Ίρις Μαυράκη, “ΤΟ ΧΤΙΚΙΟ ΤΟ ΣΑΝΑΤΟΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΕΟΥΣΑΣ ΣΤΗ ΡΟΔΟ”

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΤΡΟ, ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΠΑΠΑΖΗΣΗ

Καθι­σμένη στο σαλόνι μου με θέα το μόνιμο συν­νε­φια­σμένο ουρανό της Αγγλίας το μυαλό μου έτρεχε καλ­πά­ζο­ντας στο νησί μου στην άκρη του Αιγαίου. Οι δύσκο­λες μέρες της απο­μό­νω­σης και του εγκλει­σμού την εποχή του κορο­νοιού με έφεραν πολλά χρόνια πίσω όπου εικόνες από το γνωστό βιβλίο το Νησί της Βικτώ­ρια Χίσλοπ για την Σπι­να­λό­γκα κι αργό­τερα την τηλε­ο­πτική σειρά, μου θύμισαν πόσο εύθραυ­στοι και ευά­λω­τοι είμαστε και το πόσο γρήγορα μπορεί μια παν­δη­μία ή μια λοι­μώ­δης νόσος να μας απο­μο­νώ­σει βάζο­ντας φράχτες και φραγ­μούς στιγ­μα­τί­ζο­ντας ανθρώ­πους και ολό­κλη­ρες κοι­νω­νίες. Παρ όλα αυτά η ανθρώ­πινη φύση έχει σταθεί μοχλός δύναμης πολλές φορές με ομάδες ανθρώ­πων να συμπα­ρα­στέ­κο­νται και να βοηθάνε ανή­μπο­ρους, κατα­τρεγ­μέ­νους, άρρω­στους, σε εποχές παν­δη­μίας, πολέμου, πλημ­μύ­ρας, πυρ­κα­γιών, σεισμών. Μέσα από το βιβλίο και την τηλε­ο­πτική σειρά κατά­φε­ραν να γκρε­μί­σουν το τείχος του φόβου της Σπι­να­λό­γκας και να πλη­σιά­σουν το νησί, όπου μία κοι­νω­νία λεπρών, χαν­σε­νι­κών , ζούσε κάποτε με τρο­με­ρές δυσκο­λίες αλλά και αξιο­πρέ­πεια τον δικό της γολγοθά.

Στη Ρόδο στην καρδιά του νησιού από το 1947 μέχρι το 1970 λει­τούρ­γησε το Σανα­τό­ριο για τους φυμα­τι­κούς. Η φθίση, ή λευκή πανώλη, ή το χτικιό θέριζε στην κυριο­λε­ξία και ειδικά μετά τον πόλεμο και την απε­λευ­θέ­ρωση όπου αρχικά έστελ­ναν τους φυμα­τι­κούς στο νοσο­κο­μείο ΘΕΡΜΑΙ και στο ΠΡΕΒΑΝΤΟΡΙΟ, μέχρι που έγινε στην Ελεούσα το Σανα­τό­ριο. Χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε κυρίως το Σχολείο, στο εγκα­τα­λε­λειμ­μένο Ιταλικό χωριό των Υλο­τό­μων Campochiaro – Φωτεινό Χωριό και τα γύρω κτίρια. Πολλοί στην αρχή άφησαν την τελευ­ταία ανάσα τους εκεί αφού δεν είχαν ακόμα ανα­κα­λυ­φθεί απο­τε­λε­σμα­τικά φάρμακα . Παιδιά από την Παι­δό­πολη της Καλάθου, φυμα­τι­κοί από τη Ρόδο, τα γύρω νησιά, τη Βόρεια Ελλάδα. Από το Ψυχια­τρείο της Λέρου. Παρ όλες τις τρο­με­ρές δυσκο­λίες χωρίς ρεύμα τα πρώτα χρόνια αλλά με γεν­νή­τριες και λάμπες θυέλλης, με χωμα­τό­δρομο που χώριζε σχεδόν το ίδρυμα από την υπό­λοιπη Ρόδο και με χίλιες δυό δυσκο­λίες, ο Διευ­θυ­ντής Ιατρός και οι Ιατροί, το προ­σω­πικό, έδιναν μάχες για να λει­τουρ­γεί όσο το δυνατόν καλύ­τερα. Πολλοί κάτοι­κοι από τα γύρω χωριά παρ’ όλο το φόβο της αρρώ­στειας εργά­ζο­νταν εκεί, που­λού­σαν τα προ­ϊ­ό­ντα τους. Από τη πόλη υπήρχαν κι εκείνοι που πήγαι­ναν πράγ­ματα στους αρρώ­στους. Μέσα λοιπόν στο Ιδρυμα αλλά και γύρω από αυτό υπήρχε ένας μικρό­κο­σμος, ένα ατέ­λειωτο πήγαιν’ έλα με ιστο­ρίες δρα­μα­τι­κές, αλλά και έρωτες και ιστο­ρίες χαράς. Φορητός πλα­νό­διος κινη­μα­το­γρά­φος έκανε προ­βο­λές όπου πήγαι­ναν όλοι εργα­ζό­με­νοι και ασθε­νείς. Λόγω του τρο­με­ρού όμως στίγ­μα­τος που υπήρχε και υπάρχει ακόμα πολλοί έκρυβαν το γεγονός ότι είτε οι ίδιοι είτε δικός τους άνθρω­πος είχε νοσήσει ή είχε πεθάνει . Ψάχνο­ντας αρχεία για το Νοσο­κο­μείο Σωτηρία στην Αθήνα και την Κύπρο, ανα­ρω­τή­θηκα που ήταν ο χώρος ταφής γιατί δεν υπήρχε κάπου μια αναφορά για την Ελεούσα. Στις εφη­με­ρί­δες της εποχής ελά­χι­στες ανα­φο­ρές για το Σανα­τό­ριο της Ρόδου. Κι όμως υπήρχε και υπάρχει ο χώρος ταφής, ξεχα­σμέ­νος, χορ­τα­ρια­σμέ­νος και ποιός ξέρει πόσοι άποροι ή ανε­πι­θύ­μη­τοι βρί­σκο­νται ακόμα εκεί περι­μέ­νο­ντας κάποιον ή κάποιους να τους πάνε λίγα λου­λού­δια. Λόγω της από­στα­σης μου από το νησί μου, οι πλη­ρο­φο­ρίες ερχό­ντου­σαν με το στα­γο­νό­με­τρο και με μεγάλη δια­κρι­τι­κό­τητα και ευαι­σθη­σία έπρεπε να προ­σεγ­γίσω ένα τόσο λεπτό θέμα αφού οι προ­σω­πι­κές ή οικο­γε­νεια­κές ιστο­ρίες ήταν σχεδόν επτα­σφρά­γι­στες.

