Spiegel: Το πέρασμα μεταξύ των τουρκικών ακτών και των ελληνικών νησιών έχει μετατραπεί σε ζώνη πολέμου

Ωμές μεθό­δους χρη­σι­μο­ποιεί η ΕΕ για να κρατάει έξω τους ανε­πι­θύ­μη­τους πρό­σφυ­γες στα σύνορα Ισπα­νίας και Μαρόκου, Ελλάδας και Τουρ­κίας, Ουγ­γα­ρίας και Σερβίας. Πολλοί ρισκά­ρουν τα πάντα για ένα μέλλον στην Ευρώπη αλλά συχνά αντί γι’ αυτό, βρί­σκουν τον θάνατο, γράφει το έγκυρο γερ­μα­νικό περιο­δικό «Spiegel».

Επί χρόνια, ελά­χι­στοι πολι­τι­κοί των Βρυ­ξελ­λών ενδια­φέ­ρο­νταν για την Frontex, η οποία φυλάει τα εξω­τε­ρικά σύνορα της ΕΕ από το 2005. Σήμερα όμως ο εμφύ­λιος στη Συρία παράγει εκα­τομ­μύ­ρια νέους πρό­σφυ­γες και η επόμενη μαζική έξοδος μόλις αρχίζει στο Ιράκ.

Στη Μεσό­γειο, η ιταλική ακτο­φυ­λακή περι­μα­ζεύει σχεδόν καθη­με­ρινά απελ­πι­σμέ­νους ανθρώ­πους από σαπιο­κά­ραβα. Στη Γερ­μα­νία, σχεδόν 20.000 άτομα κατέ­θε­σαν αίτηση για άσυλο τον Ιούλιο, ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός σε 20 χρόνια, και 200.000 ανα­μέ­νε­ται να κατα­φθά­σουν στη χώρα φέτος.

Δεδο­μέ­νων των αριθμών και των εικόνων από πλοία που ξεχει­λί­ζουν και από συνο­ρια­κούς φράχτες, το ζήτημα της συνο­ρια­κής πολι­τι­κής της ΕΕ μετα­τρέ­πε­ται σε ζήτημα για τον χαρα­κτήρα και τις αξίες της ΕΕ.

Μετά τους 387 νεκρούς στη Λαμπε­ντούζα πέρσι, πολλοί ευρω­παίοι πολι­τι­κοί εξέ­φρα­σαν τον απο­τρο­πια­σμό τους αλλά δεν άλλαξαν τις πολι­τι­κές τους. Ουσια­στικά δεν υπάρχει καμία νόμιμη οδός προς την Ευρώπη για τους πρό­σφυ­γες. Όσοι επι­θυ­μούν να κατα­θέ­σουν αίτηση ασύλου πρέπει προη­γου­μέ­νως να εισέλ­θουν παρα­νό­μως. Η ΕΕ σφρα­γί­ζει τα σύνορά της φοβού­μενη ότι αν δεν το κάνει, θα κατα­φθά­σουν ακόμη περισ­σό­τε­ροι.

Αλλά η μετα­τροπή της ΕΕ σε φρούριο δημιούρ­γησε τις συν­θή­κες που οδή­γη­σαν στους θανά­τους κατά μήκος των συνόρων της. Πολλοί μετα­νά­στες επι­λέ­γουν την εξαι­ρε­τικά επι­κίν­δυνη θαλάσ­σια οδό επειδή η Frontex σφρα­γί­ζει τα χερσαία σύνορα.

Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της Frontex εκτο­ξεύ­τηκε από τα 6 εκατ. ευρώ το 2005 σε σχεδόν 90 εκατ. σήμερα. Αξιω­μα­τι­κοί από τη Γερ­μα­νία, τη Γαλλία και τη Ρου­μα­νία περι­πο­λούν μαζί στα εξω­τε­ρικά σύνορα της ΕΕ. Τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο, η ΕΕ εγκαι­νί­ασε ένα νέο πρό­γραμμα 340 εκατ. ευρώ για να παρα­κο­λου­θεί τα σύνορά της με μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη και δορυ­φό­ρους.

23.000 πέθαναν προ­σπα­θώ­ντας να φθάσουν στην Ευρώπη

Το μόνο που δεν κατα­γρά­φει η Frontex είναι πόσοι πεθαί­νουν στα εξω­τε­ρικά σύνορα της Ευρώπης. Μια ομάδα ευρω­παίων δημο­σιο­γρά­φων υπο­λό­γισε ότι 23.000 άτομα έχασαν την ζωή τους προ­σπα­θώ­ντας να φθάσουν στην Ευρώπη τα τελευ­ταία 14 χρόνια.

