Πώς περιγράφει η Μέρκελ τις επαφές με Παπανδρέου, Σαμαρά και Τσίπρα – Η έκπληξη και το “αφοπλιστικό χαμόγελο”

Στην κυκλο­φο­ρία βρί­σκε­ται από σήμερα το πολυα­να­με­νό­μενο βιβλίο της Άνγκελα Μέρκελ “Freiheit”, στο οποίο η πρώην Γερ­μα­νίδα καγκε­λά­ριος περι­γρά­φει τις πιο κρί­σι­μες στιγμές από τα 16 χρόνια στα οποία ηγήθηκε της μεγα­λύ­τε­ρης οικο­νο­μίας της Ευρώπης.

Η Άνγκελα Μέρκελ κάνει ξεχω­ρι­στή αναφορά και στην ελλη­νική κρίση χρέους καθώς και τις επαφές της με τους πρώην πρω­θυ­πουρ­γούς Γιώργο Παπαν­δρέου, Αντώνη Σαμαρά και Αλέξη Τσίπρα.

Όπως ανα­φέ­ρει η Ξένια Κου­να­λάκη στην “Καθη­με­ρινή”, για τους δύο πρώτους η απο­τί­μησή της δεν είναι ιδιαί­τερα θετική, ενώ είναι σαφής η καλή προ­σω­πική της χημεία με τον Τσίπρα, στον οποίο αφιε­ρώ­νει και το μεγα­λύ­τερο μέρος των ανα­μνή­σεών της που ανα­φέ­ρο­νται την Ελλάδα.

Η έκπληξη για τον Γιώργο Παπαν­δρέου

Το συναί­σθημα που εκφρά­ζει η τέως καγκε­λά­ριος για τον Γιώργο Παπαν­δρέου είναι η έκπληξη. Εκπληξη για τη στάση του, ακόμη και όταν, λίγο μετά την εκλογή του, ανα­κοι­νώ­θηκε η ανα­θε­ώ­ρηση του ελλείμ­μα­τος από 3,7% σε 12,7%. Θυμάται ότι στο πρώτο τηλε­φώ­νημά της, ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός περιέ­γραφε μεν την κατά­σταση στη χώρα του ως τετα­μένη, χωρίς όμως να δίνει την εντύ­πωση πως έχει αντι­λη­φθεί τον επεί­γο­ντα χαρα­κτήρα της.

Μετά την επιμονή των Νικολά Σαρκοζί, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και Χέρμαν βαν Ρομπέι πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε συνά­ντηση στις Βρυ­ξέλ­λες για την Ελλάδα. Ολοι είχαν αντι­λη­φθεί και συμ­φω­νή­σει ότι έπρεπε να δανεί­σουν την Ελλάδα. Ολοι, εκτός από τη Μέρκελ και τον Παπαν­δρέου, έγνεψαν κατα­φα­τικά. Ο άμεσα ενδια­φε­ρό­με­νος δεν είχε μιλήσει. Η καγκε­λά­ριος τον ρωτάει τι θέλει ο ίδιος, πραγ­μα­τικά; Εκείνος απαντά ότι δεν θέλει τίποτε, αλλά η χώρα του βρί­σκε­ται σε δεινή κατά­σταση. Σε νέα ερώτησή της, η Γερ­μα­νίδα ζητάει να μάθει πότε θα παρου­σιά­σει η Αθήνα σχέδιο για την εξοι­κο­νό­μηση 4% του ΑΕΠ. Ο Παπαν­δρέου της απά­ντησε ότι χρειά­ζε­ται χρόνο. Η Μέρκελ δεν πιστεύει αυτό που ακούει. Δεν πιστεύει ότι ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός φερόταν σαν να έχει όλο τον χρόνο στη διάθεσή του. Κοι­τά­ζει τον Κορ­σέ­πιους, σύμ­βουλό της για τα ευρω­παϊκά και μετέ­πειτα γενικό γραμ­μα­τέα του συμ­βου­λίου της Ε.Ε., και συνεν­νο­ού­νται με το βλέμμα ότι είναι καλύ­τερα να σιω­πή­σει, ανα­φέ­ρει η Καθη­με­ρινή.

