σι­κή δια­το­μή του ρέ­μα­τος, με απο­τέ­λε­σμα το νερό να μην μπο­ρεί να απορ­ρο­φη­θεί επαρ­κώς».

Οπως ση­μειώ­νει, το πρό­βλη­μα ξε­κι­νού­σε από το νε­κρο­τα­φείο της πόλης της Ια­λυ­σού και κα­τέ­λη­γε 100 μέτρα πριν από τη θά­λασ­σα, όπου εκεί γι­νό­ταν πάλι ανοι­χτό πο­τά­μι.

Το πρό­βλη­μα επι­δει­νώ­θη­κε από την ύπαρ­ξη μιας ιδιω­τι­κής γέ­φυ­ρας στην εκ­βο­λή του πο­τα­μού, η οποία δεν μπο­ρού­σε να δια­χει­ρι­στεί τις τε­ρά­στιες πο­σό­τη­τες νερού.

«Εί­χα­με μια οπι­σθο­δρο­μού­σα πλημ­μύ­ρα», ση­μειώ­νει και προ­σθέ­τει: «Προς το βουνό επάνω, η κοίτη νό­μι­μα ή πα­ρά­νο­μα τα­κτο­ποι­η­μέ­νη ή ανα­γνω­ρι­σμέ­νη είχε φύγει από το φυ­σι­κό της μέ­γε­θος. Την είχαν στε­νέ­ψει πολύ».

«Ακόμα και αν η βρο­χό­πτω­ση ήταν λι­γό­τε­ρο έντο­νη, τα προ­βλή­μα­τα θα εξα­κο­λου­θού­σαν να υπάρ­χουν», προει­δο­ποιεί. «Το 2013, για πα­ρά­δειγ­μα, εί­χα­με μια πλημ­μύ­ρα καρ­μπόν με μόλις 120 χι­λιο­στά βρο­χής».

«Αυτό που πε­τύ­χα­με αυτή τη φορά, και υπάρ­χει δια­φο­ρά από το 2013, είναι ότι μπο­ρέ­σα­με και στεί­λα­με το 112. Και έτσι δεν εί­χα­με απώ­λειες αν­θρώ­πι­νων ζώων», ση­μειώ­νει ο Ευ. Λέκ­κας

Η αδιέ­ξο­δη κα­τά­στα­ση

Ερω­τη­θείς για τις πι­θα­νές λύ­σεις, ο κ. Λέκ­κας εμ­φα­νί­στη­κε επι­φυ­λα­κτι­κός.

«Η κα­τά­στα­ση είναι πράγ­μα­τι αδιέ­ξο­δη σε με­γά­λο βαθμό. Οι φυ­σι­κές διερ­γα­σί­ες δεν λαμ­βά­νουν υπόψη τους πο­λε­ο­δο­μι­κούς νό­μους, τις τα­κτο­ποι­ή­σεις και τις κα­τα­πα­τή­σεις. Για να απο­σο­βή­σου­με τις κα­τα­στρο­φές, θα χρεια­ζό­ταν πλή­ρης ανα­σχε­δια­σμός της πε­ριο­χής, κάτι που δεν είναι ούτε τε­χνι­κά ούτε οι­κο­νο­μι­κά εφι­κτό».

«Η πρώτη μας προ­τε­ραιό­τη­τα είναι να προ­στα­τεύ­σου­με την αν­θρώ­πι­νη ζωή», λέει ο κα­θη­γη­τής. «Λύ­σεις υπάρ­χουν, αλλά για να μειω­θεί το επί­πε­δο των επι­πτώ­σε­ων» χρειά­ζο­νται «μικρά, συμ­βα­τά με το πε­ρι­βάλ­λον έργα, όπως αντι­δια­βρω­τι­κές κα­τα­σκευ­ές και ανα­σχε­τι­κά φράγ­μα­τα ανά­ντη των πο­τα­μών, που μπο­ρούν να κα­θυ­στε­ρή­σουν τη ροή του νερού και να μειώ­σουν την πίεση στα χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα».

Επι­πλέ­ον, προ­τεί­νει την κα­θαί­ρε­ση των πε­ρι­φρά­ξε­ων δίπλα στα πο­τά­μια και τον κα­θα­ρι­σμό του υδρο­γρα­φι­κού δι­κτύ­ου. «Ωστό­σο, αυτές οι λύ­σεις έρ­χο­νται αντι­μέ­τω­πες με νο­μι­κά και κοι­νω­νι­κά εμπό­δια. Πολ­λοί ιδιο­κτή­τες έχουν νο­μι­μο­ποι­ή­σει κα­τα­σκευ­ές, κάτι που κα­θι­στά τις απα­ραί­τη­τες πα­ρεμ­βά­σεις σχε­δόν αδύ­να­τες», υπο­γραμ­μί­ζει.

Έλ­λει­ψη σχε­δια­σμού

Κα­τα­λή­γο­ντας, ο Ευ. Λέκ­κας επι­ση­μαί­νει ένα βα­θύ­τε­ρο πρό­βλη­μα: την έλ­λει­ψη συ­σχέ­τι­σης με­τα­ξύ πο­λε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού και φυ­σι­κών κιν­δύ­νων.

«Αυτό είναι ένα δια­χρο­νι­κό ζή­τη­μα που ξε­κι­νά από τη δε­κα­ε­τία του 1950. Η Ελ­λά­δα ακο­λού­θη­σε ένα μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης χωρίς να λαμ­βά­νει υπόψη τους φυ­σι­κούς κιν­δύ­νους. Αυτό πρέ­πει να αλ­λά­ξει άμεσα», δη­λώ­νει.

«Αν δεν αλ­λά­ξου­με νο­ο­τρο­πία και πρα­κτι­κές, οι κα­τα­στρο­φές αυτές θα επα­να­λαμ­βά­νο­νται», προει­δο­ποιεί.

 

Πηγή: kathimerini.gr