Παραλίες & αιγιαλός: 10 ερωτήσεις-απαντήσεις για τους νέους κανόνες

Ανα­λυ­τι­κές λεπτο­μέ­ρειες από το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας & Οικο­νο­μι­κών

Με τη μορφή 10 ερω­τή­σεων – απα­ντή­σεων κωδι­κο­ποιεί το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας & Οικο­νο­μι­κών το νέο πλαίσιο που θεσπί­ζε­ται, και ανα­κοι­νώ­θηκε χθες, για να βάλει τάξη στις παρα­λίες και στη δημόσια περιου­σία στον αιγιαλό.

1. Με ποιον τρόπο θα λει­τουρ­γή­σουν οι ηλε­κτρο­νι­κοί δια­γω­νι­σμοί για τις παρα­χω­ρή­σεις σε αιγια­λούς και παρα­λίες;

Στόχος του νέου συστή­μα­τος είναι η δια­φά­νεια, η επι­τά­χυνση και η τυπο­ποί­ηση της δια­δι­κα­σίας. Οι δια­γω­νι­σμοί στο εξής θα γίνο­νται απο­κλει­στικά από την Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία του Δημο­σίου μέσω του ηλε­κτρο­νι­κού συστή­μα­τος (e-Auctions), το οποίο ήδη χρη­σι­μο­ποιού­νταν από αυτή, με ελά­χι­στο τίμημα που συν­δέ­ε­ται με τις αντι­κει­με­νι­κές αξίες  και αυξη­μένο συντε­λε­στή βαρύ­τη­τας ανάλογα με την περιοχή και μέγιστη διάρ­κεια τρία χρόνια. Αν δεν υπάρχει προ­σφορά του­λά­χι­στον με το κατώ­τατο μίσθωμα σε δύο δημο­πρα­σίες, η παρα­χώ­ρηση θα ματαιώ­νε­ται. Οι συμ­βά­σεις παρα­χώ­ρη­σης θα είναι τυπο­ποι­η­μέ­νες και θα περι­λαμ­βά­νουν την έκταση που παρα­χω­ρεί­ται σε μορφή πολυ­γώ­νου, τις ελά­χι­στες προ­δια­γρα­φές και υπο­χρε­ώ­σεις που προ­βλέ­πει ο νόμος, τη διάρ­κεια της μίσθω­σης, το ύψος του μισθώ­μα­τος. Στη λήξη του δια­γω­νι­σμού το σχέδιο της σύμ­βα­σης θα απο­στέλ­λε­ται με ηλε­κτρο­νικό ταχυ­δρο­μείο στον παρα­χω­ρη­σιούχο. Σημειώ­νε­ται ότι το Δημόσιο θα εξα­κο­λου­θή­σει να απο­δί­δει στους Δήμους το 60% του ανταλ­λάγ­μα­τος από τις παρα­χω­ρή­σεις.

2. Τι είναι οι «απά­τη­τες παρα­λίες»;

Οι απά­τη­τες παρα­λίες θεσπί­ζο­νται με το σχέδιο νόμου και είναι οι παρα­λίες υψηλής προ­στα­σίας που βρί­σκο­νται σε περιο­χές Natura και για τις οποίες θα απα­γο­ρεύ­ε­ται η παρα­χώ­ρηση και κατ’ επέ­κταση η τοπο­θέ­τηση ομπρε­λών, ξαπλω­στρών κ.λπ. Οι απά­τη­τες παρα­λίες θα καθο­ρι­στούν με κοινή απόφαση των υπουρ­γών Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών και Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας με βάση τα χαρα­κτη­ρι­στικά κάθε περιο­χής (π.χ. η ύπαρξη προ­στα­τευό­με­νων οικο­τό­πων, σπάνιων ειδών χλω­ρί­δας/ πανίδας, ο χαρα­κτη­ρι­σμός τους ως καίριων περιο­χών βιο­ποι­κι­λό­τη­τας), ύστερα από εισή­γηση του ΟΦΥΠΕΚΑ και του γενικού διευ­θυ­ντή Περι­βαλ­λο­ντι­κής Πολι­τι­κής.