Η απο­τυ­χία Σαμαρά στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις…

Η μονα­δική αναφορά στον Αντώνη Σαμαρά είναι σύντομη. Η μεταρ­ρυθ­μι­στική του κόπωση επι­ση­μαί­νε­ται μόνον ως παρέν­θεση πριν από την άνοδο του Αλέξη Τσίπρα στην εξουσία. Η νίκη του (Αλέξη Τσίπρα) απο­δί­δε­ται στην αγα­νά­κτηση πολλών Ελλήνων πολιτών για τα πακέτα διά­σω­σης. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι ο Τσίπρας υπο­σχό­ταν να απε­λευ­θε­ρώ­σει την Ελλάδα από την τρόικα, ενώ ο προ­κά­το­χός του είχε απο­τύ­χει να υλο­ποι­ή­σει τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που συμ­φω­νή­θη­καν στο δεύτερο πρό­γραμμα διά­σω­σης.

…και ο “σταρ” Αλέξης Τσίπρας

Οι αρχικές εντυ­πώ­σεις της για τον Τσίπρα είναι θετικές, παρά το γεγονός ότι κατά την πρώτη του επί­σκεψη στο Βερο­λίνο στα­μά­τησε για να χαι­ρε­τή­σει τους οπαδούς του από το Κόμμα της Αρι­στε­ράς (Ντι Λίνκε), προτού πατήσει το κόκκινο χαλί που είχε στρωθεί για εκείνον στην καγκε­λα­ρία. Η καλή προ­σω­πική τους σχέση φτάνει μέχρι και τον Ιανουά­ριο του 2019, όταν δεί­πνη­σαν για τελευ­ταία φορά σε ψαρο­τα­βέρνα του Πειραιά. Από την πρώτη επί­σκεψη Τσίπρα στο Βερο­λίνο, στις 23 Μαρτίου το 2015, η Μέρκελ θυμάται ότι ανυ­πο­μο­νούσε να γνω­ρί­σει τον Ελληνα πρω­θυ­πουργό που όπως σημειώ­νει ήταν είκοσι χρόνια νεό­τε­ρός της. Μέχρι τη συνά­ντησή τους στο Βερο­λίνο είχαν μιλήσει δύο φορές στο τηλέ­φωνο με διερ­μη­νείς και είχαν δύο σύντο­μες συνα­ντή­σεις σε συνε­δριά­σεις του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου στις Βρυ­ξέλ­λες. Η εντύ­πωση που είχε απο­κο­μί­σει ήταν, γράφει, θετική – ακόμη και για τα “καλά αγγλικά” του.

Περι­γρά­φει την υποδοχή του σαν άφιξη ενός σταρ, για τον οποίο δεν είχαν απλώς παρα­τα­χθεί αγήματα, όπως προ­βλέ­πει το πρω­τό­κολλο, αλλά είχαν συγκε­ντρω­θεί δεκάδες φωτο­γρά­φοι και δημο­σιο­γρά­φοι. Στα αυτιά της Μέρκελ έφταναν οι ιαχές των συγκε­ντρω­μέ­νων που ζητού­σαν “διε­θνι­στική αλλη­λεγ­γύη”, καθώς έβλεπε τον Τσίπρα να βγαίνει από το αυτο­κί­νητο και να την κοιτάει με ένα “φιλικό, αφο­πλι­στικό χαμό­γελο”. Ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός εξηγεί με αυτο­πε­ποί­θηση ότι στα­μά­τησε να χαι­ρε­τή­σει τους δια­δη­λω­τές επειδή δεν πρέπει ποτέ κανείς να ξεχνάει τους υπο­στη­ρι­κτές του. Η Μέρκελ συμ­φω­νεί χαμο­γε­λώ­ντας και γράφει ότι αισθα­νό­ταν πως ήταν έτοιμοι οι δυο τους να εκπλή­ξουν ευχά­ρι­στα τους πάντες με το θετικό κλίμα ανάμεσά τους – σε μια στιγμή που ο διεθνής Τύπος περιέ­γραφε τη συνά­ντησή τους περίπου ως σύγκρουση δύο κόσμων.

Η Μέρκελ θυμάται ότι στη συνο­μι­λία της με τον Τσίπρα τόνισε τη βούλησή της να μείνει η Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ, κάτι που προ­ϋ­πέ­θετε να εργα­στούν Αθήνα και Βερο­λίνο συντο­νι­σμένα. Είχε ήδη από το 2012 σκεφθεί πολύ για το ελλη­νικό ζήτημα. Είχε ακούσει τα επι­χει­ρή­ματα όσων συνη­γο­ρού­σαν υπέρ του Grexit (με πρώτον τον υπουργό Οικο­νο­μι­κών, Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε). Δεν είχε όμως πειστεί. Η πεποί­θηση που είχε ατα­λά­ντευτα σχη­μα­τί­σει ήταν ότι η Ελλάδα έπρεπε να μείνει στη νομι­σμα­τική ένωση.

