Βουλή: Κατατέθηκε το νομοσχέδιο για τον νέο δικαστικό χάρτη της χώρας

Την ερχό­μενη Τρίτη, 23 Απρι­λίου, εισά­γε­ται προς επε­ξερ­γα­σία στην αρμόδια κοι­νο­βου­λευ­τική επι­τροπή το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης με τίτλο «Ενο­ποί­ηση του πρώτου βαθμού δικαιο­δο­σίας, χωρο­τα­ξική ανα­διάρ­θρωση των δικα­στη­ρίων της πολι­τι­κής και ποι­νι­κής δικαιο­σύ­νης και άλλες δια­τά­ξεις».

Το νομο­σχέ­διο κατα­τέ­θηκε στη Βουλή το βράδυ της Παρα­σκευής 19 Απρι­λίου.

 

Με το νομο­σχέ­διο εισά­γο­νται – μεταξύ άλλων – δια­τά­ξεις που αφορούν στην ενο­ποί­ηση του πρώτου βαθμού δικαιο­δο­σίας των πολι­τι­κών και ποι­νι­κών δικα­στη­ρίων και στη χωρο­τα­ξική ανα­διάρ­θρωση των δικα­στη­ρίων της χώρας.

Επίσης, επέρ­χε­ται ανα­διάρ­θρωση των πολι­τι­κών και ποι­νι­κών δικα­στη­ρίων πρώτου βαθμού και ορί­ζο­νται οι έδρες πρω­το­δι­κείων, οι παράλ­λη­λες και οι περι­φε­ρεια­κές έδρες των πρω­το­δι­κείων κάθε περι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας καθώς και η κατά τόπο αρμο­διό­τητά τους.

Ανα­λυ­τικά, οι αλλαγές με το νέο δικα­στικό χάρτη:

Η σημε­ρινή κατά­σταση

– Συνο­λι­κός χρόνος έκδοσης τελε­σί­δι­κης από­φα­σης στην Ελλάδα 1482 ημέρες ενώ αντί­στοι­χος χρόνος στις χώρες του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης (CoE) οι 637.

– Λει­τουρ­γούν 154 ειρη­νο­δι­κεία και 63 πρω­το­δι­κεία. Τα 63 από τα 154 ειρη­νο­δι­κεία λει­τουρ­γούν στις έδρες των 63 πρω­το­δι­κείων. Συνο­λικά στον α’ βαθμό υπάρ­χουν 217 δικα­στι­κοί σχη­μα­τι­σμοί.

– Οι συνο­λικά 916 Ειρη­νο­δί­κες σε όλη την Ελλάδα δικά­ζουν μόνο αστικές υπο­θέ­σεις έως 20.000€, ενώ δεν δικά­ζουν καθόλου ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις (ιδίως από το 2019 που καταρ­γή­θη­καν τα πταί­σματα με τον νΠΚ).

– Οι 1.200 Πρω­το­δί­κες δικά­ζουν αστικές υπο­θέ­σεις από 20.001€ και άνω, καθώς και όλες τις ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις πρώτου βαθμού.

– Μία απόφαση ειρη­νο­δι­κείου κοστί­ζει κατά μέσο όρο επτα­κό­σια εξήντα (760) ευρώ, ενώ κάθε απόφαση πρω­το­δίκη κοστί­ζει μόλις τρια­κό­σια ογδόντα (380) ευρώ.

Οι βασικοί άξονες του νομο­σχε­δίου

– Ενο­ποί­ηση Πρώτου βαθμού δικαιο­δο­σίας

– Δια­μόρ­φωση Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού (Κεντρι­κές, Παράλ­λη­λες, Περι­φε­ρειακές Έδρες, Οργα­νι­κές Θέσεις, καταρ­γή­σεις μικρών σχη­μα­τι­σμών)

– Μετα­φορά διαχειριστικών-διοικητικών αρμο­διο­τή­των των Προϊσταμένων Δικα­στών στο ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. (Ταμείο Χρη­μα­το­δο­τή­σεως Δικα­στικών Κτιρίων)

Με την προ­τει­νό­μενη ενο­ποί­ηση του α’ βαθμού δικαιο­δο­σίας:

– Ορί­ζο­νται 56 κεντρικά Πρω­το­δι­κεία και 7 παράλ­λη­λες έδρες αυτών.

– Καταρ­γού­νται τα 63 Ειρη­νο­δι­κεία που βρί­σκο­νται στις έδρες των 63 Πρω­το­δι­κείων (56 Ειρη­νο­δι­κεία των κεντρι­κών εδρών και 7 Ειρη­νο­δι­κεία των παράλ­λη­λων εδρών). Τα κτίριά τους θα χρη­σι­μο­ποιού­νται ως χώροι του Πρω­το­δι­κείου.

– Από τα ενα­πο­μεί­να­ντα 91 Ειρη­νο­δι­κεία, τα 48 ανα­βαθ­μί­ζο­νται σε περι­φε­ρεια­κές έδρες Πρω­το­δι­κείου και τα υπό­λοιπα 43 καταρ­γού­νται τελείως (κλεί­νουν και σαν κτίρια).

