Ιδιώτες «ανάδοχοι» θα φωτίζουν… φάρους

Οι φάροι είναι σύμβολα στα­θε­ρό­τη­τας και ασφά­λειας, προ­έ­κταση των τοπίων μας, μέρος της ναυ­τι­κής μας ιστο­ρίας. Με την έννοια αυτή, μια μεγάλη εται­ρεία ή ένας σημα­ντι­κός οργα­νι­σμός θα μπο­ρούσε κάλ­λι­στα να συν­δέ­σει την παρου­σία του με ένα από τα εξαι­ρε­τικά αυτά κτίρια, προ­σφέ­ρο­ντας σε αντα­πό­δοση πολύ­τιμη οικο­νο­μική στήριξη για τη δια­τή­ρησή του. Κάπως έτσι ξεκινά η ιδέα της «ανα­δο­χής» φάρων, η οποία προ­βλέ­φθηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας με πρό­σφατο νομο­σχέ­διο.

Το δίκτυο των φάρων στη χώρα μας εκτεί­νε­ται σε μήκος 18.400 χλμ. και, παρά τον εκσυγ­χρο­νι­σμό των μέσων ναυ­σι­πλο­ΐας (gps, dgps κ.λπ.), εξα­κο­λου­θεί να παρα­μέ­νει ένα απα­ραί­τητο ναυ­τι­λιακό βοήθημα. Οι 1.297 φάροι που συντη­ρού­νται από την Υπη­ρε­σία Φάρων (ανε­ξάρ­τητη υπη­ρε­σία του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού, που υπά­γε­ται απευ­θείας στο Γενικό Επι­τε­λείο Ναυ­τι­κού) εκτι­μά­ται ότι καλύ­πτουν πλήρως τις ανάγκες φωτο­σή­μαν­σης 9.835 νήσων, νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων, καθώς και 1.345 κόλπων και όρμων, 161 στενών και διαύλων και 520 λιμένων.

Υπάρ­χουν όμως αρκετά ζητή­ματα σε σχέση με τη δια­χεί­ριση του δικτύου των φάρων. Οπως ανέφερε στη Βουλή η ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γός Αμυνας Φώφη Γεν­νη­ματά, το συνο­λικό κόστος της συντή­ρη­σης του δικτύου εκτι­μά­ται σε 1,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Επι­πλέον, μεγάλος αριθμός παλαιών πέτρι­νων φάρων έχει πάψει να λει­τουρ­γεί, καθώς βρί­σκε­ται σε πολύ κακή κατά­σταση.

Η πολι­τεία, λοιπόν, απο­φά­σισε να ανα­ζη­τή­σει βοήθεια στον ιδιω­τικό τομέα. Ο νόμος 4278/12 (φάροι, στρα­το­λο­γία και άλλες δια­τά­ξεις) θεσμο­θέ­τησε για πρώτη φορά τη δυνα­τό­τητα σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα να ανα­κη­ρυ­χθούν «ανά­δο­χοι φάρου». Ο «νονός» ανα­λαμ­βά­νει «υπο­χρέ­ωση εκτέ­λε­σης εργα­σιών ή κάλυψης δαπανών εγκα­τά­στα­σης, συντή­ρη­σης, επι­σκευής ή ανά­δει­ξης ενός ή περισ­σό­τε­ρων φάρων για ορι­σμένο χρονικό διά­στημα». Ως αντάλ­λαγμα, η πολι­τεία δίνει στον ανάδοχο «δικαιώ­ματα σχετικά με την επι­κοι­νω­νιακή τους προβολή και τη χρήση του φάρου, υπό την προ­ϋ­πό­θεση σεβα­σμού της ιστο­ρι­κής, αρχι­τε­κτο­νι­κής και πολι­τι­στι­κής τους αξίας». Επι­πλέον, προ­βλέ­πε­ται η δυνα­τό­τητα παρα­μο­νής στον φάρο των ανα­δό­χων.

