Σε επίπεδο ρεκόρ ο αριθμός των καρτών πληρωμών στην Ελλάδα

Με διείσ­δυση στον γενικό πλη­θυ­σμό που φθάνει σε επίπεδα ρεκόρ όλων των εποχών κινού­νται οι χρε­ω­στι­κές και πιστω­τι­κές κάρτες, ενώ ταυ­τό­χρονα ολοένα και μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός συναλ­λασ­σο­μέ­νων χρη­σι­μο­ποιεί σε καθη­με­ρινή βάση τις κάρτες πλη­ρω­μών ακόμη και για αγορές μικρής αξίας.

Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, που δημο­σιο­ποι­ή­θη­καν στην πρό­σφατη έκθεση Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας, οι ενεργές κάρτες πλη­ρω­μών σε κυκλο­φο­ρία ανήλθαν σε 20,7 εκατ. στις 30 Ιουνίου 2024. Το ποσοστό συμ­με­το­χής των χρε­ω­στι­κών και πιστω­τι­κών καρτών επί του συνόλου των καρτών πλη­ρω­μών δεν μετα­βλή­θηκε από τις 31 Δεκεμ­βρίου 2023 και δια­μορ­φώ­θηκε στο επίπεδο του 85% και 15%, αντί­στοιχα.

Συναλ­λα­γές με κάρτες πλη­ρω­μών

Ο συνο­λι­κός αριθμός και η συνο­λική αξία των συναλ­λα­γών που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν με κάρτες πλη­ρω­μών το πρώτο εξάμηνο του 2024 κινή­θηκε σε υψηλά επίπεδα.

Συγκε­κρι­μένα, ο αριθμός των συναλ­λα­γών με κάρτες ανήλθε σε 1,185 δισ., παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση 2%, ενώ η ανα­λο­γούσα αξία δια­μορ­φώ­θηκε στα 53 δισ. ευρώ.

Ο μέσος αριθμός συναλ­λα­γών ανά κάρτα εμφα­νί­στηκε αυξη­μέ­νος στις 57, από 56 το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Οι χρε­ω­στι­κές κάρτες που απο­τε­λούν το κύριο υπο­κα­τά­στατο των μετρη­τών, συνε­χί­ζουν να χρη­σι­μο­ποιού­νται ευρέως για συναλ­λα­γές μικρής αξίας. Ο μέσος αριθμός συναλ­λα­γών ανά χρε­ω­στική κάρτα ανήλθε σε 62 συναλ­λα­γές, από 61 το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Ο μέσος αριθμός συναλ­λα­γών ανά πιστω­τική κάρτα δια­τη­ρή­θηκε αμε­τά­βλη­τος στις 29 συναλ­λα­γές.

Η μέση αξία συναλ­λα­γών ανά κάρτα ανήλθε σε 2.542 ευρώ παρου­σιά­ζο­ντας μείωση κατά 2,5% συγκρι­τικά με το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Η μείωση αυτή οφεί­λε­ται κυρίως στην αντί­στοιχη μείωση της μέσης αξίας συναλ­λα­γών ανά χρε­ω­στική κάρτα κατά 2,5%, η οποία δια­μορ­φώ­θηκε σε 2.760 ευρώ, από 2.831 ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2023.

Η μέση αξία συναλ­λα­γών ανά πιστω­τική κάρτα μειώ­θηκε οριακά κατά 0,3% και δια­μορ­φώ­θηκε σε 1.313 ευρώ, από 1.318 ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2023.

Η μέση αξία ανά συναλ­λαγή για το σύνολο των καρτών μειώ­θηκε κατά 4,5% σε 44 ευρώ, από 46 ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Η πτωτική τάση της μέσης αξίας ανά συναλ­λαγή των χρε­ω­στι­κών και πιστω­τι­κών καρτών ανα­δει­κνύει την ολοένα μεγα­λύ­τερη χρήση των καρτών πλη­ρω­μών για αγορές μικρής αξίας.