Στην Ελλάδα, οι πρό­σφυ­γες καταγ­γέλ­λουν κακο­ποί­ηση από τους λιμε­νι­κούς. Στην Ουγ­γα­ρία χορη­γού­νται συστη­μα­τικά ηρε­μι­στικά για να παρα­μέ­νουν ήρεμοι οι κρα­τού­με­νοι στα στρα­τό­πεδα προ­σφύ­γων. Μαρο­κι­νοί στρα­τιώ­τες κακο­με­τα­χει­ρί­ζο­νται τους μετα­νά­στες που κατα­σκη­νώ­νουν στα σύνορα με την Ισπανία.

Η Frontex σχεδόν ποτέ δεν ανα­μει­γνύ­ε­ται σ’ αυτές τις παρα­βιά­σεις ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των όμως σχεδόν όλες συμ­βαί­νουν εντός της δικαιο­δο­σίας της.

Στις 19 Ιανουα­ρίου, βάρκα που μετέ­φερε πρό­σφυ­γες βού­λιαξε κοντά στο Φαρ­μα­κο­νήσι προ­κα­λώ­ντας τον πνιγμό 12 παιδιών και γυναι­κών μπροστά στα μάτια της ελλη­νι­κής ακτο­φυ­λα­κής. Του­λά­χι­στον επτά μετα­νά­στες πνί­γη­καν σε παρό­μοιο συμβάν τον Μάρτιο, έξι τον Απρίλιο και του­λά­χι­στον 22 τον Μάιο.

Αυτά απο­τε­λούν άμεση επί­πτωση της προ­σπά­θειας της Frontex να σφρα­γί­σει τα χερσαία σύνορα (μεταλ­λι­κοί φράχτες, επι­πλέον συνο­ριο­φύ­λα­κες κ.ά.). Όλο και περισ­σό­τε­ροι πρό­σφυ­γες επι­λέ­γουν την θαλάσ­σια οδό. Του­λά­χι­στον 218 άτομα πνί­γη­καν στο Αιγαίο μεταξύ Αυγού­στου 2012 και Ιουλίου 2014. Σύμφωνα με οργα­νώ­σεις ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των, η ελλη­νική ακτο­φυ­λακή απώθησε μερι­κούς από αυτούς στην ανοιχτή θάλασσα όπου πνί­γη­καν.

«Καιρός να αρχίσει να προ­στα­τεύει και τους ανθρώ­πους»

Τα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι υπο­χρε­ω­μένα να εξε­τά­ζουν την κατά­σταση κάθε πρό­σφυγα. Αλλά χώρες όπως η Ισπανία, η Βουλ­γα­ρία και η Ελλάδα αγνοούν συστη­μα­τικά αυτό τον κανόνα. Μέσω των παρά­νο­μων «απω­θή­σεων», τους επι­στρέ­φουν στις γει­το­νι­κές χώρες.

Σε μια συμ­φω­νία μεταξύ ΕΕ και Τουρ­κίας τον Δεκέμ­βριο, η Άγκυρα δέχθηκε να παίρνει πίσω τους πρό­σφυ­γες που προ­σπά­θη­σαν να περά­σουν στην ΕΕ μέσω Τουρ­κίας με αντάλ­λαγμα την προ­ο­πτική της κατάρ­γη­σης της βίζας Σένγκεν για τους τούρ­κους πολίτες.

Το πέρασμα μεταξύ των τουρ­κι­κών ακτών και των ελλη­νι­κών νησιών έχει μετα­τρα­πεί σε ζώνη πολέμου. Σύμφωνα με τη Frontex, το 2013 περίπου 24.800 μετα­νά­στες προ­σπά­θη­σαν να περά­σουν παρά­νομα, κυρίως μέσω θαλάσ­σης, και ένας στρατός από Τούρ­κους, Έλληνες και άλλους ευρω­παί­ους λιμε­νι­κούς ανα­πτύ­χθηκε για να τους ανα­χαι­τί­σει.

«Η ΕΕ ενθαρ­ρύ­νει την κακο­με­τα­χεί­ριση των μετα­να­στών. Την τελευ­ταία τριετία, έχει δώσει στην Ελλάδα 12 εκατ. ευρώ για την φρο­ντίδα των μετα­να­στών. Το ίδιο διά­στημα, πλήρωσε 228 εκατ. ευρώ για να ασφα­λί­σει τα ελλη­νικά σύνορα. Μέχρι σήμερα η ΕΕ έχει προ­στα­τεύ­σει τα σύνορά της. Καιρός να αρχίσει να προ­στα­τεύει και τους ανθρώ­πους», κατα­λή­γει το γερ­μα­νικό περιο­δικό.

BHMA