3. Πώς δια­σφα­λί­ζε­ται η ελεύ­θερη πρό­σβαση των πολιτών στις υπό­λοι­πες παρα­λίες και πώς αυτές προ­στα­τεύ­ο­νται;

Πέρα από τις «απά­τη­τες παρα­λίες», με το σχέδιο νόμου τίθεται πλαφόν στο εμβαδόν της παρα­χω­ρού­με­νης έκτασης: μέχρι 500 τ.μ. εκάστη παρα­χώ­ρηση και όχι πάνω από το 50% του συνο­λι­κού εμβαδού του αιγια­λού. Έτσι, αν μια παραλία έχει εμβαδόν π.χ. 10 στρέμ­ματα, τα 5 στρέμ­ματα του­λά­χι­στον θα πρέπει να είναι ελεύ­θερα.

Περαι­τέρω τίθεται πλαφόν στο εμβαδόν της έκτασης στην οποία επι­τρέ­πε­ται η τοπο­θέ­τηση ομπρε­λών, ξαπλω­στρών κ.λπ. το οποίο είναι μέχρι 60% της παρα­χω­ρού­με­νης έκτασης και 30% για περιο­χές Natura.

Προ­βλέ­πε­ται ακόμη ότι ο παλαιός αιγια­λός που συνο­ρεύει με «απά­τη­τες παρα­λίες» είναι κοι­νό­χρη­στος, ενώ τα υπό­λοιπα τμήματα του παλαιού αιγια­λού επα­νέρ­χο­νται στην ιδιω­τική περιου­σία του Δημο­σίου και άρα θα μπορούν να αξιο­ποιού­νται από την ΕΤΑΔ για ήπιες χρήσεις εφόσον είναι εφικτό.

Στην ίδια κατεύ­θυνση λει­τουρ­γεί και σειρά υπο­χρε­ώ­σεων που τίθε­νται προς τους παρα­χω­ρη­σιού­χους, όπως ο τακτι­κός καθα­ρι­σμός της παρα­λίας, η εγκα­τά­σταση υπο­δο­μών υγιει­νής για τους λουό­με­νους, η απο­μά­κρυνση του εξο­πλι­σμού στη λήξη της θερινής περιό­δου καθώς και στη λήξη της σύμ­βα­σης παρα­χώ­ρη­σης.

4. Πώς δια­σφα­λί­ζε­ται η επέ­κταση των ελέγχων με αξιο­ποί­ηση της σύγ­χρο­νης τεχνο­λο­γίας;

Αξιο­ποιού­νται δύο νέα εργα­λεία. Το πρώτο είναι η ψηφιακή εφαρ­μογή μέσω της οποίας οι πολίτες θα μπορούν να υπο­βάλ­λουν απευ­θείας καταγ­γε­λίες για όποια παρά­βαση δια­πι­στώ­νουν, η οποία μπορεί να σχε­τί­ζε­ται από την κατά­ληψη της παρα­λίας μέχρι την μη εκπλή­ρωση των νέων υπο­χρε­ώ­σεων που θέτει η νομο­θε­σία από εδώ και στο εξής για τους παρα­χω­ρη­σιού­χους για ελεύ­θε­ρους χώρους, καθα­ριό­τητα, εγκα­τα­στά­σεις εξυ­πη­ρέ­τη­σης των λουό­με­νων και ασφά­λειας. Το δεύτερο είναι οι έλεγχοι που θα πραγ­μα­το­ποιού­νται χωρίς την επι­τό­πια παρου­σία των ελεγ­κτών, μέσω drones και δορυ­φο­ρι­κών λήψεων, με απο­τέ­λε­σμα να επο­πτεύ­ο­νται ευρύ­τε­ρες περιο­χές. Στόχος της κυβέρ­νη­σης είναι η συμ­μόρ­φωση και όχι η επιβολή ποινών, όμως σε κάθε παρα­νο­μία θα επι­βάλ­λο­νται αυστη­ρές κυρώ­σεις. Πέραν αυτών, ο ελεγ­κτι­κός μηχα­νι­σμός ενι­σχύ­ε­ται με μεικτά κλι­μά­κια ελέγχου στε­λε­χών της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας του Δημο­σίου, της ΕΛΑΣ, της ΑΑΔΕ, των Δήμων, Εισαγ­γε­λι­κών Αρχών, με επι­κε­φα­λής εισαγ­γε­λέα ή στέ­λε­χος της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας του Δημο­σίου.