Λίγο αργό­τερα, η μεταξύ τους χημεία είναι τόσο καλή ώστε οι δύο πολι­τι­κοί φτάνουν στο σημείο να μιλή­σουν για τις οικο­γέ­νειές τους. Πηγαί­νο­ντας στην αίθουσα όπου τους περί­με­ναν, περιέ­γραψε ο ένας στον άλλο την προ­σω­πική του δια­δρομή στην πολι­τική. Εκείνος της μίλησε και για την οικο­γέ­νειά του, εκείνη για τον σύζυγό της, Γιόακιμ, και τους γιους του. Ο Τσίπρας κερ­δί­ζει τη συμπά­θεια της καγκε­λα­ρίου και της δίνει την εντύ­πωση πως ήταν ανοι­χτός στη συνερ­γα­σία και ήθελε να ανι­χνεύ­σει τον δρόμο του σε αχαρ­το­γρά­φητα νερά.

Επρεπε όμως η νέα ελλη­νική κυβέρ­νηση να εφαρ­μό­σει τις απαι­τή­σεις της τρόικας χωρίς να αθε­τή­σει τις προ­ε­κλο­γι­κές υπο­σχέ­σεις της. Επρεπε δηλαδή, όπως γράφει η Μέρκελ, να τετρα­γω­νι­στεί ο κύκλος. Η συνέ­ντευξη Τύπου που ακο­λού­θησε μετά τη σύσκεψη με τους συνερ­γά­τες και το δείπνο, περι­γρά­φε­ται με ενθου­σια­σμό ως επι­κοι­νω­νιακό έργο τέχνης. Ηταν αμφό­τε­ροι φιλικοί και μει­λί­χιοι, χωρίς να απο­κλί­νουν επί της ουσίας από τις θέσεις τους. Οι αβυσ­σα­λέες δια­φο­ρές παρέ­με­ναν. Είχε όμως, σύμφωνα με τη Μέρκελ, δια­πι­στω­θεί η κοινή βούληση να αρθεί το αδιέ­ξοδο.

Η έκπληξη της καγκε­λα­ρίου ήταν μεγάλη από τη στάση που κράτησε ο Τσίπρας το καλο­καίρι του 2015. Τον περι­γρά­φει σιωπηλό στη Σύνοδο Κορυφής της 25ης Ιουνίου, όπου τον πλη­σί­ασε για να εκμαιεύ­σει τις προ­θέ­σεις του ως προς το πακέτο που του πρό­τει­ναν οι εταίροι. Εκείνος της απαντά σιβυλ­λικά ότι θα επι­στρέ­ψει στην Αθήνα, θα συνε­δριά­σει με το υπουρ­γικό του συμ­βού­λιο και θα απο­φα­σί­σει. Η καγκε­λά­ριος μιλάει με τον Ολάντ, που δηλώνει εξίσου έκπλη­κτος και πιέζει ξανά τον Τσίπρα να ξεκα­θα­ρί­σει τι περι­μέ­νει να προ­κύ­ψει από τις συζη­τή­σεις στην Αθήνα. Ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός της λέει ότι δεν ξέρει και υπό­σχε­ται να της τηλε­φω­νή­σει το ίδιο βράδυ για να την ενη­με­ρώ­σει.

Οντως, της τηλε­φω­νεί αργό­τερα και την ενη­με­ρώ­νει ότι η κυβέρ­νησή του απο­φά­σισε δημο­ψή­φι­σμα. Φυσικά, τον ρωτάει τι θα προ­τεί­νει εκείνος προς το εκλο­γικό σώμα. Οταν ακούει τον Τσίπρα να της λέει ότι τάσ­σε­ται με το “Οχι” μένει άφωνη. Την ίδια έκπληξη θυμάται ότι δοκί­μασε και ο Ολάντ, από το αντί­στοιχο τηλε­φώ­νημα που δέχτηκε από την Αθήνα.

Τριά­μισι χρόνια μετά, τον Ιανουά­ριο του 2019, Μέρκελ και Τσίπρας δει­πνούν σε ψαρο­τα­βέρνα στον Πειραιά. Εχουν αφήσει πίσω τους το δύσκολο 2015. Ο Τσίπρας της εξηγεί ότι ήταν σημα­ντικό να δείξει στους πολίτες πως είχε εξα­ντλή­σει κάθε περι­θώ­ριο προ­κει­μέ­νου να απαλ­λα­γεί από την επάρατη τρόικα. Οι Ελληνες απέρ­ρι­ψαν το πακέτο της λιτό­τη­τας, αλλά ήθελαν την παρα­μονή της χώρας στο ευρώ. Γι’ αυτό τον ψήφισαν ξανά τον Σεπτέμ­βριο του 2015. Η καγκε­λά­ριος δείχνει να έχει πειστεί”, κατα­λή­γει η Καθη­με­ρινή στο κείμενό της για τις ελλη­νι­κές ανα­φο­ρές στο βιβλίο της Μέρκελ.

