Ανάγκη αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου για τα ναρκωτικά

Τα πολ­λα­πλά οφέλη μιας πιθανής απο­ποι­νι­κο­ποί­η­σης των ελαφρών ναρ­κω­τι­κών ανα­δει­κνύει η τελευ­ταία μελέτη του Κέντρου Φιλε­λεύ­θε­ρων Μελετών (ΚΕΦίΜ) σε συνερ­γα­σία με το ευρω­παϊκό δίκτυο EPICENTER. Στη χώρα μας δεν υφί­στα­ται κανένας σαφής δια­χω­ρι­σμός μεταξύ ελαφρών και σκληρών ναρ­κω­τι­κών, με συνέ­πεια να επι­βα­ρύ­νε­ται σημα­ντικά το δικα­στικό και σωφρο­νι­στικό σύστημα. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι πάνω από ένας στους πέντε κρα­του­μέ­νους στη χώρα μας βρί­σκε­ται υπό κράτηση για υπόθεση ναρ­κω­τι­κών, ενώ το 2022 περίπου το 60% των υπο­θέ­σεων αφο­ρούσε κάνναβη. Ενα­πό­κει­ται, επο­μέ­νως, στη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια του κάθε δικαστή αν θα αντι­με­τω­πί­σει τον εκά­στοτε συλ­λη­φθέ­ντα ως χρήστη και εξαρ­τη­μένο ή ως έμπορο ναρ­κω­τι­κών. Οι συντά­κτες της έκθεσης, ο δρ κοι­νω­νι­κών επι­στη­μών στο Labour Market University του Leicester και λέκτο­ρας στο Μητρο­πο­λι­τικό Κολ­λέ­γιο Χρήστος Μαντάς, και ο συντο­νι­στής ερευ­νη­τι­κών προ­γραμ­μά­των στο ΚΕΦίΜ, Κων­στα­ντί­νος Σαρα­βά­κος, προ­τεί­νουν να εξε­τα­στούν για τους χρήστες άλλες λύσεις – από την ήπια ποινική προ­σέγ­γιση μέχρι την πλήρη απο­ποι­νι­κο­ποί­ηση της χρήσης. Στην περί­πτωση των εξαρ­τη­μέ­νων είναι απα­ραί­τητο να υπάρξει πρόνοια για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη κοι­νω­νική και ψυχο­λο­γική υπο­στή­ριξή τους.  Επι­πλέον, προ­τάσ­σουν την πρό­βλεψη νόμιμης πώλησης ελαφρών ναρ­κω­τι­κών ουσιών, ώστε μέσω του ελέγχου των δικτύων προ­μή­θειας να πατα­χθεί η εγκλη­μα­τι­κό­τητα και να φορο­λο­γη­θεί η χρήση, με στόχο τη χρη­μα­το­δό­τηση του συστή­μα­τος υγείας και κοι­νω­νι­κών δράσεων κατά της χρήσης ναρ­κω­τι­κών ουσιών.

Οι ερευ­νη­τές παρα­θέ­τουν καλές πρα­κτι­κές από άλλες χώρες, όπου έχει προη­γη­θεί η απο­ποι­νι­κο­ποί­ηση των ελαφρών ναρ­κω­τι­κών. Χαρα­κτη­ρι­στική περί­πτωση είναι η Ολλαν­δία, όπου έχουν εφαρ­μο­στεί φιλε­λεύ­θε­ρες πολι­τι­κές από τη δεκα­ε­τία του ’70. Η απο­ποι­νι­κο­ποί­ηση των ελαφρών ναρ­κω­τι­κών περιό­ρισε την εγκλη­μα­τι­κό­τητα που σχε­τί­ζε­ται με τα ελαφρά ναρ­κω­τικά κατά 37,5% και με τα σκληρά ναρ­κω­τικά κατά 5% τη χρονική περίοδο 2010-2022. Το 2001 η Πορ­το­γα­λία απο­φά­σισε να προ­ω­θή­σει μια πολι­τική ανοχής έναντι της χρήσης και κατοχής μικρών ποσο­τή­των ελαφρών ναρ­κω­τι­κών, ενώ οι ποινές για την κατοχή μεγα­λύ­τε­ρων ποσο­τή­των είναι πλέον διοι­κη­τι­κές και όχι ποι­νι­κές. Ως απο­τέ­λε­σμα της στροφής αυτής, το σωφρο­νι­στικό σύστημα απο­φορ­τί­στηκε: το ποσοστό των φυλα­κι­σμέ­νων για υπο­θέ­σεις που σχε­τί­ζο­νται με ναρ­κω­τικά μειώ­θηκε από 40% σε 15%, ενώ το κοι­νω­νικό κόστος των ναρ­κω­τι­κών μειώ­θηκε κατά 12% στα πρώτα μόλις πέντε χρόνια εφαρ­μο­γής της νέας νομο­θε­σίας. Και στις δύο χώρες σημειώ­θηκε μείωση στη μετά­δοση του ΗΙV μεταξύ των χρηστών ηρωίνης. «Αυτή η παρά­με­τρος έχει ιδιαί­τερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς ο πλη­θυ­σμός των ατόμων με ιστο­ρικό ενέ­σι­μης χρήσης ναρ­κω­τι­κών υπε­ρεκ­προ­σω­πεί­ται στα σωφρο­νι­στικά κατα­στή­ματα, ενώ ο επι­πο­λα­σμός των επι­κίν­δυ­νων πρα­κτι­κών, όπως η κοινή χρήση συρίγ­γων μεταξύ των κρα­του­μέ­νων είναι πολύ υψηλός», υπο­γραμ­μί­ζουν οι ερευ­νη­τές.

Στην άλλη πλευρά του Ατλα­ντι­κού, η πολι­τεία Ορεγκον στις ΗΠΑ έχει ιστο­ρικό στις φιλε­λεύ­θε­ρες κοι­νω­νι­κές πολι­τι­κές: το 1973 απο­ποι­νι­κο­ποι­ή­θηκε η κατοχή και η χρήση ελαφρών ναρ­κω­τι­κών ουσιών, ενώ το 1998 έγινε νόμιμη η χρήση ναρ­κω­τι­κών για ιατρι­κούς σκοπούς. Το 2010 έγινε πλήρης απο­ποι­νι­κο­ποί­ηση της κάν­να­βης και το 2020 προ­χώ­ρησε μέσω δημο­ψη­φί­σμα­τος στην πλήρη απο­ποι­νι­κο­ποί­ηση της κατοχής και των σκληρών ναρ­κω­τι­κών. Ως απο­τέ­λε­σμα των παρα­πάνω μεταρ­ρυθ­μί­σεων, οι μηνιαίες συλ­λή­ψεις για σχετικά παρα­πτώ­ματα το διά­στημα 2017-21 μειώ­θη­καν από 1.244 σε 209. Στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις επι­βλή­θη­καν χρη­μα­τικά πρό­στιμα, εξέλιξη που παρή­γαγε θετικά απο­τε­λέ­σματα σε ό,τι αφορά την απο­συμ­φό­ρηση του σωφρο­νι­στι­κού συστή­μα­τος. Μια επι­πλέον διά­σταση είναι ότι η πώληση ελαφρών ναρ­κω­τι­κών συνο­δεύ­ε­ται με πολι­τειακό φόρο της τάξης του 17%.

Πηγή kathimerini.gr