5. Πόσο αυστη­ρό­τε­ρες γίνο­νται οι ποινές για τους παρα­βά­τες;

Τα πρό­στιμα αυστη­ρο­ποιού­νται σημα­ντικά και θα βεβαιώ­νο­νται άμεσα μέσω της ΑΑΔΕ. Συγκε­κρι­μένα:

Σε περί­πτωση αυθαί­ρε­της κατά­λη­ψης παρα­λίας -χωρίς δηλαδή σύμβαση παραχώρησης- θα επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο 4πλάσιο του ανταλ­λάγ­μα­τος που θα κατέ­βαλλε η επι­χεί­ρηση εάν είχε σύμβαση παρα­χώ­ρη­σης με βάση το ελά­χι­στο τίμημα που προ­βλέ­πει το νέο πλαίσιο. Το ίδιο (4πλάσιο του κανο­νι­κού ανταλ­λάγ­μα­τος) είναι το πρό­στιμο αν υπάρχει σύμβαση παρα­χώ­ρη­σης αλλά γίνεται υπέρ­βαση του παρα­χω­ρου­μέ­νου χώρου. Και στις δύο περι­πτώ­σεις εκδί­δε­ται πράξη άμεσης απο­μά­κρυν­σης εντός 48 ωρών των στοι­χείων που έχουν τοπο­θε­τη­θεί. Επι­πλέον, αν δεν υπάρχει σύμβαση παρα­χώ­ρη­σης, εκδί­δε­ται διαταγή σφρά­γι­σης και δια­κο­πής λει­τουρ­γίας της επι­χεί­ρη­σης που υλο­ποιεί­ται εντός 24 ωρών. Οι δαπάνες τόσο για την κατε­δά­φιση όσο και για την απο­μά­κρυνση του εξο­πλι­σμού βαρύ­νουν τον υπαίτιο.

6. Πέρυσι παρα­τη­ρή­θηκε ωστόσο το φαι­νό­μενο να επι­στρέ­φουν οι ξαπλώ­στρες μόλις έφευγαν οι ελεγ­κτές. Πώς θα δια­σφα­λί­σετε ότι δεν θα επα­να­λη­φθεί εφέτος;

Ανα­φέρ­θη­καν ήδη τα εργα­λεία με τα οποία πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται οι έλεγχοι (μεικτά κλι­μά­κια ελεγ­κτών, drones, application για υποβολή καταγ­γε­λιών από τους πολίτες), όπως και η αυστη­ρο­ποί­ηση των ποινών. Επι­πλέον:

– Αν η παρά­βαση είναι εκτε­τα­μένη, ακόμη και αν υπάρχει σύμβαση παρα­χώ­ρη­σης, θα επι­βάλ­λε­ται ορι­στική σφρά­γιση της επι­χεί­ρη­σης. Αν ο παρα­βά­της δεν απο­μα­κρύ­νει τις εγκα­τα­στά­σεις εντός 48 ωρών, θα το κάνει ο Δήμος και θα χρεώνει τις σχε­τι­κές δαπάνες στον παρα­βάτη.

– Για εκεί­νους που τιμω­ρού­νται ως υπό­τρο­ποι θα προ­βλέ­πε­ται απο­κλει­σμός από νέες παρα­χω­ρή­σεις.

Σε περί­πτωση λει­τουρ­γίας επι­χεί­ρη­σης παρά τη σφρά­γιση, εφαρ­μό­ζε­ται για οποιον­δή­ποτε βρεθεί εντός του χώρου που έχει σφρα­γι­σθεί, το άρθρο 178 του Ποι­νι­κού Κώδικα περί παρα­βί­α­σης σφρα­γί­δων που έθεσε η Αρχή, το οποίο προ­βλέ­πει φυλά­κιση έως ένα έτος ή χρη­μα­τική ποινή.

7. Ποιες υπο­χρε­ώ­σεις ανα­λαμ­βά­νουν οι παρα­χω­ρη­σιού­χοι διά του νόμου;

Θεσπί­ζο­νται νέες υπο­χρε­ώ­σεις για τους παρα­χω­ρη­σιού­χους οι οποίοι θα πρέπει:

α) Να δια­σφα­λί­ζουν την ελεύ­θερη, απρό­σκο­πτη και ασφαλή διέ­λευση του κοινού στον αιγιαλό και την παραλία, μερι­μνώ­ντας ιδιαί­τερα για την πρό­σβαση ΑμεΑ και ατόμων με κινη­τικά προ­βλή­ματα.