Αξίζει να σημειω­θεί, πάντως, ότι η διαμονή σε φάρους για λόγους ανα­ψυ­χής επι­τρέ­πε­ται και σήμερα: από τις αρχές Μαΐου εκάστου έτους έως και περί τα τέλη Σεπτεμ­βρίου 22 φάροι (από τη Σαντο­ρίνη και την Κρήτη έως τη Χαλ­κι­δική) χρη­σι­μο­ποιού­νται ως οική­ματα για παρα­θε­ρι­στές του προ­σω­πι­κού του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού. Η δια­δι­κα­σία της ανα­δο­χής φάρου θα οριστεί με κοινή απόφαση των υπουρ­γείων Εθνικής Αμυνας και Πολι­τι­σμού, έπειτα από πρόταση της Υπη­ρε­σίας Φάρων και εισή­γηση του Ανώ­τα­του Ναυ­τι­κού Συμ­βου­λίου του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού.

Τι θα πρέπει να περι­μέ­νουμε; Τα όρια στην εκμε­τάλ­λευση των φάρων από τους ανα­δό­χους που θα τους ανα­πα­λαιώ­σουν ή θα τους συντη­ρούν θα τεθούν από την πολι­τεία. Υπάρ­χουν πολλές δυνα­τό­τη­τες: για παρά­δειγμα, η εικόνα του φάρου κάλ­λι­στα θα μπο­ρούσε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί στις επι­κοι­νω­νια­κές καμπά­νιες των ανα­δό­χων οργα­νι­σμών και να «ντύσει» δια­φη­μί­σεις, χωρίς αυτό να προ­σβά­λει κανέναν. Σε κάθε περί­πτωση, ως νέος θεσμός, απαιτεί ιδιαί­τερη προσοχή στην εφαρ­μογή προ­κει­μέ­νου να μη δούμε… φάρους στα χρώματα εται­ρειών κινητής τηλε­φω­νίας.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι ανάγκες είναι μεγάλες. Οπως μας πλη­ρο­φο­ρεί η πολύ ενδια­φέ­ρουσα ιστο­σε­λίδα της Υπη­ρε­σίας Φάρων (www.hellenicnavy.gr/hosted/yf/index.php/el/), σήμερα έχουν κατα­γρα­φεί σε όλη τη χώρα 144 πέτρι­νοι παρα­δο­σια­κοί φάροι, από τους οποίους oι 58 είναι επαν­δρω­μέ­νοι ή επι­τη­ρού­με­νοι από φαρο­φύ­λα­κες, ενώ για τους υπό­λοι­πους 86 δεν υφί­στα­ται αυτή η δυνα­τό­τητα λόγω της πολύ κακής τους κατά­στα­σης. Μέχρι σήμερα έχουν χαρα­κτη­ρι­στεί δια­τη­ρη­τέοι με απο­φά­σεις του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού 46 εξ αυτών.

Πάντως το «πείραμα» της ανα­στή­λω­σης φάρων με έξοδα ιδιωτών έχει πρό­σφατα δοκι­μα­στεί: Το Ιδρυμα Αικα­τε­ρί­νης Λασκα­ρίδη ολο­κλή­ρωσε το 2013 την απο­κα­τά­σταση τριών φάρων, του Ται­νά­ρου, του Μαλέα αλλά και της Ντάνας Πόρου.

Εκτός από αυτούς, την εξαετία 2008-2014 απο­κα­τα­στά­θη­καν ακόμα 11 με χρη­μα­το­δό­τηση της Υπη­ρε­σίας Φάρων και 4 φάροι με δημόσια χρη­μα­το­δό­τηση, μέσω δήμων και νομαρ­χιών. Επίσης, ακόμη δύο απο­κα­τα­στά­θη­καν μέσω του ΕΣΠΑ, ενώ υπάρ­χουν έντεκα προ­τά­σεις για ένταξη στο ΣΕΣ 2014-2020.

Καθη­με­ρινή