Περι­στα­τικά απάτης στις συναλ­λα­γές με κάρτες πλη­ρω­μών – Συνεχής μείωση

Ταυ­τό­χρονα με την αύξηση της χρήσης των καρτών πλη­ρω­μών, με τις εκστρα­τείες ενη­μέ­ρω­σης των τελευ­ταίων ετών μειώ­θη­καν και τα περι­στα­τικά απάτης, χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι οι συναλ­λασ­σό­με­νοι θα πρέπει να εφη­συ­χά­ζουν.

Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΤτΕ, στα περι­στα­τικά απάτης στις συναλ­λα­γές με κάρτες πλη­ρω­μών το πρώτο εξάμηνο του 2024 κατα­γρά­φηκε μείωση του από­λυ­του αριθμού συναλ­λα­γών απάτης κατά 6% σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023.

Αντί­στοιχα, ο δείκτης της ανα­λο­γίας του αριθμού των περι­στα­τι­κών απάτης προς τον αριθμό των συναλ­λα­γών μειώ­θηκε συγκρι­τικά με το προη­γού­μενο εξάμηνο κατά 7%, και αντι­στοι­χεί σε 1 συναλ­λαγή απάτης ανά 6.000 συναλ­λα­γές ή 0,017%.

Σε ό,τι αφορά την αξία των συναλ­λα­γών απάτης παρα­τη­ρεί­ται απόλυτη μείωση κατά 3% σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Ταυ­τό­χρονα, ο δείκτης της ανα­λο­γίας της αξίας των περι­στα­τι­κών απάτης προς την αξία των συναλ­λα­γών εμφα­νί­ζε­ται σχεδόν αμε­τά­βλη­τος σε σχέση με το δεύτερο εξάμηνο του 2023 και εξα­κο­λου­θεί να δια­τη­ρεί­ται στο χαμηλό επίπεδο του 0,02% και αντι­στοι­χεί σε 1 ευρώ αξία απάτης ανά 4.800 ευρώ αξία συναλ­λα­γών.

Ανα­λύ­ο­ντας τα περι­στα­τικά απάτης ανά δίαυλο συναλ­λα­γής με κάρτες πλη­ρω­μών, δηλαδή (α) συναλ­λα­γές σε τερ­μα­τικά ΑΤΜ, (β) πλη­ρω­μές σε τερ­μα­τικά POS και (γ) εξ απο­στά­σεως συναλ­λα­γές χωρίς τη φυσική παρου­σία της κάρτας (card not present – CNP), προ­κύ­πτει ότι το υψη­λό­τερο ποσοστό απάτης εξα­κο­λου­θεί να αφορά τις εξ απο­στά­σεως συναλ­λα­γές.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας, το πρώτο εξάμηνο του 2023 ο δείκτης της ανα­λο­γίας του αριθμού και της αξίας των περι­στα­τι­κών απάτης προς τον αριθμό και την αξία των συναλ­λα­γών στα κράτη μέλη του Ενιαίου Οικο­νο­μι­κού Χώρου ήταν 0,015% και 0,031% αντί­στοιχα.

Ενη­μέ­ρωση του συναλ­λα­κτι­κού κοινού

Ουσια­στικό ρόλο στην μείωση της απάτης είχαν και οι εκστρα­τείες ενη­μέ­ρω­σης εκ μέρους της Ελλη­νι­κής Ένωσης Τρα­πε­ζών (ΕΕΤ), με την τελευ­ταία καμπά­νια, σε συνερ­γα­σία με την Mastercard, να έχει ως κεντρικό μήνυμα «Κάποιες Ειδο­ποι­ή­σεις είναι Καλύ­τερο να τις Αγνοείς».