β) Να περιο­ρί­ζουν την ανά­πτυξη των ομπρε­λών, ξαπλω­στρών και θαλάσ­σιων μέσων ανα­ψυ­χής σε ποσοστό του εμβαδού της παρα­χω­ρού­με­νης έκτασης που δεν υπερ­βαί­νει το 60% ή 30% αν πρό­κει­ται για παρα­λίες σε περιο­χές Natura ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η ελεύ­θερη διέ­λευση του κοινού κάθετα και παράλ­ληλα προς τη θάλασσα και να δια­τη­ρούν ελεύ­θερη ζώνη από την ακτο­γραμμή πλάτους του­λά­χι­στον τεσ­σά­ρων μέτρων,

γ) Να δια­τη­ρούν καθη­με­ρινά καθαρό τον παρα­χω­ρού­μενο χώρο αιγια­λού και παρα­λίας,

δ) Να αναρ­τούν σε εμφανές σημείο στον αιγιαλό ή την παραλία πινα­κίδα με τις συντε­ταγ­μέ­νες της παρα­χώ­ρη­σης, τον αριθμό από­φα­σης παρα­χώ­ρη­σης, τα δικαιώ­ματα και τις υπο­χρε­ώ­σεις του κοινού και του παρα­χω­ρη­σιού­χου, καθώς και QR code μονα­δι­κού για κάθε παρα­χώ­ρηση

ε) Να τοπο­θε­τούν κινητά στοι­χεία (π.χ. ντους, απο­δυ­τή­ρια), για την εξυ­πη­ρέ­τηση του κοινού.

στ) Να φρο­ντί­ζουν για την δια­τή­ρηση της ισορ­ρο­πίας του οικο­συ­στή­μα­τος του παρα­χω­ρού­με­νου χώρου, όπως με την δια­τή­ρηση της μορ­φο­λο­γίας της ακτής και της ακτο­γραμ­μής,

ζ) Να δια­σφα­λί­ζουν την παρου­σία ναυα­γο­σώ­στη και την εγκα­τά­σταση sea tracks, αν η υπο­χρέ­ωση αυτή δεν καλύ­πτε­ται από τον οικείο δήμο,

η) Να αφαι­ρούν τον εξο­πλι­σμό (ομπρέ­λες κλπ.) στη λήξη της περιό­δου χρήσης όπως και στη λήξη της παρα­χώ­ρη­σης και να παρα­δί­δουν τον χώρο στην αρχική κατά­σταση.

Αυτές είναι οι ελά­χι­στες υπο­χρε­ώ­σεις που τίθε­νται από το νόμο. Στη δια­κή­ρυξη μπορεί να προ­βλέ­πο­νται επι­πλέον υπο­χρε­ώ­σεις του παρα­χω­ρη­σιού­χου για την προ­στα­σία, δια­τή­ρηση και ανά­πτυξη του παρα­χω­ρού­με­νου αιγια­λού και παρα­λίας και την ενί­σχυση της κοι­νο­χρη­σίας.

Οι υπο­χρε­ώ­σεις αυτές θα επε­κτα­θούν στα­διακά (καθώς λήγουν οι παλιές συμ­βά­σεις) στο σύνολο των παρα­χω­ρή­σεων στο βαθμό που δεν προ­βλέ­πο­νται ήδη από τις υφι­στά­με­νες συμ­βά­σεις.

8. Πώς μπορεί ένας πολίτης να δια­πι­στώ­σει αν κάποιος παρα­χω­ρη­σιού­χος παρα­βιά­ζει τη σύμβαση (ή δεν έχει καθόλου) και πού θα κάνει καταγ­γε­λία;

