Ο μεγάλος περίπατος του ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά

Η πο­λι­τι­κή ιστο­ρία του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ είναι γε­μά­τη με αντι­φά­σεις, ιδε­ο­λο­γι­κές συ­γκρού­σεις και εσω­τε­ρι­κές διε­νέ­ξεις. Μία από τις πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές στιγ­μές της εσω­τε­ρι­κής ανα­τα­ρα­χής του κόμ­μα­τος ήταν η πε­ρί­ο­δος της απο­χώ­ρη­σης και ίδρυ­σης της Νέας Αρι­στε­ράς από στε­λέ­χη που δεν συμ­φω­νού­σαν με τη στρα­τη­γι­κή και τις πο­λι­τι­κές επι­λο­γές της ηγε­σί­ας. Οι άν­θρω­ποι αυτοί κα­τη­γο­ρή­θη­καν τότε ότι απο­δυ­νά­μω­σαν το κόμμα, ότι υπο­κι­νού­νταν από προ­σω­πι­κές φι­λο­δο­ξί­ες ή ότι δεν μπο­ρού­σαν να συμ­βι­βα­στούν με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Η εκ­δί­ω­ξη αυτών των στε­λε­χών συ­νο­δεύ­τη­κε από έναν λόγο απα­ξιω­τι­κό, που τους το­πο­θε­τού­σε στο πε­ρι­θώ­ριο της πο­λι­τι­κής ζωής. Όταν όμως οι λόγοι της δυ­σα­ρέ­σκειάς τους άρ­χι­σαν να επι­βε­βαιώ­νο­νται, το κόμμα προ­τί­μη­σε τη σιωπή αντί μιας ει­λι­κρι­νούς αυ­το­κρι­τι­κής.

Η εκλο­γή του Στέ­φα­νου Κασ­σε­λά­κη στην ηγε­σία του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ απο­τέ­λε­σε ένα σοκ για πολλά μέλη του κόμ­μα­τος, ενώ αρ­κε­τοί είδαν την υπο­ψη­φιό­τη­τά του ως ασύμ­βα­τη με την ιστο­ρία και τις αρχές του κόμ­μα­τος. Εντού­τοις, όσοι τόλ­μη­σαν να εκ­φρά­σουν δη­μό­σια την αντί­θε­σή τους στο πρό­σω­πό του, αντι­με­τω­πί­στη­καν με έναν τρόπο που θύ­μι­σε την πα­λαιό­τε­ρη συ­μπε­ρι­φο­ρά προς τους εκ­διω­χθέ­ντες της Νέας Αρι­στε­ράς.

Οι φωνές δια­μαρ­τυ­ρί­ας, αντί να λη­φθούν υπόψη, απα­ξιώ­θη­καν και στιγ­μα­τί­στη­καν ως υπο­νο­μευ­τι­κές της ενό­τη­τας του κόμ­μα­τος. Παρ’ όλα αυτά, η πρό­σφα­τη απο­μά­κρυν­ση του Κασ­σε­λά­κη από την ηγε­σία φέρ­νει στο προ­σκή­νιο την ει­ρω­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα: τα επι­χει­ρή­μα­τα όσων τον αμ­φι­σβή­τη­σαν εξαρ­χής απο­δει­κνύ­ο­νται βά­σι­μα. Όμως, το κόμμα, για ακόμη μία φορά, απο­φεύ­γει να ζη­τή­σει συ­γνώ­μη από εκεί­νους που στο­χο­ποί­η­σε, είτε πα­λαιό­τε­ρα είτε πρό­σφα­τα.

Η επα­να­λαμ­βα­νό­με­νη αυτή στάση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ανα­δει­κνύ­ει ένα βα­θύ­τε­ρο ζή­τη­μα πο­λι­τι­κής κουλ­τού­ρας. Η απου­σία αυ­το­κρι­τι­κής και ανα­γνώ­ρι­σης λαθών δη­μιουρ­γεί ένα κλίμα εσω­στρέ­φειας και απο­ξέ­νω­σης από την κοι­νω­νι­κή βάση. Η ανά­γκη για ενό­τη­τα συχνά προ­βάλ­λε­ται ως δι­καιο­λο­γία για τη φί­μω­ση της εσω­τε­ρι­κής κρι­τι­κής, με απο­τέ­λε­σμα την ενί­σχυ­ση ενός κλει­στού και μη ανε­κτι­κού πο­λι­τι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Η ιστο­ρία των εκ­διω­χθέ­ντων της Νέας Αρι­στε­ράς και η πρό­σφα­τη κρίση με τον Κασ­σε­λά­κη απο­τε­λούν δύο όψεις του ίδιου νο­μί­σμα­τος. Είναι μια υπεν­θύ­μι­ση ότι η ιδε­ο­λο­γι­κή συ­νέ­πεια και η εσω­τε­ρι­κή δη­μο­κρα­τία δεν μπο­ρούν να αντι­κα­τα­στα­θούν από προ­σω­πο­πα­γείς επι­λο­γές ή τα­κτι­κι­σμούς.

Ίσως ήρθε η ώρα ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ να ανα­γνω­ρί­σει τα λάθη του, όχι μόνο για να απο­κα­τα­στή­σει τις σχέ­σεις με τους πρώην συ­ντρό­φους του, αλλά και για να δεί­ξει στην κοι­νω­νία ότι μπο­ρεί να είναι ένα κόμμα που μα­θαί­νει από το πα­ρελ­θόν. Μία ει­λι­κρι­νής συ­γνώ­μη θα ήταν ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση, ανοί­γο­ντας τον δρόμο για μια ου­σια­στι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση και επα­να­σύν­δε­ση με την προ­ο­δευ­τι­κή του βάση.

Και τώρα, σε αυτόν τον θε­α­μα­τι­κό θίασο εσω­κομ­μα­τι­κής δη­μο­κρα­τί­ας, πα­ρα­κο­λου­θού­με με δέος την πα­ρέ­λα­ση υπο­ψη­φί­ων για την ηγε­σία του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Από τη μία, οι επί­δο­ξοι σω­τή­ρες που ευαγ­γε­λί­ζο­νται την ανα­γέν­νη­ση του κόμ­μα­τος, λες και το μο­να­δι­κό τους πρό­βλη­μα ήταν η λάθος γρα­βά­τα στον τε­λευ­ταίο αρ­χη­γό. Από την άλλη, οι «βα­ριές υπο­γρα­φές» που θυ­μή­θη­καν την κρι­τι­κή σκέψη μόνο όταν έπρε­πε να υπε­ρα­σπι­στούν τα προ­σω­πι­κά τους ερεί­σμα­τα. Ανά­με­σά τους, φι­γού­ρες που εκ­πέ­μπουν μια εντυ­πω­σια­κή έλ­λει­ψη συ­νει­δη­το­ποί­η­σης, αλλά πε­ρίσ­σευ­μα φι­λο­δο­ξί­ας. Είναι σαν να βλέ­που­με ένα ριά­λι­τι, όπου ο νι­κη­τής δεν θα κερ­δί­σει ένα έπα­θλο, αλλά το προ­νό­μιο να κυ­βερ­νή­σει έναν κα­τα­κερ­μα­τι­σμέ­νο χώρο και να σώσει ένα πλοίο που βου­λιά­ζει. Τι δράμα, τι θέαμα! Ίσως το πραγ­μα­τι­κό τους τα­λέ­ντο είναι ότι κα­τα­φέρ­νουν να κά­νουν ακόμα και την έν­νοια της ηγε­σί­ας να μοιά­ζει με ανέκ­δο­το.

Δη­μή­τρης Μί­χα­λος