Τα «αστεράκια» του 4ου ΓΕ.Λ. Ρόδου συναντούν τα αστέρια κάτω από τον έναστρο ουρανό της Μονολίθου!

Το 4ο ΓΕ.Λ. Ρόδου πραγ­μα­το­ποί­ησε διήμερη εκπαι­δευ­τική εκδρομή στη Μονό­λιθο της Ρόδου στις 10 και 11 Mαρτίου 2024, στα πλαίσια του προ­γράμ­μα­τος περι­βαλ­λο­ντι­κής εκπαί­δευ­σης : «UniversALL – Πρό­γραμμα Αστρο­νο­μίας για Μαθητές Ακρι­τι­κών Περιο­χών».

Το «UniversALL – Πρό­γραμμα Αστρο­νο­μίας για Μαθητές Ακρι­τι­κών Περιο­χών» πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε συνερ­γα­σία με το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών υπό την επί­βλεψη του κυρίου Αλ. Χιω­τέλλη. Κατά τη διάρ­κεια του προ­γράμ­μα­τος, ερευ­νη­τές του ΕΑΑ παρου­σί­α­σαν και συνε­χί­ζουν να παρου­σιά­ζουν θέματα με αντι­κεί­μενο την ιστορία, τη μεθο­δο­λο­γία και την εξέλιξη της αστρο­φυ­σι­κής επι­στή­μης, τη ζωή και το έργο μεγάλων επι­στη­μό­νων, τις κύριες ανα­κα­λύ­ψεις και τα ανοικτά ερω­τή­ματα της επι­στή­μης αυτής. Πιο συγκε­κρι­μένα, στο πλαίσιο αυτό οι μαθητές/τριες έχουν έρθει σε επαφή με την ιστορία της αστρο­νο­μίας από τον Θαλή έως τον Νεύτωνα, την παρα­τη­ρη­σιακή αστρο­νο­μία, τη γέννηση, τη ζωή και τον θάνατο των άστρων, τα αστρικά υπο­λείμ­ματα (λευκούς νάνους, αστέρες νετρο­νίων και μελανές οπές ), τη γέννηση και την εξέλιξη του Σύμπα­ντος, τη δημιουρ­γία και τη δομή του Ηλιακού μας συστή­μα­τος.

Η διήμερη εκδρομή στη Μονό­λιθο πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε με στόχο την αστρο­πα­ρα­τή­ρηση και την εκπό­νηση μαθη­τι­κών εργα­σιών σε σχέση με τα θέματα που έχουν παρου­σια­στεί στους μαθητές/τριες κατά τη διάρ­κεια του προ­γράμ­μα­τος. Η περιοχή της Μονο­λί­θου επι­λέ­χθηκε για την αστρο­πα­ρα­τή­ρηση λόγω του ιδιαί­τερα σκο­τει­νού ουρανού της. Η αστρο­πα­ρα­τή­ρηση έγινε με τη συν­δρομή του τηλε­σκο­πίου του αστε­ρο­σκο­πείου «Εύδημος» υπό την καθο­δή­γηση – επί­βλεψη του ερα­σι­τέ­χνη αστρο­νό­μου κύριου Στράτου Κουφού. Ο κύριος Κουφός εξήγησε στους μαθητές τη σπου­δαιό­τητα του σκο­τει­νού ουρανού και την προ­σπά­θεια ένταξης της περιο­χής της Μονο­λί­θου σε παγκό­σμιο δίκτυο περιο­χών σκο­τει­νού ουρανού μέσω πιστο­ποί­η­σης του οργα­νι­σμού IDA (InternationalDarkSkyAssosiation).