– Θα επέλθει διπλα­σια­σμός των Δικα­στών Πρώτου Βαθμού (περίπου 2.000 Δικα­στές α’ βαθμού),

– Ταχύ­τερη διεκ­πε­ραί­ωση υπο­θέ­σεων

– Ισο­κα­τα­νομή της ύλης

Ως προς τη χωρο­τα­ξική δια­μόρ­φωση των δικα­στι­κών σχη­μα­τι­σμών:

Βασικός κανόνας Ι: Ένα Κεντρικό Πρω­το­δι­κείο για κάθε Περι­φε­ρειακή Ενότητα (πρώην νομός)

Βασικός Κανόνας ΙΙ: Σύνορα και νησιά για εθνι­κούς λόγους δεν επη­ρε­ά­ζο­νται

Στις Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες όπου υπάρ­χουν 2 ή 3 Πρω­το­δι­κεία, οι έδρες των Πρω­το­δι­κείων (πλην της κεντρι­κής) μετα­τρέ­πο­νται σε παράλ­λη­λες με πλήρη καθ’ ύλην αρμο­διό­τητα. Συγκε­κρι­μένα, στις Περι­φε­ρειακές Ενότητες:

α) Μεσ­ση­νίας (παράλ­ληλη έδρα η Κυπα­ρισ­σία)

β) Λακω­νίας (παράλ­ληλη έδρα το Γύθειο)

γ) Ηλείας (παράλ­ληλη έδρα η Αμαλιάδα)

δ) Αχαΐας (παράλ­λη­λες έδρες το Αίγιο και τα Καλά­βρυτα) ε) Αιτω­λο­α­καρ­να­νίας (παράλ­ληλη έδρα το Μεσο­λόγγι) στ) Βοιω­τίας (παράλ­ληλη έδρα η Θήβα)

Στις Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες:

α) Έβρου δια­τη­ρού­νται όπως είναι σήμερα τα Πρω­το­δι­κεία Αλε­ξαν­δρού­πο­λης και Ορε­στιά­δας,

β) Πέλλας δια­τη­ρού­νται όπως είναι σήμερα τα Πρω­το­δι­κεία Έδεσσας και Γιαν­νι­τσών,

γ) Κυκλά­δων δια­τη­ρού­νται όπως είναι σήμερα τα Πρω­το­δι­κεία Σύρου και Νάξου και

δ) Δωδε­κανήσου δια­τη­ρού­νται όπως είναι σήμερα τα Πρω­το­δι­κεία Ρόδου και Κω.

– Οι οργα­νι­κές θέσεις Δικα­στών, Εισαγ­γε­λέων και δικα­στι­κών υπαλ­λή­λων κάθε περι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας, μετα­φέ­ρο­νται στο Κεντρικό Πρω­το­δι­κείο.

– Στις Παράλ­λη­λες Έδρες εξα­κο­λου­θεί να δικά­ζε­ται το σύνολο των υποθέσεων, όπως σήμερα.

– Στις Περι­φε­ρεια­κές Έδρες δικά­ζο­νται:

α) όλες οι αστικές υπο­θέ­σεις αρμοδιότητας Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου (Τακτική- Ειδική δια­δι­κα­σία) που απο­τε­λούν το 80% της δικα­στι­κής ύλης,

β) όλες οι ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις αρμο­διό­τη­τας Μονο­με­λούς Πλημ­με­λειο­δι­κείου με την προϋπόθεση να υπάρχει κατάλ­ληλη υποδομή (κυρίως αίθου­σες ακρο­α­τη­ρίων).

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ (ΑΘΗΝΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ)

– Τίθεται σε εφαρ­μογή ο δια­χω­ρι­σμός του Πρω­το­δι­κείου Αθηνών (υπό ενιαία διοί­κηση) σε Ποινικό, που θα στε­γα­στεί στην Ευελ­πί­δων, και Πολι­τικό με έδρα στη Λου­κά­ρεως, στο κτίριο που στε­γά­ζο­νται σήμερα το Ειρη­νο­δι­κείο Αθηνών και τμήμα του Πρω­το­δι­κείου.

– Στην Αθήνα θα λει­τουρ­γή­σουν από 16/9/2024 τρία (3) περι­φε­ρειακά Πρω­το­δι­κεία με έδρες το Μαρούσι, το Κορωπί και το Περι­στέρι με πλήρη αρμο­διό­τητα από 01/01/2026. Μέχρι τότε θα λει­τουρ­γούν ως περι­φε­ρεια­κές έδρες Πρω­το­δι­κείων με την καθ’ ύλην αρμο­διό­τητα των πρώην Ειρη­νο­δι­κείων (20.000 ευρώ). Αντί­στοιχα στον Πειραιά θα λει­τουρ­γή­σουν δύο (2) περι­φε­ρειακά Πρω­το­δι­κεία με έδρα την Καλ­λι­θέα και τα Μέγαρα.