Τι απαντά για Ουκρα­νία, Ρωσία και μετα­να­στευ­τικό

Η 70χρονη πρώην καγκε­λά­ριος κατη­γο­ρεί­ται σήμερα ότι άφησε τη Γερ­μα­νία επι­κίν­δυνα εξαρ­τη­μένη από το φθηνό ρωσικό αέριο και ότι συνέ­βαλε στην άνοδο της άκρας δεξιάς με τη πολι­τική της του ανοίγ­μα­τος έναντι των μετα­να­στών.

Απούσα από την πολι­τική συζή­τηση από τα τέλη του 2021 που άφησε την εξουσία, η Άγγελα Μέρκελ ξανα­παίρ­νει το λόγο σε μια περίοδο που η επι­και­ρό­τητα σημα­το­δο­τεί­ται από τους πολέ­μους στην Ουκρα­νία και τη Μέση Ανατολή, την προσεχή επι­στροφή του Ντό­ναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο και την προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία στη Γερ­μα­νία ενόψει των πρόωρων εκλογών του Φεβρουα­ρίου.

Τις μεγα­λύ­τε­ρες επι­θέ­σεις τις δέχθηκε για τη δια­χεί­ριση της μετα­να­στευ­τι­κής κρίσης, στη διάρ­κεια της οποίας διέταξε το Σεπτέμ­βριο 2015 να μην επα­να­προ­ω­θού­νται οι πρό­σφυ­γες που φθάνουν στα σύνορα της χώρας. Στη συγ­γραφή αυτών των απο­μνη­μο­νευ­μά­των την ώθησε η βούλησή της να εξη­γή­σει τα τότε κίνητρά της, το “όραμά (της) για την Ευρώπη και την παγκο­σμιο­ποί­ηση”, ανα­φέ­ρει στο βιβλίο αυτό.

Με τη φράση της που άφησε εποχή, “θα τα κατα­φέ­ρουμε” (“Wir schaffen das”), προ­έ­βαλε “μια στάση”: “εκεί όπου υπάρ­χουν εμπόδια, πρέπει να εργα­ζό­μα­στε για να τα υπερ­βούμε”.

Υπο­στη­ρί­ζει πως “εξα­κο­λου­θεί να μην κατα­λα­βαί­νει”, σχετικά με μια σέλφι που είχε βγάλει με ένα σύρο πρό­σφυγα, “το γεγονός ότι κάποιοι υπέ­θε­σαν πως ένα ευγε­νικό πρόσωπο σε μια φωτο­γρα­φία ήταν αρκετό για να παρα­κι­νή­σει ολό­κλη­ρες λεγε­ώ­νες ανθρώ­πων να δια­φύ­γουν από την πατρίδα τους”.

Αν και τονίζει πως “η Ευρώπη οφείλει πάντα να προ­στα­τεύει τα εξω­τε­ρικά σύνορά της”, υπο­γραμ­μί­ζει πως “η ευη­με­ρία και το κράτος δικαίου θα κάνουν πάντα την Γερ­μα­νία και την Ευρώπη (…) τόπους στους οποίους οι άνθρω­ποι επι­θυ­μούν να πάνε”.

Σχετικά με την άνοδο του γερ­μα­νι­κού ακρο­δε­ξιού σχη­μα­τι­σμού Εναλ­λα­κτική για τη Γερ­μα­νία (AfD), προει­δο­ποιεί τα δημο­κρα­τικά κόμματα: “αν πιστεύ­ουν πως θα κατα­φέ­ρουν να συγκρα­τή­σουν την άνοδο της AfD συνε­χί­ζο­ντας αδιά­κοπα να υιο­θε­τούν τα θέματά της, ακόμη και να προ­χω­ρούν σε ρητο­ρική πλειο­δο­σία χωρίς να προ­τεί­νουν συγκε­κρι­μέ­νες λύσεις στα υφι­στά­μενα προ­βλή­ματα, θα απο­τύ­χουν”.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία το Φεβρουά­ριο 2022, κατη­γο­ρή­θηκε ότι κατέ­στησε τη Γερ­μα­νία εξαρ­τη­μένη από τις παρα­δό­σεις ρωσικού φυσικού αερίου.

