Ιρις Μαυράκη: Το ξεχασμένο κοιμητήριο των φυματικών στη Ρόδο

Στην ανα­ζή­τησή μου για πλη­ρο­φο­ρίες γύρω από το Σανα­τό­ριο της Ρόδου όταν ξεκί­νησα να γράφω το βιβλίο μου΄΄Το Χτι­κιό΄΄ μου είχε κάνει εντύ­πωση ότι δεν υπήρχε πουθενά κάποια αναφορά για κοι­μη­τή­ριο στην Ελεούσα, για τους φυμα­τι­κούς. Είχα βρεί δε το παρα­κάτω άρθρο για την Κυπε­ρού­ντα στην Κύπρο Το κοιμητήριο-μάρτυρας της τρα­γι­κής ιστο­ρίας των φυμα­τι­κών της Κύπρου, κι όταν ταν είδα το βίντεο για το πως απο­κα­λύ­φθηκε αισθάν­θηκα μιαν απέ­ρα­ντη θλίψη.

Ο Χρήστος Χαρα­λά­μπους στο άρθρο του λέει: https://limassoltoday.com.cy/koinonia/to-koimitirio-martyras-tis-tragikis-i/΄΄Η αναφορά στη φυμα­τί­ωση και φυμα­τι­κούς της Κύπρου, αβίαστα παρα­πέ­μπει στην Κυπε­ρού­ντα, όπου, μετά από πολλούς αγώνες, δημιουρ­γή­θηκε το Σανα­τό­ριο που απο­τέ­λεσε το κατα­φύ­γιο όσων ασθε­νού­σαν. Και αναμ­φί­βολα, εκεί μπό­ρε­σαν κάποιοι να βρουν τη για­τρειά τους όμως ήταν αρκετοί και εκείνοι που δεν τα κατά­φε­ραν, που τους νίκησε η αρρώ­στια και έμειναν στα αζήτητα. «Πετά­χτη­καν» σε ένα νεκρο­τα­φείο που δημιουρ­γή­θηκε ειδικά γι’ αυτούς, μακριά από το χωριό, μέσα σε πυκνό και απρό­σιτο δάσος, για να μην τους βλέπει ανθρώ­που μάτι, για να μην γνω­ρί­ζει κανένας την ύπαρξη τους. Θεω­ρού­με­νοι, ακόμα και από τις οικο­γέ­νειες τους, ως να μην γεν­νή­θη­καν ποτέ.΄΄ O βου­λευ­τής του ΑΚΕΛ Λεμεσού Κώστας Κώστα, θέλησε να ανα­ζη­τή­σει αυτό τον «μυστικό» τόπο ανά­παυ­σης των θυμάτων της φυμα­τί­ω­σης, και τον βρήκε μετά από αρκετή περι­πλά­νηση μέσα στο πευ­κό­φυτο δάσος, σε κάποιο σημείο στο δρόμο Καρ­βουνά -Τροόδους. ΄ περι­γρά­φει και υπο­δει­κνύει ότι το καλύ­τερο μνη­μό­συνο για αυτούς τους ανθρώ­πους που η ζωή και η τότε κοι­νω­νία αδί­κη­σαν τόσο και τους πέταξαν κυριο­λε­κτικά, θα είναι να μάθει ο κόσμος της τραγική ιστορία τους και να βρουν δικαί­ωση….Τον χώρο τότε καθά­ρι­σαν οι κοι­νό­τη­τες Αμί­α­ντου & Κυπε­ρού­ντας. Μετά από κάποιες επαφές με άμεσα εμπλε­κό­με­νους ανθρώ­πους και φορείς, έγινε κατορ­θωτό να γίνει πριν από ένα χρόνο η πρώτη κίνηση προς αυτή την κατεύ­θυνση. Τα ξεχα­σμένο κοι­μη­τή­ριο καθα­ρί­στηκε από τα άγρια χόρτα που το έπνιγαν και με πρω­το­βου­λία του Διευ­θυ­ντή του Νοσο­κο­μείου Κυπε­ρού­ντας, σε συνερ­γα­σία και με τις κοι­νό­τη­τες Κυπε­ρού­ντας και Αμί­α­ντου, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις 24 Μαρτίου του 2021 που είναι η Παγκό­σμια Ημέρα κατά της φυμα­τί­ω­σης, το πρώτο μνη­μό­συνο των θυμάτων της φυμα­τί­ω­σης και ακο­λού­θησε τρι­σά­γιο στον χώρο του κοι­μη­τη­ρίου. Κάτι που καθιε­ρώ­θηκε πλέον και θα τελεί­ται κάθε χρόνο την ίδια μέρα. Εκφρά­ζο­ντας την βεβαιό­τητα ότι σε αυτό τον χώρο έχουν θαφτεί δεκάδες άνθρω­ποι που κανένας δεν τους έψαξε και δεν τους θυμάται, που έμειναν στην αφάνεια, ο Κώστας Κώστα, υπο­δει­κνύει ότι θα πρέπει να δημιουρ­γη­θεί στον χώρο του κοι­μη­τη­ρίου και ένα μικρό μουσείο για την ιστορία της φυμα­τί­ω­σης και των φυμα­τι­κών στην Κύπρο.

Μοι­ρά­στηκα τις σκέψεις μου με φίλους στη Ρόδο και τελικά απο­κα­λύ­φθηκε ότι υπάρχει όχι μακριά απο το Σανα­τό­ριο της Ρόδου ένα κοι­μη­τή­ριο παρό­μοιο, μέσα σε δάσος μακριά από ανθρώ­που μάτι, μέσα σε χόρτα και θάμνους, απο­σιω­πη­μένο, ξεχα­σμένο, εγκα­τα­λε­λειμ­μένο, που όμως είναι γνωστό στους παλιό­τε­ρους στην γύρω περιοχή. Μαρ­τυ­ρίες λένε ότι πήγαι­ναν δύο άτομα με φορείο στο Σανα­τό­ριο και με έναν ιερέα τους έθαβαν στο κοι­μη­τή­ριο. Το 1970 έκλεισε το Σανα­τό­ριο στην Ελεούσα και μαζί θάφτη­καν και οι τρα­γι­κές ιστο­ρίες ανθρώ­πων που είτε άφησαν την τελευ­ταία τους πνοή μακριά από τον τόπο τους, δεν είχαν συγ­γε­νείς, ήταν φτωχοί , ήταν ανε­πι­θύ­μη­τοι. Μήπως ήρθε ή ώρα να δικαιω­θούν μετά από χρόνια και στο ΄΄κοι­μη­τή­ριο των φυμα­τι­κών της Ρόδου΄΄? Να απο­κα­λυ­φθούν τα μνήματα όλων εκείνων βρί­σκο­νται εκεί ? Η λησμο­νιά να δώσει τη θέση της στην μνήμη? Ευχα­ρι­στώ ιδιαί­τερα τους: Αγαπητό Πάλλα, Νίκο Φρόνα ιατρό, Κώστα Σκαν­δα­λίδη συγ­γρα­φέα, και Λουκά Νεο­φύ­του, Μανώλη Βαφειάδη, Παντελή Μόσχου, Jen Barcley συγ­γρα­φέα, για τις φωτο­γρα­φίες από :Το ξεχα­σμένο κοι­μη­τή­ριο των φυμα­τι­κών στη Ρόδο.