Ως προς την επε­τη­ρίδα:

– Δημιουρ­γία παράλ­λη­λης ειδικής επε­τη­ρί­δας όπου οι Ειρη­νο­δί­κες -δικαστές πρώτου βαθμού πλέον – εξε­λίσ­σο­νται έως τον βαθμό του Προ­έ­δρου Πρω­το­δι­κών.

– Από την ειδική επε­τη­ρίδα προ­βλέ­πε­ται, κατόπιν αίτησής του, η μετα­κί­νηση δικαστή (πρώην ειρη­νο­δίκη) στο τέλος της γενικής επε­τη­ρί­δας μετά από θέσπιση συγκε­κρι­μέ­νων κρι­τή­ριων, αξιο­λό­γηση και απόφαση του Ανώ­τα­του Δικα­στι­κού Συμ­βου­λίου.

– Μισθο­λο­γικά, όλοι λαμ­βά­νουν τον ίδιο μισθό με τους συνα­δέλ­φους τους της γενικής επε­τη­ρί­δας, ανάλογα με τα έτη υπη­ρε­σίας στο δικα­στικό σώμα.

– Καταρ­γεί­ται η κατεύ­θυνση Ειρη­νο­δι­κών στην Εθνική Σχολή Δικα­στών και στο εξής προ­κη­ρύσ­σο­νται εξε­τά­σεις απο­κλει­στικά για παρέ­δρους Πρω­το­δι­κείου.

– Όλοι οι Ειρη­νο­δί­κες θα επι­μορ­φω­θούν στην ΕΣΔι (ιδίως σε ζητή­ματα ποι­νι­κού δικαίου), προ­κει­μέ­νου να είναι έτοιμοι για τα νέα τους καθή­κο­ντα.

Ως προς τα καθή­κο­ντα των προϊ­στα­μέ­νων Δικα­στη­ρίων:

– Οι υπο­χρε­ώ­σεις του Προϊσταμένου ενός Δικα­στη­ρίου δια­κρί­νο­νται στις υπηρεσιακές-δικαιοδοτικές(ανάθεση υπη­ρε­σιών στους δικα­στές, γραμ­μα­τείς, πει­θαρ­χικά κλπ) και διοικητικές-διαχειριστικές(συντήρηση κτιρίων, προμήθειες κλπ)

– Προ­βλέ­πε­ται η απο­δέ­σμευση των Προϊσταμένων από τα δια­χει­ρι­στικά τους καθή­κο­ντα και η απο­κλει­στική τους ενα­σχό­ληση με τα υπη­ρε­σιακά- δικαιο­δο­τικά

– Διοικητικά-διαχειριστικά καθή­κο­ντα ανα­λαμ­βά­νει το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. σε έκαστη Εφε­τειακή Περιφέρεια, πάντα υπό την επο­πτεία του Συμ­βουλίου Διευθύνσεως του κάθε δικα­στι­κού σχη­μα­τι­σμού

Απο­τε­λέ­σματα:

– Ισο­κα­τα­νομή της ύλης του Πρώτου Βαθμού: θα στα­μα­τή­σει το φαινόμενο όπου το 50% των δικα­στών ανα­λαμ­βά­νει το 80% της ύλης.

– Ρυθ­μί­ζε­ται η ανα­κο­λου­θία των δύο δικαιο­δο­σιών στον Πρώτο Βαθμό

– Δημιουρ­γία παρα­γω­γι­κών και απο­τε­λε­σμα­τι­κών Δικα­στη­ρίων, με αριθμό υπη­ρε­τού­ντων δικα­στών μεγα­λύ­τερο από 15.

– Πιο προσιτή δικαιο­σύνη στον πολίτη, με λιγό­τερο κόστος γι’ αυτόν.

– Σημα­ντική μείωση του χρόνου της έκδοσης απο­φά­σεων στον Α’ Βαθμό

– Εξοι­κο­νό­μηση πόρων (σε συν­δυα­σμό με τη χωρο­τα­ξία).

– Βελ­τί­ωση ανα­λο­γίας δικα­στι­κών υπαλ­λή­λων προς δικαστή α΄ βαθμού.

– Η παρα­γω­γι­κό­τητα των (πρώην) ειρη­νο­δι­κών και πρω­το­δι­κών -πλέον Δικα­στών πρώτου βαθμού- θα αυξηθεί μέχρι 17%.

– Το ποσοστό εκκα­θά­ρι­σης των πρω­το­δι­κείων (ο λόγος των διεκ­πε­ραιω­θει­σών προς τις εισερ­χό­με­νες υπο­θέ­σεις κάθε δικαστή πρώτου βαθμού) ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί μέχρι 24%.

– Η συν­δυα­στική εφαρ­μογή του Δικα­στι­κού Χάρτη και του προ­σφά­τως ψηφι­σθέ­ντος Ν. 5095/2024 για την ενί­σχυση της δικη­γο­ρι­κής ύλης, ανα­μέ­νε­ται να μειώσει τον χρόνο έκδοσης τελε­σί­δι­κης από­φα­σης, από τις 1482 ημέρες, στις 900.