Παρά το γεγονός ότι οι απάτες με τα σύγ­χρονα μέσα ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών εμφά­νι­σαν περαι­τέρω μείωση, οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες έκριναν ανα­γκαία τη συνεχή ενη­μέ­ρωση των συναλ­λασ­σό­με­νων για τις νέες τυπο­λο­γίες απάτης που εφαρ­μό­ζουν οι δράστες, αλλά και ενδε­δειγ­μέ­νους τρόπους προ­στα­σίας από αυτές. Οι συστη­μα­τι­κές αυτές προ­σπά­θειες των μελών της ΕΕΤ και η διαρκής τους επα­γρύ­πνηση στην ενη­μέ­ρωση του συναλ­λα­κτι­κού κοινού απέ­δω­σαν καρπούς, όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος τόσο για τις απάτες με κάρτες πλη­ρω­μών όσο και για τις απάτες με μετα­φο­ρές πίστω­σης οι οποίες, στο τέλος του 2023, μειώ­θη­καν κατά 38% σε αριθμό και κατά 72,5% σε αξία σε σχέση με ένα χρόνο πριν.

Οι συχνό­τε­ρες μορφές απάτης

Οι συχνό­τε­ρες μέθοδοι, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην ιστο­σε­λίδα της ΕΕΤ, περι­λαμ­βά­νουν την απάτη μέσω τηλε­φω­νι­κής κλήσης (Vishing), μέσω email (Phishing) και μέσω SMS (Smishing).

Συνήθως ο χρήστης λαμ­βά­νει τηλε­φω­νι­κές κλήσεις, ψεύ­τι­κους ψηφια­κούς συν­δέ­σμους (links) ή απατηλά sms, με αλη­θο­φανή χαρα­κτη­ρι­στικά (π.χ. λογι­στή­ριο δήμου, επω­νυ­μία ή λογό­τυπο τρά­πε­ζας ή άλλου ιδιω­τι­κού οργα­νι­σμού ή δημό­σιου φορέα).

Η απά­ντηση σε αυτές τις τηλε­φω­νι­κές κλήσεις ή η επί­σκεψη σε αυτούς τους συν­δέ­σμους μπορεί να οδη­γή­σει σε επι­ζή­μιες ενέρ­γειες, όπως την απο­κά­λυψη ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων και κωδικών ασφα­λείας, την απο­στολή χρη­μα­τι­κών ποσών για υπο­τι­θέ­μενη αγορά ή ακόμα και την εγκα­τά­σταση κακό­βου­λου λογι­σμι­κού σε συσκευές.

Για τον σκοπό της καμπά­νιας δημιουρ­γή­θη­καν ισά­ριθμα τηλε­ο­πτικά σποτ που καλύ­πτουν και τα 3 είδη ηλε­κτρο­νι­κής απάτης.

Με την ενη­μέ­ρωση του κοινού σχετικά με τις δόλιες ηλε­κτρο­νι­κές τακτι­κές, ανα­πτύσ­σε­ται μια κουλ­τούρα κυβερ­νο­α­σφά­λειας, όπου ιδίως ο κατα­να­λω­τής, αλλά και η επι­χεί­ρηση μαθαί­νουν να εντο­πί­ζουν τις κακό­βου­λες επι­θέ­σεις με τη μορφή ειδο­ποι­ή­σεων, τις οποίες είναι καλύ­τερο να αγνοούν για την προ­στα­σία τους.

Η τελευ­ταία αυτή καμπά­νια απο­τέ­λεσε συνέ­χεια της προη­γού­με­νης αντί­στοι­χης πρω­το­βου­λίας «Μία παύση αρκεί» που στόχευε στην ενη­μέ­ρωση του συνόλου του πλη­θυ­σμού και ολο­κλη­ρώ­θηκε τον Φεβρουα­ρίου 2024.

Στο ίδιο πλαίσιο και η πρό­σφατη ενη­με­ρω­τική εκστρα­τεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος με θέμα τις ασφα­λείς πλη­ρω­μές και την προ­στα­σία από τις ηλε­κτρο­νι­κές απάτες.

Οι πολίτες μπορούν να ενη­με­ρώ­νο­νται ανα­λυ­τικά για τα διάφορα είδη ηλε­κτρο­νι­κής απάτης από την ιστο­σε­λίδα της Ελλη­νι­κής Ένωσης Τρα­πε­ζών και της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