Κατά την αστρο­πα­ρα­τή­ρηση, οι μαθητές/τριες αρχικά είδαν μέσα από το τηλε­σκό­πιο τον πλανήτη Δία και δύο από τους δορυ­φό­ρους του. Παράλ­ληλα, έγινε παρου­σί­αση ουρα­νο­γρα­φίας, κατά την οποία οι μαθητές/τριες έμαθαν να ανα­γνω­ρί­ζουν τον αστε­ρι­σμό του Ωρίωνα, τον αστε­ρι­σμό του Ταύρου, τις Πλειά­δες (γνωστές και ως Πούλια), τον αστε­ρι­σμό της Μεγάλης και της Μικρής Άρκτου και τον Αστε­ρι­σμό της Κασιώ­πης. Ο κύριος Κουφός εξήγησε στους μαθητές τον τρόπο, ώστε να βρί­σκουν στον ουρανό τον Πολικό αστέρα, να μπορούν να εντο­πί­ζουν πάντα τον Βορρά και να προ­σα­να­το­λί­ζο­νται. Έγινε αναφορά στα μεγέθη λαμπρό­τη­τας των αστε­ριών, στο πιο λαμπρό αστέρι του νυχτε­ρι­νού ουρανού, το Σείριο, επι­ση­μαί­νο­ντας το γεγονός ότι είναι σύστημα τριών αστε­ριών. Στη συνέ­χεια, το τηλε­σκό­πιο στρά­φηκε στο νεφέ­λωμα του Ωρίωνα – μια περιοχή αστρο­γέ­νε­σης, αλλά και στον κοντι­νό­τερο σε εμάς γαλαξία, αυτόν της Ανδρο­μέ­δας, ο οποίος λόγω της καθα­ρό­τη­τας του ουρανού ήταν ορατός ακόμη και με «γυμνό» μάτι. Μέσα από το τηλε­σκό­πιο οι μαθητές/ τριες παρα­τή­ρη­σαν ανοιχτά και κλειστά σμήνη αστε­ριών, ένα δίδυμο σμήνος αστε­ριών αλλά και το γνωστό από την αρχαιό­τητα δίδυμο σύστημα αστε­ριών τον Μίζαρ (του αστε­ρι­σμού της Μεγάλης Άρκτου). Μέσα από αστρο­φω­το­γρά­φηση με κινητό τηλέ­φωνο, οι μαθητές και οι μαθή­τριες είδαν την περι­στροφή του ουρά­νιου θόλου και των αστε­ριών, που οφεί­λε­ται στην περι­στροφή της γης γύρω από τον άξονα της. Παράλ­ληλα, ενη­με­ρώ­θη­καν για την μετά­πτωση του άξονα της γης που μετά από μερικές χιλιά­δες χρόνια θα οδη­γή­σει στην αλλαγή του αστέρα που μας δείχνει σήμερα τον Βορρά ( το αστέρι του Βορρά θα γίνει ο Βέγας από τον αστε­ρι­σμό της Λύρας). Κατά τη διάρ­κεια της αστρο­πα­ρα­τή­ρη­σης, οι μαθητές/τριες μπό­ρε­σαν να δια­κρί­νουν τα δια­φο­ρε­τικά χρώματα των αστε­ριών και να οδη­γη­θούν σε συμπε­ρά­σματα που αφο­ρού­σαν στην επι­φα­νειακή τους θερ­μο­κρα­σία σε σχέση με την θερ­μο­κρα­σία της επι­φά­νειας του Ήλιου μας. Είδαν ερυ­θρούς γίγα­ντες (Μπέ­ντελ­γκεζ – αστε­ρι­σμός Ωρίωνα, Αλντε­μπα­ράν – αστε­ρι­σμός του Ταύρου), αλλά και το ιδιαί­τερα κυανό αστέρι Ρίγκελ του Ωρίωνα, ενώ έγινε αναφορά στη μυθο­λο­γία που συνο­δεύει τις ονο­μα­σίες των αστε­ρι­σμών. Αξίζει να σημειω­θεί, ωστόσο, ότι το εντυ­πω­σια­κό­τερο θέαμα όλων, ήταν ο ίδιος ο ένα­στρος ουρανός, οποίος απο­κα­λύ­φθηκε στα μάτια μας γεμάτος με ανα­ρίθ­μητα αστέρια, έτσι όπως δεν τον είχαμε ξαναδεί, ακριβώς λόγω της απου­σίας φωτορ­ρύ­παν­σης στη συγκε­κρι­μένη περιοχή.

Κατά τη διάρ­κεια της εκδρο­μής, οι μαθητές/τριες ασχο­λή­θη­καν με πλήθος δια­φο­ρε­τι­κών εργα­σιών σχε­τι­κών με το πρό­γραμμα, όπως η παρου­σί­αση των ουρα­νο­γρα­φι­κών, συντε­ταγ­μέ­νων, η παρου­σί­αση του «θανάτου» των αστε­ριών και των αστρι­κών «πτω­μά­των», η μέτρη­σης της ακτίνας της γης με τη μέθοδο του Αλ Μπι­ρούνι, η δημιουρ­γία επι­τρα­πέ­ζιου παι­χνι­διού σχε­τι­κού με το πλα­νη­τικό μας σύστημα, η παρου­σί­αση και κατα­σκευή μακέτας με το ηλιακό μας σύστημα και πολλά άλλα. Η δεύτερη μέρα της εκδρο­μής αφιε­ρώ­θηκε στην επαφή και γνω­ρι­μία των μαθητών/τριών με τη φύση της Μονο­λί­θου. Μέσα από περί­πατο στο δάσος και βιω­μα­τικά παι­χνί­δια, οξύν­θη­καν οι αισθή­σεις των μαθητών / τριών, ώστε να ανα­γνω­ρί­ζουν τους ήχους, τα αρώματα, τα χρώματα και τις ομορ­φιές του δάσους.

Το ενδια­φέ­ρον που έδειξαν οι μαθητές/τριες καθόλη τη διάρ­κεια της εκδρο­μής, για να έρθουν σε επαφή με νέα πεδία γνώσης αλλά και η διάθεση τους, για να περι­πλα­νη­θούν στο φυσικό περι­βάλ­λον και να το γνω­ρί­σουν βιω­μα­τικά ήταν ιδιαί­τερα ελπι­δο­φόρο. Ακριβώς αυτό το στοι­χείο κατα­δει­κνύει την ανάγκη για μια στροφή της εκπαί­δευ­σης αλλά και της παι­δείας σε δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νες μεθό­δους, αλλά και αντι­κεί­μενα όπως η αστρο­νο­μία και η αστρο­φυ­σκή που συν­δέ­ο­νται άμεσα με τις ανα­ζη­τή­σεις και το ενδια­φέ­ρον των παιδιών.

Μαθητές/τριες και εκπαι­δευ­τι­κοί έφυγαν με τις καλύ­τε­ρες εντυ­πώ­σεις από την επί­σκεψη στη Μονό­λιθο, μια περιοχή που παρα­μέ­νει ανό­θευτη και παρθένα ως προς το φυσικό της περι­βάλ­λον και τον σκο­τεινό νυχτε­ρινό της ουρανό!