Εντού­τοις, υπο­γραμ­μί­ζει, η δημιουρ­γία του αγωγού αερίου Nord Stream 1 είχε υπο­γρα­φεί από τον προ­κά­τοχό της, τον σοσιαλ­δη­μο­κράτη Γκέρ­χαρντ Σρέντερ, ο οποίος έγινε στη συνέ­χεια πρό­ε­δρος της επι­τρο­πής μετόχων και του επο­πτι­κού συμ­βου­λίου της εται­ρείας αυτής.

Για τον Nord Stream 2, τον δεύτερο αγωγό αερίου που ουδέ­ποτε τέθηκε σε λει­τουρ­γία και για τον οποίο είχε δώσει το πράσινο φως μετά τη ρωσική προ­σάρ­τηση της Κρι­μαίας το 2014, εξηγεί πως θα ήταν τότε “δύσκολο να δεχθούν οι άνθρω­ποι τόσο στη Γερ­μα­νία (…) όσο και σε αριθμό κρατών μελών της ΕΕ” την εισα­γωγή άλλων πιο ακριβών καυ­σί­μων.

Δικαιο­λο­γεί επίσης την επιλογή αυτή επι­κα­λού­μενη τη στα­διακή εγκα­τά­λειψη της πυρη­νι­κής ενέρ­γειας, την οποία είχε απο­φα­σί­σει το 2011 μετά την κατα­στροφή της Φου­κου­σίμα: “το φυσικό αέριο κάλυπτε περισ­σό­τερο παρά ποτέ το ρόλο μιας μετα­βα­τι­κής ορυκτής τεχνο­λο­γίας” περι­μέ­νο­ντας να πάρουν τη σκυτάλη οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας.

Η πρώην καγκε­λά­ριος συνιστά εξάλλου να μην υπάρξει επι­στροφή προς τα πίσω στη Γερ­μα­νία σε ό,τι αφορά την ατομική ενέρ­γεια, όπως προ­τεί­νουν μερικοί: “Δεν την έχουμε ανάγκη για να ικα­νο­ποι­ή­σουμε τους κλι­μα­τι­κούς στόχους μας, για να είμαστε τεχνο­λο­γικά απο­δο­τι­κοί”.

Κανένας άλλος ηγέτης δεν επι­κρί­νε­ται τόσο στα απο­μνη­μο­νεύ­ματα αυτά όσο ο ρώσος πρό­ε­δρος Βλα­ντί­μιρ Πούτιν, τον οποίο περι­γρά­φει ως “έναν άνθρωπο που βρί­σκε­ται διαρκώς σε επι­φυ­λακή, φοβού­με­νος μήπως τον κακο­με­τα­χει­ρι­σθούν και πάντα έτοιμος να κατα­φέ­ρει πλήγ­ματα, μεταξύ άλλων και να ασκήσει την εξουσία του παί­ζο­ντας με ένα σκύλο και κάνο­ντας τους άλλους να περι­μέ­νουν”.

Εντού­τοις “συνε­χί­ζει να πιστεύει” πως “παρόλες τις δυσκο­λίες (…) έκανε καλά που επέ­μεινε (…) να μην αφήσει να κοπούν οι επαφές με τη Ρωσία (…) και να δια­τη­ρή­σει επίσης δεσμούς μέσω των εμπο­ρι­κών σχέσεων – πέραν των αμοι­βαίων οικο­νο­μι­κών ωφε­λειών”.

Διότι, υπο­γραμ­μί­ζει, “η Ρωσία είναι, μαζί με τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, μία από τις δύο κύριες παγκό­σμιες πυρη­νι­κές δυνά­μεις” και είναι γεί­το­νας της Ευρώπης.

Εξα­κο­λου­θεί επίσης να υπε­ρα­σπί­ζε­ται την αντί­θεσή της σε μια ενδε­χό­μενη ένταξη της Ουκρα­νίας στο ΝΑΤΟ κατά τη σύνοδο κορυφής του Βου­κου­ρε­στίου το 2008, υπο­στη­ρί­ζο­ντας πως είναι ψευ­δαί­σθηση να πιστεύει κανείς ότι το καθε­στώς της υπο­ψή­φιας για ένταξη στο ΝΑΤΟ χώρας θα την είχε προ­στα­τεύ­σει από την επίθεση του Πούτιν.

Πηγή: TheToc