Αλλά πέρα όλων αυτών ο άλλος λόγος, το κίνητρό μου να γράψω ένα διήγημα με πολλά μηνύ­ματα ήταν το κτι­ριακό συγκρό­τημα που στην ουσία καταρ­ρέει. Τα μνημεία μιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς που έχουν αφεθεί έρμαια να αντι­στέ­κο­νται στην αδυ­σώ­πητη μανία της φύσης και την εγκα­τά­λειψη, στο γρα­φειο­κρα­τικό δαίδαλο του κράτους κι ενός τόπου που δεν κατά­φερε να ξεπε­ρά­σει αυτές τις δυσκο­λίες και αγκυ­λώ­σεις. Που δεν έσκυψε ποτέ πάνω από την ιστορία και τα κτίρια που ήταν και είναι ένα αρχι­τε­κτο­νικό σύμπλεγμα ιστο­ρι­κών περιό­δων, βουβοί μάρ­τυ­ρες μιας εποχής όπου ανθρώ­πι­νες ιστο­ρίες σημά­δε­ψαν γενιές ολό­κλη­ρες.Το διήγημά μου περιέ­χει ιστο­ρικά στοι­χεία, κάποια υπαρκτά πρόσωπα αλλά είναι μια μυθο­πλα­σία όπου η αλλη­λεγ­γύη, ο έρωτας και η δύναμη της ψυχής ξεπερ­νούν εθνό­τη­τες θρη­σκείες και φραγ­μούς.

Ένα μεγάλο ευχα­ρι­στώ σε όσους-ες @ βοή­θη­σαν στο δύσκολο αυτό ταξίδι που ουσια­στικά μόλις αρχίζει. Ευχα­ρι­στώ τις Εκδό­σεις ΕΠΙΜΕΤΡΟ την Λογο­τε­χνική Σειρά των Εκδό­σεων ΠΑΠΑΖΗΣΗ.

Μάν­τσε­στερ Αγγλία 4 Νοεμ­βρίου 2023

Ίρις Μαυράκη

H Ίρις Μαυράκη γεν­νή­θηκε στην Αφρική από Ρόδιο πατέρα και Αυστριακή μητέρα.

Μεγά­λωσε στη Ρόδο όπου παρα­κο­λού­θησε μαθή­ματα κλα­σι­κού πιάνου και κλασικό τρα­γούδι στο παράρ­τημα του Εθνικού Ωδείου Ρόδου και του Ελλη­νι­κού Ωδείου.

Έχει δώσει ως ερμη­νεύ­τρια συναυ­λίες σε Ελλάδα, Τουρκία, Γερ­μα­νία, Γαλλία, Αγγλία, Βέλγιο, Ολλαν­δία, Τσεχία, Ισραήλ, Ελβετία, με Συμ­φω­νι­κές Ορχή­στρες της Τουρ­κίας και Έλληνες μου­σι­κούς, το prog metal συγκρό­τημα Dreamtone & Iris Mavraki’s NEVERLAND και τους RISE. Το 2021 κυκλο­φό­ρησε από τις Εκδό­σεις ΤΕΧΝΗ το βιβλίο της ‘’The Unending Journey’’. Σήμερα ζεί στην Αγγλία.

Φωτο­γρα­φία εξώ­φυλ­λου Νίκος Μαστρο­χρή­στος