Μία από τις υπο­χρε­ώ­σεις που προ­βλέ­πο­νται για τους παρα­χω­ρη­σιού­χους είναι η ανάρ­τηση πινα­κί­δας με την έκταση και τα λοιπά χαρα­κτη­ρι­στικά της παρα­χώ­ρη­σης. Στην πινα­κίδα θα υπάρχει και QR code, μονα­δικό για κάθε παρα­χώ­ρηση που θα παρα­πέ­μπει σε πλατ­φόρμα υπο­δο­χής καταγ­γε­λιών του υπουρ­γείου Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών. Το κάθε QR-code θα αναρ­τά­ται στην ιστο­σε­λίδα της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας Δημο­σίου, του οικείου Δήμου καθώς και του Υπουρ­γείου Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών. Σκα­νά­ρο­ντας το QR-code με την ειδική εφαρ­μογή (application) που θα δια­τί­θε­ται δωρεάν, κάθε πολίτης θα μπορεί να δει το διά­γραμμα του παρα­χω­ρού­με­νου αιγια­λού και να υπο­βά­λει άμεσα καταγ­γε­λία αν δια­πι­στώ­σει υπέρ­βαση  της παρα­χώ­ρη­σης. Η εφαρ­μογή θα παρέχει τη δυνα­τό­τητα για άμεση απο­στολή καταγ­γε­λίας και σε περί­πτωση που δεν υπάρχει σήμανση επί του αιγια­λού ή της παρα­λίας. Αν δεν υπάρχει πινα­κίδα, ο πολίτης αντι­λαμ­βά­νε­ται άμεσα ότι η κατά­ληψη είναι αυθαί­ρετη.

9.Τι γίνεται με τις επι­χει­ρή­σεις (ταβέρ­νες, ξενο­δο­χεία κ.λπ.) που γειτ­νιά­ζουν με τις παρα­λίες;

Οι επι­χει­ρή­σεις αυτές μπορούν εφόσον το ζητή­σουν να ανα­λά­βουν την εκμε­τάλ­λευση της παρα­λίας με την οποία συνο­ρεύ­ουν. Μεταξύ των παρα­χω­ρή­σεων θα πρέπει να υπάρχει ελεύ­θερη ζώνη πλάτους συνο­λικά 6 μέτρων (3 μέτρα σε κάθε πλευρά) για την ελεύ­θερη πρό­σβαση του κοινού. Επίσης επι­ση­μαί­νε­ται ότι ο περιο­ρι­σμός που προ­βλέ­πει ότι του­λά­χι­στον το 50 % της παρα­λίας πρέπει να είναι ελεύ­θερο ισχύει παντού, και για τις παρα­λίες όπου υπάρ­χουν συνε­χό­με­νες όμορες επι­χει­ρή­σεις.

Παράλ­ληλα δημιουρ­γεί­ται one stop shop για τις περι­πτώ­σεις που μεταξύ επι­χεί­ρη­σης και αιγια­λού παρεμ­βάλ­λε­ται ακίνητο που ανήκει στην ΕΤΑΔ. Ο ενδια­φε­ρό­με­νος θα λαμ­βά­νει μία ενιαία παρα­χώ­ρηση από την Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία του Δημο­σίου που θα περι­λαμ­βά­νει και την έκταση της ΕΤΑΔ σε συνέ­χεια σύμ­φω­νης γνώμης της εντός σύντο­μης προ­θε­σμίας.

10. Από πότε θα εφαρ­μο­στεί το νέο πλαίσιο; Θα ισχύσει και για τις υφι­στά­με­νες συμ­βά­σεις;

Όλοι οι νέοι δια­γω­νι­σμοί που θα γίνο­νται από φέτος για παρα­χω­ρή­σεις θα διε­ξα­χθούν με το νέο σύστημα και θα προ­βλέ­πουν το νέο πλαίσιο υπο­χρε­ώ­σεων και κυρώ­σεων. Για το λόγο αυτό άλλωστε ενώ προ­βλέ­πε­ται ότι οι δια­γω­νι­σμοί πρέπει να ολο­κλη­ρώ­νο­νται μέχρι τις 31 Μαρτίου κάθε έτους ώστε να υπάρχει χρόνος προ­ε­τοι­μα­σίας ενόψει της του­ρι­στι­κής περιό­δου, κατ’ εξαί­ρεση για την πρώτη εφαρ­μογή της νέας νομο­θε­σίας φέτος η προ­θε­σμία είναι έως τις 15 Μαΐου.

Δεν θίγο­νται οι όροι των συμ­βά­σεων παρα­χώ­ρη­σης που έχουν ήδη συνα­φθεί και είναι σε ισχύ, αλλά θα ισχύει η νέα επιβολή των διοι­κη­τι­κών μέτρων και κυρώ­σεων.